Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

25. vranapratiśēdhādhyāyaḥ

Adhikarana vraNapratishedhAdhyAyaH vraNasya dvaividhyam (2) · Śloka 2

അഥാതോ വ്രണപ്രതിഷേധം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ| (ഗദ്യസൂത്രേ|൨| ) വ്രണോ ദ്വിധാ നിജാഗന്തുദുഷ്ടശുദ്ധവിഭേദതഃ| നിജോ ദോഷൈഃ ശരീരോത്ഥൈരാഗന്തുര്ബാഹ്യഹേതുജഃ||൧|| ദോഷൈരധിഷ്ഠിതോ ദുഷ്ടഃ ശുദ്ധസ്തൈരനധിഷ്ഠിതഃ| |൨|

View original

अथातो व्रणप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| ) व्रणो द्विधा निजागन्तुदुष्टशुद्धविभेदतः| निजो दोषैः शरीरोत्थैरागन्तुर्बाह्यहेतुजः||१|| दोषैरधिष्ठितो दुष्टः शुद्धस्तैरनधिष्ठितः| |२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana duShTavraNasya lakShaNam (2-5) · Śloka 5

| സംവൃതത്വം വിവൃതതാ കാഠിന്യം മൃദുതാऽതി വാ||൨|| അത്യുത്സന്നാവസന്നത്വമത്യൌഷ്ണ്യമതിശീതതാ| രക്തത്വം പാണ്ഡുതാ കാര്ഷ്ണ്യം പൂതിപൂയപരിസ്രുതിഃ||൩|| പൂതിമാംസസിരാസ്നായുച്ഛന്നതോത്സങ്ഗിതാऽതിരുക്| സംരമ്ഭദാഹശ്വയഥുകണ്ഡ്വാദിഭിരുപദ്രുതഃ||൪|| ദീര്ഘകാലാനുബന്ധശ്ച വിദ്യാദ്ദുഷ്ടവ്രണാകൃതിമ്| |൫|

View original

| संवृतत्वं विवृतता काठिन्यं मृदुताऽति वा||२|| अत्युत्सन्नावसन्नत्वमत्यौष्ण्यमतिशीतता| रक्तत्वं पाण्डुता कार्ष्ण्यं पूतिपूयपरिस्रुतिः||३|| पूतिमांससिरास्नायुच्छन्नतोत्सङ्गिताऽतिरुक्| संरम्भदाहश्वयथुकण्ड्वादिभिरुपद्रुतः||४|| दीर्घकालानुबन्धश्च विद्याद्दुष्टव्रणाकृतिम्| |५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vraNaH pa~jcadashaprakAraH (5) · Śloka 5

| സ പഞ്ചദശധാ ദോഷൈഃ സരക്തൈഃ|൫|

View original

| स पञ्चदशधा दोषैः सरक्तैः|५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 1 vAtajasya vraNasya lakShaNam (5-7) · Śloka 7

| തത്ര മാരുതാത്||൫|| ശ്യാവഃ കൃഷ്ണോऽരുണോ ഭസ്മകപോതാസ്ഥിനിഭോऽപി വാ| മസ്തുമാംസപുലാകാമ്ബുതുല്യതന്വല്പസംസ്രുതിഃ||൬|| നിര്മാംസസ്തോദഭേദാഢ്യോ രൂക്ഷശ്ചടചടായതേ| |൭|

View original

| तत्र मारुतात्||५|| श्यावः कृष्णोऽरुणो भस्मकपोतास्थिनिभोऽपि वा| मस्तुमांसपुलाकाम्बुतुल्यतन्वल्पसंस्रुतिः||६|| निर्मांसस्तोदभेदाढ्यो रूक्षश्चटचटायते| |७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 pittajasya vraNasya lakShaNam (7-8) · Śloka 8

| പിത്തേന ക്ഷിപ്രജഃ പീതോ നീലഃ കപിലപിങ്ഗലഃ||൭|| മൂത്രകിംശുകഭസ്മാമ്ബുതൈലാഭോഷ്ണബഹുസ്രുതിഃ| ക്ഷാരോക്ഷിതക്ഷതസമവ്യഥോ രാഗോഷ്മപാകവാന്||൮||

View original

| पित्तेन क्षिप्रजः पीतो नीलः कपिलपिङ्गलः||७|| मूत्रकिंशुकभस्माम्बुतैलाभोष्णबहुस्रुतिः| क्षारोक्षितक्षतसमव्यथो रागोष्मपाकवान्||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 kafajasya vraNasya lakShaNam (9) · Śloka 9

കഫേന പാണ്ഡുഃ കണ്ഡൂമാന് ബഹുശ്വേതഘനസ്രുതിഃ| സ്ഥൂലോഷ്ഠഃ കഠിനഃ സ്നായുസിരാജാലതതോऽല്പരുക്||൯||

View original

कफेन पाण्डुः कण्डूमान् बहुश्वेतघनस्रुतिः| स्थूलोष्ठः कठिनः स्नायुसिराजालततोऽल्परुक्||९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 raktajasya vraNasya lakShaNam (10) · Śloka 10

പ്രവാലരക്തോ രക്തേന സരക്തം പൂയമുദ്ഗിരേത്| വാജിസ്ഥാനസമോ ഗന്ധേ യുക്തോ ലിങ്ഗൈശ്ച പൈത്തികൈഃ||൧൦||

View original

प्रवालरक्तो रक्तेन सरक्तं पूयमुद्गिरेत्| वाजिस्थानसमो गन्धे युक्तो लिङ्गैश्च पैत्तिकैः||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5-10 dvidoShajasya vraNasya lakShaNam,11-14 tridoShajasya vraNasya lakShaNam 15 sarvajasya vraNasya lakShaNam (11) · Śloka 11

ദ്ബാഭ്യാം ത്രിഭിശ്ച സര്വൈശ്ച വിദ്യാല്ലക്ഷണസങ്കരാത്| |൧൧|

View original

द्बाभ्यां त्रिभिश्च सर्वैश्च विद्याल्लक्षणसङ्करात्| |११|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shuddhavraNasya lakShaNam (11-12) · Śloka 12

| ജിഹ്വാപ്രഭോ മൃദുഃ ശ്ലക്ഷ്ണഃ ശ്യാവൌഷ്ഠപിടികഃ സമഃ||൧൧|| കിഞ്ചിദുന്നതമധ്യോ വാ വ്രണഃ ശുദ്ധോऽനുപദ്രവഃ| |൧൨|

View original

| जिह्वाप्रभो मृदुः श्लक्ष्णः श्यावौष्ठपिटिकः समः||११|| किञ्चिदुन्नतमध्यो वा व्रणः शुद्धोऽनुपद्रवः| |१२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana tcagAdInAM vraNAshrayAnAmuttarottaraM duHsAdhyatvam (12-13) · Śloka 13

| ത്വഗാമിഷസിരാസ്നായുസന്ധ്യസ്ഥീനി വ്രണാശയാഃ||൧൨|| കോഷ്ഠോ മര്മ ച താന്യഷ്ടൌ ദുഃസാധ്യാന്യുത്തരോത്തരമ്| |൧൩|

View original

| त्वगामिषसिरास्नायुसन्ध्यस्थीनि व्रणाशयाः||१२|| कोष्ठो मर्म च तान्यष्टौ दुःसाध्यान्युत्तरोत्तरम्| |१३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vraNAnAM susAdhyatvam (13-14) · Śloka 14

| സുസാധ്യഃ സത്ത്വമാംസാഗ്നിവയോബലവതി വ്രണഃ||൧൩|| വൃത്തോ ദീര്ഘസ്ത്രിപുടകശ്ചതുരസ്രാകൃതിശ്ച യഃ| തഥാ സ്ഫിക്പായുമേഢ്രോഷ്ഠപൃഷ്ഠാന്തര്വക്ത്രഗണ്ഡഗഃ||൧൪||

View original

| सुसाध्यः सत्त्वमांसाग्निवयोबलवति व्रणः||१३|| वृत्तो दीर्घस्त्रिपुटकश्चतुरस्राकृतिश्च यः| तथा स्फिक्पायुमेढ्रोष्ठपृष्ठान्तर्वक्त्रगण्डगः||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vraNAnAM kRucchrasAdhyatvam (15) · Śloka 15

കൃച്ഛ്രസാധ്യോऽക്ഷിദശനനാസികാപാങ്ഗനാഭിഷു| സേവനീജഠരശ്രോത്രപാര്ശ്വകക്ഷാസ്തനേഷു ച||൧൫||

View original

कृच्छ्रसाध्योऽक्षिदशननासिकापाङ्गनाभिषु| सेवनीजठरश्रोत्रपार्श्वकक्षास्तनेषु च||१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vraNAnAM asAdhyatvam (16-22) · Śloka 22

ഫേനപൂയാനിലവഹഃ ശല്യവാനൂര്ധ്വനിര്വമീ| ഭഗന്ദരോऽന്തര്വദനസ്തഥാ കട്യസ്ഥിസംശ്രിതഃ||൧൬|| കുഷ്ഠിനാം വിഷജുഷ്ടാനാം ശോഷിണാം മധുമേഹിനാമ്| വ്രണാഃ കൃച്ഛ്രേണ സിധ്ദ്യന്തി യേഷാം ച സ്യുര്വ്രണേ വ്രണാഃ||൧൭|| നൈവ സിധ്ദ്യന്തി വീസര്പജ്വരാതീസാരകാസിനാമ്| പിപാസൂനാമനിദ്രാണാം ശ്വാസിനാമവിപാകിനാമ്||൧൮|| ഭിന്നേ ശിരഃകപാലേ വാ മസ്തുലുങ്ഗസ്യ ദര്ശനേ| സ്നായുക്ലേദാത്സിരാച്ഛേദാദ്ഗാമ്ഭീര്യാത്കൃമിഭക്ഷണാത്||൧൯|| അസ്ഥിഭേദാത്സശല്യത്വാത്സവിഷത്വാദതര്കിതാത്| മിഥ്യാബന്ധാദതിസ്നേഹാദ്രൌക്ഷ്യാദ്രോമാദിഘട്ടനാത്||൨൦|| ക്ഷോഭാദശുദ്ധകോഷ്ഠത്വാത്സൌഹിത്യാദതികര്ശനാത്| മദ്യപാനാദ്ദിവാസ്വപ്നാദ്വവായാദ്രാത്രിജാഗരാത്||൨൧|| വ്രണോ മിഥ്യോപചാരാച്ച നൈവ സാധ്യോऽപി സിധ്യതി| |൨൨|

View original

फेनपूयानिलवहः शल्यवानूर्ध्वनिर्वमी| भगन्दरोऽन्तर्वदनस्तथा कट्यस्थिसंश्रितः||१६|| कुष्ठिनां विषजुष्टानां शोषिणां मधुमेहिनाम्| व्रणाः कृच्छ्रेण सिध्द्यन्ति येषां च स्युर्व्रणे व्रणाः||१७|| नैव सिध्द्यन्ति वीसर्पज्वरातीसारकासिनाम्| पिपासूनामनिद्राणां श्वासिनामविपाकिनाम्||१८|| भिन्ने शिरःकपाले वा मस्तुलुङ्गस्य दर्शने| स्नायुक्लेदात्सिराच्छेदाद्गाम्भीर्यात्कृमिभक्षणात्||१९|| अस्थिभेदात्सशल्यत्वात्सविषत्वादतर्कितात्| मिथ्याबन्धादतिस्नेहाद्रौक्ष्याद्रोमादिघट्टनात्||२०|| क्षोभादशुद्धकोष्ठत्वात्सौहित्यादतिकर्शनात्| मद्यपानाद्दिवास्वप्नाद्ववायाद्रात्रिजागरात्||२१|| व्रणो मिथ्योपचाराच्च नैव साध्योऽपि सिध्यति| |२२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana rohasya lakShaNam (22-23) · Śloka 23

| കപോതവര്ണപ്രതിമാ യസ്യാന്താഃ ക്ലേദവര്ജിതാഃ||൨൨|| സ്ഥിരാശ്ചിപിടികാവന്തോ രോഹതീതി തമാദിശേത്| |൨൩|

View original

| कपोतवर्णप्रतिमा यस्यान्ताः क्लेदवर्जिताः||२२|| स्थिराश्चिपिटिकावन्तो रोहतीति तमादिशेत्| |२३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vraNacikitsA vraNashophe vishodhanam (23-24) · Śloka 24

| അഥാത്ര ശോഫാവസ്ഥായാം യഥാസന്നം വിശോധനമ്||൨൩|| യോജ്യം ശോഫോ ഹി ശുദ്ധാനാം വ്രണശ്ചാശു പ്രശാമ്യതി| |൨൪|

View original

| अथात्र शोफावस्थायां यथासन्नं विशोधनम्||२३|| योज्यं शोफो हि शुद्धानां व्रणश्चाशु प्रशाम्यति| |२४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vraNashItopacAraH (24-25) · Śloka 25

| കുര്യാച്ഛീതോപചാരം ച ശോഫാവസ്ഥസ്യ സന്തതമ്||൨൪|| ദോഷാഗ്നിരഗ്നിവത്തേന പ്രയാതി സഹസാ ശമമ്| |൨൫|

View original

| कुर्याच्छीतोपचारं च शोफावस्थस्य सन्ततम्||२४|| दोषाग्निरग्निवत्तेन प्रयाति सहसा शमम्| |२५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shophe vraNe ca kaThinAdiyukte raktaharaNam (25-26) · Śloka 26

| ശോഫേ വ്രണേ ച കഠിനേ വിവര്ണേ വേദനാന്വിതേ||൨൫|| വിഷയുക്തേ വിശേഷേണ ജലജാദ്യൈര്ഹരേദസൃക്| ദുഷ്ടാസ്രേऽപഗതേ സദ്യഃ ശോഫരാഗരുജാം ശമഃ||൨൬||

View original

| शोफे व्रणे च कठिने विवर्णे वेदनान्विते||२५|| विषयुक्ते विशेषेण जलजाद्यैर्हरेदसृक्| दुष्टास्रेऽपगते सद्यः शोफरागरुजां शमः||२६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shophe punaH punaH srAvitarakte shIradravyairlepaH (27-28) · Śloka 28

ഹൃതേ ഹൃതേ ച രുധിരേ സുശീതൈഃ സ്പര്ശവീര്യയോഃ| സുശ്ലക്ഷ്ണൈസ്തദഹഃപിഷ്ടൈഃ ക്ഷീരേക്ഷുസ്വരസദ്രവൈഃ||൨൭|| ശതധൌതഘൃതോപേതൈര്മുഹുരന്യൈരശോഷിഭിഃ| പ്രതിലോമം ഹിതോ ലേപഃ സേകാഭ്യങ്ഗാശ്ച തത്കൃതാഃ||൨൮||

View original

हृते हृते च रुधिरे सुशीतैः स्पर्शवीर्ययोः| सुश्लक्ष्णैस्तदहःपिष्टैः क्षीरेक्षुस्वरसद्रवैः||२७|| शतधौतघृतोपेतैर्मुहुरन्यैरशोषिभिः| प्रतिलोमं हितो लेपः सेकाभ्यङ्गाश्च तत्कृताः||२८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shophe nyagrodhAditvAgbhiH pralepaH (29) · Śloka 29

ന്യഗ്രോധോദുമ്ബരാശ്വത്ഥപ്ലക്ഷവേത സവല്കലൈഃ| പ്രദേഹോ ഭൂരിസര്പിഭിഃ ശോഫനിര്വാപണഃ പരമ്||൨൯||

View original

न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थप्लक्षवेत सवल्कलैः| प्रदेहो भूरिसर्पिभिः शोफनिर्वापणः परम्||२९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shophe AnUpavesavArAdyaiH svedaH,shophe dAharUgdharAH somAstilAH (30-31) · Śloka 31

വാതോല്ബണാനാം സ്തബ്ധാനാം കഠിനാനാം മഹാരുജാമ്| സ്രുതാസ്രുജാം ച ശോഫാനാം വ്രണാനാമപി ചേദ്ദശാമ്||൩൦|| ആനൂപവേസവാരാദ്യൈഃ സ്വേദഃ, സോമാസ്തിലാഃ പുനഃ| ഭൃഷ്ടാ നിര്വാപിതാഃ ക്ഷീരേ തത്പിഷ്ടാ ദാഹരുഗ്ഘരാഃ||൩൧||

View original

वातोल्बणानां स्तब्धानां कठिनानां महारुजाम्| स्रुतास्रुजां च शोफानां व्रणानामपि चेद्दशाम्||३०|| आनूपवेसवाराद्यैः स्वेदः, सोमास्तिलाः पुनः| भृष्टा निर्वापिताः क्षीरे तत्पिष्टा दाहरुग्घराः||३१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shophe shthiratvAdiyukte snehaH svedo mardanaM yavAdibhiH pralepashca (32-33) · Śloka 33

സ്ഥിരാന് മന്ദരുജഃ ശോഫാന് സ്നേഹൈര്വാതകഫപഹൈഃ| അഭ്യജ്യ സ്വേദയിത്വാ ച വേണുനാഡ്യാ ശനൈഃ ശനൈഃ||൩൨|| വിമ്ലാപനാര്ഥം മൃദ്ഗീയാത് തലേനാങുഷ്ഠകേന വാ| യവഗോധൂമമുദ്ഗൈശ്ച സിദ്ധ പിഷ്ടൈഃ പ്രലേപയേത്||൩൩||

View original

स्थिरान् मन्दरुजः शोफान् स्नेहैर्वातकफपहैः| अभ्यज्य स्वेदयित्वा च वेणुनाड्या शनैः शनैः||३२|| विम्लापनार्थं मृद्गीयात् तलेनाङुष्ठकेन वा| यवगोधूममुद्गैश्च सिद्ध पिष्टैः प्रलेपयेत्||३३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shophe evaM vilayanAbhAve upanAhaH (34) · Śloka 34

വിലീയതേ സ ചേന്നൈവം തതസ്തമുപനാഹയേത്| അവിദഗ്ധസ്തഥാ ശാന്തിം വിദഗ്ധഃ പാകമശ്രുതേ||൩൪||

View original

विलीयते स चेन्नैवं ततस्तमुपनाहयेत्| अविदग्धस्तथा शान्तिं विदग्धः पाकमश्रुते||३४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shophe upanAhe saktupiNDikAshreShThA (35) · Śloka 35

സകോലതിലവല്ലോമാ ദധ്യമ്ലാ സക്തുപിണ്ഡികാ| സകിണ്വകുഷ്ഠലവണാ കോഷ്ണാ ശസ്തോപനാഹനേ||൩൫||

View original

सकोलतिलवल्लोमा दध्यम्ला सक्तुपिण्डिका| सकिण्वकुष्ठलवणा कोष्णा शस्तोपनाहने||३५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shophe supavkAdiyukte dAraNam (36) · Śloka 36

സുപക്വേ പിണ്ഡിതേ ശോഫേ പീഡനൈരുപപീഡിതേ| ദാരണം ദാരണാര്ഹസ്യ സുകുമാരസ്യ ചേഷ്യതേ||൩൬||

View original

सुपक्वे पिण्डिते शोफे पीडनैरुपपीडिते| दारणं दारणार्हस्य सुकुमारस्य चेष्यते||३६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shophe guggulvAdIni pavkashopha vidAraNAni (37) · Śloka 37

ഗുഗ്ഗുല്വതസിഗോദന്തസ്വര്ണക്ഷീരീകപോതവിട്| ക്ഷൌരൌഷധാനി ക്ഷാരാശ്ച പക്വശോഫവിദാരണമ്||൩൭||

View original

गुग्गुल्वतसिगोदन्तस्वर्णक्षीरीकपोतविट्| क्षौरौषधानि क्षाराश्च पक्वशोफविदारणम्||३७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vraNe pUyagarbhAdiyukte pIDanam (38) · Śloka 38

പൂയഗര്ഭാനണുദ്വാരാന് സോത്സങ്ഗാന്മര്മഗാനപി| നിഃസ്നേഹൈഃ പീഡനദ്രവ്യൈഃ സമന്താത്പ്രതിപീഡയേത്||൩൮||

View original

पूयगर्भानणुद्वारान् सोत्सङ्गान्मर्मगानपि| निःस्नेहैः पीडनद्रव्यैः समन्तात्प्रतिपीडयेत्||३८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vraNe pIDanapralepasya shuShkatve samupekShAdi (39) · Śloka 39

ശുഷ്യന്തം സമുപേക്ഷേത പ്രലേപം പീഡനം പ്രതി| ന മുഖേ ചൈനമാലിമ്പേത് തഥാ ദോഷഃ പ്രസിച്യതേ||൩൯||

View original

शुष्यन्तं समुपेक्षेत प्रलेपं पीडनं प्रति| न मुखे चैनमालिम्पेत् तथा दोषः प्रसिच्यते||३९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vraNe kalAyAdiyukte surasAdinA kShAlanAdi (40) · Śloka 40

കലായയവഗോധൂമമാഷമുദ്ഗഹരേണവഃ| ദ്രവ്യാണാം പിച്ഛിലാനാം ച ത്വങ്മൂലാനി പ്രപീഡനമ്||൪൦||

View original

कलाययवगोधूममाषमुद्गहरेणवः| द्रव्याणां पिच्छिलानां च त्वङ्मूलानि प्रपीडनम्||४०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vraNe avishuddhe paTolInimbavkA thena kShAlanam (41) · Śloka 41

സപ്തസു ക്ഷാലനാദ്യേഷു സുരസാരഗ്വധാദികൌ| ഭൃശം ദുഷ്ടേ വ്രണേ യോജ്യൌ മേഹകുഷ്ഠവ്രണേഷു ച||൪൧||

View original

सप्तसु क्षालनाद्येषु सुरसारग्वधादिकौ| भृशं दुष्टे व्रणे योज्यौ मेहकुष्ठव्रणेषु च||४१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vraNe vishuddhe nyagrodAdivkAhena kShAlanam (42) · Śloka 42

അഥവാ ക്ഷാലനം ക്വാഥഃ പടോലീനിമ്ബപത്രജഃ| അവിശുദ്ധേ, വിശുദ്ധേ തു വ്യഗ്രോധാദിത്വഗുദ്ഭവഃ||൪൨||

View original

अथवा क्षालनं क्वाथः पटोलीनिम्बपत्रजः| अविशुद्धे, विशुद्धे तु व्यग्रोधादित्वगुद्भवः||४२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vraNe paTolyAdilepo vraNashodhanaH (43) · Śloka 43

പടോലീതിലയഷ്ട്യാഹ്വത്രിവൃദ്ദന്തീനിശാദ്വയമ്| നിമ്ബപത്രാണി ചാലേപഃ സപടുര്വ്രണശോധനഃ||൪൩||

View original

पटोलीतिलयष्ट्याह्वत्रिवृद्दन्तीनिशाद्वयम्| निम्बपत्राणि चालेपः सपटुर्व्रणशोधनः||४३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vraNe sUkShmAsyAdiyukte trivRutAdivartyA vishodhanam (44) · Śloka 44

വ്രണാന് വിശോധയേദ്വര്ത്യാ സൂക്ഷ്മാസ്യാന് സന്ധിമര്മഗാന്| കൃതയാ ത്രിവൃതാദന്തീലാങ്ഗലീമധുസൈന്ധവൈഃ||൪൪||

View original

व्रणान् विशोधयेद्वर्त्या सूक्ष्मास्यान् सन्धिमर्मगान्| कृतया त्रिवृतादन्तीलाङ्गलीमधुसैन्धवैः||४४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vraNe vAtAbhIbhUtAdau yavAjyAdibhirdhUpanam (45) · Śloka 45

വാതാഭിഭൂതാന് സാസ്രാവാന് ധൂപയേദുഗ്രവേദനാന്| യവജ്യഭൂര്ജമദനശ്രീവേഷ്ടകസുരാഹ്വയൈഃ||൪൫||

View original

वाताभिभूतान् सास्रावान् धूपयेदुग्रवेदनान्| यवज्यभूर्जमदनश्रीवेष्टकसुराह्वयैः||४५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pittadyulbaNe shItatairnirvApaNam (46) · Śloka 46

നിര്വാപയേദ് ഭൃശം ശീതൈഃ പിത്തരക്തവിഷോല്ബണാന്| |൪൬|

View original

निर्वापयेद् भृशं शीतैः पित्तरक्तविषोल्बणान्| |४६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pittashuShkAlpamAMsAdau nyagrodhAdibhirutsAdanaM mAMsAdamAMsAnAM bhakShaNaM ca (46-48) · Śloka 48

| ശുഷ്കാല്പമാംസേ ഗമ്ഭീരേ വ്രണ ഉത്സാദനം ഹിതമ്||൪൬|| ന്യഗ്രോധപദ്മകാദിഭ്യാമശ്വഗന്ധാബലാതിലൈഃ| അദ്യാന്മാംസാദമാംസാനി വിധിനോപഹിതാനി ച||൪൭|| മാംസം മാംസാദമാംസേന വര്ധതേ ശുദ്ധചേതസഃ| |൪൮|

View original

| शुष्काल्पमांसे गम्भीरे व्रण उत्सादनं हितम्||४६|| न्यग्रोधपद्मकादिभ्यामश्वगन्धाबलातिलैः| अद्यान्मांसादमांसानि विधिनोपहितानि च||४७|| मांसं मांसादमांसेन वर्धते शुद्धचेतसः| |४८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pitta utsannamRudumAMse jAtyAdibhiravasAdanam (48-49) · Śloka 49

| ഉത്സന്നമൃദുമാംസാനാം വ്രണാനാമവസാദനമ്||൪൮|| ജാതീമുകുലകാസീസമനോഹ്വാലപുരാഗ്നികൈഃ| |൪൯|

View original

| उत्सन्नमृदुमांसानां व्रणानामवसादनम्||४८|| जातीमुकुलकासीसमनोह्वालपुराग्निकैः| |४९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pitta utsannamAMsAdau kShArakarmaNA shodhanam (49-50) · Śloka 50

| ഉത്സന്നമാംസാന് കഠിനാന് കണ്ഡൂയുക്താംശ്ചിരോത്ഥിതാന്||൪൯|| വ്രണാന് സുദുഃഖശോധ്യാംശ്ച ശോധയേത് ക്ഷാരകര്മണാ| |൫൦|

View original

| उत्सन्नमांसान् कठिनान् कण्डूयुक्तांश्चिरोत्थितान्||४९|| व्रणान् सुदुःखशोध्यांश्च शोधयेत् क्षारकर्मणा| |५०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana phitta ashmaryAdau agnikarmaNA sAdhanam (50-51) · Śloka 51

| സ്രവന്തോऽശ്മരിജാ മൂത്രം യേ ചാന്യേ രക്തവാഹിനഃ||൫൦|| ഛിന്നാശ്ച സന്ധയോ യേഷാം യഥോക്തൈര്യേ ച ശോധനൈഃ| ശോധ്യമാനാ ന ശുധ്ദ്യന്തി ശോധ്യാഃ സ്യുസ്തേऽഗ്നികര്മണാ||൫൧||

View original

| स्रवन्तोऽश्मरिजा मूत्रं ये चान्ये रक्तवाहिनः||५०|| छिन्नाश्च सन्धयो येषां यथोक्तैर्ये च शोधनैः| शोध्यमाना न शुध्द्यन्ति शोध्याः स्युस्तेऽग्निकर्मणा||५१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana phitta shuddhautsAdanadravyeNa ropaNam (52) · Śloka 52

ശുദ്ധാനാം രോപണം യോജ്യമുത്സാദായ യദീരിതമ്| |൫൨|

View original

शुद्धानां रोपणं योज्यमुत्सादाय यदीरितम्| |५२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pitta ashvagandhAdikaM paramaM ropaNam (52-53) · Śloka 53

| അശ്വഗന്ധാ രുഹാ രോധ്രം കട്ഫലം മധുയഷ്ടികാ||൫൨|| സമങ്ഗാ ധാതകീപുഷ്പം പരമം വ്രണരോപണമ്| |൫൩|

View original

| अश्वगन्धा रुहा रोध्रं कट्फलं मधुयष्टिका||५२|| समङ्गा धातकीपुष्पं परमं व्रणरोपणम्| |५३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pittaa petapUtimAMsAdau tilakalkaha saMrohaNaH (53-54) · Śloka 54

| അപേതപൂതിമാംസാനാം മാംസസ്ഥാനാമരോഹതാമ്||൫൩|| കല്കം സംരോഹണം കുര്യാത് തിലാനാം മധികാന്വിതമ്| |൫൪|

View original

| अपेतपूतिमांसानां मांसस्थानामरोहताम्||५३|| कल्कं संरोहणं कुर्यात् तिलानां मधिकान्वितम्| |५४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pitta sakShaudranimbapatrayuktaH paraM saMshodhanam,pitta sapUrvAbhyAM sarpiShA ca yuktaH shIdhraM ropaNaH (54-55) · Śloka 55

| സ്നിഗ്ധോഷ്ണതിക്തമധുരകഷായത്വൈഃ സ സര്വജിത്||൫൪|| സ ക്ഷൌദ്രനിമ്ബപത്രാഭ്യാം യുക്തഃ സംശോധനം പരമ്| പൂര്വാഭ്യാം സര്പിഷാ ചാസൌ യുക്തഃ സ്യാദാശു രോപണഃ||൫൫||

View original

| स्निग्धोष्णतिक्तमधुरकषायत्वैः स सर्वजित्||५४|| स क्षौद्रनिम्बपत्राभ्यां युक्तः संशोधनं परम्| पूर्वाभ्यां सर्पिषा चासौ युक्तः स्यादाशु रोपणः||५५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pitta tilavat yavakalko~api (56) · Śloka 56

തിലവദ്യവകല്കം തു കേചിദിച്ഛന്തി തദ്വിദഃ| |൫൬|

View original

तिलवद्यवकल्कं तु केचिदिच्छन्ति तद्विदः| |५६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pitta sAstrapittAdau kShIraropaNasiddhadhRutena ropaNam,pitta kaphavAtaje ropaNasiddhatailena ropaNasiddha tailena ropaNam (56-57) · Śloka 57

| സാസ്രപിത്തവിഷാഗന്തുഗമ്ഭീരാന് സോഷ്മണോ വ്രണാന്||൫൬|| ക്ഷീരരോപണഭൈഷജ്യശൃതേനാജ്യേന രോപയേത്| രോപണൌഷധസിദ്ധേന തൈലേന കഫവാതജാന്||൫൭||

View original

| सास्रपित्तविषागन्तुगम्भीरान् सोष्मणो व्रणान्||५६|| क्षीररोपणभैषज्यशृतेनाज्येन रोपयेत्| रोपणौषधसिद्धेन तैलेन कफवातजान्||५७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pitta kAcchcAyAdikaM shreShThaM ropaNam (58) · Śloka 58

കാച്ഛീരോധ്രാഭയാസര്ജസിന്ദൂരാഞ്ജനതുത്ഥകമ്| ചൂര്ണിതം തൈലമദനൈര്യുക്തം രോപണമുത്തമമ്||൫൮||

View original

काच्छीरोध्राभयासर्जसिन्दूराञ्जनतुत्थकम्| चूर्णितं तैलमदनैर्युक्तं रोपणमुत्तमम्||५८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pitta samAdau cUrNaH (59) · Śloka 59

സമാനാം സ്ഥിരമാംസാനാം ത്വക്സ്ഥാനാം ചൂര്ണ ഇഷ്യതേ| |൫൯|

View original

समानां स्थिरमांसानां त्वक्स्थानां चूर्ण इष्यते| |५९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pitta kakuBAdipralepastvagvishuddhikaraH param (59-60) · Śloka 60

| കകുഭോദുമ്ബരാശ്വത്ഥജമ്ബൂകട്ഫലരോധ്രജൈഃ||൫൯|| ത്വചമാശു നിഗൃഹ്ണന്തി ത്വക്ചൂര്ണൈശ്ചൂര്ണിതാ വ്രണാഃ| |൬൦|

View original

| ककुभोदुम्बराश्वत्थजम्बूकट्फलरोध्रजैः||५९|| त्वचमाशु निगृह्णन्ति त्वक्चूर्णैश्चूर्णिता व्रणाः| |६०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pitta lAkShAdipralepastvagviSuddhikaraH param (60-61) · Śloka 61

| ലാക്ഷാമനോഹ്വാമഞ്ജിഷ്ഠാഹരിതാലനിശാദ്വയൈഃ||൬൦|| പ്രലേപഃ സഘൃതക്ഷൌദ്രസ്ത്വഗ്വിശുദ്ധികരഃ പരമ്| |൬൧|

View original

| लाक्षामनोह्वामञ्जिष्ठाहरितालनिशाद्वयैः||६०|| प्रलेपः सग़ृतक्षौद्रस्त्वग्विशुद्धिकरः परम्| |६१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pitta kAlIyAdilepaH savarNakaraNaH (61-62) · Śloka 62

| കാലീയകലതാമ്രാസ്ഥിഹേമകാലാരസോത്തമൈഃ||൬൧|| ലേപഃ സഗോമയരസഃ സവര്ണകരണഃ പരമ്| |൬൨|

View original

| कालीयकलताम्रास्थिहेमकालारसोत्तमैः||६१|| लेपः सगोमयरसः सवर्णकरणः परम्| |६२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pitta vAraNadantAdilepo romobhdavakaraH ,pittaa catuShpAnnakhAdimaShIlepo (62-63) · Śloka 63

| ദഗ്ധോ വാരണദന്തോऽന്തര്ധൂമം തൈലം രസാഞ്ജനമ്||൬൨|| രോമസഞ്ജനനോ ലേപസ്തദ്വത്തൈലപരിപ്ലുതാ| ചതുഷ്പാന്നഖരോമാസ്ഥിത്വക്ശൃങ്ഗഖുരജാ മഷീ||൬൩||

View original

| दग्धो वारणदन्तोऽन्तर्धूमं तैलं रसाञ्जनम्||६२|| रोमसञ्जननो लेपस्तद्वत्तैलपरिप्लुता| चतुष्पान्नखरोमास्थित्वक्शृङ्गखुरजा मषी||६३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pitta shastrakarmoktaM pathyApathyAnnam (64) · Śloka 64

വ്രണിനഃ ശസ്ത്രകര്മോക്തം പഥ്യാപഥ്യാന്നമാദിശേത്| |൬൪|

View original

व्रणिनः शस्त्रकर्मोक्तं पथ्यापथ्यान्नमादिशेत्| |६४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtaje vraNe dvipa~jjamUlAdiH pittaje vraNe nyagrodhAdiH kaphaje vraNe AragvadhAdiH mishraje vraNe mishraH (64-65) · Śloka 65

| ദ്വേ പഞ്ചമൂലേ വര്ഗശ്ച വാതഘ്നോ വാതികേ ഹിതഃ||൬൪|| ന്യഗ്രോധപദ്മകാദ്യൌ തു തദ്വത്പിത്തപ്രദൂഷിതേ| ആരഗ്വധാദിഃ ശ്ലേഷ്മഘ്നഃ കഫേ, മിശ്രാസ്തു മിശ്രജേ||൬൫||

View original

| द्वे पञ्चमूले वर्गश्च वातघ्नो वातिके हितः||६४|| न्यग्रोधपद्मकाद्यौ तु तद्वत्पित्तप्रदूषिते| आरग्वधादिः श्लेष्मघ्नः कफे, मिश्रास्तु मिश्रजे||६५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vraNe prakShAlanAdi saptayathAsvaM yojyAH (66) · Śloka 66

ഏഭിഃ പ്രക്ഷാലനം ലേപോ ഘൃതം തൈലം രസക്രിയാ| ചൂര്ണോ വര്തിശ്ച സംയോജ്യാ വ്രണേ സപ്ത യഥായഥമ്||൬൬||

View original

एभिः प्रक्षालनं लेपो घृतं तैलं रसक्रिया| चूर्णो वर्तिश्च संयोज्या व्रणे सप्त यथायथम्||६६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vraNe sUkShmavadanAdau jAtyAdidhRutena shodhanaM ropaNaM ca (25) · Śloka 25

ജാതീനിമ്ബപടോലപത്രകടുകാദാര്വീനിശാസാരിവാ- മഞ്ജിഷ്ഠാഭയസിക്ഥതുത്ഥമധുകൈര്നക്താഹ്വബീജാന്വിതൈഃ| സര്പിഃ സാധ്യമനേന സൂക്ഷ്മവദനാ മര്മാശ്രിതാഃ ക്ലേദിനോ ഗമ്ഭീരാഃ സരുജോ വ്രണാഃ സഗതയഃ ശുധ്ദ്യന്തി രോഹന്തി ച||൬൭|| ഇതി ശ്രീവൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസൂനുശ്രീമദ്വാഗ്ഭട- വിരചിതായാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയസംഹിതായാം ഷഷ്ഠേ ഉത്തരസ്ഥാനേ വ്രണപ്രതിഷേധോ നാമ പഞ്ചവിംശോऽധ്യായഃ||൨൫||

View original

जातीनिम्बपटोलपत्रकटुकादार्वीनिशासारिवा- मञ्जिष्ठाभयसिक्थतुत्थमधुकैर्नक्ताह्वबीजान्वितैः| सर्पिः साध्यमनेन सूक्ष्मवदना मर्माश्रिताः क्लेदिनो गम्भीराः सरुजो व्रणाः सगतयः शुध्द्यन्ति रोहन्ति च||६७|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भट- विरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तरस्थाने व्रणप्रतिषेधो नाम पञ्चविंशोऽध्यायः||२५||

🔊 Audio coming soon

25. vranapratiśēdhādhyāyaḥ — Ashtanga Hrudayam | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi