Adhikarana athAtIsAragrahaNInidAnaM nAmAShTamo~adhyAyaH | pratij~jA (1) · Śloka 1
అథాతోఽతీసారగ్రహణీదోషనిదానం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః||1||
अथातोऽतीसारग्रहणीदोषनिदानं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atIsArasya sa~gkhyArUpA samprAptiH (2) · Śloka 2
దోషైర్వ్యస్తైః సమస్తైశ్చ భయాచ్ఛోకాచ్చ షఙ్విధః| అతీసారః ...........................................||2||
दोषैर्व्यस्तैः समस्तैश्च भयाच्छोकाच्च षङ्विधः| अतीसारः ...........................................||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atIsAranidAnaM samprAptishca (3) · Śloka 3
............ స సుతరాం జాయతేఽత్యంబుపానతః| కృశశుష్కాఽమిషాసాత్మ్యతిలపిష్టవిరూఢకైః| మద్యరూక్షాతిమాత్రాన్నైరశోర్భిః స్నేహవిభ్రమాత్| కృమిభ్యో వేగరోధాచ్చ తద్విధైః కుపితోఽనిలః| విస్త్రంసయత్యధోఽబ్ధాతుం హత్వా తేనైవ చాఽనలం| వ్యాపయ్యానుశకృత్ కోష్ఠం పురీషం ద్రవతాం నయన్| ప్రకల్పతేఽతిసారాయ............................||3||
............ स सुतरां जायतेऽत्यम्बुपानतः| कृशशुष्काऽमिषासात्म्यतिलपिष्टविरूढकैः| मद्यरूक्षातिमात्रान्नैरशोर्भिः स्नेहविभ्रमात्| कृमिभ्यो वेगरोधाच्च तद्विधैः कुपितोऽनिलः| विस्त्रंसयत्यधोऽब्धातुं हत्वा तेनैव चाऽनलम्| व्यापय्यानुशकृत् कोष्ठं पुरीषं द्रवतां नयन्| प्रकल्पतेऽतिसाराय............................||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atIsArapUrvarUpam (4) · Śloka 4
........................ లక్షణం తస్య భావినః| తోదో హృద్గుదకోష్ఠేషు గాత్రసాదో మలగ్రహః| ఆధ్మానమవిపాకశ్చ ..........................||4||
........................ लक्षणं तस्य भाविनः| तोदो हृद्गुदकोष्ठेषु गात्रसादो मलग्रहः| आध्मानमविपाकश्च ..........................||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAtIsAralakShaNam (5) · Śloka 5
..................... తత్ర వాతేన విజ్జలం| అల్పాల్పం శబ్దశూలాఢ్యం విబద్ధముపవేశ్యతే| రూక్షం సఫేనమచ్ఛం చ గ్రథితం వా ముహుర్ముహుః| తదా దగ్ధగుడాభాసం సపిచ్ఛాపరికర్త్తికం| శుష్కాస్యో భ్రష్టాపాయుశ్చ హృష్టరోమా వినిష్ఠనన్||5||
..................... तत्र वातेन विज्जलम्| अल्पाल्पं शब्दशूलाढ्यं विबद्धमुपवेश्यते| रूक्षं सफ़ेनमच्छं च ग्रथितं वा मुहुर्मुहुः| तदा दग्धगुडाभासं सपिच्छापरिकर्त्तिकम्| शुष्कास्यो भ्रष्टापायुश्च हृष्टरोमा विनिष्ठनन्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtIsAralakShaNam (6) · Śloka 6
పిత్తేన పీతమసితం హారిద్రం శాద్వలప్రభం| సరక్తమతిదుర్గంధం తృణ్మూర్చ్ఛాస్వేదదాహవాన్| సశూలః పాయుసంతాపపాకవాన్ ...............||6||
पित्तेन पीतमसितं हारिद्रं शाद्वलप्रभम्| सरक्तमतिदुर्गन्धं तृण्मूर्च्छास्वेददाहवान्| सशूलः पायुसन्तापपाकवान् ...............||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmAtIsAralakShaNam (7) · Śloka 7
........................ శ్లేష్మణా ధనం| పిచ్ఛిలం తంతుమచ్ఛ్వేతం స్నిగ్ధమామం కఫన్వితం| అభీక్ష్ణం గురు దుర్గంధం విబద్ధమనుబద్ధరుక్| నిద్రాలురలసోఽన్నద్విడల్పాల్పం సప్రవాహికం| సరోమహర్షః సోత్క్లేశో గురుబస్తిగుదోదరః| కృతేఽప్యకృతసంజ్ఞశ్చ .................||7||
........................ श्लेष्मणा धनम्| पिच्छिलं तन्तुमच्छ्वेतं स्निग्धमामं कफन्वितम्| अभीक्ष्णं गुरु दुर्गन्धं विबद्धमनुबद्धरुक्| निद्रालुरलसोऽन्नद्विडल्पाल्पं सप्रवाहिकम्| सरोमहर्षः सोत्क्लेशो गुरुबस्तिगुदोदरः| कृतेऽप्यकृतसंज्ञश्च .................||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtAtIsAralakShaNam (8) · Śloka 8
.................... సర్వాత్మా సర్వలక్షణః||8||
.................... सर्वात्मा सर्वलक्षणः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhayajAtIsAralakShaNam (9) · Śloka 9
భయేన క్షోభితే చిత్తే సపిత్తో ద్రావయేచ్ఛకృత్| వాయుస్తతోఽతిసార్య్యేత క్షిప్రముష్ణం ద్రవం ప్లవం| వాతపిత్తసమం లింగైరాహుః తద్వచ్చ శోకతః||9||
भयेन क्षोभिते चित्ते सपित्तो द्रावयेच्छकृत्| वायुस्ततोऽतिसार्य्येत क्षिप्रमुष्णं द्रवं प्लवम्| वातपित्तसमं लिङ्गैराहुः तद्वच्च शोकतः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atIsArasya dvividhaM dvaividhyam (11) · Śloka 11
అతీసారః సమాసేన ద్వేధా సామో నిరామకః| సాసృఙ్నిరస్త్రః .....................||11||
अतीसारः समासेन द्वेधा सामो निरामकः| सासृङ्निरस्त्रः .....................||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAtIsAralakShaNam (12) · Śloka 12
.............. తత్రాద్యే గౌరవాదప్సు మజ్జతి| శకృద్దుర్గంధమాటోపవిష్టంభాఽర్త్తిప్రసేకినః||12||
.............. तत्राद्ये गौरवादप्सु मज्जति| शकृद्दुर्गन्धमाटोपविष्टम्भाऽर्त्तिप्रसेकिनः||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nirAmAtIsAralakShaNam (13) · Śloka 13
విపరీతో నిరామస్తు ....................||13||
विपरीतो निरामस्तु ....................||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphAtIsAre visheShaH (14) · Śloka 14
..................... కఫాత్పక్వోఽపి మజ్జతి||14||
..................... कफात्पक्वोऽपि मज्जति||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana grahaNInidAnam, grahaNIroganidAnam (15) · Śloka 15
అతీసారేషు యో నాఽతియత్నవాన్ గ్రహణీగదః| తస్య స్యాదగ్నివిధ్వంసకరైరన్యస్య సేవితైః||15||
अतीसारेषु यो नाऽतियत्नवान् ग्रहणीगदः| तस्य स्यादग्निविध्वंसकरैरन्यस्य सेवितैः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atisAragrahaNyorbhedaH, atisArashabdaniruktishca (16) · Śloka 16
సామం శకృన్నిరామం వా జీర్ణే యేనాతిసార్య్యతే| సోఽతిసారోఽతిసరణాదాశుకారీ స్వభావతః| సామం సాఽన్నమజీర్ణేఽన్నే జీర్ణే పక్వం తు నైవ వా| అకస్మాద్వా ముహుర్బద్ధమకస్మాచ్ఛిథిలం ముహుః| చిరకృద్ గ్రహణీదోషః సంచయాచ్చోపవేశయేత్||16||
सामं शकृन्निरामं वा जीर्णे येनातिसार्य्यते| सोऽतिसारोऽतिसरणादाशुकारी स्वभावतः| सामं साऽन्नमजीर्णेऽन्ने जीर्णे पक्वं तु नैव वा| अकस्माद्वा मुहुर्बद्धमकस्माच्छिथिलं मुहुः| चिरकृद् ग्रहणीदोषः सञ्चयाच्चोपवेशयेत्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana grahaNIprabhedAH (17) · Śloka 17
స చతుర్ధా పృథగ్దోషైః సన్నిపాతాచ్చ జాయతే||17||
स चतुर्धा पृथग्दोषैः सन्निपाताच्च जायते||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana grahaNIpUrvarUpam (18) · Śloka 18
ప్రాగ్రూపం తస్య సదనం చిరాత్పచనమమ్లకః| ప్రసేకో వక్త్రవైరస్యమరుచిస్తృట్క్లమో భ్రమః| ఆనద్ధోదరతా ఛర్దిః కర్ణక్ష్వేలాంత్రకూజనం||18||
प्राग्रूपं तस्य सदनं चिरात्पचनमम्लकः| प्रसेको वक्त्रवैरस्यमरुचिस्तृट्क्लमो भ्रमः| आनद्धोदरता छर्दिः कर्णक्ष्वेलान्त्रकूजनम्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana grahaNyAH sAmAnyalakShaNam (19) · Śloka 19
సామాన్యలక్షణం కార్శ్యం ధూమక్స్తమకో జ్వరః| మూర్చ్ఛా సిరోరుగ్విష్టంభః శ్వయథుః కరణాదయోః||19||
सामान्यलक्षणं कार्श्यं धूमक्स्तमको ज्वरः| मूर्च्छा सिरोरुग्विष्टम्भः श्वयथुः करणादयोः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajagrahaNIlakShaNam (20) · Śloka 20
తత్రానిలాత్తాలుశోషస్తిమిరం కర్ణయోః స్వనః| పార్శ్వోరువంక్షణగ్రీవారుజాభీక్ష్ణం విషూచికా| రసేషు గృద్ధిః సర్వేషు క్షుత్తృష్ణా పరికర్త్తికా| జీర్ణే జీర్యతి చాఽధ్మానం భుక్తే స్వాస్థ్యం సమశ్నుతే| వాతహృద్రోగగుల్మాఽర్శః ప్లీహాపాండుత్వశంకితః| చిరాద్దుః ఖం ద్రవం శుష్కస్తన్వామం శబ్దఫేనవత్| పునః-పునః సృజేద్వర్చః పాయురుక్శ్వాసకాసవాన్||20||
तत्रानिलात्तालुशोषस्तिमिरं कर्णयोः स्वनः| पार्श्वोरुवंक्षणग्रीवारुजाभीक्ष्णं विषूचिका| रसेषु गृद्धिः सर्वेषु क्षुत्तृष्णा परिकर्त्तिका| जीर्णे जीर्यति चाऽध्मानं भुक्ते स्वास्थ्यं समश्नुते| वातहृद्रोगगुल्माऽर्शः प्लीहापाण्डुत्वशङ्कितः| चिराद्दुः खं द्रवं शुष्कस्तन्वामं शब्दफ़ेनवत्| पुनः-पुनः सृजेद्वर्चः पायुरुक्श्वासकासवान्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajagrahaNIlakShaNam (21) · Śloka 21
పూత్యమ్లోద్గారహృత్కంఠదాహారుచితృడర్దితః| పిత్తేన నీలం పీతాభం పీతాభః సృజతి ద్రవం||21||
पूत्यम्लोद्गारहृत्कण्ठदाहारुचितृडर्दितः| पित्तेन नीलं पीताभं पीताभः सृजति द्रवम्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajagrahaNIlakShaNam (22) · Śloka 22
శ్లేష్మణా పచ్యతే దుఃఖమన్నం ఛర్దిరరోచకః| ఆస్యోపదేహనిష్ఠీవకాసహృల్లాసపీనసాః| హృదయం మన్యతే స్త్యానముదరం స్తిమితం గురు| ఉద్గారో దుష్టమధురః సదనం స్త్రీష్వహర్షణం| భిన్నామశ్లేష్మసంసృష్టగురువర్చఃప్రవర్త్తనం| అకృశస్యాపి దౌర్బల్యం....................||22||
श्लेष्मणा पच्यते दुःखमन्नं छर्दिररोचकः| आस्योपदेहनिष्ठीवकासहृल्लासपीनसाः| हृदयं मन्यते स्त्यानमुदरं स्तिमितं गुरु| उद्गारो दुष्टमधुरः सदनं स्त्रीष्वहर्षणम्| भिन्नामश्लेष्मसंसृष्टगुरुवर्चःप्रवर्त्तनम्| अकृशस्यापि दौर्बल्यं....................||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvajagrahaNIlakShaNam (23) · Śloka 23
సర్వజే సర్వసంకరః.................||23||
सर्वजे सर्वसङ्करः.................||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamAdyagnayo~api grahaNIdoShAH, samastasvAsthyahetuH (24) · Śloka 24
సిరావిభాగే యే చోక్తో విషమాద్యాస్త్రయోఽగ్నయః| తేఽపి స్యుర్గ్రహణీదోషః సమస్తు స్వాస్థ్యకారణం||24||
सिराविभागे ये चोक्तो विषमाद्यास्त्रयोऽग्नयः| तेऽपि स्युर्ग्रहणीदोषः समस्तु स्वास्थ्यकारणम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShTau mahArogAH (25-8) · Śloka 8
వాతవ్యాధ్యశ్మరీకుష్ఠమేహోదరభగందరాః| అర్శాంసి గ్రహణీత్యష్టౌ మహారోగాః సుదుస్తరాః||25|| ఇతి వైద్యపతిసింహగుప్తస్య సూనోర్వాగ్భటస్య కృతౌ అష్టాంగసంగ్రహసంహితాయాం నిదానస్థానేఽతీసారగ్రహణీనిదానం నామష్టమోఽధ్యాయః||8||
वातव्याध्यश्मरीकुष्ठमेहोदरभगन्दराः| अर्शांसि ग्रहणीत्यष्टौ महारोगाः सुदुस्तराः||२५|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां निदानस्थानेऽतीसारग्रहणीनिदानं नामष्टमोऽध्यायः||८||
🔊 Audio coming soon