Adhikarana atha sirAvibhAgo nAma ShaShTho~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
അഥാതഃ സിരാവിഭാഗമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||
अथातः सिराविभागमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dashamUlasirAH (2) · Śloka 2
ദശമൂലസിരാ ഹൃദയപ്രതിബദ്ധാഃ സര്വാങ്ഗപ്രത്യങ്ഗേഷ്വോജോ നയന്തി| തത്പ്രതിബദ്ധാ ഹി ശരീരചേഷ്ടാ||൨||
दशमूलसिरा हृदयप्रतिबद्धाः सर्वाङ्गप्रत्यङ्गेष्वोजो नयन्ति| तत्प्रतिबद्धा हि शरीरचेष्टा||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirANAM sa~gkhyA (3) · Śloka 3
താസ്തു ദ്വ്യങ്ഗുലമങ്ഗുലമര്ധാങ്ഗുലം യവം യവാര്ധഞ്ച ഗത്വാ ദ്രുമ- പത്രസേവനീപ്രതാവനദ്ഭിദ്യമാനാഃ സപ്തശതാനി ഭവന്തി||൩||
तास्तु द्व्यङ्गुलमङ्गुलमर्धाङ्गुलं यवं यवार्धञ्च गत्वा द्रुम- पत्रसेवनीप्रतावनद्भिद्यमानाः सप्तशतानि भवन्ति||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAkhAgatAH sirAstatra vedhya- sirANAM sa~gkhyA ca (4) · Śloka 4
താസാം ചതുഃശതീ ശാകാസു| തത്ര ഷോഡശാബ്യധനീയാഃ||൪||
तासां चतुःशती शाकासु| तत्र षोडशाब्यधनीयाः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana antarAdhigatAH sirAstatrAvyadhanIyAshca (5) · Śloka 5
ഷട്ത്രിംശം ശതമന്തരാധൌ| തത്ര ദ്വാത്രിംശത്||൫||
षट्त्रिंशं शतमन्तराधौ| तत्र द्वात्रिंशत्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrddhagatAH sirAstatrAvyadhanIyAshca (2) · Śloka 2
അതുഷ്ഷഷ്ട്യധികം ശതമുര്ധ്വമ്| തത്രാപി പഞ്ചാശത്||൨||
अतुष्षष्ट्यधिकं शतमुर्ध्वम्| तत्रापि पञ्चाशत्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAkhAsirAvivaraNam (6) · Śloka 6
താസാമേകൈകസ്മിന് സക്ഥ്നി ശതമ്| തത്ര ന വിധ്യേജ്ജാ ലന്ധരാമ്| തിസ്രശ്ചാഭ്യന്തരഗതാഃ||൬||
तासामेकैकस्मिन् सक्थ्नि शतम्| तत्र न विध्येज्जा लन्धराम्| तिस्रश्चाभ्यन्तरगताः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatrAntarAdhigatasirAvivaraNam (2) · Śloka 2
ദ്വാത്രിംശച്ഛ്രോണ്യാ ഗുദമേഢ്രാശ്രയാഃ| താസാം ദ്വേ ദ്വേ വങ്ക്ഷണയോഃ കടീകതരുണയോശ്ചേത്യഷ്ടൌ ശസ്ത്രതോ രക്ഷേത്||൨||
द्वात्रिंशच्छ्रोण्या गुदमेढ्राश्रयाः| तासां द्वे द्वे वङ्क्षणयोः कटीकतरुणयोश्चेत्यष्टौ शस्त्रतो रक्षेत्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pARshvagatAH sirAH (1) · Śloka 1
ഷോഡശ പാര്ശ്വയോസ്തയോരൂര്ധ്വഗാമേകൈകാം പാര്ശ്വസന്ധിസംജ്ഞാമ്||൧||
षोडश पार्श्वयोस्तयोरूर्ध्वगामेकैकां पार्श्वसन्धिसंज्ञाम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pRuShThagatAH sirAH (2) · Śloka 2
ചതുര്വിംശതിഃ പൃഷ്ഠേ| താസാം പൃഷ്ഠവംശമുഭയതോ ദ്വേ ദ്വേ ഊര്ധ്വ- ഗാമിന്യൌ താശ്ചതസ്രഃ|൨|
चतुर्विंशतिः पृष्ठे| तासां पृष्ठवंशमुभयतो द्वे द्वे ऊर्ध्व- गामिन्यौ ताश्चतस्रः|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udaragatAH sirAH (2) · Śloka 2
ചതുര്വിംശതിരുദരേ| താംസാം മേഢ്രസ്യോപരി രോമരാജീമുഭയതോ ദ്വേ ദ്വേ താ അപി ചതസ്രഃ||൨||
चतुर्विंशतिरुदरे| तांसां मेढ्रस्योपरि रोमराजीमुभयतो द्वे द्वे ता अपि चतस्रः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vakShogatAH sirAH (7) · Śloka 7
ചത്വാരിംശദ്വക്ഷസി| താസാം ദ്വേ ഹൃദയേ| ദ്വേ ച സ്തനമുലസ്തന രോഹിതേഷു| ഏകൈകാപസ്തമ്ഭാപാലേഷ്വിതി| താശ്ചതുര്ദശ||൭||
चत्वारिंशद्वक्षसि| तासां द्वे हृदये| द्वे च स्तनमुलस्तन रोहितेषु| एकैकापस्तम्भापालेष्विति| ताश्चतुर्दश||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrdhajatrUrdhvasirAvivaraNam (4) · Śloka 4
ചതുര്വിംശതിര്ഗ്രീവായാമ്| താസാം ചതസ്രോऽഷ്ടൌ ച മര്മസംജ്ഞാഃ| ദ്വേ കൃകാടികയോഃ| ദ്വേ വിധുരയോരിതി ഷോഡശ ശസ്ത്രേണ ന സ്പൃശേത്||൪||
चतुर्विंशतिर्ग्रीवायाम्| तासां चतस्रोऽष्टौ च मर्मसंज्ञाः| द्वे कृकाटिकयोः| द्वे विधुरयोरिति षोडश शस्त्रेण न स्पृशेत्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hanugatAH sirAH (1) · Śloka 1
ഹന്വോഃ ഷോഡശ താസാം സന്ധിസമ്ബന്ധിന്യൌ ദ്വേ||൧||
हन्वोः षोडश तासां सन्धिसम्बन्धिन्यौ द्वे||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jihvAgatAH sirAH (4) · Śloka 4
ഷോഡശ ജിഹ്വായാമ്| താസാമധോ ദ്വേ രസവേദിന്യൌ| ദ്വേ വാ- ക്പ്രവര്ത്തിന്യൌ| താശ്ചതസ്രഃ||൪||
षोडश जिह्वायाम्| तासामधो द्वे रसवेदिन्यौ| द्वे वा- क्प्रवर्त्तिन्यौ| ताश्चतस्रः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAsAgatAH sirAH (7) · Śloka 7
ഷട്പഞ്ചാശന്നേത്രയോഃ| തയോരുന്മേഷനിമേഷക്രിയേ ദ്വേ-ദ്വേ| ദ്വേ ചാപാ- ങ്ഗയോരിതി ഷട്| നാസാനേത്രഗതാസ്തു ലലാടേ ഷഷ്ടിഃ| താസാം കേശാന്താനുഗതാശ്ചതസ്രഃ| ദ്വേ ചാऽऽവര്തയോഃ| ഏകാ ച സ്ഥപന്യാമിതി സപ്ത||൭||
षट्पञ्चाशन्नेत्रयोः| तयोरुन्मेषनिमेषक्रिये द्वे-द्वे| द्वे चापा- ङ्गयोरिति षट्| नासानेत्रगतास्तु ललाटे षष्टिः| तासां केशान्तानुगताश्चतस्रः| द्वे चाऽऽवर्तयोः| एका च स्थपन्यामिति सप्त||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNagatAH sirAH (3) · Śloka 3
കര്ണയോഃ ഷോഡശ| താസാം ശബ്ദവാഹിന്യൌ ദ്വേ| ത ഏവ ച ശങ്ഖയോസ്താസാം ശങ്ഖസന്ധിഗതേ ദ്വേ||൩||
कर्णयोः षोडश| तासां शब्दवाहिन्यौ द्वे| त एव च शङ्खयोस्तासां शङ्खसन्धिगते द्वे||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shirogatAH sirAH (8) · Śloka 8
ദ്വാദശ മൂര്ധനി| താസാമുത്ക്ഷേപയോര്ദ്വേ| സീമന്തേഷ്വേകൈകാമേ കാമധിപതാവിത്യഷ്ടൌ ശസ്ത്രേണ പരിഹരേത്| തഥാക്ഷുദ്രികാഃ കുടിലാഃ സങ്കീര്ണാഃ ഗ്രന്ഥിതാഃ സന്ധിഷു ചാശസ്ത്രകൃത്യാഃ||൮||
द्वादश मूर्धनि| तासामुत्क्षेपयोर्द्वे| सीमन्तेष्वेकैकामे कामधिपतावित्यष्टौ शस्त्रेण परिहरेत्| तथाक्षुद्रिकाः कुटिलाः सङ्कीर्णाः ग्रन्थिताः सन्धिषु चाशस्त्रकृत्याः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAdibhIshca shuddharaktavaha- sirAsa~gkhyAvivaraNam (9) · Śloka 9
താസാം യഥാസ്വം തുര്യാംശവിഭാഗേന പഞ്ചസപ്തത്യധികം ശത- മനിലരക്തം വഹതി| ഏഷ വിഭാഗഃ പിത്തശ്ലേഷ്മശുദ്ധരക്തേ- ഷ്വപി| സ്ഥിതാ ഹ്യേവം ദേഹമനുഗൃഹ്ണന്തി ദോഷാഃ| വ്യത്യയേന തു പീഡയന്തി||൯||
तासां यथास्वं तुर्यांशविभागेन पञ्चसप्तत्यधिकं शत- मनिलरक्तं वहति| एष विभागः पित्तश्लेष्मशुद्धरक्ते- ष्वपि| स्थिता ह्येवं देहमनुगृह्णन्ति दोषाः| व्यत्ययेन तु पीडयन्ति||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaraktavahasirAlakShaNam (1) · Śloka 1
തത്ര ശ്യാവാരുണാഃ പ്രസ്പന്ദിന്യഃ സൂക്ഷ്മാഃ ക്ഷണപൂര്ണരിക്താ വാതരക്തം ബഹന്തി|൧|
तत्र श्यावारुणाः प्रस्पन्दिन्यः सूक्ष्माः क्षणपूर्णरिक्ता वातरक्तं बहन्ति|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittaraktavahasirAlakShaNam (1) · Śloka 1
നീലപീതാസിതാഃ സ്പര്ശോഷ്ണാഃ ക്ഷിപ്രസ്രാവിണ്യഃ പിത്തരക്തമ്|൧|
नीलपीतासिताः स्पर्शोष्णाः क्षिप्रस्राविण्यः पित्तरक्तम्|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kapharaktavahasirAlakShaNam (1) · Śloka 1
ഗൌര്യ്യഃ സ്നിഗ്ധാഃ സ്ഥിരാഃ ശീതഃ കണ്ഡൂമത്യഃ കഫരക്തമ്|൧|
गौर्य्यः स्निग्धाः स्थिराः शीतः कण्डूमत्यः कफरक्तम्|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMsargasannipAtavahasirAlakShaNam (1) · Śloka 1
ലക്ഷണസങ്കരേ സംസര്ഗസന്നിപാതരക്തമ്||൧||
लक्षणसङ्करे संसर्गसन्निपातरक्तम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuddharaktavahasirAlakShaNam (10) · Śloka 10
സമാഗൂഢാഃ സ്നിഗ്ധാഃ രോഹിണ്യഃ ശുദ്ധരക്തമിതി||൧൦||
समागूढाः स्निग्धाः रोहिण्यः शुद्धरक्तमिति||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhamanIsa~gkhyA (11) · Śloka 11
ധമന്യസ്തു ചതുര്വിംശതിഃ||൧൧||
धमन्यस्तु चतुर्विंशतिः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhamanInAmupayogaH (1) · Śloka 1
താഭിഃ കായോऽയമാരാമ ഇവ ജലഹാരിണീഭിഃ കേദാര ഇവ കുല്യാഭിരുപസ്നിഹ്യതി||൧||
ताभिः कायोऽयमाराम इव जलहारिणीभिः केदार इव कुल्याभिरुपस्निह्यति||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhamanInAmadhiShThAnam (12) · Śloka 12
താഭിശ്ച നാഭിശ്ചക്രനാഭിരാരകൈരിവാവൃതാ||൧൨||
ताभिश्च नाभिश्चक्रनाभिरारकैरिवावृता||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAbhyAM visheShataH prANAnAmavasthAnam (13) · Śloka 13
തസ്യാം നാഭ്യാം വിശേഷേണ പ്രാണാ വ്യവസ്ഥിതാഃ| യതശ്ച സാऽന്തരഗ്ന്യധിഷ്ഠാനമ്||൧൩||
तस्यां नाभ्यां विशेषेण प्राणा व्यवस्थिताः| यतश्च साऽन्तरग्न्यधिष्ठानम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAbhigatAnAM dhamanInAM prasaraNam (14) · Śloka 14
താസാം ഖലു ധമനീനാം ദശോര്ധ്വം പ്രസൃതാ ദശാധശ്ചതസ്രസ്തി- ര്യ്യക്| തതസ്താഭിര്യഥാസ്വമങ്ഗാവയവാ ധാര്യ്യന്തേ ആപയായ്യന്തേ ച||൧൪||
तासां खलु धमनीनां दशोर्ध्वं प्रसृता दशाधश्चतस्रस्ति- र्य्यक्| ततस्ताभिर्यथास्वमङ्गावयवा धार्य्यन्ते आपयाय्यन्ते च||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana UrdhvadhamanInAM punarvibhAgastatkAryya~jca (15) · Śloka 15
താസാമൂര്ധ്വഗാ ഹൃദയമഭിപ്രപന്നാഃ പ്രത്യേകം ത്രിധാ ജായന്തേ| തതസ്ത്രിംശതോ മധ്യേ ദ്വേ ദ്വേ വാതപിത്തകഫരക്തരസാന് വഹതഃ| അഷ്ടാഭിഃ ശബ്ദരൂപരസഗന്ധാ ഗൃഹ്യന്തേ| ദ്വാഭ്യാം ദ്വാഭ്യാം ഭാഷതേ ഘോഷം കരോതി സ്വപിതി പ്രതിബുധ്യതേ ച| ദ്വേ ചാശ്രു വഹതഃ| ദ്വേ ച സ്തനാശ്രിതേ| നാര്യാഃ സ്തന്യം നരസ്യ ശുക്രമ്||൧൫||
तासामूर्ध्वगा हृदयमभिप्रपन्नाः प्रत्येकं त्रिधा जायन्ते| ततस्त्रिंशतो मध्ये द्वे द्वे वातपित्तकफरक्तरसान् वहतः| अष्टाभिः शब्दरूपरसगन्धा गृह्यन्ते| द्वाभ्यां द्वाभ्यां भाषते घोषं करोति स्वपिति प्रतिबुध्यते च| द्वे चाश्रु वहतः| द्वे च स्तनाश्रिते| नार्याः स्तन्यं नरस्य शुक्रम्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana adhogAdhamanInAM punarvibhAgastatkAryya~jca (16) · Śloka 16
അധോഗമാഃ പക്വാശയസ്ഥാ ഏവം ത്രിധാ ജായന്തേ| തത്ര ദശാദ്യാഃ പൂര്വവത്| ദ്വേ വഹതോऽന്നം മാത്രാശ്രയേണ| ദ്വേ തോയമ്| ദ്വേ മൂത്രമ്| ദ്വേ ശുക്രമ് വഹതോ ദ്വേ ച മുഞ്ചതഃ| ത ഏവ നാരീനാമാര്ത്തവമ്| ദ്വേ വര്ചോനിരസിന്യൌ സ്ഥൂലാന്ത്രപ്രതിബദ്ധേ| ഏവം ദ്വാദശ| ശേഷാ- സ്ത്വഷ്ടൌ ധമന്യസ്തിരശ്ചീനാഃ സ്വേദമഭിതര്പയന്തി||൧൬||
अधोगमाः पक्वाशयस्था एवं त्रिधा जायन्ते| तत्र दशाद्याः पूर्ववत्| द्वे वहतोऽन्नं मात्राश्रयेण| द्वे तोयम्| द्वे मूत्रम्| द्वे शुक्रम् वहतो द्वे च मुञ्चतः| त एव नारीनामार्त्तवम्| द्वे वर्चोनिरसिन्यौ स्थूलान्त्रप्रतिबद्धे| एवं द्वादश| शेषा- स्त्वष्टौ धमन्यस्तिरश्चीनाः स्वेदमभितर्पयन्ति||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tiryyaggA dhamanInAM vivaraNam (17) · Śloka 17
തിര്യഗ്ഗാമിന്യശ്ചതസ്രോ ഭിദ്യമാനാഃ സുബഹുധാ ഭവന്തീത്യുക്തം പ്രാക്||൧൭||
तिर्यग्गामिन्यश्चतस्रो भिद्यमानाः सुबहुधा भवन्तीत्युक्तं प्राक्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nava bAhyAni srotAMsi (18) · Śloka 18
സ്രോതാംസി പുംസാ നവ കര്ണൌ നേത്രേ നാസാപുടൌ മുഖം പായുര്മൂത്ര- പഥഃ||൧൮||
स्रोतांसि पुंसा नव कर्णौ नेत्रे नासापुटौ मुखं पायुर्मूत्र- पथः||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana strINAmadhikAni srotAMsi (19) · Śloka 19
അന്യാനി ച ത്രീണി സ്ത്രീണാം സ്തനൌ രക്തപഥശ്ച||൧൯||
अन्यानि च त्रीणि स्त्रीणां स्तनौ रक्तपथश्च||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvitAyatanAni srotAMsi (20) · Śloka 20
തഥാऽപരാണ്യന്തസ്സ്രോതാംസി ജീവിതായതനാനി ത്രയോദശ പ്രാണോ- ദകാന്നധാതുമലാനാമയനാനി||൨൦||
तथाऽपराण्यन्तस्स्रोतांसि जीवितायतनानि त्रयोदश प्राणो- दकान्नधातुमलानामयनानि||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prANavAhisrotasAM mUlam (21) · Śloka 21
തത്ര പ്രാണവാഹിനാം ഹൃദയം മൂലം മഹാസ്രോതശ്ച||൨൧||
तत्र प्राणवाहिनां हृदयं मूलं महास्रोतश्च||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prANavAhisrotasAM dUShaNAni (22) · Śloka 22
താനി ധാതുക്ഷയരൌക്ഷ്യപിപാസാക്ഷുദ്വ്യായാമവേഗധാരണാദിഭിര്ദു- ഷ്യന്തി||൨൨||
तानि धातुक्षयरौक्ष्यपिपासाक्षुद्व्यायामवेगधारणादिभिर्दु- ष्यन्ति||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShitAnAM prANavAhisrotasAM lakShaNAni (23) · Śloka 23
തതോऽതിസൃഷ്ടം പ്രതിബദ്ധമല്പാല്പമഭീക്ഷ്ണം വാ സശബ്ദശൂല മുച്ഛ്വസനമ്| തത്ര ശ്വാസവത്സാധനമ്|൨൩|
ततोऽतिसृष्टं प्रतिबद्धमल्पाल्पमभीक्ष्णं वा सशब्दशूल मुच्छ्वसनम्| तत्र श्वासवत्साधनम्|२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udakavAhinAM srotasAM mUlam (23) · Śloka 23
ഉദകവാഹിനാം താലു മൂലം ക്ലോമ ച൧|൨൩|
उदकवाहिनां तालु मूलं क्लोम च१|२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udakavAhisrotasAM dUShaNAni (23) · Śloka 23
താന്യാമഭയാതിപാനോഷ്ണശുഷ്കാന്നകഷായതൃണനിഗ്രഹാദിഅഭി- ര്ദുഷ്യന്തി൧|൨൩|
तान्यामभयातिपानोष्णशुष्कान्नकषायतृणनिग्रहादिअभि- र्दुष्यन्ति१|२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShitAnAmudakavAhisrotasAM lakShaNAni (23) · Śloka 23
തതോऽതിതൃഷ്ണാ മുഖശോഷഃ കര്ണക്ഷ്വേഡനം തമോദര്ശനഞ്ച൧||൨൩||
ततोऽतितृष्णा मुखशोषः कर्णक्ष्वेडनं तमोदर्शनञ्च१||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana duShTodakavahasrotassu cikitsA (24) · Śloka 24
തത്ര തൃഷ്ണോക്തമൌഷധമ്||൨൪||
तत्र तृष्णोक्तमौषधम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annavahasrotasAM mUlam (1) · Śloka 1
അന്നവാഹിനാമാമാശയോ മൂലം വാമപറ്ശ്വഞ്ച||൧||
अन्नवाहिनामामाशयो मूलं वामपऱ्श्वञ्च||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annavahasrotoduShTyAdi (25) · Śloka 25
തേഷാം ദുഷ്ടൌ സര്വം മാത്രാശിതീയോക്തമവഗച്ഛേത്||൨൫||
तेषां दुष्टौ सर्वं मात्राशितीयोक्तमवगच्छेत्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasavAhinAM srotasAM mUlAni (1) · Śloka 1
രസവാഹിനാം ഹൃദയം മൂലം ദശ ധമന്യശ്ച|൧|
रसवाहिनां हृदयं मूलं दश धमन्यश्च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktavAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
രക്തവാഹിനാം യകൃത് പ്ലീഹാ ച|൧|
रक्तवाहिनां यकृत् प्लीहा च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsavAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
മാംസവാഹിനാം സ്നായൂനി ത്വക് ച|൧|
मांसवाहिनां स्नायूनि त्वक् च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana medovAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
മേദോവാഹിനാം വൃക്കൌ മാംസം ച|൧|
मेदोवाहिनां वृक्कौ मांसं च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asthivAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
അസ്ഥിവാഹിനാം ജഘനം മേദശ്ച|൧|
अस्थिवाहिनां जघनं मेदश्च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana majjavAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
മജ്ജവാഹിനാം പര്വാണ്യസ്ഥീനി ച|൧|
मज्जवाहिनां पर्वाण्यस्थीनि च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shukravAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
ശുക്രവാഹിനാം സ്തനൌ മുഷ്കൌ മജ്ജാ ച|൧|
शुक्रवाहिनां स्तनौ मुष्कौ मज्जा च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtravAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
മൂത്രവാഹിനാം ബസ്തിര്വങ്ക്ഷൌണാ ച|൧|
मूत्रवाहिनां बस्तिर्वङ्क्षौणा च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shakRudvAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
ശകൃദ്വാഹിനാം പക്വാശയഃ സ്ഥൂലാന്ത്രം ച|൧|
शकृद्वाहिनां पक्वाशयः स्थूलान्त्रं च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svedavAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
സ്വേദവാഹിനാം മേദോ രോമകൂപാശ്ച||൧||
स्वेदवाहिनां मेदो रोमकूपाश्च||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasavahAdisrotasAM dUShaNAdIni (26) · Śloka 26
തേഷാം ദൂഷണം വിവിധമഹിതാഹാരവിഹാരമുപദ്രവാന് പൃഥക്- പൃഥക് സാധനം ദോഷാദിവിജ്ഞാനീയാദ്യഥാസ്വം വൃദ്ധിക്ഷയലക്ഷണേന ലക്ഷയേത്||൨൬||
तेषां दूषणं विविधमहिताहारविहारमुपद्रवान् पृथक्- पृथक् साधनं दोषादिविज्ञानीयाद्यथास्वं वृद्धिक्षयलक्षणेन लक्षयेत्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srotasAM viddhalakShaNam (27) · Śloka 27
വ്യധേ തു സ്രോതസാം ഭ്രമമോഹകമ്പപ്രലാപാധ്മാനശൂലാऽരുചി- തൃട്ഛര്ദിജ്വരാതിരുധിരസ്രുതിമൂത്രപുരീഷരോധാ മരണഞ്ച||൨൭||
व्यधे तु स्रोतसां भ्रममोहकम्पप्रलापाध्मानशूलाऽरुचि- तृट्छर्दिज्वरातिरुधिरस्रुतिमूत्रपुरीषरोधा मरणञ्च||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srotoviddhaM pratyAkhyAya cikitset (28) · Śloka 28
തസ്മാത്സ്രോതോവിദ്ധം പ്രത്യാഖ്യായോപചരേത്||൨൮||
तस्मात्स्रोतोविद्धं प्रत्याख्यायोपचरेत्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uddRutashalyasya cikitsanirdeshaH (29) · Śloka 29
ഉദ്ദൃതശല്യം ച സദ്യോവ്രണവിധാനേന||൨൯||
उद्दृतशल्यं च सद्योव्रणविधानेन||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAdhamanI srotasAmabhedaH (30) · Śloka 30
തത്ര സ്രോതസാമേവ വിശേഷാഃ സിരാധമന്യഃ||൩൦||
तत्र स्रोतसामेव विशेषाः सिराधमन्यः||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anyamatena sirAdInAM bhinnatvam (31) · Śloka 31
അന്യേ ത്വന്യത്വമിച്ഛന്തി സിരാധമനീസ്രോതസാമ്| കേവലം പരസ്പരസന്നികര്ഷാത് സദൃശകര്മത്വാത് സൌക്ഷ്മ്യാച്ച വിഭക്ത- കര്മണാമപ്യവിഭാഗ ഇവ ലക്ഷ്യതേ||൩൧||
अन्ये त्वन्यत्वमिच्छन्ति सिराधमनीस्रोतसाम्| केवलं परस्परसन्निकर्षात् सदृशकर्मत्वात् सौक्ष्म्याच्च विभक्त- कर्मणामप्यविभाग इव लक्ष्यते||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aparamatena dhAtvavakAshAH srotashshabdAdinAmAH (32) · Śloka 32
അപരേ പുനരാഹുഃ-സ്രോതാംസി സിരാധമന്യോ രസവാഹിന്യോ നാഡ്യഃ പന്ഥാനോऽയനാനി മാര്ഗാഃ ശരീരച്ഛിദ്രാണി സംവൃ താസംവൃതാനി സ്ഥാനാന്യാശയാഃ ക്ഷയാ നികേതാശ്ചേതി ശരീരേ ധാത്വവകാശാനാം ലക്ഷ്യാലക്ഷ്യാണാം നാമാനീതി||൩൨||
अपरे पुनराहुः-स्रोतांसि सिराधमन्यो रसवाहिन्यो नाड्यः पन्थानोऽयनानि मार्गाः शरीरच्छिद्राणि संवृ तासंवृतानि स्थानान्याशयाः क्षया निकेताश्चेति शरीरे धात्ववकाशानां लक्ष्यालक्ष्याणां नामानीति||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srotoduShTyA dhaatuduShTyAdi (3) · Śloka 3
തേ ചാവകാശാഃ പ്രകുപിതാഃ സ്ഥാനസ്ഥാന് മാര്ഗസ്യാംശ്ച ധാതൂന് പ്രകോപയന്തി| തേऽപി കുപിതാസ്താനി സ്രോതാംസി സ്രോതാംസി ച സ്രോതാംസി| ധാതവശ്ച ധാതൂന്||൩||
ते चावकाशाः प्रकुपिताः स्थानस्थान् मार्गस्यांश्च धातून् प्रकोपयन्ति| तेऽपि कुपितास्तानि स्रोतांसि स्रोतांसि च स्रोतांसि| धातवश्च धातून्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarveShAmeva dUShayitAro doShAH (1) · Śloka 1
തേഷാം സര്വേഷാമേവ ദൂഷയിതാരോ ദുഷ്ടാ ദോഷാഃ|൧|
तेषां सर्वेषामेव दूषयितारो दुष्टा दोषाः|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agnidoShAddoShaduShTiH (1) · Śloka 1
തേ ച പ്രായശോ ദുഷ്യന്ത്യഗ്നിദോഷാത്|൧|
ते च प्रायशो दुष्यन्त्यग्निदोषात्|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agninimittAnyAyurArogyAdIni (1) · Śloka 1
തസ്മാത്തനിമിത്താന്യായുരാരോഗ്യബലോപചയവര്ണൌജാംസി|൧|
तस्मात्तनिमित्तान्यायुरारोग्यबलोपचयवर्णौजांसि|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAtvagnibhUtAgniprabhRutI- nyagnipratibaddhAnyeva (1) · Śloka 1
തത്പ്രതിബദ്ധാന്യേവ ച രഞ്ജകാദീനി ഭൂതാഗ്നയോ ധാത്വഗ്നയശ്ച||൧||
तत्प्रतिबद्धान्येव च रञ्जकादीनि भूताग्नयो धात्वग्नयश्च||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakvamannamamRutaM viShaM cApakvam (33) · Śloka 33
തഥാऽന്നമപി പിത്തേനൈവ പക്വമമൃതതാം യാത്യപക്വം ച വിഷ- താമ്||൩൩||
तथाऽन्नमपि पित्तेनैव पक्वममृततां यात्यपक्वं च विष- ताम्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAcakAgniH (34) · Śloka 34
തത്ര പിത്തവിശേഷഃ പാചകസംജ്ഞോऽഗ്നിരിതി പ്രാഗഭിഹിതഃ||൩൪||
तत्र पित्तविशेषः पाचकसंज्ञोऽग्निरिति प्रागभिहितः||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana matAntareNAgnisvarUpam (35) · Śloka 35
അന്യേ പുനരാചക്ഷതേ-ദോഷധാതുമലസന്നിപാതജനിതോ- ऽന്തരുഷ്മാ യഥാനിര്ദിഷ്ടാധിഷ്ഠാനകര്മാഗ്നിരിതി||൩൫||
अन्ये पुनराचक्षते-दोषधातुमलसन्निपातजनितो- ऽन्तरुष्मा यथानिर्दिष्टाधिष्ठानकर्माग्निरिति||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annasya sthUlapAkakramaH (36) · Śloka 36
സ ഖലു വിധിവദഭ്യവഹൃതമന്നജാതം പ്രാണേന വായുനാ കോഷ്ഠ- മാകൃഷ്ടം ദ്രവൈര്വിഭിന്നസങ്ഘാതം സ്നേഹേന മൃദൂകൃതമഭിസന്ധു- ക്ഷിതഃ സമാനേനാമാശയസ്ഥം സ്ഥാലീസ്ഥമിവാമ്ബുതണ്ഡുല- മഗ്നിരന്തരഗ്നിഃ പചതി||൩൬||
स खलु विधिवदभ्यवहृतमन्नजातं प्राणेन वायुना कोष्ठ- माकृष्टं द्रवैर्विभिन्नसङ्घातं स्नेहेन मृदूकृतमभिसन्धु- क्षितः समानेनामाशयस्थं स्थालीस्थमिवाम्बुतण्डुल- मग्निरन्तरग्निः पचति||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annasyANupAkakramaH (37) · Śloka 37
തത്തു സര്വരസമപി പച്യമാനമാദൌ മധുരീഭൂതം കഫം ഫേനീ- ഭൂതമുദീരയതി| തതോ വിദഗ്ധമമ്ലീഭൂതമാമാശയാത് ച്യവ- മാനമച്ഛം പിത്തമ്| പ്രാപ്യ ച പക്വാശയം കടുകീഭൂത- മനിലമ്||൩൭||
तत्तु सर्वरसमपि पच्यमानमादौ मधुरीभूतं कफं फेनी- भूतमुदीरयति| ततो विदग्धमम्लीभूतमामाशयात् च्यव- मानमच्छं पित्तम्| प्राप्य च पक्वाशयं कटुकीभूत- मनिलम्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhaurikAgnipAkaH (38) · Śloka 38
തതശ്ചൈവം വിക്ലിന്നം ആഹാരേ പഞ്ച പഞ്ചാത്മകാ മഹാഭൂതാ- ഗ്നയോ വായുനാ വ്യസ്താന് യഥാസ്വം പഞ്ചൈവ ഭൂതഗുണാനാ- ഹാരസ്ഥാന് പചന്തി| തേ പക്വാഃ പുനര്യഥാസ്വമേവ ദേഹാശ്രിതാംശ്ച സ്വവികാരഭൂതാന് ഭൂതഗുണാനാപ്യായയന്തി||൩൮||
ततश्चैवं विक्लिन्नं आहारे पञ्च पञ्चात्मका महाभूता- ग्नयो वायुना व्यस्तान् यथास्वं पञ्चैव भूतगुणाना- हारस्थान् पचन्ति| ते पक्वाः पुनर्यथास्वमेव देहाश्रितांश्च स्वविकारभूतान् भूतगुणानाप्याययन्ति||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sArakiTTavibhajanam (39) · Śloka 39
ഏവഞ്ച പക്വാദാഹാരാദ്വിവിധൌഷധഗര്ഭാദിവ സ്നേഹാദച്ഛഃ സാര- ഭൂതോ രസാഖ്യഃ കിട്ടാഖ്യശ്ച മലോऽഭിനിര്വര്തതേ||൩൯||
एवञ्च पक्वादाहाराद्विविधौषधगर्भादिव स्नेहादच्छः सार- भूतो रसाख्यः किट्टाख्यश्च मलोऽभिनिर्वर्तते||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sArakiTTAByAM srotaHpUraNam (40) · Śloka 40
താഭ്യാഞ്ച സാരമലാഭ്യാം തദാത്മകാനാമേവ ശരീരഗുണാനാം ധാത്വാഖ്യാനാം യഥാസ്വം സ്രോതാംസി പാരമ്പര്യ്യേണാവിച്ഛിന്ന- സന്താനമാപൂര്യ്യന്തേ||൪൦||
ताभ्याञ्च सारमलाभ्यां तदात्मकानामेव शरीरगुणानां धात्वाख़्यानां यथास्वं स्रोतांसि पारम्पर्य्येणाविच्छिन्न- सन्तानमापूर्य्यन्ते||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAtupoShaNakramaH (41) · Śloka 41
സ്രോതോഭ്യശ്ച യഥാവിഭാഗം യഥായഥമേവ ധാതവഃ പുഷ്യന്തി||൪൧||
स्रोतोभ्यश्च यथाविभागं यथायथमेव धातवः पुष्यन्ति||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAtUnAM mithaH poShyapoShaka- tve~api na pUrvauShAmapacayaH (42) · Śloka 42
ഉത്തരോത്തരാനുപ്രവേശോऽപി ച പുര്വേഷാം സ്രോതസം യഥാകാലം സമ്യഗാഹാരോപയോഗേന പരിണാമവതാപ്യായ്യമാനാനാം നാപചയോ ഭവതി| തതശ്ച ധാത്വാഖ്യാഃ പ്രസാദമലാഃ സ്വം സ്വമേവ മാനമനുവര്തന്തേ യഥാവയഃശരീരമ്||൪൨||
उत्तरोत्तरानुप्रवेशोऽपि च पुर्वेषां स्रोतसं यथाकालं सम्यगाहारोपयोगेन परिणामवताप्याय्यमानानां नापचयो भवति| ततश्च धात्वाख्याः प्रसादमलाः स्वं स्वमेव मानमनुवर्तन्ते यथावयःशरीरम्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kramadhAtupariNAmAdinirdeshaH (43) · Śloka 43
തത്രാऽऽഹാരരസോ വ്യാനവിക്ഷിപ്തോ യഥാസ്വം സപ്തസു ധാത്വ- ഗ്നിഷു ക്രമാത് പച്യമാനഃ സ്വാത്മഭാവപ്രച്യുതിസമനന്തരമേവ പ്രാപ്തരക്താദിധാതുസംജ്ഞകഃ കാലവദസ്ഖലിതബലപ്രമാണോ ദേഹമുര്ജയിത്വാ ധാതൂന് ധാതുമലാംശ്ച പുഷ്ണാതി||൪൩||
तत्राऽऽहाररसो व्यानविक्षिप्तो यथास्वं सप्तसु धात्व- ग्निषु क्रमात् पच्यमानः स्वात्मभावप्रच्युतिसमनन्तरमेव प्राप्तरक्तादिधातुसंज्ञकः कालवदस्खलितबलप्रमाणो देहमुर्जयित्वा धातून् धातुमलांश्च पुष्णाति||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrapurIShotpattiH (44) · Śloka 44
അഥാന്നകിട്ടമച്ഛം മൂത്രം ഘനം ശകൃത്|൪൪|
अथान्नकिट्टमच्छं मूत्रं घनं शकृत्|४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasasya sArakiTTe (44) · Śloka 44
രസസ്യ സാരോ രക്തം മലഃ കഫോ ലസീകാ ച൧|൪൪|
रसस्य सारो रक्तं मलः कफो लसीका च१|४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktasya sArakiTTe (44) · Śloka 44
രക്തസ്യ സാരോ മാംസം കണ്ഡരാഃ സിരാശ്ച| മലഃ പിത്തമ് ൨|൪൪|
रक्तस्य सारो मांसं कण्डराः सिराश्च| मलः पित्तम् २|४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsasya sArakiTTe (44) · Śloka 44
മാംസസ്യ സാരോ മേദസ്ത്വചോ വസാ ച| കിട്ടം കര്ണാക്ഷി- നാസികാസ്യരോമകൂപപ്രജനനമലാഃ ൨|൪൪|
मांसस्य सारो मेदस्त्वचो वसा च| किट्टं कर्णाक्षि- नासिकास्यरोमकूपप्रजननमलाः २|४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana medasaH sArakiTTe (44) · Śloka 44
മേദസഃ സാരോऽസ്ഥിസ്നായുസന്ധയഃ| കിട്ടം സ്വേദഃ ൨|൪൪|
मेदसः सारोऽस्थिस्नायुसन्धयः| किट्टं स्वेदः २|४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asthnaH sArakiTTe (44) · Śloka 44
അസ്ഥ്നഃ സാരോ മജ്ജാ| കിട്ടം കേശരോമനഖാഃ ൨||൪൪||
अस्थ्नः सारो मज्जा| किट्टं केशरोमनखाः २||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana majj~jaH sArakiTTe (45) · Śloka 45
മജ്ജ്ഞസ്തു സാരഃ ശുക്രം മലോऽക്ഷിവിട്ത്വചാം സ്നേഹഃ||൪൫||
मज्ज्ञस्तु सारः शुक्रं मलोऽक्षिविट्त्वचां स्नेहः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shukrasya sAraH (46) · Śloka 46
ശുക്രസ്യ സാരമോജഃ| അത്യന്തശുദ്ധതയാऽസ്യ മലാഭാവഃ| അന്യേ പുനരത ഏവ തസ്യ നേച്ഛന്തി പാകമ്| അപരേ പുനഃ ശുക്രസാരം ഗര്ഭമേവാമനന്തി|൪൬|
शुक्रस्य सारमोजः| अत्यन्तशुद्धतयाऽस्य मलाभावः| अन्ये पुनरत एव तस्य नेच्छन्ति पाकम्| अपरे पुनः शुक्रसारं गर्भमेवामनन्ति|४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shukrasya sAraH (46) · Śloka 46
ശുക്രസ്യ സാരമോജഃ| അത്യന്തശുദ്ധതയാऽസ്യ മലാഭാവഃ| അന്യേ പുനരത ഏവ തസ്യ നേച്ഛന്തി പാകമ്| അപരേ പുനഃ ശുക്രസാരം ഗര്ഭമേവാമനന്തി||൪൬||
शुक्रस्य सारमोजः| अत्यन्तशुद्धतयाऽस्य मलाभावः| अन्ये पुनरत एव तस्य नेच्छन्ति पाकम्| अपरे पुनः शुक्रसारं गर्भमेवामनन्ति||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcAtmakasya vAyorutpattiH (47) · Śloka 47
വായുഃ പുനരഗ്നേരാഹാരസ്യ ച ബഹ്വല്പതയാ തസ്മാത്തസ്മാന്മൂ- ര്ച്ഛനാവിശേഷാദമുര്ത്തഃ ശബ്ദവാനീഷച്ഛബ്ദഃ പ്രചുരോऽല്പോ വാ പഞ്ചാത്മാ കോഷ്ഠേ പ്രാദുര്ഭവതി||൪൭||
वायुः पुनरग्नेराहारस्य च बह्वल्पतया तस्मात्तस्मान्मू- र्च्छनाविशेषादमुर्त्तः शब्दवानीषच्छब्दः प्रचुरोऽल्पो वा पञ्चात्मा कोष्ठे प्रादुर्भवति||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarve~annamayA bhAvAH' kramadhAtuvAda- siddhAntopasaMhAraH (48) · Śloka 48
ഏവം ച കൃത്വാऽന്നമയാ ഏവ ദേഹേ സര്വേ ഭാവാഃ| തേനൈവ ചേദമേവം ചിരേണ വ്യാപ്തമന്തര്ബഹിഃ ശരീരയന്ത്രമനവരതപ്രവാഹേണ സ്വാസ്ഥ്യബലോപചയയുക്തം യാവത് കര്മോപാദാനം യാപ്യതേ| അന്യഥാ ത്വന്നരസോക്ഷേപണാദ്വിബദ്ധസ്രോതസാ വാ യഥാവദന- ഭിസന്ധീയമാനധാതുപ്രവാഹമന്തരാ വ്യവച്ഛിദ്യതേ| വ്യാധി ഭാജനം വാ ഭവതി||൪൮||
एवं च कृत्वाऽन्नमया एव देहे सर्वे भावाः| तेनैव चेदमेवं चिरेण व्याप्तमन्तर्बहिः शरीरयन्त्रमनवरतप्रवाहेण स्वास्थ्यबलोपचययुक्तं यावत् कर्मोपादानं याप्यते| अन्यथा त्वन्नरसोक्षेपणाद्विबद्धस्रोतसा वा यथावदन- भिसन्धीयमानधातुप्रवाहमन्तरा व्यवच्छिद्यते| व्याधि भाजनं वा भवति||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anyamatena rasAdidhAtusambhavakramaH (49) · Śloka 49
അന്യേ തു വര്ണയന്തി-അഭ്യവഹൃതമാത്രസ്യാഹാऽऽരസ്യ കണ്ഠ- നാഡീപ്രലുഠിതസ്യ മഹാനിമ്നമവതീര്ണസ്യ യോ യ ഏവാംശഃ കായാഗ്നിനാऽവലീഢഃ പാകമുപനീയതേ തസ്യ തസ്യൈവ പ്രസാ- ദാഖ്യോ രസലേശോऽഭിനിര്വൃത്തിസമനന്തരം സമം സമസ്തധാതുഷു സംവൃതാസംവൃതൈഃ പ്രവിസൃതോ വിവൃതമുഖേഷ്വാസന്നേഷു സ്രോതസ്സു ഭൂയാന് പ്രഥമതരം ചാന്വേതി| പര്യ്യായേണേതരേഷ്വപി| ഏവമന്നര ഏവ സാക്ഷാത്സര്വധാതൂന് കേനചിദേവ കാലഭേദേന പുഷ്ണാതി ന പുനര്ധാതവോ ധാത്വന്തരതാം സ്വരൂപോപമര്ദേന പ്രതിപദ്യഃ ഇതി|൪൯|
अन्ये तु वर्णयन्ति-अभ्यवहृतमात्रस्याहाऽऽरस्य कण्ठ- नाडीप्रलुठितस्य महानिम्नमवतीर्णस्य यो य एवांशः कायाग्निनाऽवलीढः पाकमुपनीयते तस्य तस्यैव प्रसा- दाख्यो रसलेशोऽभिनिर्वृत्तिसमनन्तरं समं समस्तधातुषु संवृतासंवृतैः प्रविसृतो विवृतमुखेष्वासन्नेषु स्रोतस्सु भूयान् प्रथमतरं चान्वेति| पर्य्यायेणेतरेष्वपि| एवमन्नर एव साक्षात्सर्वधातून् केनचिदेव कालभेदेन पुष्णाति न पुनर्धातवो धात्वन्तरतां स्वरूपोपमर्देन प्रतिपद्यः इति|४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana balabhedenAgneshcAturvidhyam (49) · Śloka 49
അഗ്നിസ്തു ബലഭേദേന ചതുര്വിധോ ഭവതി| സമോ വിഷമ- സ്തീക്ഷ്ണോ മന്ദശ്ച ൨|൪൯|
अग्निस्तु बलभेदेन चतुर्विधो भवति| समो विषम- स्तीक्ष्णो मन्दश्च २|४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samAgnilakShaNam (49) · Śloka 49
തത്ര സമോ യഃ സമ്യഗേവോപയുക്തമന്നം സമ്യക് പചതി൧|൪൯|
तत्र समो यः सम्यगेवोपयुक्तमन्नं सम्यक् पचति१|४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamAgnilakShaNam (49) · Śloka 49
വിഷമോऽസമ്യഗപ്യപയുക്തം പചതി സമ്യഗപി ച ന പചതി ൧||൪൯||
विषमोऽसम्यगप्यपयुक्तं पचति सम्यगपि च न पचति १||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tIkShNAgnilakShaNam (2) · Śloka 2
തീക്ഷ്ണോऽസമ്യഗപ്യുപയുക്തമാശു പചതി| സ ഏവ വര്ധമാനോ ऽത്യഗ്നിര്ഭവതി||൨||
तीक्ष्णोऽसम्यगप्युपयुक्तमाशु पचति| स एव वर्धमानो ऽत्यग्निर्भवति||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mandAgnilakShaNam (1) · Śloka 1
മന്ദസ്തു സമ്യഗപ്യുപയുക്തമുദരഗൌരവാധ്മാനവിബന്ധാടോ- പാത്രകൂജനമുഖശോഷവായുസ്തമ്ഭാദീന്യാമലിങ്ഗാനി ദര്ശ- യിത്വാ ചിരാത് പചതി||൧||
मन्दस्तु सम्यगप्युपयुक्तमुदरगौरवाध्मानविबन्धाटो- पात्रकूजनमुखशोषवायुस्तम्भादीन्यामलिङ्गानि दर्श- यित्वा चिरात् पचति||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jATharAgneH rakShaNIyatvaM tatra kramashca (50) · Śloka 50
ബാഹ്യേനാപി ച ജ്വാലാങ്ഗാരാത്മകേനാഗ്നിനാ നൈകാകാരഃ സര്വദാ പാകോ ഭവതി| കിമുതാന്തരാശ്രയേണോഷ്ണാത്മനാ സമേനാപി| തസ്മാത് തം പ്രയത്നതോ രക്ഷേത്||൫൦||
बाह्येनापि च ज्वालाङ्गारात्मकेनाग्निना नैकाकारः सर्वदा पाको भवति| किमुतान्तराश्रयेणोष्णात्मना समेनापि| तस्मात् तं प्रयत्नतो रक्षेत्||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agnInAM rakShaNaM vaiShamye cikitsA ca (51) · Śloka 51
തത്ര പ്രവരേണ സാത്മ്യേന സമം യഥാസ്വമപരേണേതരാന് ക്രമശഃ സാത്മ്യമാപാദ്യ പ്രവരേണ പരിപാലയേദ്ദോഷോപക്രമണിയോക്തേന ച വാതാദിസാധനേന ഗ്രഹണീരോഗവിഹിതൈശ്ചൈഷധവ്യായാമമ- യോഗൈരിതി||൫൧||
तत्र प्रवरेण सात्म्येन समं यथास्वमपरेणेतरान् क्रमशः सात्म्यमापाद्य प्रवरेण परिपालयेद्दोषोपक्रमणियोक्तेन च वातादिसाधनेन ग्रहणीरोगविहितैश्चैषधव्यायामम- योगैरिति||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srotasAM lakShaNam (2) · Śloka 2
ഭവതി ചാത്ര- സ്വധാതുസമവര്ണാനി വൃത്തസ്ഥൂലാന്യണൂനി ച| സ്രോതാംസി ദീര്ഘാണ്യാകൃത്യാ പ്രതാനസദൃശാനി ച|൨|
भवति चात्र- स्वधातुसमवर्णानि वृत्तस्थूलान्यणूनि च| स्रोतांसि दीर्घाण्याकृत्या प्रतानसदृशानि च|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srotodUShakaH AhAraH vihArashca (2) · Śloka 2
ആഹാരശ്ച വിഹാരശ്ച യഃ സ്യാദ്ദോഷഗുണൈഃ സമഃ| ധാതുഭിര്വിഗുണോ യശ്ച സ്രോതസാം സ പ്രദൂഷകഃ||൨||
आहारश्च विहारश्च यः स्याद्दोषगुणैः समः| धातुभिर्विगुणो यश्च स्रोतसां स प्रदूषकः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srotoduShTilakShaNam (52) · Śloka 52
അതിപ്രവൃത്തിഃ സങ്ഗോ വാ സിരാണാം ഗ്രന്ഥയോऽപി വാ| വിമാര്ഗതോ വാ ഗമനം സ്രോതസാം ദുഷ്ടിലക്ഷണമ്||൫൨||
अतिप्रवृत्तिः सङ्गो वा सिराणां ग्रन्थयोऽपि वा| विमार्गतो वा गमनं स्रोतसां दुष्टिलक्षणम्||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srotodvArANAM svarUpam (53) · Śloka 53
ബിസാനാമിവ സൂക്ഷ്മാണി ദൂരം വിപ്രസൃതാനി ച| ദ്വാരാണി സ്രോതസാം ദേഹേ രസോ യൈരുപചീയതേ||൫൩||
बिसानामिव सूक्ष्माणि दूरं विप्रसृतानि च| द्वाराणि स्रोतसां देहे रसो यैरुपचीयते||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annasya shukratvaprAptikAle matabhedAH (54) · Śloka 54
കേചിദാഹുരഹോരാത്രാത് ഷഡഹാദപരേ പരേ| മാസാത് പ്രയാതി ശുക്രത്വമന്നം പാകക്രമാദിഭിഃ| വൃവ്യാദീനി പ്രഭാവേണ സദ്യഃ ശുക്രാദി കുര്വതേ| പ്രായഃ കരോത്യഹോരാത്രാത് കര്മാന്യദപി ഭേഷജമ്||൫൪||
केचिदाहुरहोरात्रात् षडहादपरे परे| मासात् प्रयाति शुक्रत्वमन्नं पाकक्रमादिभिः| वृव्यादीनि प्रभावेण सद्यः शुक्रादि कुर्वते| प्रायः करोत्यहोरात्रात् कर्मान्यदपि भेषजम्||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAtumalasaMgrahashlokaH (55) · Śloka 55
കഫഃ പിത്തം മലഃ ഖേഷു പ്രസ്വേദോ നഖരോമ ച| സ്നേഹോऽക്ഷിത്വഗ്വിശാമോജോ ധാതൂനാം ക്രമശോ മലാഃ||൫൫||
कफः पित्तं मलः खेषु प्रस्वेदो नखरोम च| स्नेहोऽक्षित्वग्विशामोजो धातूनां क्रमशो मलाः||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samAdyagnInAM kAraNam (56) · Śloka 56
സമഃ സമാനേ സ്ഥാനസ്ഥ വിഷമോऽഗ്നിര്വിമാര്ഗഗേ| പിത്താഭിമൂര്ച്ഛിതേ തീക്ഷ്ണോ മന്ദോऽസ്മിന്കഫപീഡിതേ||൫൬||
समः समाने स्थानस्थ विषमोऽग्निर्विमार्गगे| पित्ताभिमूर्च्छिते तीक्ष्णो मन्दोऽस्मिन्कफपीडिते||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agnimUle maraNajIvane (57-6) · Śloka 6
ശാന്തേऽഗ്നൌ മ്രിയതേ യുക്തേ ചിരം ജീവത്യനാമയഃ| രോഗീ സ്യാദ്വികൃതേ തസ്മാത്തം പ്രയത്നേന പാലയേത്||൫൭|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതൌ അഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹ- സംഹിതായാം ശാരീരസ്ഥാനേ സിരാവിഭാഗോനാമ ഷഷ്ഠോऽധ്യായഃ||൬||
शान्तेऽग्नौ म्रियते युक्ते चिरं जीवत्यनामयः| रोगी स्याद्विकृते तस्मात्तं प्रयत्नेन पालयेत्||५७|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रह- संहितायां शारीरस्थाने सिराविभागोनाम षष्ठोऽध्यायः||६||
🔊 Audio coming soon