25. vranapratiśēdhādhyāyaḥ

Adhikarana vraNapratishedhAdhyAyaH vraNasya dvaividhyam (2) · Śloka 2

அதாதோ வ்ரணப்ரதிஷேதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே|௨| ) வ்ரணோ த்விதா நிஜாகந்துதுஷ்டஶுத்தவிபேததஃ| நிஜோ தோஷைஃ ஶரீரோத்தைராகந்துர்பாஹ்யஹேதுஜஃ||௧|| தோஷைரதிஷ்டிதோ துஷ்டஃ ஶுத்தஸ்தைரநதிஷ்டிதஃ| |௨|

Adhikarana duShTavraNasya lakShaNam (2-5) · Śloka 5

| ஸஂவதத்வஂ விவததா காடிந்யஂ மதுதாऽதி வா||௨|| அத்யுத்ஸந்நாவஸந்நத்வமத்யௌஷ்ண்யமதிஶீததா| ரக்தத்வஂ பாண்டுதா கார்ஷ்ண்யஂ பூதிபூயபரிஸ்ருதிஃ||௩|| பூதிமாஂஸஸிராஸ்நாயுச்சந்நதோத்ஸங்கிதாऽதிருக்| ஸஂரம்பதாஹஶ்வயதுகண்ட்வாதிபிருபத்ருதஃ||௪|| தீர்ககாலாநுபந்தஶ்ச வித்யாத்துஷ்டவ்ரணாகதிம்| |௫|

Adhikarana vraNaH pa~jcadashaprakAraH (5) · Śloka 5

| ஸ பஞ்சதஶதா தோஷைஃ ஸரக்தைஃ|௫|

Adhikarana 1 vAtajasya vraNasya lakShaNam (5-7) · Śloka 7

| தத்ர மாருதாத்||௫|| ஶ்யாவஃ கஷ்ணோऽருணோ பஸ்மகபோதாஸ்திநிபோऽபி வா| மஸ்துமாஂஸபுலாகாம்புதுல்யதந்வல்பஸஂஸ்ருதிஃ||௬|| நிர்மாஂஸஸ்தோதபேதாட்யோ ரூக்ஷஶ்சடசடாயதே| |௭|

Adhikarana 2 pittajasya vraNasya lakShaNam (7-8) · Śloka 8

| பித்தேந க்ஷிப்ரஜஃ பீதோ நீலஃ கபிலபிங்கலஃ||௭|| மூத்ரகிஂஶுகபஸ்மாம்புதைலாபோஷ்ணபஹுஸ்ருதிஃ| க்ஷாரோக்ஷிதக்ஷதஸமவ்யதோ ராகோஷ்மபாகவாந்||௮||

Adhikarana 3 kafajasya vraNasya lakShaNam (9) · Śloka 9

கபேந பாண்டுஃ கண்டூமாந் பஹுஶ்வேதகநஸ்ருதிஃ| ஸ்தூலோஷ்டஃ கடிநஃ ஸ்நாயுஸிராஜாலததோऽல்பருக்||௯||

Adhikarana 4 raktajasya vraNasya lakShaNam (10) · Śloka 10

ப்ரவாலரக்தோ ரக்தேந ஸரக்தஂ பூயமுத்கிரேத்| வாஜிஸ்தாநஸமோ கந்தே யுக்தோ லிங்கைஶ்ச பைத்திகைஃ||௧௦||

Adhikarana 5-10 dvidoShajasya vraNasya lakShaNam,11-14 tridoShajasya vraNasya lakShaNam 15 sarvajasya vraNasya lakShaNam (11) · Śloka 11

த்பாப்யாஂ த்ரிபிஶ்ச ஸர்வைஶ்ச வித்யால்லக்ஷணஸங்கராத்| |௧௧|

Adhikarana shuddhavraNasya lakShaNam (11-12) · Śloka 12

| ஜிஹ்வாப்ரபோ மதுஃ ஶ்லக்ஷ்ணஃ ஶ்யாவௌஷ்டபிடிகஃ ஸமஃ||௧௧|| கிஞ்சிதுந்நதமத்யோ வா வ்ரணஃ ஶுத்தோऽநுபத்ரவஃ| |௧௨|

Adhikarana tcagAdInAM vraNAshrayAnAmuttarottaraM duHsAdhyatvam (12-13) · Śloka 13

| த்வகாமிஷஸிராஸ்நாயுஸந்த்யஸ்தீநி வ்ரணாஶயாஃ||௧௨|| கோஷ்டோ மர்ம ச தாந்யஷ்டௌ துஃஸாத்யாந்யுத்தரோத்தரம்| |௧௩|

Adhikarana vraNAnAM susAdhyatvam (13-14) · Śloka 14

| ஸுஸாத்யஃ ஸத்த்வமாஂஸாக்நிவயோபலவதி வ்ரணஃ||௧௩|| வத்தோ தீர்கஸ்த்ரிபுடகஶ்சதுரஸ்ராகதிஶ்ச யஃ| ததா ஸ்பிக்பாயுமேட்ரோஷ்டபஷ்டாந்தர்வக்த்ரகண்டகஃ||௧௪||

Adhikarana vraNAnAM kRucchrasAdhyatvam (15) · Śloka 15

கச்ச்ரஸாத்யோऽக்ஷிதஶநநாஸிகாபாங்கநாபிஷு| ஸேவநீஜடரஶ்ரோத்ரபார்ஶ்வகக்ஷாஸ்தநேஷு ச||௧௫||

Adhikarana vraNAnAM asAdhyatvam (16-22) · Śloka 22

பேநபூயாநிலவஹஃ ஶல்யவாநூர்த்வநிர்வமீ| பகந்தரோऽந்தர்வதநஸ்ததா கட்யஸ்திஸஂஶ்ரிதஃ||௧௬|| குஷ்டிநாஂ விஷஜுஷ்டாநாஂ ஶோஷிணாஂ மதுமேஹிநாம்| வ்ரணாஃ கச்ச்ரேண ஸித்த்யந்தி யேஷாஂ ச ஸ்யுர்வ்ரணே வ்ரணாஃ||௧௭|| நைவ ஸித்த்யந்தி வீஸர்பஜ்வராதீஸாரகாஸிநாம்| பிபாஸூநாமநித்ராணாஂ ஶ்வாஸிநாமவிபாகிநாம்||௧௮|| பிந்நே ஶிரஃகபாலே வா மஸ்துலுங்கஸ்ய தர்ஶநே| ஸ்நாயுக்லேதாத்ஸிராச்சேதாத்காம்பீர்யாத்கமிபக்ஷணாத்||௧௯|| அஸ்திபேதாத்ஸஶல்யத்வாத்ஸவிஷத்வாததர்கிதாத்| மித்யாபந்தாததிஸ்நேஹாத்ரௌக்ஷ்யாத்ரோமாதிகட்டநாத்||௨௦|| க்ஷோபாதஶுத்தகோஷ்டத்வாத்ஸௌஹித்யாததிகர்ஶநாத்| மத்யபாநாத்திவாஸ்வப்நாத்வவாயாத்ராத்ரிஜாகராத்||௨௧|| வ்ரணோ மித்யோபசாராச்ச நைவ ஸாத்யோऽபி ஸித்யதி| |௨௨|

Adhikarana rohasya lakShaNam (22-23) · Śloka 23

| கபோதவர்ணப்ரதிமா யஸ்யாந்தாஃ க்லேதவர்ஜிதாஃ||௨௨|| ஸ்திராஶ்சிபிடிகாவந்தோ ரோஹதீதி தமாதிஶேத்| |௨௩|

Adhikarana vraNacikitsA vraNashophe vishodhanam (23-24) · Śloka 24

| அதாத்ர ஶோபாவஸ்தாயாஂ யதாஸந்நஂ விஶோதநம்||௨௩|| யோஜ்யஂ ஶோபோ ஹி ஶுத்தாநாஂ வ்ரணஶ்சாஶு ப்ரஶாம்யதி| |௨௪|

Adhikarana vraNashItopacAraH (24-25) · Śloka 25

| குர்யாச்சீதோபசாரஂ ச ஶோபாவஸ்தஸ்ய ஸந்ததம்||௨௪|| தோஷாக்நிரக்நிவத்தேந ப்ரயாதி ஸஹஸா ஶமம்| |௨௫|

Adhikarana shophe vraNe ca kaThinAdiyukte raktaharaNam (25-26) · Śloka 26

| ஶோபே வ்ரணே ச கடிநே விவர்ணே வேதநாந்விதே||௨௫|| விஷயுக்தே விஶேஷேண ஜலஜாத்யைர்ஹரேதஸக்| துஷ்டாஸ்ரேऽபகதே ஸத்யஃ ஶோபராகருஜாஂ ஶமஃ||௨௬||

Adhikarana shophe punaH punaH srAvitarakte shIradravyairlepaH (27-28) · Śloka 28

ஹதே ஹதே ச ருதிரே ஸுஶீதைஃ ஸ்பர்ஶவீர்யயோஃ| ஸுஶ்லக்ஷ்ணைஸ்ததஹஃபிஷ்டைஃ க்ஷீரேக்ஷுஸ்வரஸத்ரவைஃ||௨௭|| ஶததௌதகதோபேதைர்முஹுரந்யைரஶோஷிபிஃ| ப்ரதிலோமஂ ஹிதோ லேபஃ ஸேகாப்யங்காஶ்ச தத்கதாஃ||௨௮||

Adhikarana shophe nyagrodhAditvAgbhiH pralepaH (29) · Śloka 29

ந்யக்ரோதோதும்பராஶ்வத்தப்லக்ஷவேத ஸவல்கலைஃ| ப்ரதேஹோ பூரிஸர்பிபிஃ ஶோபநிர்வாபணஃ பரம்||௨௯||

Adhikarana shophe AnUpavesavArAdyaiH svedaH,shophe dAharUgdharAH somAstilAH (30-31) · Śloka 31

வாதோல்பணாநாஂ ஸ்தப்தாநாஂ கடிநாநாஂ மஹாருஜாம்| ஸ்ருதாஸ்ருஜாஂ ச ஶோபாநாஂ வ்ரணாநாமபி சேத்தஶாம்||௩௦|| ஆநூபவேஸவாராத்யைஃ ஸ்வேதஃ, ஸோமாஸ்திலாஃ புநஃ| பஷ்டா நிர்வாபிதாஃ க்ஷீரே தத்பிஷ்டா தாஹருக்கராஃ||௩௧||

Adhikarana shophe shthiratvAdiyukte snehaH svedo mardanaM yavAdibhiH pralepashca (32-33) · Śloka 33

ஸ்திராந் மந்தருஜஃ ஶோபாந் ஸ்நேஹைர்வாதகபபஹைஃ| அப்யஜ்ய ஸ்வேதயித்வா ச வேணுநாட்யா ஶநைஃ ஶநைஃ||௩௨|| விம்லாபநார்தஂ மத்கீயாத் தலேநாஙுஷ்டகேந வா| யவகோதூமமுத்கைஶ்ச ஸித்த பிஷ்டைஃ ப்ரலேபயேத்||௩௩||

Adhikarana shophe evaM vilayanAbhAve upanAhaH (34) · Śloka 34

விலீயதே ஸ சேந்நைவஂ ததஸ்தமுபநாஹயேத்| அவிதக்தஸ்ததா ஶாந்திஂ விதக்தஃ பாகமஶ்ருதே||௩௪||

Adhikarana shophe upanAhe saktupiNDikAshreShThA (35) · Śloka 35

ஸகோலதிலவல்லோமா தத்யம்லா ஸக்துபிண்டிகா| ஸகிண்வகுஷ்டலவணா கோஷ்ணா ஶஸ்தோபநாஹநே||௩௫||

Adhikarana shophe supavkAdiyukte dAraNam (36) · Śloka 36

ஸுபக்வே பிண்டிதே ஶோபே பீடநைருபபீடிதே| தாரணஂ தாரணார்ஹஸ்ய ஸுகுமாரஸ்ய சேஷ்யதே||௩௬||

Adhikarana shophe guggulvAdIni pavkashopha vidAraNAni (37) · Śloka 37

குக்குல்வதஸிகோதந்தஸ்வர்ணக்ஷீரீகபோதவிட்| க்ஷௌரௌஷதாநி க்ஷாராஶ்ச பக்வஶோபவிதாரணம்||௩௭||

Adhikarana vraNe pUyagarbhAdiyukte pIDanam (38) · Śloka 38

பூயகர்பாநணுத்வாராந் ஸோத்ஸங்காந்மர்மகாநபி| நிஃஸ்நேஹைஃ பீடநத்ரவ்யைஃ ஸமந்தாத்ப்ரதிபீடயேத்||௩௮||

Adhikarana vraNe pIDanapralepasya shuShkatve samupekShAdi (39) · Śloka 39

ஶுஷ்யந்தஂ ஸமுபேக்ஷேத ப்ரலேபஂ பீடநஂ ப்ரதி| ந முகே சைநமாலிம்பேத் ததா தோஷஃ ப்ரஸிச்யதே||௩௯||

Adhikarana vraNe kalAyAdiyukte surasAdinA kShAlanAdi (40) · Śloka 40

கலாயயவகோதூமமாஷமுத்கஹரேணவஃ| த்ரவ்யாணாஂ பிச்சிலாநாஂ ச த்வங்மூலாநி ப்ரபீடநம்||௪௦||

Adhikarana vraNe avishuddhe paTolInimbavkA thena kShAlanam (41) · Śloka 41

ஸப்தஸு க்ஷாலநாத்யேஷு ஸுரஸாரக்வதாதிகௌ| பஶஂ துஷ்டே வ்ரணே யோஜ்யௌ மேஹகுஷ்டவ்ரணேஷு ச||௪௧||

Adhikarana vraNe vishuddhe nyagrodAdivkAhena kShAlanam (42) · Śloka 42

அதவா க்ஷாலநஂ க்வாதஃ படோலீநிம்பபத்ரஜஃ| அவிஶுத்தே, விஶுத்தே து வ்யக்ரோதாதித்வகுத்பவஃ||௪௨||

Adhikarana vraNe paTolyAdilepo vraNashodhanaH (43) · Śloka 43

படோலீதிலயஷ்ட்யாஹ்வத்ரிவத்தந்தீநிஶாத்வயம்| நிம்பபத்ராணி சாலேபஃ ஸபடுர்வ்ரணஶோதநஃ||௪௩||

Adhikarana vraNe sUkShmAsyAdiyukte trivRutAdivartyA vishodhanam (44) · Śloka 44

வ்ரணாந் விஶோதயேத்வர்த்யா ஸூக்ஷ்மாஸ்யாந் ஸந்திமர்மகாந்| கதயா த்ரிவதாதந்தீலாங்கலீமதுஸைந்தவைஃ||௪௪||

Adhikarana vraNe vAtAbhIbhUtAdau yavAjyAdibhirdhUpanam (45) · Śloka 45

வாதாபிபூதாந் ஸாஸ்ராவாந் தூபயேதுக்ரவேதநாந்| யவஜ்யபூர்ஜமதநஶ்ரீவேஷ்டகஸுராஹ்வயைஃ||௪௫||

Adhikarana pittadyulbaNe shItatairnirvApaNam (46) · Śloka 46

நிர்வாபயேத் பஶஂ ஶீதைஃ பித்தரக்தவிஷோல்பணாந்| |௪௬|

Adhikarana pittashuShkAlpamAMsAdau nyagrodhAdibhirutsAdanaM mAMsAdamAMsAnAM bhakShaNaM ca (46-48) · Śloka 48

| ஶுஷ்கால்பமாஂஸே கம்பீரே வ்ரண உத்ஸாதநஂ ஹிதம்||௪௬|| ந்யக்ரோதபத்மகாதிப்யாமஶ்வகந்தாபலாதிலைஃ| அத்யாந்மாஂஸாதமாஂஸாநி விதிநோபஹிதாநி ச||௪௭|| மாஂஸஂ மாஂஸாதமாஂஸேந வர்ததே ஶுத்தசேதஸஃ| |௪௮|

Adhikarana pitta utsannamRudumAMse jAtyAdibhiravasAdanam (48-49) · Śloka 49

| உத்ஸந்நமதுமாஂஸாநாஂ வ்ரணாநாமவஸாதநம்||௪௮|| ஜாதீமுகுலகாஸீஸமநோஹ்வாலபுராக்நிகைஃ| |௪௯|

Adhikarana pitta utsannamAMsAdau kShArakarmaNA shodhanam (49-50) · Śloka 50

| உத்ஸந்நமாஂஸாந் கடிநாந் கண்டூயுக்தாஂஶ்சிரோத்திதாந்||௪௯|| வ்ரணாந் ஸுதுஃகஶோத்யாஂஶ்ச ஶோதயேத் க்ஷாரகர்மணா| |௫௦|

Adhikarana phitta ashmaryAdau agnikarmaNA sAdhanam (50-51) · Śloka 51

| ஸ்ரவந்தோऽஶ்மரிஜா மூத்ரஂ யே சாந்யே ரக்தவாஹிநஃ||௫௦|| சிந்நாஶ்ச ஸந்தயோ யேஷாஂ யதோக்தைர்யே ச ஶோதநைஃ| ஶோத்யமாநா ந ஶுத்த்யந்தி ஶோத்யாஃ ஸ்யுஸ்தேऽக்நிகர்மணா||௫௧||

Adhikarana phitta shuddhautsAdanadravyeNa ropaNam (52) · Śloka 52

ஶுத்தாநாஂ ரோபணஂ யோஜ்யமுத்ஸாதாய யதீரிதம்| |௫௨|

Adhikarana pitta ashvagandhAdikaM paramaM ropaNam (52-53) · Śloka 53

| அஶ்வகந்தா ருஹா ரோத்ரஂ கட்பலஂ மதுயஷ்டிகா||௫௨|| ஸமங்கா தாதகீபுஷ்பஂ பரமஂ வ்ரணரோபணம்| |௫௩|

Adhikarana pittaa petapUtimAMsAdau tilakalkaha saMrohaNaH (53-54) · Śloka 54

| அபேதபூதிமாஂஸாநாஂ மாஂஸஸ்தாநாமரோஹதாம்||௫௩|| கல்கஂ ஸஂரோஹணஂ குர்யாத் திலாநாஂ மதிகாந்விதம்| |௫௪|

Adhikarana pitta sakShaudranimbapatrayuktaH paraM saMshodhanam,pitta sapUrvAbhyAM sarpiShA ca yuktaH shIdhraM ropaNaH (54-55) · Śloka 55

| ஸ்நிக்தோஷ்ணதிக்தமதுரகஷாயத்வைஃ ஸ ஸர்வஜித்||௫௪|| ஸ க்ஷௌத்ரநிம்பபத்ராப்யாஂ யுக்தஃ ஸஂஶோதநஂ பரம்| பூர்வாப்யாஂ ஸர்பிஷா சாஸௌ யுக்தஃ ஸ்யாதாஶு ரோபணஃ||௫௫||

Adhikarana pitta tilavat yavakalko~api (56) · Śloka 56

திலவத்யவகல்கஂ து கேசிதிச்சந்தி தத்விதஃ| |௫௬|

Adhikarana pitta sAstrapittAdau kShIraropaNasiddhadhRutena ropaNam,pitta kaphavAtaje ropaNasiddhatailena ropaNasiddha tailena ropaNam (56-57) · Śloka 57

| ஸாஸ்ரபித்தவிஷாகந்துகம்பீராந் ஸோஷ்மணோ வ்ரணாந்||௫௬|| க்ஷீரரோபணபைஷஜ்யஶதேநாஜ்யேந ரோபயேத்| ரோபணௌஷதஸித்தேந தைலேந கபவாதஜாந்||௫௭||

Adhikarana pitta kAcchcAyAdikaM shreShThaM ropaNam (58) · Śloka 58

காச்சீரோத்ராபயாஸர்ஜஸிந்தூராஞ்ஜநதுத்தகம்| சூர்ணிதஂ தைலமதநைர்யுக்தஂ ரோபணமுத்தமம்||௫௮||

Adhikarana pitta samAdau cUrNaH (59) · Śloka 59

ஸமாநாஂ ஸ்திரமாஂஸாநாஂ த்வக்ஸ்தாநாஂ சூர்ண இஷ்யதே| |௫௯|

Adhikarana pitta kakuBAdipralepastvagvishuddhikaraH param (59-60) · Śloka 60

| ககுபோதும்பராஶ்வத்தஜம்பூகட்பலரோத்ரஜைஃ||௫௯|| த்வசமாஶு நிகஹ்ணந்தி த்வக்சூர்ணைஶ்சூர்ணிதா வ்ரணாஃ| |௬௦|

Adhikarana pitta lAkShAdipralepastvagviSuddhikaraH param (60-61) · Śloka 61

| லாக்ஷாமநோஹ்வாமஞ்ஜிஷ்டாஹரிதாலநிஶாத்வயைஃ||௬௦|| ப்ரலேபஃ ஸகதக்ஷௌத்ரஸ்த்வக்விஶுத்திகரஃ பரம்| |௬௧|

Adhikarana pitta kAlIyAdilepaH savarNakaraNaH (61-62) · Śloka 62

| காலீயகலதாம்ராஸ்திஹேமகாலாரஸோத்தமைஃ||௬௧|| லேபஃ ஸகோமயரஸஃ ஸவர்ணகரணஃ பரம்| |௬௨|

Adhikarana pitta vAraNadantAdilepo romobhdavakaraH ,pittaa catuShpAnnakhAdimaShIlepo (62-63) · Śloka 63

| தக்தோ வாரணதந்தோऽந்தர்தூமஂ தைலஂ ரஸாஞ்ஜநம்||௬௨|| ரோமஸஞ்ஜநநோ லேபஸ்தத்வத்தைலபரிப்லுதா| சதுஷ்பாந்நகரோமாஸ்தித்வக்ஶங்ககுரஜா மஷீ||௬௩||

Adhikarana pitta shastrakarmoktaM pathyApathyAnnam (64) · Śloka 64

வ்ரணிநஃ ஶஸ்த்ரகர்மோக்தஂ பத்யாபத்யாந்நமாதிஶேத்| |௬௪|

Adhikarana vAtaje vraNe dvipa~jjamUlAdiH pittaje vraNe nyagrodhAdiH kaphaje vraNe AragvadhAdiH mishraje vraNe mishraH (64-65) · Śloka 65

| த்வே பஞ்சமூலே வர்கஶ்ச வாதக்நோ வாதிகே ஹிதஃ||௬௪|| ந்யக்ரோதபத்மகாத்யௌ து தத்வத்பித்தப்ரதூஷிதே| ஆரக்வதாதிஃ ஶ்லேஷ்மக்நஃ கபே, மிஶ்ராஸ்து மிஶ்ரஜே||௬௫||

Adhikarana vraNe prakShAlanAdi saptayathAsvaM yojyAH (66) · Śloka 66

ஏபிஃ ப்ரக்ஷாலநஂ லேபோ கதஂ தைலஂ ரஸக்ரியா| சூர்ணோ வர்திஶ்ச ஸஂயோஜ்யா வ்ரணே ஸப்த யதாயதம்||௬௬||

Adhikarana vraNe sUkShmavadanAdau jAtyAdidhRutena shodhanaM ropaNaM ca (25) · Śloka 25

ஜாதீநிம்பபடோலபத்ரகடுகாதார்வீநிஶாஸாரிவா- மஞ்ஜிஷ்டாபயஸிக்ததுத்தமதுகைர்நக்தாஹ்வபீஜாந்விதைஃ| ஸர்பிஃ ஸாத்யமநேந ஸூக்ஷ்மவதநா மர்மாஶ்ரிதாஃ க்லேதிநோ கம்பீராஃ ஸருஜோ வ்ரணாஃ ஸகதயஃ ஶுத்த்யந்தி ரோஹந்தி ச||௬௭|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்பட- விரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ ஷஷ்டே உத்தரஸ்தாநே வ்ரணப்ரதிஷேதோ நாம பஞ்சவிஂஶோऽத்யாயஃ||௨௫||