Adhikarana atha sirAvibhAgo nAma ShaShTho~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
অথাতঃ সিরাবিভাগমধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
अथातः सिराविभागमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dashamUlasirAH (2) · Śloka 2
দশমূলসিরা হৃদযপ্রতিবদ্ধাঃ সর্বাঙ্গপ্রত্যঙ্গেষ্বোজো নযন্তি| তত্প্রতিবদ্ধা হি শরীরচেষ্টা||২||
दशमूलसिरा हृदयप्रतिबद्धाः सर्वाङ्गप्रत्यङ्गेष्वोजो नयन्ति| तत्प्रतिबद्धा हि शरीरचेष्टा||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirANAM sa~gkhyA (3) · Śloka 3
তাস্তু দ্ব্যঙ্গুলমঙ্গুলমর্ধাঙ্গুলং যবং যবার্ধঞ্চ গত্বা দ্রুম- পত্রসেবনীপ্রতাবনদ্ভিদ্যমানাঃ সপ্তশতানি ভবন্তি||৩||
तास्तु द्व्यङ्गुलमङ्गुलमर्धाङ्गुलं यवं यवार्धञ्च गत्वा द्रुम- पत्रसेवनीप्रतावनद्भिद्यमानाः सप्तशतानि भवन्ति||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAkhAgatAH sirAstatra vedhya- sirANAM sa~gkhyA ca (4) · Śloka 4
তাসাং চতুঃশতী শাকাসু| তত্র ষোডশাব্যধনীযাঃ||৪||
तासां चतुःशती शाकासु| तत्र षोडशाब्यधनीयाः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana antarAdhigatAH sirAstatrAvyadhanIyAshca (5) · Śloka 5
ষট্ত্রিংশং শতমন্তরাধৌ| তত্র দ্বাত্রিংশত্||৫||
षट्त्रिंशं शतमन्तराधौ| तत्र द्वात्रिंशत्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrddhagatAH sirAstatrAvyadhanIyAshca (2) · Śloka 2
অতুষ্ষষ্ট্যধিকং শতমুর্ধ্বম্| তত্রাপি পঞ্চাশত্||২||
अतुष्षष्ट्यधिकं शतमुर्ध्वम्| तत्रापि पञ्चाशत्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAkhAsirAvivaraNam (6) · Śloka 6
তাসামেকৈকস্মিন্ সক্থ্নি শতম্| তত্র ন বিধ্যেজ্জা লন্ধরাম্| তিস্রশ্চাভ্যন্তরগতাঃ||৬||
तासामेकैकस्मिन् सक्थ्नि शतम्| तत्र न विध्येज्जा लन्धराम्| तिस्रश्चाभ्यन्तरगताः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatrAntarAdhigatasirAvivaraNam (2) · Śloka 2
দ্বাত্রিংশচ্ছ্রোণ্যা গুদমেঢ্রাশ্রযাঃ| তাসাং দ্বে দ্বে বঙ্ক্ষণযোঃ কটীকতরুণযোশ্চেত্যষ্টৌ শস্ত্রতো রক্ষেত্||২||
द्वात्रिंशच्छ्रोण्या गुदमेढ्राश्रयाः| तासां द्वे द्वे वङ्क्षणयोः कटीकतरुणयोश्चेत्यष्टौ शस्त्रतो रक्षेत्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pARshvagatAH sirAH (1) · Śloka 1
ষোডশ পার্শ্বযোস্তযোরূর্ধ্বগামেকৈকাং পার্শ্বসন্ধিসংজ্ঞাম্||১||
षोडश पार्श्वयोस्तयोरूर्ध्वगामेकैकां पार्श्वसन्धिसंज्ञाम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pRuShThagatAH sirAH (2) · Śloka 2
চতুর্বিংশতিঃ পৃষ্ঠে| তাসাং পৃষ্ঠবংশমুভযতো দ্বে দ্বে ঊর্ধ্ব- গামিন্যৌ তাশ্চতস্রঃ|২|
चतुर्विंशतिः पृष्ठे| तासां पृष्ठवंशमुभयतो द्वे द्वे ऊर्ध्व- गामिन्यौ ताश्चतस्रः|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udaragatAH sirAH (2) · Śloka 2
চতুর্বিংশতিরুদরে| তাংসাং মেঢ্রস্যোপরি রোমরাজীমুভযতো দ্বে দ্বে তা অপি চতস্রঃ||২||
चतुर्विंशतिरुदरे| तांसां मेढ्रस्योपरि रोमराजीमुभयतो द्वे द्वे ता अपि चतस्रः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vakShogatAH sirAH (7) · Śloka 7
চত্বারিংশদ্বক্ষসি| তাসাং দ্বে হৃদযে| দ্বে চ স্তনমুলস্তন রোহিতেষু| একৈকাপস্তম্ভাপালেষ্বিতি| তাশ্চতুর্দশ||৭||
चत्वारिंशद्वक्षसि| तासां द्वे हृदये| द्वे च स्तनमुलस्तन रोहितेषु| एकैकापस्तम्भापालेष्विति| ताश्चतुर्दश||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrdhajatrUrdhvasirAvivaraNam (4) · Śloka 4
চতুর্বিংশতির্গ্রীবাযাম্| তাসাং চতস্রোঽষ্টৌ চ মর্মসংজ্ঞাঃ| দ্বে কৃকাটিকযোঃ| দ্বে বিধুরযোরিতি ষোডশ শস্ত্রেণ ন স্পৃশেত্||৪||
चतुर्विंशतिर्ग्रीवायाम्| तासां चतस्रोऽष्टौ च मर्मसंज्ञाः| द्वे कृकाटिकयोः| द्वे विधुरयोरिति षोडश शस्त्रेण न स्पृशेत्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hanugatAH sirAH (1) · Śloka 1
হন্বোঃ ষোডশ তাসাং সন্ধিসম্বন্ধিন্যৌ দ্বে||১||
हन्वोः षोडश तासां सन्धिसम्बन्धिन्यौ द्वे||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jihvAgatAH sirAH (4) · Śloka 4
ষোডশ জিহ্বাযাম্| তাসামধো দ্বে রসবেদিন্যৌ| দ্বে বা- ক্প্রবর্ত্তিন্যৌ| তাশ্চতস্রঃ||৪||
षोडश जिह्वायाम्| तासामधो द्वे रसवेदिन्यौ| द्वे वा- क्प्रवर्त्तिन्यौ| ताश्चतस्रः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAsAgatAH sirAH (7) · Śloka 7
ষট্পঞ্চাশন্নেত্রযোঃ| তযোরুন্মেষনিমেষক্রিযে দ্বে-দ্বে| দ্বে চাপা- ঙ্গযোরিতি ষট্| নাসানেত্রগতাস্তু ললাটে ষষ্টিঃ| তাসাং কেশান্তানুগতাশ্চতস্রঃ| দ্বে চাঽঽবর্তযোঃ| একা চ স্থপন্যামিতি সপ্ত||৭||
षट्पञ्चाशन्नेत्रयोः| तयोरुन्मेषनिमेषक्रिये द्वे-द्वे| द्वे चापा- ङ्गयोरिति षट्| नासानेत्रगतास्तु ललाटे षष्टिः| तासां केशान्तानुगताश्चतस्रः| द्वे चाऽऽवर्तयोः| एका च स्थपन्यामिति सप्त||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNagatAH sirAH (3) · Śloka 3
কর্ণযোঃ ষোডশ| তাসাং শব্দবাহিন্যৌ দ্বে| ত এব চ শঙ্খযোস্তাসাং শঙ্খসন্ধিগতে দ্বে||৩||
कर्णयोः षोडश| तासां शब्दवाहिन्यौ द्वे| त एव च शङ्खयोस्तासां शङ्खसन्धिगते द्वे||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shirogatAH sirAH (8) · Śloka 8
দ্বাদশ মূর্ধনি| তাসামুত্ক্ষেপযোর্দ্বে| সীমন্তেষ্বেকৈকামে কামধিপতাবিত্যষ্টৌ শস্ত্রেণ পরিহরেত্| তথাক্ষুদ্রিকাঃ কুটিলাঃ সঙ্কীর্ণাঃ গ্রন্থিতাঃ সন্ধিষু চাশস্ত্রকৃত্যাঃ||৮||
द्वादश मूर्धनि| तासामुत्क्षेपयोर्द्वे| सीमन्तेष्वेकैकामे कामधिपतावित्यष्टौ शस्त्रेण परिहरेत्| तथाक्षुद्रिकाः कुटिलाः सङ्कीर्णाः ग्रन्थिताः सन्धिषु चाशस्त्रकृत्याः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAdibhIshca shuddharaktavaha- sirAsa~gkhyAvivaraNam (9) · Śloka 9
তাসাং যথাস্বং তুর্যাংশবিভাগেন পঞ্চসপ্তত্যধিকং শত- মনিলরক্তং বহতি| এষ বিভাগঃ পিত্তশ্লেষ্মশুদ্ধরক্তে- ষ্বপি| স্থিতা হ্যেবং দেহমনুগৃহ্ণন্তি দোষাঃ| ব্যত্যযেন তু পীডযন্তি||৯||
तासां यथास्वं तुर्यांशविभागेन पञ्चसप्तत्यधिकं शत- मनिलरक्तं वहति| एष विभागः पित्तश्लेष्मशुद्धरक्ते- ष्वपि| स्थिता ह्येवं देहमनुगृह्णन्ति दोषाः| व्यत्ययेन तु पीडयन्ति||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaraktavahasirAlakShaNam (1) · Śloka 1
তত্র শ্যাবারুণাঃ প্রস্পন্দিন্যঃ সূক্ষ্মাঃ ক্ষণপূর্ণরিক্তা বাতরক্তং বহন্তি|১|
तत्र श्यावारुणाः प्रस्पन्दिन्यः सूक्ष्माः क्षणपूर्णरिक्ता वातरक्तं बहन्ति|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittaraktavahasirAlakShaNam (1) · Śloka 1
নীলপীতাসিতাঃ স্পর্শোষ্ণাঃ ক্ষিপ্রস্রাবিণ্যঃ পিত্তরক্তম্|১|
नीलपीतासिताः स्पर्शोष्णाः क्षिप्रस्राविण्यः पित्तरक्तम्|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kapharaktavahasirAlakShaNam (1) · Śloka 1
গৌর্য্যঃ স্নিগ্ধাঃ স্থিরাঃ শীতঃ কণ্ডূমত্যঃ কফরক্তম্|১|
गौर्य्यः स्निग्धाः स्थिराः शीतः कण्डूमत्यः कफरक्तम्|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMsargasannipAtavahasirAlakShaNam (1) · Śloka 1
লক্ষণসঙ্করে সংসর্গসন্নিপাতরক্তম্||১||
लक्षणसङ्करे संसर्गसन्निपातरक्तम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuddharaktavahasirAlakShaNam (10) · Śloka 10
সমাগূঢাঃ স্নিগ্ধাঃ রোহিণ্যঃ শুদ্ধরক্তমিতি||১০||
समागूढाः स्निग्धाः रोहिण्यः शुद्धरक्तमिति||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhamanIsa~gkhyA (11) · Śloka 11
ধমন্যস্তু চতুর্বিংশতিঃ||১১||
धमन्यस्तु चतुर्विंशतिः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhamanInAmupayogaH (1) · Śloka 1
তাভিঃ কাযোঽযমারাম ইব জলহারিণীভিঃ কেদার ইব কুল্যাভিরুপস্নিহ্যতি||১||
ताभिः कायोऽयमाराम इव जलहारिणीभिः केदार इव कुल्याभिरुपस्निह्यति||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhamanInAmadhiShThAnam (12) · Śloka 12
তাভিশ্চ নাভিশ্চক্রনাভিরারকৈরিবাবৃতা||১২||
ताभिश्च नाभिश्चक्रनाभिरारकैरिवावृता||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAbhyAM visheShataH prANAnAmavasthAnam (13) · Śloka 13
তস্যাং নাভ্যাং বিশেষেণ প্রাণা ব্যবস্থিতাঃ| যতশ্চ সাঽন্তরগ্ন্যধিষ্ঠানম্||১৩||
तस्यां नाभ्यां विशेषेण प्राणा व्यवस्थिताः| यतश्च साऽन्तरग्न्यधिष्ठानम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAbhigatAnAM dhamanInAM prasaraNam (14) · Śloka 14
তাসাং খলু ধমনীনাং দশোর্ধ্বং প্রসৃতা দশাধশ্চতস্রস্তি- র্য্যক্| ততস্তাভির্যথাস্বমঙ্গাবযবা ধার্য্যন্তে আপযায্যন্তে চ||১৪||
तासां खलु धमनीनां दशोर्ध्वं प्रसृता दशाधश्चतस्रस्ति- र्य्यक्| ततस्ताभिर्यथास्वमङ्गावयवा धार्य्यन्ते आपयाय्यन्ते च||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana UrdhvadhamanInAM punarvibhAgastatkAryya~jca (15) · Śloka 15
তাসামূর্ধ্বগা হৃদযমভিপ্রপন্নাঃ প্রত্যেকং ত্রিধা জাযন্তে| ততস্ত্রিংশতো মধ্যে দ্বে দ্বে বাতপিত্তকফরক্তরসান্ বহতঃ| অষ্টাভিঃ শব্দরূপরসগন্ধা গৃহ্যন্তে| দ্বাভ্যাং দ্বাভ্যাং ভাষতে ঘোষং করোতি স্বপিতি প্রতিবুধ্যতে চ| দ্বে চাশ্রু বহতঃ| দ্বে চ স্তনাশ্রিতে| নার্যাঃ স্তন্যং নরস্য শুক্রম্||১৫||
तासामूर्ध्वगा हृदयमभिप्रपन्नाः प्रत्येकं त्रिधा जायन्ते| ततस्त्रिंशतो मध्ये द्वे द्वे वातपित्तकफरक्तरसान् वहतः| अष्टाभिः शब्दरूपरसगन्धा गृह्यन्ते| द्वाभ्यां द्वाभ्यां भाषते घोषं करोति स्वपिति प्रतिबुध्यते च| द्वे चाश्रु वहतः| द्वे च स्तनाश्रिते| नार्याः स्तन्यं नरस्य शुक्रम्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana adhogAdhamanInAM punarvibhAgastatkAryya~jca (16) · Śloka 16
অধোগমাঃ পক্বাশযস্থা এবং ত্রিধা জাযন্তে| তত্র দশাদ্যাঃ পূর্ববত্| দ্বে বহতোঽন্নং মাত্রাশ্রযেণ| দ্বে তোযম্| দ্বে মূত্রম্| দ্বে শুক্রম্ বহতো দ্বে চ মুঞ্চতঃ| ত এব নারীনামার্ত্তবম্| দ্বে বর্চোনিরসিন্যৌ স্থূলান্ত্রপ্রতিবদ্ধে| এবং দ্বাদশ| শেষা- স্ত্বষ্টৌ ধমন্যস্তিরশ্চীনাঃ স্বেদমভিতর্পযন্তি||১৬||
अधोगमाः पक्वाशयस्था एवं त्रिधा जायन्ते| तत्र दशाद्याः पूर्ववत्| द्वे वहतोऽन्नं मात्राश्रयेण| द्वे तोयम्| द्वे मूत्रम्| द्वे शुक्रम् वहतो द्वे च मुञ्चतः| त एव नारीनामार्त्तवम्| द्वे वर्चोनिरसिन्यौ स्थूलान्त्रप्रतिबद्धे| एवं द्वादश| शेषा- स्त्वष्टौ धमन्यस्तिरश्चीनाः स्वेदमभितर्पयन्ति||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tiryyaggA dhamanInAM vivaraNam (17) · Śloka 17
তির্যগ্গামিন্যশ্চতস্রো ভিদ্যমানাঃ সুবহুধা ভবন্তীত্যুক্তং প্রাক্||১৭||
तिर्यग्गामिन्यश्चतस्रो भिद्यमानाः सुबहुधा भवन्तीत्युक्तं प्राक्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nava bAhyAni srotAMsi (18) · Śloka 18
স্রোতাংসি পুংসা নব কর্ণৌ নেত্রে নাসাপুটৌ মুখং পাযুর্মূত্র- পথঃ||১৮||
स्रोतांसि पुंसा नव कर्णौ नेत्रे नासापुटौ मुखं पायुर्मूत्र- पथः||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana strINAmadhikAni srotAMsi (19) · Śloka 19
অন্যানি চ ত্রীণি স্ত্রীণাং স্তনৌ রক্তপথশ্চ||১৯||
अन्यानि च त्रीणि स्त्रीणां स्तनौ रक्तपथश्च||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvitAyatanAni srotAMsi (20) · Śloka 20
তথাঽপরাণ্যন্তস্স্রোতাংসি জীবিতাযতনানি ত্রযোদশ প্রাণো- দকান্নধাতুমলানামযনানি||২০||
तथाऽपराण्यन्तस्स्रोतांसि जीवितायतनानि त्रयोदश प्राणो- दकान्नधातुमलानामयनानि||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prANavAhisrotasAM mUlam (21) · Śloka 21
তত্র প্রাণবাহিনাং হৃদযং মূলং মহাস্রোতশ্চ||২১||
तत्र प्राणवाहिनां हृदयं मूलं महास्रोतश्च||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prANavAhisrotasAM dUShaNAni (22) · Śloka 22
তানি ধাতুক্ষযরৌক্ষ্যপিপাসাক্ষুদ্ব্যাযামবেগধারণাদিভির্দু- ষ্যন্তি||২২||
तानि धातुक्षयरौक्ष्यपिपासाक्षुद्व्यायामवेगधारणादिभिर्दु- ष्यन्ति||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShitAnAM prANavAhisrotasAM lakShaNAni (23) · Śloka 23
ততোঽতিসৃষ্টং প্রতিবদ্ধমল্পাল্পমভীক্ষ্ণং বা সশব্দশূল মুচ্ছ্বসনম্| তত্র শ্বাসবত্সাধনম্|২৩|
ततोऽतिसृष्टं प्रतिबद्धमल्पाल्पमभीक्ष्णं वा सशब्दशूल मुच्छ्वसनम्| तत्र श्वासवत्साधनम्|२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udakavAhinAM srotasAM mUlam (23) · Śloka 23
উদকবাহিনাং তালু মূলং ক্লোম চ১|২৩|
उदकवाहिनां तालु मूलं क्लोम च१|२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udakavAhisrotasAM dUShaNAni (23) · Śloka 23
তান্যামভযাতিপানোষ্ণশুষ্কান্নকষাযতৃণনিগ্রহাদিঅভি- র্দুষ্যন্তি১|২৩|
तान्यामभयातिपानोष्णशुष्कान्नकषायतृणनिग्रहादिअभि- र्दुष्यन्ति१|२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShitAnAmudakavAhisrotasAM lakShaNAni (23) · Śloka 23
ততোঽতিতৃষ্ণা মুখশোষঃ কর্ণক্ষ্বেডনং তমোদর্শনঞ্চ১||২৩||
ततोऽतितृष्णा मुखशोषः कर्णक्ष्वेडनं तमोदर्शनञ्च१||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana duShTodakavahasrotassu cikitsA (24) · Śloka 24
তত্র তৃষ্ণোক্তমৌষধম্||২৪||
तत्र तृष्णोक्तमौषधम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annavahasrotasAM mUlam (1) · Śloka 1
অন্নবাহিনামামাশযো মূলং বামপড়্শ্বঞ্চ||১||
अन्नवाहिनामामाशयो मूलं वामपऱ्श्वञ्च||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annavahasrotoduShTyAdi (25) · Śloka 25
তেষাং দুষ্টৌ সর্বং মাত্রাশিতীযোক্তমবগচ্ছেত্||২৫||
तेषां दुष्टौ सर्वं मात्राशितीयोक्तमवगच्छेत्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasavAhinAM srotasAM mUlAni (1) · Śloka 1
রসবাহিনাং হৃদযং মূলং দশ ধমন্যশ্চ|১|
रसवाहिनां हृदयं मूलं दश धमन्यश्च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktavAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
রক্তবাহিনাং যকৃত্ প্লীহা চ|১|
रक्तवाहिनां यकृत् प्लीहा च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsavAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
মাংসবাহিনাং স্নাযূনি ত্বক্ চ|১|
मांसवाहिनां स्नायूनि त्वक् च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana medovAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
মেদোবাহিনাং বৃক্কৌ মাংসং চ|১|
मेदोवाहिनां वृक्कौ मांसं च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asthivAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
অস্থিবাহিনাং জঘনং মেদশ্চ|১|
अस्थिवाहिनां जघनं मेदश्च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana majjavAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
মজ্জবাহিনাং পর্বাণ্যস্থীনি চ|১|
मज्जवाहिनां पर्वाण्यस्थीनि च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shukravAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
শুক্রবাহিনাং স্তনৌ মুষ্কৌ মজ্জা চ|১|
शुक्रवाहिनां स्तनौ मुष्कौ मज्जा च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtravAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
মূত্রবাহিনাং বস্তির্বঙ্ক্ষৌণা চ|১|
मूत्रवाहिनां बस्तिर्वङ्क्षौणा च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shakRudvAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
শকৃদ্বাহিনাং পক্বাশযঃ স্থূলান্ত্রং চ|১|
शकृद्वाहिनां पक्वाशयः स्थूलान्त्रं च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svedavAhinAM srotasAM mUlam (1) · Śloka 1
স্বেদবাহিনাং মেদো রোমকূপাশ্চ||১||
स्वेदवाहिनां मेदो रोमकूपाश्च||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasavahAdisrotasAM dUShaNAdIni (26) · Śloka 26
তেষাং দূষণং বিবিধমহিতাহারবিহারমুপদ্রবান্ পৃথক্- পৃথক্ সাধনং দোষাদিবিজ্ঞানীযাদ্যথাস্বং বৃদ্ধিক্ষযলক্ষণেন লক্ষযেত্||২৬||
तेषां दूषणं विविधमहिताहारविहारमुपद्रवान् पृथक्- पृथक् साधनं दोषादिविज्ञानीयाद्यथास्वं वृद्धिक्षयलक्षणेन लक्षयेत्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srotasAM viddhalakShaNam (27) · Śloka 27
ব্যধে তু স্রোতসাং ভ্রমমোহকম্পপ্রলাপাধ্মানশূলাঽরুচি- তৃট্ছর্দিজ্বরাতিরুধিরস্রুতিমূত্রপুরীষরোধা মরণঞ্চ||২৭||
व्यधे तु स्रोतसां भ्रममोहकम्पप्रलापाध्मानशूलाऽरुचि- तृट्छर्दिज्वरातिरुधिरस्रुतिमूत्रपुरीषरोधा मरणञ्च||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srotoviddhaM pratyAkhyAya cikitset (28) · Śloka 28
তস্মাত্স্রোতোবিদ্ধং প্রত্যাখ্যাযোপচরেত্||২৮||
तस्मात्स्रोतोविद्धं प्रत्याख्यायोपचरेत्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uddRutashalyasya cikitsanirdeshaH (29) · Śloka 29
উদ্দৃতশল্যং চ সদ্যোব্রণবিধানেন||২৯||
उद्दृतशल्यं च सद्योव्रणविधानेन||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAdhamanI srotasAmabhedaH (30) · Śloka 30
তত্র স্রোতসামেব বিশেষাঃ সিরাধমন্যঃ||৩০||
तत्र स्रोतसामेव विशेषाः सिराधमन्यः||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anyamatena sirAdInAM bhinnatvam (31) · Śloka 31
অন্যে ত্বন্যত্বমিচ্ছন্তি সিরাধমনীস্রোতসাম্| কেবলং পরস্পরসন্নিকর্ষাত্ সদৃশকর্মত্বাত্ সৌক্ষ্ম্যাচ্চ বিভক্ত- কর্মণামপ্যবিভাগ ইব লক্ষ্যতে||৩১||
अन्ये त्वन्यत्वमिच्छन्ति सिराधमनीस्रोतसाम्| केवलं परस्परसन्निकर्षात् सदृशकर्मत्वात् सौक्ष्म्याच्च विभक्त- कर्मणामप्यविभाग इव लक्ष्यते||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aparamatena dhAtvavakAshAH srotashshabdAdinAmAH (32) · Śloka 32
অপরে পুনরাহুঃ-স্রোতাংসি সিরাধমন্যো রসবাহিন্যো নাড্যঃ পন্থানোঽযনানি মার্গাঃ শরীরচ্ছিদ্রাণি সংবৃ তাসংবৃতানি স্থানান্যাশযাঃ ক্ষযা নিকেতাশ্চেতি শরীরে ধাত্ববকাশানাং লক্ষ্যালক্ষ্যাণাং নামানীতি||৩২||
अपरे पुनराहुः-स्रोतांसि सिराधमन्यो रसवाहिन्यो नाड्यः पन्थानोऽयनानि मार्गाः शरीरच्छिद्राणि संवृ तासंवृतानि स्थानान्याशयाः क्षया निकेताश्चेति शरीरे धात्ववकाशानां लक्ष्यालक्ष्याणां नामानीति||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srotoduShTyA dhaatuduShTyAdi (3) · Śloka 3
তে চাবকাশাঃ প্রকুপিতাঃ স্থানস্থান্ মার্গস্যাংশ্চ ধাতূন্ প্রকোপযন্তি| তেঽপি কুপিতাস্তানি স্রোতাংসি স্রোতাংসি চ স্রোতাংসি| ধাতবশ্চ ধাতূন্||৩||
ते चावकाशाः प्रकुपिताः स्थानस्थान् मार्गस्यांश्च धातून् प्रकोपयन्ति| तेऽपि कुपितास्तानि स्रोतांसि स्रोतांसि च स्रोतांसि| धातवश्च धातून्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarveShAmeva dUShayitAro doShAH (1) · Śloka 1
তেষাং সর্বেষামেব দূষযিতারো দুষ্টা দোষাঃ|১|
तेषां सर्वेषामेव दूषयितारो दुष्टा दोषाः|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agnidoShAddoShaduShTiH (1) · Śloka 1
তে চ প্রাযশো দুষ্যন্ত্যগ্নিদোষাত্|১|
ते च प्रायशो दुष्यन्त्यग्निदोषात्|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agninimittAnyAyurArogyAdIni (1) · Śloka 1
তস্মাত্তনিমিত্তান্যাযুরারোগ্যবলোপচযবর্ণৌজাংসি|১|
तस्मात्तनिमित्तान्यायुरारोग्यबलोपचयवर्णौजांसि|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAtvagnibhUtAgniprabhRutI- nyagnipratibaddhAnyeva (1) · Śloka 1
তত্প্রতিবদ্ধান্যেব চ রঞ্জকাদীনি ভূতাগ্নযো ধাত্বগ্নযশ্চ||১||
तत्प्रतिबद्धान्येव च रञ्जकादीनि भूताग्नयो धात्वग्नयश्च||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakvamannamamRutaM viShaM cApakvam (33) · Śloka 33
তথাঽন্নমপি পিত্তেনৈব পক্বমমৃততাং যাত্যপক্বং চ বিষ- তাম্||৩৩||
तथाऽन्नमपि पित्तेनैव पक्वममृततां यात्यपक्वं च विष- ताम्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAcakAgniH (34) · Śloka 34
তত্র পিত্তবিশেষঃ পাচকসংজ্ঞোঽগ্নিরিতি প্রাগভিহিতঃ||৩৪||
तत्र पित्तविशेषः पाचकसंज्ञोऽग्निरिति प्रागभिहितः||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana matAntareNAgnisvarUpam (35) · Śloka 35
অন্যে পুনরাচক্ষতে-দোষধাতুমলসন্নিপাতজনিতো- ঽন্তরুষ্মা যথানির্দিষ্টাধিষ্ঠানকর্মাগ্নিরিতি||৩৫||
अन्ये पुनराचक्षते-दोषधातुमलसन्निपातजनितो- ऽन्तरुष्मा यथानिर्दिष्टाधिष्ठानकर्माग्निरिति||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annasya sthUlapAkakramaH (36) · Śloka 36
স খলু বিধিবদভ্যবহৃতমন্নজাতং প্রাণেন বাযুনা কোষ্ঠ- মাকৃষ্টং দ্রবৈর্বিভিন্নসঙ্ঘাতং স্নেহেন মৃদূকৃতমভিসন্ধু- ক্ষিতঃ সমানেনামাশযস্থং স্থালীস্থমিবাম্বুতণ্ডুল- মগ্নিরন্তরগ্নিঃ পচতি||৩৬||
स खलु विधिवदभ्यवहृतमन्नजातं प्राणेन वायुना कोष्ठ- माकृष्टं द्रवैर्विभिन्नसङ्घातं स्नेहेन मृदूकृतमभिसन्धु- क्षितः समानेनामाशयस्थं स्थालीस्थमिवाम्बुतण्डुल- मग्निरन्तरग्निः पचति||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annasyANupAkakramaH (37) · Śloka 37
তত্তু সর্বরসমপি পচ্যমানমাদৌ মধুরীভূতং কফং ফেনী- ভূতমুদীরযতি| ততো বিদগ্ধমম্লীভূতমামাশযাত্ চ্যব- মানমচ্ছং পিত্তম্| প্রাপ্য চ পক্বাশযং কটুকীভূত- মনিলম্||৩৭||
तत्तु सर्वरसमपि पच्यमानमादौ मधुरीभूतं कफं फेनी- भूतमुदीरयति| ततो विदग्धमम्लीभूतमामाशयात् च्यव- मानमच्छं पित्तम्| प्राप्य च पक्वाशयं कटुकीभूत- मनिलम्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhaurikAgnipAkaH (38) · Śloka 38
ততশ্চৈবং বিক্লিন্নং আহারে পঞ্চ পঞ্চাত্মকা মহাভূতা- গ্নযো বাযুনা ব্যস্তান্ যথাস্বং পঞ্চৈব ভূতগুণানা- হারস্থান্ পচন্তি| তে পক্বাঃ পুনর্যথাস্বমেব দেহাশ্রিতাংশ্চ স্ববিকারভূতান্ ভূতগুণানাপ্যাযযন্তি||৩৮||
ततश्चैवं विक्लिन्नं आहारे पञ्च पञ्चात्मका महाभूता- ग्नयो वायुना व्यस्तान् यथास्वं पञ्चैव भूतगुणाना- हारस्थान् पचन्ति| ते पक्वाः पुनर्यथास्वमेव देहाश्रितांश्च स्वविकारभूतान् भूतगुणानाप्याययन्ति||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sArakiTTavibhajanam (39) · Śloka 39
এবঞ্চ পক্বাদাহারাদ্বিবিধৌষধগর্ভাদিব স্নেহাদচ্ছঃ সার- ভূতো রসাখ্যঃ কিট্টাখ্যশ্চ মলোঽভিনির্বর্ততে||৩৯||
एवञ्च पक्वादाहाराद्विविधौषधगर्भादिव स्नेहादच्छः सार- भूतो रसाख्यः किट्टाख्यश्च मलोऽभिनिर्वर्तते||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sArakiTTAByAM srotaHpUraNam (40) · Śloka 40
তাভ্যাঞ্চ সারমলাভ্যাং তদাত্মকানামেব শরীরগুণানাং ধাত্বাখ্যানাং যথাস্বং স্রোতাংসি পারম্পর্য্যেণাবিচ্ছিন্ন- সন্তানমাপূর্য্যন্তে||৪০||
ताभ्याञ्च सारमलाभ्यां तदात्मकानामेव शरीरगुणानां धात्वाख़्यानां यथास्वं स्रोतांसि पारम्पर्य्येणाविच्छिन्न- सन्तानमापूर्य्यन्ते||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAtupoShaNakramaH (41) · Śloka 41
স্রোতোভ্যশ্চ যথাবিভাগং যথাযথমেব ধাতবঃ পুষ্যন্তি||৪১||
स्रोतोभ्यश्च यथाविभागं यथायथमेव धातवः पुष्यन्ति||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAtUnAM mithaH poShyapoShaka- tve~api na pUrvauShAmapacayaH (42) · Śloka 42
উত্তরোত্তরানুপ্রবেশোঽপি চ পুর্বেষাং স্রোতসং যথাকালং সম্যগাহারোপযোগেন পরিণামবতাপ্যায্যমানানাং নাপচযো ভবতি| ততশ্চ ধাত্বাখ্যাঃ প্রসাদমলাঃ স্বং স্বমেব মানমনুবর্তন্তে যথাবযঃশরীরম্||৪২||
उत्तरोत्तरानुप्रवेशोऽपि च पुर्वेषां स्रोतसं यथाकालं सम्यगाहारोपयोगेन परिणामवताप्याय्यमानानां नापचयो भवति| ततश्च धात्वाख्याः प्रसादमलाः स्वं स्वमेव मानमनुवर्तन्ते यथावयःशरीरम्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kramadhAtupariNAmAdinirdeshaH (43) · Śloka 43
তত্রাঽঽহাররসো ব্যানবিক্ষিপ্তো যথাস্বং সপ্তসু ধাত্ব- গ্নিষু ক্রমাত্ পচ্যমানঃ স্বাত্মভাবপ্রচ্যুতিসমনন্তরমেব প্রাপ্তরক্তাদিধাতুসংজ্ঞকঃ কালবদস্খলিতবলপ্রমাণো দেহমুর্জযিত্বা ধাতূন্ ধাতুমলাংশ্চ পুষ্ণাতি||৪৩||
तत्राऽऽहाररसो व्यानविक्षिप्तो यथास्वं सप्तसु धात्व- ग्निषु क्रमात् पच्यमानः स्वात्मभावप्रच्युतिसमनन्तरमेव प्राप्तरक्तादिधातुसंज्ञकः कालवदस्खलितबलप्रमाणो देहमुर्जयित्वा धातून् धातुमलांश्च पुष्णाति||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrapurIShotpattiH (44) · Śloka 44
অথান্নকিট্টমচ্ছং মূত্রং ঘনং শকৃত্|৪৪|
अथान्नकिट्टमच्छं मूत्रं घनं शकृत्|४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasasya sArakiTTe (44) · Śloka 44
রসস্য সারো রক্তং মলঃ কফো লসীকা চ১|৪৪|
रसस्य सारो रक्तं मलः कफो लसीका च१|४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktasya sArakiTTe (44) · Śloka 44
রক্তস্য সারো মাংসং কণ্ডরাঃ সিরাশ্চ| মলঃ পিত্তম্ ২|৪৪|
रक्तस्य सारो मांसं कण्डराः सिराश्च| मलः पित्तम् २|४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsasya sArakiTTe (44) · Śloka 44
মাংসস্য সারো মেদস্ত্বচো বসা চ| কিট্টং কর্ণাক্ষি- নাসিকাস্যরোমকূপপ্রজননমলাঃ ২|৪৪|
मांसस्य सारो मेदस्त्वचो वसा च| किट्टं कर्णाक्षि- नासिकास्यरोमकूपप्रजननमलाः २|४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana medasaH sArakiTTe (44) · Śloka 44
মেদসঃ সারোঽস্থিস্নাযুসন্ধযঃ| কিট্টং স্বেদঃ ২|৪৪|
मेदसः सारोऽस्थिस्नायुसन्धयः| किट्टं स्वेदः २|४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asthnaH sArakiTTe (44) · Śloka 44
অস্থ্নঃ সারো মজ্জা| কিট্টং কেশরোমনখাঃ ২||৪৪||
अस्थ्नः सारो मज्जा| किट्टं केशरोमनखाः २||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana majj~jaH sArakiTTe (45) · Śloka 45
মজ্জ্ঞস্তু সারঃ শুক্রং মলোঽক্ষিবিট্ত্বচাং স্নেহঃ||৪৫||
मज्ज्ञस्तु सारः शुक्रं मलोऽक्षिविट्त्वचां स्नेहः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shukrasya sAraH (46) · Śloka 46
শুক্রস্য সারমোজঃ| অত্যন্তশুদ্ধতযাঽস্য মলাভাবঃ| অন্যে পুনরত এব তস্য নেচ্ছন্তি পাকম্| অপরে পুনঃ শুক্রসারং গর্ভমেবামনন্তি|৪৬|
शुक्रस्य सारमोजः| अत्यन्तशुद्धतयाऽस्य मलाभावः| अन्ये पुनरत एव तस्य नेच्छन्ति पाकम्| अपरे पुनः शुक्रसारं गर्भमेवामनन्ति|४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shukrasya sAraH (46) · Śloka 46
শুক্রস্য সারমোজঃ| অত্যন্তশুদ্ধতযাঽস্য মলাভাবঃ| অন্যে পুনরত এব তস্য নেচ্ছন্তি পাকম্| অপরে পুনঃ শুক্রসারং গর্ভমেবামনন্তি||৪৬||
शुक्रस्य सारमोजः| अत्यन्तशुद्धतयाऽस्य मलाभावः| अन्ये पुनरत एव तस्य नेच्छन्ति पाकम्| अपरे पुनः शुक्रसारं गर्भमेवामनन्ति||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcAtmakasya vAyorutpattiH (47) · Śloka 47
বাযুঃ পুনরগ্নেরাহারস্য চ বহ্বল্পতযা তস্মাত্তস্মান্মূ- র্চ্ছনাবিশেষাদমুর্ত্তঃ শব্দবানীষচ্ছব্দঃ প্রচুরোঽল্পো বা পঞ্চাত্মা কোষ্ঠে প্রাদুর্ভবতি||৪৭||
वायुः पुनरग्नेराहारस्य च बह्वल्पतया तस्मात्तस्मान्मू- र्च्छनाविशेषादमुर्त्तः शब्दवानीषच्छब्दः प्रचुरोऽल्पो वा पञ्चात्मा कोष्ठे प्रादुर्भवति||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarve~annamayA bhAvAH' kramadhAtuvAda- siddhAntopasaMhAraH (48) · Śloka 48
এবং চ কৃত্বাঽন্নমযা এব দেহে সর্বে ভাবাঃ| তেনৈব চেদমেবং চিরেণ ব্যাপ্তমন্তর্বহিঃ শরীরযন্ত্রমনবরতপ্রবাহেণ স্বাস্থ্যবলোপচযযুক্তং যাবত্ কর্মোপাদানং যাপ্যতে| অন্যথা ত্বন্নরসোক্ষেপণাদ্বিবদ্ধস্রোতসা বা যথাবদন- ভিসন্ধীযমানধাতুপ্রবাহমন্তরা ব্যবচ্ছিদ্যতে| ব্যাধি ভাজনং বা ভবতি||৪৮||
एवं च कृत्वाऽन्नमया एव देहे सर्वे भावाः| तेनैव चेदमेवं चिरेण व्याप्तमन्तर्बहिः शरीरयन्त्रमनवरतप्रवाहेण स्वास्थ्यबलोपचययुक्तं यावत् कर्मोपादानं याप्यते| अन्यथा त्वन्नरसोक्षेपणाद्विबद्धस्रोतसा वा यथावदन- भिसन्धीयमानधातुप्रवाहमन्तरा व्यवच्छिद्यते| व्याधि भाजनं वा भवति||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anyamatena rasAdidhAtusambhavakramaH (49) · Śloka 49
অন্যে তু বর্ণযন্তি-অভ্যবহৃতমাত্রস্যাহাঽঽরস্য কণ্ঠ- নাডীপ্রলুঠিতস্য মহানিম্নমবতীর্ণস্য যো য এবাংশঃ কাযাগ্নিনাঽবলীঢঃ পাকমুপনীযতে তস্য তস্যৈব প্রসা- দাখ্যো রসলেশোঽভিনির্বৃত্তিসমনন্তরং সমং সমস্তধাতুষু সংবৃতাসংবৃতৈঃ প্রবিসৃতো বিবৃতমুখেষ্বাসন্নেষু স্রোতস্সু ভূযান্ প্রথমতরং চান্বেতি| পর্য্যাযেণেতরেষ্বপি| এবমন্নর এব সাক্ষাত্সর্বধাতূন্ কেনচিদেব কালভেদেন পুষ্ণাতি ন পুনর্ধাতবো ধাত্বন্তরতাং স্বরূপোপমর্দেন প্রতিপদ্যঃ ইতি|৪৯|
अन्ये तु वर्णयन्ति-अभ्यवहृतमात्रस्याहाऽऽरस्य कण्ठ- नाडीप्रलुठितस्य महानिम्नमवतीर्णस्य यो य एवांशः कायाग्निनाऽवलीढः पाकमुपनीयते तस्य तस्यैव प्रसा- दाख्यो रसलेशोऽभिनिर्वृत्तिसमनन्तरं समं समस्तधातुषु संवृतासंवृतैः प्रविसृतो विवृतमुखेष्वासन्नेषु स्रोतस्सु भूयान् प्रथमतरं चान्वेति| पर्य्यायेणेतरेष्वपि| एवमन्नर एव साक्षात्सर्वधातून् केनचिदेव कालभेदेन पुष्णाति न पुनर्धातवो धात्वन्तरतां स्वरूपोपमर्देन प्रतिपद्यः इति|४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana balabhedenAgneshcAturvidhyam (49) · Śloka 49
অগ্নিস্তু বলভেদেন চতুর্বিধো ভবতি| সমো বিষম- স্তীক্ষ্ণো মন্দশ্চ ২|৪৯|
अग्निस्तु बलभेदेन चतुर्विधो भवति| समो विषम- स्तीक्ष्णो मन्दश्च २|४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samAgnilakShaNam (49) · Śloka 49
তত্র সমো যঃ সম্যগেবোপযুক্তমন্নং সম্যক্ পচতি১|৪৯|
तत्र समो यः सम्यगेवोपयुक्तमन्नं सम्यक् पचति१|४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamAgnilakShaNam (49) · Śloka 49
বিষমোঽসম্যগপ্যপযুক্তং পচতি সম্যগপি চ ন পচতি ১||৪৯||
विषमोऽसम्यगप्यपयुक्तं पचति सम्यगपि च न पचति १||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tIkShNAgnilakShaNam (2) · Śloka 2
তীক্ষ্ণোঽসম্যগপ্যুপযুক্তমাশু পচতি| স এব বর্ধমানো ঽত্যগ্নির্ভবতি||২||
तीक्ष्णोऽसम्यगप्युपयुक्तमाशु पचति| स एव वर्धमानो ऽत्यग्निर्भवति||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mandAgnilakShaNam (1) · Śloka 1
মন্দস্তু সম্যগপ্যুপযুক্তমুদরগৌরবাধ্মানবিবন্ধাটো- পাত্রকূজনমুখশোষবাযুস্তম্ভাদীন্যামলিঙ্গানি দর্শ- যিত্বা চিরাত্ পচতি||১||
मन्दस्तु सम्यगप्युपयुक्तमुदरगौरवाध्मानविबन्धाटो- पात्रकूजनमुखशोषवायुस्तम्भादीन्यामलिङ्गानि दर्श- यित्वा चिरात् पचति||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jATharAgneH rakShaNIyatvaM tatra kramashca (50) · Śloka 50
বাহ্যেনাপি চ জ্বালাঙ্গারাত্মকেনাগ্নিনা নৈকাকারঃ সর্বদা পাকো ভবতি| কিমুতান্তরাশ্রযেণোষ্ণাত্মনা সমেনাপি| তস্মাত্ তং প্রযত্নতো রক্ষেত্||৫০||
बाह्येनापि च ज्वालाङ्गारात्मकेनाग्निना नैकाकारः सर्वदा पाको भवति| किमुतान्तराश्रयेणोष्णात्मना समेनापि| तस्मात् तं प्रयत्नतो रक्षेत्||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agnInAM rakShaNaM vaiShamye cikitsA ca (51) · Śloka 51
তত্র প্রবরেণ সাত্ম্যেন সমং যথাস্বমপরেণেতরান্ ক্রমশঃ সাত্ম্যমাপাদ্য প্রবরেণ পরিপালযেদ্দোষোপক্রমণিযোক্তেন চ বাতাদিসাধনেন গ্রহণীরোগবিহিতৈশ্চৈষধব্যাযামম- যোগৈরিতি||৫১||
तत्र प्रवरेण सात्म्येन समं यथास्वमपरेणेतरान् क्रमशः सात्म्यमापाद्य प्रवरेण परिपालयेद्दोषोपक्रमणियोक्तेन च वातादिसाधनेन ग्रहणीरोगविहितैश्चैषधव्यायामम- योगैरिति||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srotasAM lakShaNam (2) · Śloka 2
ভবতি চাত্র- স্বধাতুসমবর্ণানি বৃত্তস্থূলান্যণূনি চ| স্রোতাংসি দীর্ঘাণ্যাকৃত্যা প্রতানসদৃশানি চ|২|
भवति चात्र- स्वधातुसमवर्णानि वृत्तस्थूलान्यणूनि च| स्रोतांसि दीर्घाण्याकृत्या प्रतानसदृशानि च|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srotodUShakaH AhAraH vihArashca (2) · Śloka 2
আহারশ্চ বিহারশ্চ যঃ স্যাদ্দোষগুণৈঃ সমঃ| ধাতুভির্বিগুণো যশ্চ স্রোতসাং স প্রদূষকঃ||২||
आहारश्च विहारश्च यः स्याद्दोषगुणैः समः| धातुभिर्विगुणो यश्च स्रोतसां स प्रदूषकः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srotoduShTilakShaNam (52) · Śloka 52
অতিপ্রবৃত্তিঃ সঙ্গো বা সিরাণাং গ্রন্থযোঽপি বা| বিমার্গতো বা গমনং স্রোতসাং দুষ্টিলক্ষণম্||৫২||
अतिप्रवृत्तिः सङ्गो वा सिराणां ग्रन्थयोऽपि वा| विमार्गतो वा गमनं स्रोतसां दुष्टिलक्षणम्||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana srotodvArANAM svarUpam (53) · Śloka 53
বিসানামিব সূক্ষ্মাণি দূরং বিপ্রসৃতানি চ| দ্বারাণি স্রোতসাং দেহে রসো যৈরুপচীযতে||৫৩||
बिसानामिव सूक्ष्माणि दूरं विप्रसृतानि च| द्वाराणि स्रोतसां देहे रसो यैरुपचीयते||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annasya shukratvaprAptikAle matabhedAH (54) · Śloka 54
কেচিদাহুরহোরাত্রাত্ ষডহাদপরে পরে| মাসাত্ প্রযাতি শুক্রত্বমন্নং পাকক্রমাদিভিঃ| বৃব্যাদীনি প্রভাবেণ সদ্যঃ শুক্রাদি কুর্বতে| প্রাযঃ করোত্যহোরাত্রাত্ কর্মান্যদপি ভেষজম্||৫৪||
केचिदाहुरहोरात्रात् षडहादपरे परे| मासात् प्रयाति शुक्रत्वमन्नं पाकक्रमादिभिः| वृव्यादीनि प्रभावेण सद्यः शुक्रादि कुर्वते| प्रायः करोत्यहोरात्रात् कर्मान्यदपि भेषजम्||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAtumalasaMgrahashlokaH (55) · Śloka 55
কফঃ পিত্তং মলঃ খেষু প্রস্বেদো নখরোম চ| স্নেহোঽক্ষিত্বগ্বিশামোজো ধাতূনাং ক্রমশো মলাঃ||৫৫||
कफः पित्तं मलः खेषु प्रस्वेदो नखरोम च| स्नेहोऽक्षित्वग्विशामोजो धातूनां क्रमशो मलाः||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samAdyagnInAM kAraNam (56) · Śloka 56
সমঃ সমানে স্থানস্থ বিষমোঽগ্নির্বিমার্গগে| পিত্তাভিমূর্চ্ছিতে তীক্ষ্ণো মন্দোঽস্মিন্কফপীডিতে||৫৬||
समः समाने स्थानस्थ विषमोऽग्निर्विमार्गगे| पित्ताभिमूर्च्छिते तीक्ष्णो मन्दोऽस्मिन्कफपीडिते||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agnimUle maraNajIvane (57-6) · Śloka 6
শান্তেঽগ্নৌ ম্রিযতে যুক্তে চিরং জীবত্যনামযঃ| রোগী স্যাদ্বিকৃতে তস্মাত্তং প্রযত্নেন পালযেত্||৫৭|| ইতি বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতৌ অষ্টাঙ্গসংগ্রহ- সংহিতাযাং শারীরস্থানে সিরাবিভাগোনাম ষষ্ঠোঽধ্যাযঃ||৬||
शान्तेऽग्नौ म्रियते युक्ते चिरं जीवत्यनामयः| रोगी स्याद्विकृते तस्मात्तं प्रयत्नेन पालयेत्||५७|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रह- संहितायां शारीरस्थाने सिराविभागोनाम षष्ठोऽध्यायः||६||
🔊 Audio coming soon