Adhikarana atha snehAdivyApatsiddhirnAma saptamo~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
অথাতঃ স্নেহাদিব্যাপত্সিদ্ধং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাঽঽত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
अथातः स्नेहादिव्यापत्सिद्धं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुराऽऽत्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehabastivyApatsa~gkhyAnam (2) · Śloka 2
স্নেহবস্তৌ মরুতপিত্তকফাঽত্যাঽঽশবিডাবৃতে| আভুক্তে শ্ণুনপায্বাঽঽমদত্তেঽষ্টৌ ব্যাপদঃ স্মৃতাঃ||২||
स्नेहबस्तौ मरुतपित्तकफाऽत्याऽऽशविडावृते| आभुक्ते श्णुनपाय्वाऽऽमदत्तेऽष्टौ व्यापदः स्मृताः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAdipa~jcA~a~avaraNAni (3) · Śloka 3
শীতেঽল্পো বাঽধিকে বাতে পিত্তেঽত্যুষ্ণঃ কফে মৃদুঃ| অতিভুক্তে গুরুর্বর্চঃ সঞ্চযেঽল্পবলস্তথা| দত্তস্তৈরাবৃতঃ স্নেহো নাঽঽযাত্যভিভবাদপি||৩||
शीतेऽल्पो वाऽधिके वाते पित्तेऽत्युष्णः कफे मृदुः| अतिभुक्ते गुरुर्वर्चः सञ्चयेऽल्पबलस्तथा| दत्तस्तैरावृतः स्नेहो नाऽऽयात्यभिभवादपि||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAvRute lakShaNANi cikitsA ca (4) · Śloka 4
স্তম্ভোরুসদনাধ্মানজ্বরশূলাঙ্গমর্দনৈঃ| পাড়্শ্বরুগ্বেষ্টনৈর্বিদ্যাদ্বাযুনা স্নেহমাবৃতম্| স্নিঘ্দাম্ললবণোষ্ণৈস্তং রাস্নাপীতদ্রুতৈলিকৈঃ| সৌবীরকসুরাকোলকুলত্থযবসাধিতৈঃ| নিরূহৈর্নির্হরেত্ সম্যক্সমূত্রৈঃ পাঞ্চমূলিকৈঃ| তাভ্যামেব চ তৈলাভ্যাং সাযং ভুক্তেঽনুবাসযেত্||৪||
स्तम्भोरुसदनाध्मानज्वरशूलाङ्गमर्दनैः| पाऱ्श्वरुग्वेष्टनैर्विद्याद्वायुना स्नेहमावृतम्| स्निघ्दाम्ललवणोष्णैस्तं रास्नापीतद्रुतैलिकैः| सौवीरकसुराकोलकुलत्थयवसाधितैः| निरूहैर्निर्हरेत् सम्यक्समूत्रैः पाञ्चमूलिकैः| ताभ्यामेव च तैलाभ्यां सायं भुक्तेऽनुवासयेत्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAvRute lakShaNAni cikitsA ca (5) · Śloka 5
তৃড্দাহরাগসম্মোহবৈবর্ণ্যতমকজ্বরৈঃ| বিদ্যাত্পিত্তাবৃতং স্বাদু তিক্তৈস্তং বস্তিভির্হরেত্||৫||
तृड्दाहरागसम्मोहवैवर्ण्यतमकज्वरैः| विद्यात्पित्तावृतं स्वादु तिक्तैस्तं बस्तिभिर्हरेत्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphAvRute lakShaNAni cikitsA ca (6) · Śloka 6
তন্দ্রাশীতজ্বরালস্যপ্রসেকারুচিগৌরবৈঃ| সমূর্চ্ছাগ্লানিভির্বিদ্যাচ্ছ্লেষ্মণা স্নেহমাব্মৃতম্| কষাযতিক্তকটুকৈঃ সুরামূত্রোপসাধিতৈঃ| ফলতৈলযুতৈঃ সাম্লৈর্বস্তিভিস্তং বিনির্হরেত্||৬||
तन्द्राशीतज्वरालस्यप्रसेकारुचिगौरवैः| समूर्च्छाग्लानिभिर्विद्याच्छ्लेष्मणा स्नेहमाव्मृतम्| कषायतिक्तकटुकैः सुरामूत्रोपसाधितैः| फलतैलयुतैः साम्लैर्बस्तिभिस्तं विनिर्हरेत्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atyashanAvRute lakShaNAni cikitsA ca (7) · Śloka 7
ছর্দিমূর্ছারুচিগ্লানিশূলনিদ্রাঙ্গমর্দনৈঃ| আমলিঙ্গৈঃ সদাহৈস্তং বিদ্যাদত্যশনাবৃতম্| কটূনাং লবণানাঞ্চ ক্বাথৈশ্চূর্ণৈশ্চ পাচনম্| মৃদুর্বিরেকঃ সর্বং চ তত্রাঽঽমবিহিতং হিতম্||৭||
छर्दिमूर्छारुचिग्लानिशूलनिद्राङ्गमर्दनैः| आमलिङ्गैः सदाहैस्तं विद्यादत्यशनावृतम्| कटूनां लवणानाञ्च क्वाथैश्चूर्णैश्च पाचनम्| मृदुर्विरेकः सर्वं च तत्राऽऽमविहितं हितम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viDAvRute lakShaNAni cikitsA ca (8) · Śloka 8
বিণ্মূত্রাঽনিলসঙ্গার্ত্তিগুরুত্বাধ্মানহৃদ্গ্রহৈঃ| স্নেহং বিডাবৃতং জ্ঞাত্বা স্নেহস্বেদৈঃ সবস্তিভিঃ| শ্যামাবিল্বাদিসিদ্ধৈশ্চ নিরূহৈঃ সাঽনুবাসনৈঃ| নির্হরেদ্ বিধিনা সম্যগুদাবর্ত্তহরেণ চ||৮||
विण्मूत्राऽनिलसङ्गार्त्तिगुरुत्वाध्मानहृद्ग्रहैः| स्नेहं विडावृतं ज्ञात्वा स्नेहस्वेदैः सबस्तिभिः| श्यामाबिल्वादिसिद्धैश्च निरूहैः साऽनुवासनैः| निर्हरेद् विधिना सम्यगुदावर्त्तहरेण च||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana abhukte shUnapAyorvA dattasnehe lakShaNAni cikitsA ca (9) · Śloka 9
অভুক্তে শূনপাযোর্বা পেযমাত্রাঽশিতস্য বা| গুদে প্রণিহিতঃ স্নেহো বেগাদ্ধাবত্যনাবৃতঃ| ঊর্ধ্বকাযং ততঃ কণ্ঠাদূর্ধ্বেভ্যঃ খেভ্য এত্যপি| মূত্রশ্যামাত্রিবৃত্সিদ্ধো যবকোলকুলত্থবান্| তত্সিদ্ধতৈলো দেযঃ স্যান্নিরূহঃ সাঽনুবাসনঃ| কণ্ঠাদাঽঽগচ্ছতঃ স্তম্ভকণ্ঠগ্রহবিরেচনৈঃ| ছর্দিঘ্নীভিঃ ক্রিযাভিশ্চ তস্য কুর্যান্নিবর্ত্তনম্||৯||
अभुक्ते शूनपायोर्वा पेयमात्राऽशितस्य वा| गुदे प्रणिहितः स्नेहो वेगाद्धावत्यनावृतः| ऊर्ध्वकायं ततः कण्ठादूर्ध्वेभ्यः खेभ्य एत्यपि| मूत्रश्यामात्रिवृत्सिद्धो यवकोलकुलत्थवान्| तत्सिद्धतैलो देयः स्यान्निरूहः साऽनुवासनः| कण्ठादाऽऽगच्छतः स्तम्भकण्ठग्रहविरेचनैः| छर्दिघ्नीभिः क्रियाभिश्च तस्य कुर्यान्निवर्त्तनम्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Amadatte lakShaNAni cikitsA ca (10) · Śloka 10
নাঽপক্বং প্রণযেত্ স্নেহং গুদং স হ্যুপলিম্পতি| ততঃ কুর্যাত্সরুঙ্মোহকণ্ডূশোফান্ ক্রিযাঽত্র চ| তীক্ষ্ণো বস্তিস্তথা তৈলমর্কপত্ররসে শৃতম্||১০||
नाऽपक्वं प्रणयेत् स्नेहं गुदं स ह्युपलिम्पति| ततः कुर्यात्सरुङ्मोहकण्डूशोफान् क्रियाऽत्र च| तीक्ष्णो बस्तिस्तथा तैलमर्कपत्ररसे शृतम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShTau netradoShAstajjanyalakShaNAni ca (11) · Śloka 11
হৃস্বং দীর্ঘং তনু স্থূলং জীর্ণ শিথিলবন্ধনম্| পাড়্শ্বচ্ছিদ্রং তথা বক্রমষ্টৌ নেত্রাণি বর্জযেত্| অপ্রাপ্ত্যতিগতিক্ষোভকর্ষণক্ষণনস্রবাঃ| গুদপীডা গতির্জিহ্যা তেষাং দোষা যথাক্রমম্||১১||
हृस्वं दीर्घं तनु स्थूलं जीर्ण शिथिलबन्धनम्| पाऱ्श्वच्छिद्रं तथा वक्रमष्टौ नेत्राणि वर्जयेत्| अप्राप्त्यतिगतिक्षोभकर्षणक्षणनस्रवाः| गुदपीडा गतिर्जिह्या तेषां दोषा यथाक्रमम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShTau bastidoShAstajjanyalakShaNAni ca (12) · Śloka 12
মাংসলস্নিগ্ধবিষমজালবত্স্থূলবাতলাঃ| ছিন্নঃ ক্লিন্নশ্চ তানষ্টৌ বস্তীন্ কর্মসু বর্জযেত্| গতিবৈষম্যদৌর্গন্ধ্যজিহ্বত্বস্রুতিদুর্গ্রহাঃ| ফেনালিচ্যুত্যধার্যত্বং বস্তেঃ স্যুর্বস্তিদোষতঃ||১২||
मांसलस्निग्धविषमजालवत्स्थूलवातलाः| छिन्नः क्लिन्नश्च तानष्टौ बस्तीन् कर्मसु वर्जयेत्| गतिवैषम्यदौर्गन्ध्यजिह्वत्वस्रुतिदुर्ग्रहाः| फेनालिच्युत्यधार्यत्वं बस्तेः स्युर्बस्तिदोषतः||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sapta shayyAdoShAstajjanyalakShaNAni ca (13) · Śloka 13
উচ্চকৈরত্যবাক্শীর্ষং ন্যুব্জং সঙ্কুচিতং স্থিতম্| উত্তানং দক্ষিণং পার্শ্বং সপ্ত শয্যাঃ পরিত্যজেত্| মূত্রাঘাতোঽতিসম্প্রাপ্তিপ্রাপ্তিঃ সাধূনাগতিঃ| আশ্বাগতির্মরুত্কোপস্তৃপ্তিঃ পক্বাশযস্য চ| তদ্দোষাঃ স্যুর্বিধাতব্যং যথৌপযিকমত্র চ||১৩||
उच्चकैरत्यवाक्शीर्षं न्युब्जं सङ्कुचितं स्थितम्| उत्तानं दक्षिणं पार्श्वं सप्त शय्याः परित्यजेत्| मूत्राघातोऽतिसम्प्राप्तिप्राप्तिः साधूनागतिः| आश्वागतिर्मरुत्कोपस्तृप्तिः पक्वाशयस्य च| तद्दोषाः स्युर्विधातव्यं यथौपयिकमत्र च||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dasha praNettRudoShAH (14) · Śloka 14
সবাতাঽতিতিস্রুতোত্ক্ষিপ্ততির্যগুল্লুপ্তকম্পিতাঃ| অতিমন্দকবাহ্যাতিবেগদোষাঃ প্রণেত্তৃতঃ||১৪||
सवाताऽतितिस्रुतोत्क्षिप्ततिर्यगुल्लुप्तकम्पिताः| अतिमन्दकबाह्यातिवेगदोषाः प्रणेत्तृतः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana savAtodoShe lakShaNAni cikitsA ca (15) · Śloka 15
অনুচ্ছ্বাস্য তু বদ্ধে বা দত্তে নিঃশেষ এব বা| প্রবিশ্য ক্ষুভিতো বাযুঃ শূলতোদকরো ভবেত্| তত্রাঽভ্যঙ্গো গুদে স্বেদো বাতঘ্নন্যশনানি চ||১৫||
अनुच्छ्वास्य तु बद्धे वा दत्ते निःशेष एव वा| प्रविश्य क्षुभितो वायुः शूलतोदकरो भवेत्| तत्राऽभ्यङ्गो गुदे स्वेदो वातघ्नन्यशनानि च||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atidrutadoShe utkShipte ca lakShaNAni cikitsA ca (16) · Śloka 16
দ্রুতং প্রণীতে নিষ্কৃষ্টে সহসোত্ক্ষিপ্ত এব বা| স্যাত্ কটীগুদজঙ্ঘোরুবস্তিস্তম্ভার্ত্তিভেদনম্| ভোজনং তত্র বাত্ঘ্নং স্বেদাভ্যঙ্গাঃ সবস্তযঃ||১৬||
द्रुतं प्रणीते निष्कृष्टे सहसोत्क्षिप्त एव वा| स्यात् कटीगुदजङ्घोरुबस्तिस्तम्भार्त्तिभेदनम्| भोजनं तत्र वात्घ्नं स्वेदाभ्यङ्गाः सबस्तयः||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tiryagvalyAvRutadoShe lakShaNAni cikitsA ca (17) · Śloka 17
তির্যগ্বল্যাবৃতে দ্বারে বদ্ধে বাঽপি ন গচ্ছতি| নেত্রে তদৃজু নিষ্কৃষ্য সংশোধ্য চ পুনর্নযেত্||১৭||
तिर्यग्वल्यावृते द्वारे बद्धे वाऽपि न गच्छति| नेत्रे तदृजु निष्कृष्य संशोध्य च पुनर्नयेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ulluptadoShe lakShaNAni cikitsA ca (18) · Śloka 18
পীড্যমানেঽন্তরামুক্তে গুদে প্রতিহতোঽনিলঃ| উরঃ শিরোরুজং সাদমূর্বাশ্চ জনযেদ্বলী| বস্তিঃ স্যাত্তত্র বিল্বাদিঃ ফলশ্যামাদিমূত্রবান্||১৮||
पीड्यमानेऽन्तरामुक्ते गुदे प्रतिहतोऽनिलः| उरः शिरोरुजं सादमूर्वाश्च जनयेद्बली| बस्तिः स्यात्तत्र बिल्वादिः फलश्यामादिमूत्रवान्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kampadoShe lakShaNAni cikitsA ca (19) · Śloka 19
স্যাদ্দাহো শ্বযথুঃ শোফঃ কম্পেনাঽভিহতে গুদে| কষাযমধুরাঃ শীতাঃ সেকাস্তত্র সবস্তযঃ||১৯||
स्याद्दाहो श्वयथुः शोफः कम्पेनाऽभिहते गुदे| कषायमधुराः शीताः सेकास्तत्र सबस्तयः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana netrasyA~atimAtrapraNayanadoShe lakShaNAni cikitsA ca (20) · Śloka 20
অতিমাত্রপ্রণীতেন নেত্রেণ ক্ষণনাদ্বলেঃ| স্যাত্ সার্ত্তিদাহনিস্তোদগুরুবর্চঃ প্রবর্ত্তনম্| তত্র সর্পিঃ পিচুঃ ক্ষীরং পিচ্ছাবস্তিশ্চ শস্যতে||২০||
अतिमात्रप्रणीतेन नेत्रेण क्षणनाद्वलेः| स्यात् सार्त्तिदाहनिस्तोदगुरुवर्चः प्रवर्त्तनम्| तत्र सर्पिः पिचुः क्षीरं पिच्छाबस्तिश्च शस्यते||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mandapIDitadoShe bAhyadoShe ca lakShaNAni cikitsA ca (21) · Śloka 21
ন ভাবযতি মন্দস্তু বাহ্যশ্চাঽঽশু নিবর্ত্ততে| স্নেহস্তত্র পুনঃ সম্যক্প্রণেযঃ সিদ্ধিমিচ্ছতা||২১||
न भावयति मन्दस्तु बाह्यश्चाऽऽशु निवर्त्तते| स्नेहस्तत्र पुनः सम्यक्प्रणेयः सिद्धिमिच्छता||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atiprapIDitadoShe lakShaNAni cikitsA ca (22) · Śloka 22
অতিপ্রপীডিতঃ কোষ্ঠে তিষ্ঠ্ত্যাযাতি বা গলম্| তত্র বস্তির্বিরেকশ্চ গলপীডাদিকর্ম চ||২২||
अतिप्रपीडितः कोष्ठे तिष्ठ्त्यायाति वा गलम्| तत्र बस्तिर्विरेकश्च गलपीडादिकर्म च||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shodhanottaramAturaM rakShet (23) · Śloka 23
বমনাদ্যৈর্বিশুদ্ধং চ ক্ষামদেহবলানলম্| যথাণ্ডং তরুণং পূর্ণং তৈলপাত্রং যথা তথা| ভিষক্প্রযত্নতো রক্ষেত্ সর্বস্মাদপচারতঃ||২৩||
वमनाद्यैर्विशुद्धं च क्षामदेहबलानलम्| यथाण्डं तरुणं पूर्णं तैलपात्रं यथा तथा| भिषक्प्रयत्नतो रक्षेत् सर्वस्मादपचारतः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AhAre rasAnusAramupayogakramaH (24) · Śloka 24
দদ্যান্মধুরহৃদ্যানি ততোঽম্ললবণৌ রসৌ| স্বাদুতিক্তৌ ততো ভূযঃ কষাযকটুকৌ ততঃ| অন্যোন্যপ্রত্যনীকানাং রসানাং স্নিগ্ধরূক্ষযোঃ| ব্যাত্যাসাদুপযোগেন ক্রমাত্তং প্রকৃতিং নযেত্| সর্বসহঃ স্থিরবলো বিজ্ঞেযঃ প্রকৃতিং গতঃ||২৪||
दद्यान्मधुरहृद्यानि ततोऽम्ललवणौ रसौ| स्वादुतिक्तौ ततो भूयः कषायकटुकौ ततः| अन्योन्यप्रत्यनीकानां रसानां स्निग्धरूक्षयोः| व्यात्यासादुपयोगेन क्रमात्तं प्रकृतिं नयेत्| सर्वसहः स्थिरबलो विज्ञेयः प्रकृतिं गतः||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atrAntare apathyAni (25) · Śloka 25
অত্রান্তরে ত্যজেদষ্টৌ ভাশ্যাদীনি বিশেষতঃ||২৫||
अत्रान्तरे त्यजेदष्टौ भाश्यादीनि विशेषतः||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatroccairBAShyAdupadravAH tatra vidhishca (26) · Śloka 26
উচ্চৈর্ভাষ্যাচ্ছিরোরোগতিমিরোরঃ স্বরব্যথাঃ| রক্তনিষ্ঠীবতমকজ্বরাদ্যাস্তত্র সাধনম্| অভ্যঙ্গস্বেদনস্যাঽধো ভক্তস্নেহোপসেবনম্| মৌনং বিধির্বাতহরো যথাস্বং চ বিকারজিত্||২৬||
उच्चैर्भाष्याच्छिरोरोगतिमिरोरः स्वरव्यथाः| रक्तनिष्ठीवतमकज्वराद्यास्तत्र साधनम्| अभ्यङ्गस्वेदनस्याऽधो भक्तस्नेहोपसेवनम्| मौनं विधिर्वातहरो यथास्वं च विकारजित्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atyAsyAdiBirupadravAstatra vidhishca (27) · Śloka 27
অত্যাস্যাযানযানাভ্যাং সন্ধিমূর্ধত্রিকাদিরুক্| অতিচিঙ্ক্রমণাত্ পাদজঙ্ঘোরুসদনাদযঃ| তেষাং বাতহরং সর্বং স্নেহস্বেদাদি শস্যতে| অজীর্ণভোজনাদামবিষচ্ছর্দিজ্বরাদযঃ| তত্র মাত্রাশিতীযোক্তো বিধেযো বিধিরামহা| অহিতান্নাদ্যথাদোষং রোগাঃ স্যুর্ভেষজানি চ||২৭||
अत्यास्यायानयानाभ्यां सन्धिमूर्धत्रिकादिरुक्| अतिचिङ्क्रमणात् पादजङ्घोरुसदनादयः| तेषां वातहरं सर्वं स्नेहस्वेदादि शस्यते| अजीर्णभोजनादामविषच्छर्दिज्वरादयः| तत्र मात्राशितीयोक्तो विधेयो विधिरामहा| अहितान्नाद्यथादोषं रोगाः स्युर्भेषजानि च||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana divAsvApAdupadravAstatra vidhishca (28) · Śloka 28
হলীমকাদযঃ প্রোক্তা দিবাস্বপ্নাত্পুরা গদাঃ| বিদধ্যাত্ কফজিত্তেষু ধূমরূক্ষান্নলঙ্ঘনম্||২৮||
हलीमकादयः प्रोक्ता दिवास्वप्नात्पुरा गदाः| विदध्यात् कफजित्तेषु धूमरूक्षान्नलङ्घनम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyavAyAdupadravAstatra vidhishca (29) · Śloka 29
ব্যবাযাজ্জীবিতভ্রংশস্তৈস্তৈরস্যানিলামযৈঃ| গুদোঽবলুপ্যত ইব ভ্রমতীব চ চেতনা| মেঢ্রং ধূমাযতি মনস্তমসীব প্রবেশ্যতে| জীবনীযশৃতক্ষীরসর্পিষোরুপসেবনম্| আহারো বৃংহণসত্র বৃষ্যাস্তে তে চ বস্তযঃ||২৯||
व्यवायाज्जीवितभ्रंशस्तैस्तैरस्यानिलामयैः| गुदोऽवलुप्यत इव भ्रमतीव च चेतना| मेढ्रं धूमायति मनस्तमसीव प्रवेश्यते| जीवनीयशृतक्षीरसर्पिषोरुपसेवनम्| आहारो बृंहणसत्र वृष्यास्ते ते च बस्तयः||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sadA~a~atureShu PalavartiprayogaH (30) · Śloka 30
বেগরোধোর্ধ্ববাতত্বাত্প্রাগুক্তা যে সদাতুরাঃ| তেষাং বিবদ্ধে পবনে সর্বদেহোপতাপিনি| ফলবর্তি পুরা দদ্যাদথ বস্তিং চলাপহম্||৩০||
वेगरोधोर्ध्ववातत्वात्प्रागुक्ता ये सदातुराः| तेषां विबद्धे पवने सर्वदेहोपतापिनि| फलवर्ति पुरा दद्यादथ बस्तिं चलापहम्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sadA~a~atureShu bastikramaH (31) · Śloka 31
নিকুম্ভকুম্ভাগ্ন্যুরুবূকধাবনী- পুনর্নবং দারু মহচ্চ পঞ্চকম্| ফলং চ মূত্রে ক্বথিতং সমস্তু তদ্ ঘৃতং সতৈলং লবণানি পঞ্চ চ| নিরূহিতং ধন্বরসেন ভোজযে- ন্নিকুম্ভতৈলেন ততোঽনুবাসযেত্| বলাং সরাস্নাং ফলবিল্বচিত্রকান্ দ্বিঞ্চমূলং কৃতমালকাত্ ফলম্| যবান্ কুলত্থাংশ্চ পচেজ্জলে রসঃ সমুস্তপাঠেন্দ্রযবৈশ্চ কল্কবান্| সতৈলসর্পির্গুডসৈন্ধবো হিতঃ সদাতুরাণাং বলপুষ্টিবর্ণদঃ| তথাঽনুবাস্যং মধুকেন সাধিতং ফলেন বিল্বেন শতাহ্বযাঽথবা| সজীবনীযস্তু রসোঽনুবাসনে নিরূহণে চাঽলবণঃ শিশোর্হিতঃ||৩১||
निकुम्भकुम्भाग्न्युरुबूकधावनी- पुनर्नवं दारु महच्च पञ्चकम्| फलं च मूत्रे क्वथितं समस्तु तद् घृतं सतैलं लवणानि पञ्च च| निरूहितं धन्वरसेन भोजये- न्निकुम्भतैलेन ततोऽनुवासयेत्| बलां सरास्नां फलबिल्वचित्रकान् द्विञ्चमूलं कृतमालकात् फलम्| यवान् कुलत्थांश्च पचेज्जले रसः समुस्तपाठेन्द्रयवैश्च कल्कवान्| सतैलसर्पिर्गुडसैन्धवो हितः सदातुराणां बलपुष्टिवर्णदः| तथाऽनुवास्यं मधुकेन साधितं फलेन बिल्वेन शताह्वयाऽथवा| सजीवनीयस्तु रसोऽनुवासने निरूहणे चाऽलवणः शिशोर्हितः||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlasthavirayornirUhe pathyavisheShaH (32-33) · Śloka 33
নিরূহবস্তের্নৈবান্যত্ পথ্যং স্থবিরবালযোঃ| বলাঙ্গবর্দ্ধনং শীঘ্রমাদৃতো যোজযেদতঃ||৩২|| ইতি বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতাবষ্টাঙ্গসংগ্রহসংহিতাযাং কল্পস্থানে স্নেহব্যাপত্সিদ্ধির্নাম সপ্তমোঽধ্যাযঃ||৩৩||
निरूहबस्तेर्नैवान्यत् पथ्यं स्थविरबालयोः| बलाङ्गवर्द्धनं शीघ्रमादृतो योजयेदतः||३२|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां कल्पस्थाने स्नेहव्यापत्सिद्धिर्नाम सप्तमोऽध्यायः||३३||
🔊 Audio coming soon