Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

6. madātyayādinidānam

Adhikarana atha madAtyayanidAnaM nAma ShaShTho~adhyAyaH | pratij~jA (1) · Śloka 1

அதாதோ மதாத்யயநிதாநஂநாமாத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||

View original

अथातो मदात्ययनिदानंनामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana madyaujasorguNAH (2) · Śloka 2

தீக்ஷ்ணோஷ்ணரூக்ஷாஸூக்ஷ்மமாம்லஂ வ்யவாய்யாஶுகரஂ லகு| விகாஶி விஶதஂ மத்யமோஜஸோऽஸ்மாத்விபர்யயஃ||௨||

View original

तीक्ष्णोष्णरूक्षासूक्ष्ममाम्लं व्यवाय्याशुकरं लघु| विकाशि विशदं मद्यमोजसोऽस्माद्विपर्ययः||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana madyatulyatve~api viShasya mArakatve hetuH (3) · Śloka 3

தீக்ஷ்ணாதயோ விஷேऽப்யுக்தாஶ்சித்தோபப்லாவிநோ குணாஃ| ஜீவிதாந்தாய ஜாயந்தே விஷே தூத்கர்ஷவத்திதஃ||௩||

View original

तीक्ष्णादयो विषेऽप्युक्ताश्चित्तोपप्लाविनो गुणाः| जीवितान्ताय जायन्ते विषे तूत्कर्षवृत्तितः||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana prathamamadaH (4) · Śloka 4

தீக்ஷ்ணாதிபிர்குணைர்மத்யஂ மந்தாதீநோஜஸோ குணாந்| தஶபிர்தஶஸஂக்ஷோப்ய சேதோ நயதி விக்ரியாம்| ஆத்யே மத்யே...............................||௪||

View original

तीक्ष्णादिभिर्गुणैर्मद्यं मन्दादीनोजसो गुणान्| दशभिर्दशसंक्षोभ्य चेतो नयति विक्रियाम्| आद्ये मद्ये...............................||४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana dvitIyamadaH (5) · Śloka 5

...............த்விதீயே து ப்ரமாதாயதநே ஸ்திதஃ| துர்விகல்பஹதோ மூடஃ ஸுகமித்யவபுத்யதே||௫||

View original

...............द्वितीये तु प्रमादायतने स्थितः| दुर्विकल्पहतो मूढः सुखमित्यवबुध्यते||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana tRutIyamadaH (6) · Śloka 6

மத்யமோத்தமயோஃ ஸந்திஂ ப்ராப்ய ராஜஸதாமஸஃ| நிரங்குஶ இவ வ்யாலோ ந கிஞ்சிந்நாசரேஜ்ஜடஃ||௬||

View original

मध्यमोत्तमयोः सन्धिं प्राप्य राजसतामसः| निरङ्कुश इव व्यालो न किञ्चिन्नाचरेज्जडः||६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana tRutIyamadanindA (7) · Śloka 7

இயஂ பூமிரவத்யாநாஂ தௌஶ்ஶீல்யஸ்யேதமாஸ்பதம்| ஏகோऽயஂ பஹுமார்காயா துர்கதேர்தேஶிகஃ பரம்||௭||

View original

इयं भूमिरवद्यानां दौश्शील्यस्येदमास्पदम्| एकोऽयं बहुमार्गाया दुर्गतेर्देशिकः परम्||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sampUrNasya tRutIyamadasya lakShaNam (8) · Śloka 8

நிஶ்சேஷ்டஃ ஶவவச்சேதே ததீயே து மதே ஸ்திதஃ| மரணாதபி பாபாத்மா கதஃ பாபதராஂ தஶாம்||௮||

View original

निश्चेष्टः शववच्छेते तृतीये तु मदे स्थितः| मरणादपि पापात्मा गतः पापतरां दशाम्||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana madyAsaktAvasthA (9) · Śloka 9

தர்மாதர்மஂ ஸுகஂ துஃகமர்தாநர்தஂ ஹிதாஹிதம்| யதாऽஸ்க்தோ ந ஜாநாதி கதஂ தச்சீலயேத்புதஃ||௯||

View original

धर्माधर्मं सुखं दुःखमर्थानर्थं हिताहितम्| यदाऽस्क्तो न जानाति कथं तच्छीलयेद्बुधः||९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana madyapAne doShAH (10) · Śloka 10

மத்யே மோஹோ பயஂ ஶோகஃ க்ரோதோ மத்யுஶ்ச ஸஂஶ்ரிதாஃ| ஸோந்மாதமதமூர்ச்சாயாஃ ஸாऽபஸ்மாராபதாநகாஃ||௧௦||

View original

मद्ये मोहो भयं शोकः क्रोधो मृत्युश्च संश्रिताः| सोन्मादमदमूर्च्छायाः साऽपस्मारापतानकाः||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana madyasyA~asAdhutvam (11) · Śloka 11

யத்ரைகஃ ஸ்மதிவிப்ரஂஶஸ்தத்ர ஸர்வமஸாது யத்| அயுக்தியுக்தமந்நஂ ஹி வ்யாதயே மரணாய வா| மத்யஂ த்ரிவர்கதீதைர்யலஜ்ஜாதேரபி நாஶநம்||௧௧||

View original

यत्रैकः स्मृतिविभ्रंशस्तत्र सर्वमसाधु यत्| अयुक्तियुक्तमन्नं हि व्याधये मरणाय वा| मद्यं त्रिवर्गधीधैर्यलज्जादेरपि नाशनम्||११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana balyAdayo madyena nAtimAdyanti (12) · Śloka 12

நாऽதிமாத்யந்தி பலிநஃ கதாஹாரா மஹாஶநாஃ| ஸ்நிக்தாஃ ஸத்வவயோயுக்தா மத்யநித்யாஸ்ததந்வயாஃ| மேதஃ கபாதிகா மந்தவாதபித்தாஃ தடாக்நயஃ||௧௨||

View original

नाऽतिमाद्यन्ति बलिनः कृताहारा महाशनाः| स्निग्धाः सत्ववयोयुक्ता मद्यनित्यास्तदन्वयाः| मेदः कफ़ाधिका मन्दवातपित्ताः दृढाग्नयः||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana durbalAH amlamadyAdinA cAdimAdyanti (13) · Śloka 13

விபர்யயேऽதிமாத்யந்தி விஸ்த்ரப்தாஃ குபிதாஶ்ச யே| மத்யேந சாம்லரூக்ஷேண ஸாऽஜீர்ணே பஹுநாதி ச||௧௩||

View original

विपर्ययेऽतिमाद्यन्ति विस्त्रब्धाः कुपिताश्च ये| मद्येन चाम्लरूक्षेण साऽजीर्णे बहुनाति च||१३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana madAtyayaprabhedAH (14) · Śloka 14

வாதாத்பித்தாத்கபாத்ஸர்வைஶ்சத்வாரஃ ஸ்யுர்மதாத்யயாஃ| ஸர்வேऽபி ஸர்வைர்ஜாயந்தே வ்யபதேஶஸ்து பூயஸா||௧௪||

View original

वातात्पित्तात्कफात्सर्वैश्चत्वारः स्युर्मदात्ययाः| सर्वेऽपि सर्वैर्जायन्ते व्यपदेशस्तु भूयसा||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana madAtyayasAmAnyalakShaNam (15) · Śloka 15

ஸாமாந்யஂ லக்ஷணஂ தேஷாஂ ப்ரமேஹா ஹதயவ்யதா| விட்பேதஃ ஸததஂ தஷ்ணா ஸௌம்யாக்நேயா ஜ்வரோऽருசிஃ| ஶிரஃ பார்ஶ்வாஸ்திக்கம்போ மர்மபேதஸ்த்ரிகக்ரஹஃ| ஜ்வரோ விபந்தஸ்திமிரஂ காஸஶ்வாஸப்ரஜாகராஃ| ஸ்வேதோऽதிமாத்ரஂ விஷ்டம்பஃ ஶ்வயதுஶ்சித்தவிப்ரமஃ| ப்ரலாபஶ்சர்திருத்க்லேஶோ ப்ரமோ துஃஸ்வப்நதர்ஶநம்||௧௫||

View original

सामान्यं लक्षणं तेषां प्रमेहा हृदयव्यथा| विड्भेदः सततं तृष्णा सौम्याग्नेया ज्वरोऽरुचिः| शिरः पार्श्वास्थिक्कम्पो मर्मभेदस्त्रिकग्रहः| ज्वरो विबन्धस्तिमिरं कासश्वासप्रजागराः| स्वेदोऽतिमात्रं विष्टम्भः श्वयथुश्चित्तविभ्रमः| प्रलापश्छर्दिरुत्क्लेशो भ्रमो दुःस्वप्नदर्शनम्||१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtikamadAtyayalakShaNAni (16) · Śloka 16

விஶேஷாஜ்ஜாகரஶ்வாஸகம்பமூர்தருஜோऽநிலாத்| ஸ்வப்நே ப்ரமத்யுத்பததி ப்ரேதைஶ்ச ஸஹ பாஷதே||௧௬||

View original

विशेषाज्जागरश्वासकम्पमूर्धरुजोऽनिलात्| स्वप्ने भ्रमत्युत्पतति प्रेतैश्च सह भाषते||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana paittikamadAtyayalakShaNAni (17) · Śloka 17

பித்தாத்தாஹஜ்வரஸ்வேதமோஹாதீஸாரதட்ப்ரமாஃ| தேஹோ ஹரிதஹாரித்ரோ ரக்தநேத்ரகபாலதா||௧௭||

View original

पित्ताद्दाहज्वरस्वेदमोहातीसारतृड्भ्रमाः| देहो हरितहारिद्रो रक्तनेत्रकपालता||१७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shlaiShmikamadAtyayalakShaNAni (18) · Śloka 18

ஶ்லேஷ்மணா சர்திஹல்லாஸநித்ரோதர்தாங்ககௌரம்||௧௮||

View original

श्लेष्मणा छर्दिहृल्लासनिद्रोदर्दाङ्गगौरम्||१८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sAnnipAtikamadAtyayalakShaNAni (19) · Śloka 19

ஸர்வஜே ஸர்வலிங்கத்வஂ...............||௧௯||

View original

सर्वजे सर्वलिङ्गत्वं...............||१९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana dhvaMsakavikShayau dhvaMsakavikShayasambhavahetuH (20) · Śloka 20

...................ஂஉக்த்வா மத்யஂ பிபேஷு யஃ| ஸஹஸாऽநுசிதஂ சாந்யத்தஸ்ய த்வஂஸகவிக்ஷயௌ| பவேதாஂ மாருதாத்கஷ்டௌ துர்பலஸ்ய விஶேஷதஃ||௨௦||

View original

...................ंउक्त्वा मद्यं पिबेषु यः| सहसाऽनुचितं चान्यत्तस्य ध्वंसकविक्षयौ| भवेतां मारुतात्कष्टौ दुर्बलस्य विशेषतः||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana dhvaMsakalakShaNam (21) · Śloka 21

த்வஂஸகே ஶ்லேஷ்மநிஷ்டீவஃ கண்டஶோஷோऽதிநித்ரதா| ஶப்தாऽஸஹத்த்வஂ தந்த்ரா ச ........................||௨௧||

View original

ध्वंसके श्लेष्मनिष्ठीवः कण्ठशोषोऽतिनिद्रता| शब्दाऽसहत्त्वं तन्द्रा च ........................||२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vikShayalakShaNam (22) · Śloka 22

...................விக்ஷயேऽங்கஶிரோऽதிருக்| ஹத்கண்டரோதஃ ஸம்மோஹஃ காஸஸ்தஷ்ணாவமிஜ்வரஃ||௨௨||

View original

...................विक्षयेऽङ्गशिरोऽतिरुक्| हृत्कण्ठरोधः सम्मोहः कासस्तृष्णावमिज्वरः||२२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana tyaktamadyasya lAbhAH (23) · Śloka 23

நிவத்தோ யஸ்து மத்யேப்யோ ஜிதாத்மா புத்திபூர்வகத்| விகாரைஃ ஸ்பஶ்யதே ஜாது ந ஸ ஶாரீரமாநஸைஃ||௨௩||

View original

निवृत्तो यस्तु मद्येभ्यो जितात्मा बुद्धिपूर्वकृत्| विकारैः स्पृश्यते जातु न स शारीरमानसैः||२३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana madamUrcchAsaMnyAsAnAM nidAnAdi (24) · Śloka 24

ரஜோமோஹாஹிதாஹாரபரஸ்ய ஸ்யுஸ்த்ரயோ கதாஃ| ரஸாஸக்சேதநாவாஹிஸ்த்ரோதோரோதஸமுத்பவாஃ| மதமூர்ச்சாயஸஂந்யாஸா யதோத்தரபலோத்தராஃ||௨௪||

View original

रजोमोहाहिताहारपरस्य स्युस्त्रयो गदाः| रसासृक्चेतनावाहिस्त्रोतोरोधसमुद्भवाः| मदमूर्च्छायसंन्यासा यथोत्तरबलोत्तराः||२४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana madanidAnam, madaprabhedAH (25) · Śloka 25

மதோऽத்ர தோஷைஃ ஸர்வைஶ்ச ரக்தமத்யவிஷைரபி||௨௫||

View original

मदोऽत्र दोषैः सर्वैश्च रक्तमद्यविषैरपि||२५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtamadalakShaNam (26) · Śloka 26

ஸக்தாऽநல்பத்ருதாபாஷஶ்சலஸ்கலிதசேஷ்டிதஃ| ரூக்ஷஶ்யாவாருணதநுர்மதே வாதோத்பவே பவேத்||௨௬||

View original

सक्ताऽनल्पद्रुताभाषश्चलस्खलितचेष्टितः| रूक्षश्यावारुणतनुर्मदे वातोद्भवे भवेत्||२६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pittamadalakShaNam (27) · Śloka 27

பித்தேந க்ரோதநோ ரக்தபீதாபஃ கலஹப்ரியஃ||௨௭||

View original

पित्तेन क्रोधनो रक्तपीताभः कलहप्रियः||२७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kaphamadalakShaNam (28) · Śloka 28

ஸ்வல்பாஸம்பத்தவாக்பாண்டுஃ கபாத்தயாநபரோऽலஸஃ||௨௮||

View original

स्वल्पासम्बद्धवाक्पाण्डुः कफाद्धयानपरोऽलसः||२८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sAnnipAtikamadalakShaNam (29) · Śloka 29

ஸர்வாத்மா ஸந்நிபாதேந.................||௨௯||

View original

सर्वात्मा सन्निपातेन.................||२९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana raktajamadalakShaNam (30) · Śloka 30

............................. ரக்தாத்ஸ்தப்தாங்கதஷ்டிதா| பித்தலிங்கஞ்ச ......................................||௩௦||

View original

............................. रक्तात्स्तब्धाङ्गदृष्टिता| पित्तलिङ्गञ्च ......................................||३०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana madyajamadalakShaNam (31) · Śloka 31

.................... மத்யேந விகதேஹாஸ்வராங்கதா||௩௧||

View original

.................... मद्येन विकॄतेहास्वराङ्गता||३१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana viShajamadalakShaNam (32) · Śloka 32

விஷாத்கம்போऽதிநித்ரா ச ஸர்வேப்யோऽப்யதிகஶ்ச ஸஃ||௩௨||

View original

विषात्कम्पोऽतिनिद्रा च सर्वेभ्योऽभ्यधिकश्च सः||३२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana raktajAdimadeShu lakShaNaiH doShasa~ggatirj~jeyA (33) · Śloka 33

லக்ஷயேல்லக்ஷணோத்கர்ஷாத்வாதாதீந் ஶோணிதாதிஷு||௩௩||

View original

लक्षयेल्लक्षणोत्कर्षाद्वातादीन् शोणितादिषु||३३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana mUrcchAyanidAnam, vAtamUrcchAlakShaNam (34) · Śloka 34

அருணஂ நீலகஷ்ணஂ வா கஂ பஶ்யந் ப்ரவிஶேத்தமஃ| ஶீக்ரஂ ச ப்ரதிபுத்யேத ஹத்பீடா வேபர்ப்ரமஃ| கார்ஶ்யஂ ச ஶ்யாவாருணா சாயா மூர்ச்சாயே மாருதாத்மகே||௩௪||

View original

अरुणं नीलकृष्णं वा खं पश्यन् प्रविशेत्तमः| शीघ्रं च प्रतिबुध्येत हृत्पीडा वेपर्भ्रमः| कार्श्यं च श्यावारुणा छाया मूर्च्छाये मारुतात्मके||३४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pittamUrcchAlakShaNam (35) · Śloka 35

பித்தேந ரக்தஂ பீதஂ வா நபஃ பஶ்யந் விஶேத்தமஃ| விபுத்யேத ச ஸஸ்வேதோ தாஹதட்தாபபீடிதஃ| பிந்நவிண்நீலபீதாபோ ரக்தபீதாகுலேக்ஷணஃ||௩௫||

View original

पित्तेन रक्तं पीतं वा नभः पश्यन् विशेत्तमः| विबुध्येत च सस्वेदो दाहतृट्तापपीडितः| भिन्नविण्नीलपीताभो रक्तपीताकुलेक्षणः||३५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kaphamUrcchAlakShaNam (36) · Śloka 36

கபேந மேகஸங்காஶஂ பஶ்யந்நாகாஶமாவிஶேத்| தமஶ்சிராச்ச புத்யேத ஸஹல்லாஸப்ரஸேகவாந்| குருபிஸ்திமிதைரங்கைராத்ரசர்மாவநத்தவத்||௩௬||

View original

कफेन मेघसङ्गाशं पश्यन्नाकाशमाविशेत्| तमश्चिराच्च बुध्येत सहृल्लासप्रसेकवान्| गुरुभिस्तिमितैरङ्गैराद्रचर्मावनद्धवत्||३६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sAnnipAtikamUrcchAyalakShaNam (37) · Śloka 37

ஸர்வாகதிஸ்த்ரிபிர்தோஷைரபஸ்மார இவாऽபரஃ| பாதயத்யாஶு நிஶ்சேஷ்டஂ விநா பீபத்ஸசேஷ்டிதைஃ||௩௭||

View original

सर्वाकृतिस्त्रिभिर्दोषैरपस्मार इवाऽपरः| पातयत्याशु निश्चेष्टं विना बीभत्सचेष्टितैः||३७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana madamUrcchAyayoH saMnyAsAt bhedaH (38) · Śloka 38

தோஷேஷு மதமூர்ச்சாயாஃ கதவேகேஷு தேஹிநாம்| ஸ்வயமேவோபஶாம்யந்தி ஸஂந்யாஸேநௌஷதைர்விநா||௩௮||

View original

दोषेषु मदमूर्च्छायाः कृतवेगेषु देहिनाम्| स्वयमेवोपशाम्यन्ति संन्यासेनौषधैर्विना||३८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana saMnyAsanidAnAdi saMnyAsastadasAdhyatva~jca (39) · Śloka 39

வாக்தேஹமநஸாஂ சேஷ்டாமாऽऽக்ஷிப்யாதிபலா மலாஃ| ஸஂந்யாஸஂ ஸந்நிபதிதாஃ ப்ராணாயதநஸஂஶ்ரயாஃ| குர்வந்தி தேந புருஷஃ காஷ்டபூதோ மதோபமஃ| ம்ரியேத ஶீக்ரஂ-ஶீக்ரஂ சேச்சிகித்ஸா ந ப்ரயுஜ்யதே||௩௯||

View original

वाग्देहमनसां चेष्टामाऽऽक्षिप्यातिबला मलाः| संन्यासं सन्निपतिताः प्राणायतनसंश्रयाः| कुर्वन्ति तेन पुरुषः काष्ठभूतो मृतोपमः| म्रियेत शीघ्रं-शीघ्रं चेच्चिकित्सा न प्रयुज्यते||३९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana saMnyAse Ashu cikitsA yojyA (40) · Śloka 40

அகாதே க்ராஹபஹுலே ஸலிலௌக இவாதடே| ஸஂந்யாஸே விநிமஜ்ஜந்தஂ நரமாஶு நிவர்த்தயேத்||௪௦||

View original

अगाधे ग्राहबहुले सलिलौघ इवातटे| संन्यासे विनिमज्जन्तं नरमाशु निवर्त्तयेत्||४०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana yuktiviyuktamadyadeShAH (41) · Śloka 41

மதமாநரோஷதோப்ரபதிபிரபிர்நிஜைஃ பரிஷ்வங்கஃ| யுக்தாயுக்தஂ ச ஸமஂ யுக்திவியுக்தேந மத்யேந||௪௧||

View original

मदमानरोषतोप्रभृतिभिरभिर्निजैः परिष्वङ्गः| युक्तायुक्तं च समं युक्तिवियुक्तेन मद्येन||४१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana yuktiyuktamadyaguNAH (42-6) · Śloka 6

பலகாலதேஶஸாத்ம்யப்ரகதிஸஹாயாமவயவாஂஸி| ப்ரவிபஜ்ய ததநுரூப யதி பிபதி ததஃ பிபத்யமதம்||௪௨|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதௌ அஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாஂ நிதாநஸ்தாநே மதாத்யயநிதாநஂ நாம ஷஷ்டோऽத்யாயஃ||௬||

View original

बलकालदेशसात्म्यप्रकृतिसहायामवयवांसि| प्रविभज्य तदनुरूप यदि पिबति ततः पिबत्यमृतम्||४२|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां निदानस्थाने मदात्ययनिदानं नाम षष्ठोऽध्यायः||६||

🔊 Audio coming soon

6. madātyayādinidānam — Ashtanga Sangraha | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi