38. mūṣikālarkaviṣapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH (1) · Śloka 1

|੧|

Adhikarana mUShikAlarkaviShapratiShedhAdhyAyaH ------- mUShikANAM aShTAdashatvam (2) · Śloka 2

ਅਥਾਤੋ ਮੂਸਿਕਾਲਰ੍ਕਵਿਸਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ||੨|| ) ਲਾਲਨਸ਼੍ਚਪਲਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਹਸਿਰਸ਼੍ਚਿਕ੍ਕਿਰੋਜਿਰਃ| ਕਸਾਯਦਨ੍ਤਃ ਕੁਲਕਃ ਕੋਕਿਲਃ ਕਪਿਲੋਸਿਤਃ||੧|| ਅਰੁਣਃ ਸ਼ਬਲਃ ਸ਼੍ਵੇਤਃ ਕਪੋਤਃ ਪਲਿਤੋਨ੍ਦੁਰਃ| ਛੁਚ੍ਛੁਨ੍ਦਰੋ ਰਸਾਲਾਖ੍ਯੋ ਦਸ਼ਾਸ੍ਟੌ ਚੇਤਿ ਮੂਸਿਕਾਃ||੨||

Adhikarana mUShikANAM shukraviShatvam, mUShikaviShasya sAmAnyaM lakShaNam (3-5) · Śloka 5

ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਪਤਤਿ ਯਤ੍ਰੈਸਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਦਿਗ੍ਧੈਃ ਸ੍ਪਸ਼ਨ੍ਤਿ ਵਾ| ਯਦਙ੍ਗਮਙ੍ਗੈਸ੍ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਰੇ ਦੂਸਿਤੇ ਪਾਣ੍ਡੁਤਾਂ ਗਤੇ||੩|| ਗ੍ਰਨ੍ਥਯਃ ਸ਼੍ਵਯਥੁਃ ਕੋਠੋ ਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਭ੍ਰਮੋਰੁਚਿਃ| ਸ਼ੀਤਜ੍ਵਰੋਤਿਰੁਕ੍ਸਾਦੋ ਵੇਪਥੁਃ ਪਰ੍ਵਭੇਦਨਮ੍||੪|| ਰੋਮਹਰ੍ਸਃ ਸ੍ਰੁਤਿਰ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਦੀਰ੍ਘਕਾਲਾਨੁਬਨ੍ਧਨਮ੍| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਨੁਬਦ੍ਧਬਹ੍ਵਾਖੁਪੋਤਕਚ੍ਛਰ੍ਦਨਂ ਸਤਟ੍||੫||

Adhikarana mUShikaviShasya kRuccrasAdhyalakShaNam (6) · Śloka 6

ਵ੍ਯਵਾਯ੍ਯਾਖੁਵਿਸਂ ਕਚ੍ਛ੍ਰਂ ਭੂਯੋ ਭੂਯਸ਼੍ਚ ਕੁਪ੍ਯਤਿ| |੬|

Adhikarana mUShikaviShasya asAdhyalakShaNam (6-7) · Śloka 7

| ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਙ੍ਗਸ਼ੋਫਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਕ੍ਲੇਦਸ਼ਬ੍ਦਾਸ਼੍ਰੁਤਿਜ੍ਵਰਾਃ||੬|| ਸ਼ਿਰੋਗੁਰੁਤ੍ਵਂ ਲਾਲਾਸਕ੍ਛਰ੍ਦਿਸ਼੍ਚਾਸਾਧ੍ਯਲਕ੍ਸਣਮ੍| |੭|

Adhikarana mUShikaviShasya varjyalakShaNam (7-8) · Śloka 8

| ਸ਼ੂਨਬਸ੍ਤਿਂ ਵਿਵਰ੍ਣੌਸ੍ਠਮਾਖ੍ਵਾਭੈਰ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਭਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍||੭|| ਛੁਚ੍ਛੁਨ੍ਦਰਸਗਨ੍ਧਂ ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਦਾਖੁਦੂਸਿਤਮ੍| |੮|

Adhikarana viShayuktasya shuno lakShaNam (8-10) · Śloka 10

| ਸ਼ੁਨਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਲ੍ਬਣਾਂ ਦੋਸਾਃ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਸਂਜ੍ਞਾਵਹਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ||੮|| ਮੁਸ੍ਣਨ੍ਤਃ ਕੁਰ੍ਵਤੇ ਕ੍ਸੋਭਂ ਧਾਤੂਨਾਮਤਿਦਾਰੁਣਮ੍| ਲਾਲਾਵਾਨਨ੍ਧਬਧਿਰਃ ਸਰ੍ਵਤਃ ਸੋਭਿਧਾਵਤਿ||੯|| ਸ੍ਰੁਸ੍ਤਪੁਚ੍ਛਹਨੁਸ੍ਕਨ੍ਧਃ ਸ਼ਿਰੋਦੁਃਖੀ ਨਤਾਨਨਃ| |੧੦|

Adhikarana viShayuktasya daMshasya lakShaNam (10-11) · Śloka 11

| ਦਂਸ਼ਸ੍ਤੇਨ ਵਿਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਸੁਪ੍ਤਃ ਕਸ੍ਣਂ ਕ੍ਸਰਤ੍ਯਸਕ੍||੧੦|| ਹਚ੍ਛਿਰੋਰੁਗ੍ਜ੍ਵਰਸ੍ਤਮ੍ਭਤਸ੍ਣਾਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਦ੍ਭਵੋਨੁ ਚ| |੧੧|

Adhikarana evaM shRugAlAdayo vedyAH (11-12) · Śloka 12

| ਅਨੇਨਾਨ੍ਯੇਪਿ ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਾ ਵ੍ਯਾਲਾ ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਪ੍ਰਹਾਰਿਣਃ||੧੧|| ਸ਼ਗਾਲਾਸ਼੍ਵਤਰਾਸ਼੍ਵਰ੍ਕ੍ਸਦ੍ਵੀਪਿਵ੍ਯਾਘ੍ਰਵਕਾਦਯਃ| |੧੨|

Adhikarana saviShadaMshasya lakShaNam,nirviShadaMshasya lakShaNam (12-14) · Śloka 14

| ਕਣ੍ਡੂਨਿਸ੍ਤੋਦਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਸੁਪ੍ਤਿਕ੍ਲੇਦਜ੍ਵਰਭ੍ਰਮਾਃ||੧੨|| ਵਿਡਹਰਾਗਰੁਕ੍ਪਾਕਸ਼ੋਫਗ੍ਰਨ੍ਥਿਵਿਕੁਞ੍ਚਨਮ੍| ਦਂਸ਼ਾਵਦਰਣਂ ਸ੍ਫੋਟਾਃ ਕਰ੍ਣਿਕਾ ਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਚ||੧੩|| ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਵਿਸੇ ਲਿਙ੍ਗਂ, ਵਿਪਰੀਤਂ ਤੁ ਨਿਰ੍ਵਿਸੇ| |੧੪|

Adhikarana daShTasyAsAdhyalakShaNam (14-15) · Śloka 15

| ਦਸ੍ਟੋ ਯੇਨ ਤੁ ਤਚ੍ਚੇਸ੍ਟਾਰੁਤਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ||੧੪|| ਪਸ਼੍ਯਂਸ੍ਤਮੇਵ ਚਾਕਸ੍ਮਾਦਾਦਰ੍ਸ਼ਸਲਿਲਾਦਿਸੁ| |੧੫|

Adhikarana jalasaMtrAsasya lakShaNam (15-16) · Śloka 16

| ਯੋਦ੍ਭ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯੇਦਦਸ੍ਟੋਪਿ ਸ਼ਬ੍ਦਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਦਰ੍ਸ਼ਨੈਃ||੧੫|| ਜਲਸਨ੍ਤ੍ਰਾਸਨਾਮਾਨਂ ਦਸ੍ਟਂ ਤਮਪਿ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍| |੧੬|

Adhikarana AkhunA daShTamAtrasya daMshadAhaH (16-17) · Śloka 17

| ਆਖੁਨਾ ਦਸ੍ਟਮਾਤ੍ਰਸ੍ਯ ਦਂਸ਼ਂ ਕਾਣ੍ਡੇਨ ਦਾਹਯੇਤ੍||੧੬|| ਦਰ੍ਪਣੋਨਾਥਵਾ, ਤੀਵ੍ਰਰੁਜਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਰ੍ਣਿਕਾਨ੍ਯਥਾ| |੧੭|

Adhikarana dagdhadaMshasya vistrAvaH shirIShabIjAdiBiH pralepaSca (17-18) · Śloka 18

| ਦਗ੍ਧਂ ਵਿਸ੍ਰਾਵਯੇਦ੍ਦਂਸ਼ਂ ਪ੍ਰਚ੍ਛਿਤਂ ਚ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍||੧੭|| ਸ਼ਿਰੀਸਰਜਨੀਵਕ੍ਰਕੁਙ੍ਕੁਮਾਮਤਵਲ੍ਲਿਭਿਃ| |੧੮|

Adhikarana AkhuviShaghnaH karNikApAtanashcAgAradhUmAdilepaH (18-19) · Śloka 19

| ਅਗਾਰਧੂਮਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਰਜਨੀਲਵਣੋਤ੍ਤਮੈਃ||੧੮|| ਲੇਪੋ ਜਯਤ੍ਯਾਖੁਵਿਸਂ ਕਰ੍ਣਿਕਾਯਾਸ਼੍ਚ ਪਾਤਨਃ| |੧੯|

Adhikarana AkhuviShaghnaH tato~amlaiH kShAlanAdi, sirAmokSho vA (19-20) · Śloka 20

| ਤਤੋਮ੍ਲੈਃ ਕ੍ਸਾਲਯਿਤ੍ਵਾਨੁ ਤੋਯੈਰਨੁ ਚ ਲੇਪਯੇਤ੍||੧੯|| ਪਾਲਿਨ੍ਦੀਸ਼੍ਵੇਤਕਟਭੀਬਿਲ੍ਵਮੂਲਗੁਡੂਚਿਭਿਃ| ਅਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਵਿਸਸ਼ੋਫਘ੍ਨੈਃ ਸਿਰਾਂ ਵਾ ਮੋਕ੍ਸਯੇਦ੍ਦ੍ਰੁਤਮ੍||੨੦||

Adhikarana AkhuviShaghnaH nIlinyAdikvAthaiH cchardanam (21) · Śloka 21

ਛਰ੍ਦਨਂ ਨੀਲਿਨੀਕ੍ਵਾਥੈਃ ਸ਼ੁਕਾਖ੍ਯਾਙ੍ਕੋਲ੍ਲਯੋਰਪਿ| |੨੧|

Adhikarana AkhuviShaghnaH koshAtakyAdicUrNena cchardanam (21-22) · Śloka 22

| ਕੋਸ਼ਾਤਕ੍ਯਾਃ ਸ਼ੁਕਾਖ੍ਯਾਯਾਃ ਫਲਂ ਜੀਮੂਤਕਸ੍ਯ ਚ||੨੧|| ਮਦਨਸ੍ਯ ਚ ਸਞ੍ਚੂਰ੍ਣ੍ਯ ਦਧ੍ਨਾ ਪੀਤ੍ਵਾ ਵਿਸਂ ਵਮੇਤ੍| |੨੨|

Adhikarana AkhuviShaghnaH vacAdinA pAnam, trivRudAdinA virecanam (22-23) · Śloka 23

| ਵਚਾਮਦਨਜੀਮੂਤਕੁਸ੍ਠਂ ਵ ਮੂਤ੍ਰਪੇਸਿਤਮ੍||੨੨|| ਪੂਰ੍ਵਕਲ੍ਪੇਨ ਪਾਤਵ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵੋਨ੍ਦੁਰਵਿਸਾਪਹਮ੍| ਵਿਰੇਚਨਂ ਤ੍ਰਿਵਨ੍ਨੀਲੀਤ੍ਰਿਫਲਾਕਲ੍ਕ ਇਸ੍ਯਤੇ||੨੩||

Adhikarana AkhuviShaghnaH shirIShasArAdinA shirovirecanam (24) · Śloka 24

ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨੇ ਸਾਰਃ ਸ਼ਿਰੀਸਸ੍ਯ ਫਲਾਨਿ ਚ| |੨੪|

Adhikarana AkhuviShaghnaH gomayarasenA~jjanam (24) · Śloka 24

| ਅਞ੍ਜਨਂ ਗੋਮਯਰਸੋ ਵ੍ਯੋਸਸੂਕ੍ਸ੍ਮਰਜੋਨ੍ਵਿਤਃ||੨੪||

Adhikarana AkhuviShaghnaH kapitthAdirasenAvalehaH (25) · Śloka 25

ਕਪਿਤ੍ਥਤੋਮਯਰਸੋ ਮਧੁਮਾਨਵਲੇਹਨਮ੍| |੨੫|

Adhikarana AkhuviShaghnaH tandulIyakamUlAdisiddhAni ghRutAni (25-26) · Śloka 26

| ਤਨ੍ਦੁਲੀਯਕਮੂਲੇਨ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪਾਨੇ ਹਿਤਂ ਘਤਮ੍||੨੫|| ਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਾਕਟਭੀਰਕ੍ਤਾਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵੈਰ੍ਵਾਮਤਾਨ੍ਵਿਤੈਃ| ਆਸ੍ਫੋਤਮੂਲਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਪਞ੍ਚਕਾਪਿਤ੍ਥਮੇਵ ਵਾ||੨੬||

Adhikarana AkhuviShaghnaH sinduvArAdikvAthaH (27-28) · Śloka 28

ਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਂ ਨਤਂ ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਬਿਲ੍ਵਮੂਲਂ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾ| ਵਚਾਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਜੀਮੂਤਮੇਸਾਂ ਕ੍ਵਾਥਂ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍||੨੭|| ਪਿਬੇਚ੍ਛਾਲ੍ਯੋਦਨਂ ਦਧ੍ਨਾ ਭੁਞ੍ਜਾਨੋ ਮੂਸਿਕਾਰ੍ਦਿਤਃ| |੨੮|

Adhikarana AkhuviShaghnaH sharapu~gkhAbIjacUrNam (28) · Śloka 28

| ਤਕ੍ਰੇਣ ਸ਼ਰਪੁਙ੍ਖਾਯਾ ਬੀਜਂ ਸਞ੍ਚੂਰ੍ਣ੍ਯ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍||੨੮||

Adhikarana AkhuviShaghnaH a~gkolamUlakalkaH (29) · Śloka 29

ਅਙ੍ਕੋਲ੍ਲਮੂਲਕਲ੍ਕੋ ਵਾ ਬਸ੍ਤਮੂਤ੍ਰੇਣ ਕਲ੍ਕਿਤਃ| ਪਾਨਾਲੇਪਨਯੋਰ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਾਖੁਵਿਸਨਾਸ਼ਨਃ||੨੯||

Adhikarana AkhuviShaghnaH kapitthamadhyAdikam, tilakama~jjarI (30) · Śloka 30

ਕਪਿਤ੍ਥਮਧ੍ਯਤਿਲਕਤਿਲਾਙ੍ਕੋਲ੍ਲਜਟਾਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਗਵਾਂ ਮੂਤ੍ਰੇਣ, ਪਯਸਾ ਮਞ੍ਜਰੀਂ ਤਿਲਕਸ੍ਯ ਵਾ||੩੦||

Adhikarana AkhuviShaghnaH sairyakamUlam (31) · Śloka 31

ਅਥਵਾ ਸੈਰ੍ਯਕਾਨ੍ਮੂਲਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਤਨ੍ਦੁਲਾਮ੍ਬੁਨਾ| |੩੧|

Adhikarana AkhuviShaghnaH kaTukAlAbuvinyastaM jalam (31) · Śloka 31

| ਕਟੁਕਾਲਾਬੁਵਿਨ੍ਯਸ੍ਤਂ ਪੀਤਂ ਵਾਮ੍ਬੁ ਨਿਸ਼ੋਸਿਤਮ੍||੩੧||

Adhikarana AkhuviShaghnaH sinduvAramUlAdyagadaH (32) · Śloka 32

ਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਸ੍ਯ ਮੂਲਾਨਿ ਬਿਡਾਲਾਸ੍ਥਿ ਵਿਸਂ ਨਤਮ੍| ਜਲਪਿਸ੍ਟੋਗਦੋ ਹਨ੍ਤਿ ਨਸ੍ਯਾਦ੍ਯੈਰਾਖੁਜਂ ਵਿਸਮ੍||੩੨||

Adhikarana sasheShamUShikaviShasyAbhradarshanAdau prakopaH (33) · Śloka 33

ਸਸ਼ੇਸਂ ਮੂਸਿਕਵਿਸਂ ਪ੍ਰਕੁਪ੍ਯਤ੍ਯਭ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨੇ| ਯਥਾਯਥਂ ਵਾ ਕਾਲੇਸੁ ਦੋਸਾਣਾਂ ਵਦ੍ਧਿਹੇਤੁਸੁ||੩੩||

Adhikarana tatra yathAvasthamupakramAH,tatra dUShIviShApahAshcopakramAH (34) · Śloka 34

ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵੇ ਯਥਾਵਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾਃ ਸ੍ਯੁਰੁਪਕ੍ਰਮਾਃ| ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਯੇ ਚ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾਸ੍ਤਥਾ ਦੂਸੀਵਿਸਾਪਹਾਃ||੩੪||

Adhikarana alarkadaMshe dAho lepaH purANaghRutapAnaM ca (35) · Śloka 35

ਦਂਸ਼ਂ ਤ੍ਵਲਰ੍ਕਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਦਗ੍ਧਮੁਸ੍ਣੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਪ੍ਰਦਿਹ੍ਯਾਦਗਦੈਸ੍ਤੈਸ੍ਤੈਃ ਪੁਰਾਣਂ ਚ ਘਤਂ ਪਿਬੇਤ੍||੩੫||

Adhikarana alarkadaMshe arkakShIrayutaM virecanam (36) · Śloka 36

ਅਰ੍ਕਕ੍ਸੀਰਯੁਤਂ ਚਾਸ੍ਯ ਯੋਜ੍ਯਮਾਸ਼ੁ ਵਿਰੇਚਨਮ੍| |੩੬|

Adhikarana alarkadaMshe a~gkollottaramUlajalam, shvetapunarnavA (36-37) · Śloka 37

| ਅਙ੍ਕੋਲ੍ਲੋਤ੍ਤਰਮੂਲਾਮ੍ਬੁ ਤ੍ਰਿਪਲਂ ਸਹਵਿਃਪਲਮ੍||੩੬|| ਪਿਬੇਤ੍ਸਧਤ੍ਤੂਰਫਲਾਂ ਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਵਾਪਿ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਮ੍| |੩੭|

Adhikarana alarkadaMshe palalatailAdi (37-38) · Śloka 38

| ਐਕਧ੍ਯਂ ਪਲਲਂ ਤੈਲਂ ਰੂਪਿਕਾਯਾਃ ਪਯੋ ਗੁਡਃ||੩੭|| ਭਿਨਤ੍ਤਿ ਵਿਸਮਾਲਰ੍ਕਂ ਘਨਵਨ੍ਦਮਿਵਾਨਿਲਃ| |੩੮|

Adhikarana alarkadaMshe samantrauShadhIratnaM snapanam (38) · Śloka 38

| ਸਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਸੌਸਧੀਰਤ੍ਨਂ ਸ੍ਨਪਨਂ ਚ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੩੮||

Adhikarana catuShpAdAdinakhadantaparikShatasya lakShaNam (39) · Śloka 39

ਚਤੁਸ੍ਪਾਦ੍ਭਿਰ੍ਦ੍ਵਿਪਾਦ੍ਭਿਰ੍ਵਾ ਨਖਦਨ੍ਤਪਰਿਕ੍ਸਤਮ੍| ਸ਼ੂਯਤੇ ਪਚ੍ਯਤੇ ਰਾਗਜ੍ਵਰਸ੍ਰਾਵਰੁਜਾਨ੍ਵਿਤਮ੍||੩੯||

Adhikarana nakhadantaviShaghnaH somavalkAdilepaH (40-38) · Śloka 38

ਸੋਮਵਲ੍ਕੋਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਗੋਜਿਹ੍ਵਾ ਹਂਸਪਾਦਿਕਾ| ਰਜਨ੍ਯੌ ਗੈਰਿਕਂ ਲੇਪੋ ਨਖਦਨ੍ਤਵਿਸਾਪਹਃ||੪੦|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਸ੍ਠੇ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਥਾਨੇ ਮੂਸਿਕਾਲਰ੍ਕਵਿਸਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮਾਸ੍ਟਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੩੮||