Adhikarana athAnnasvarupavij~jAnIyo nAma saptamo~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
অথাতোঽন্ন্স্বরুপবিজ্ঞানীযং নামাধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাঽহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
अथातोऽन्न्स्वरुपविज्ञानीयं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माऽहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana (1) SUkadhAnyavargaH,SAliBedAH teShAM sAmAnyaguNAshca (2) · Śloka 2
রক্তো মহানূ সকলমস্তূর্ণকঃ শকুনাহৃতঃ| শারামুখো দীর্ঘশূকো লোঘ্রশূকঃ সুগন্ধিকঃ| পুণ্ড্রঃ পাণ্ডুঃ পুণ্ডরীকঃ প্রমোদো গৌরশারিবৌ| কঞ্চনো মহিষঃ শূকো দূষকঃ কুসুমাণ্ডকঃ| লাঙ্গলা লোহবালাখ্যাঃ কর্দমাঃ শীতভীরুকাঃ| পতঙ্গাস্তপনীযাশ্চ যে চান্যে শালযঃ শুভাঃ| স্বাদুপাকরসাঃ স্নিগ্ধা বৃষ্যা বদ্ধাল্পবর্চসঃ| কষাযানুরসাঃ পথ্যা লঘবো মূত্রলা হিমাঃ||২||
रक्तो महानू सकलमस्तूर्णकः शकुनाहृतः| शारामुख़ो दीर्घशूको लोघ्रशूकः सुगन्धिकः| पुण्ड्रः पाण्डुः पुण्डरीकः प्रमोदो गौरशारिवौ| कञ्चनो महिषः शूको दूषकः कुसुमाण्डकः| लाङ्गला लोहवालाख़्याः कर्दमाः शीतभीरुकाः| पतङ्गास्तपनीयाश्च ये चान्ये शालयः शुभाः| स्वादुपाकरसाः स्निग्धा वृष्या बद्धाल्पवर्चसः| कषायानुरसाः पथ्या लग़वो मूत्रला हिमाः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shUkajeshu raktashAlyAdInAM yathottaramavaratvam (3) · Śloka 3
শূকজেষু বরস্তত্র রক্তস্তৃষ্ণাত্রিদোষহা| মহাংস্তং চানু কলমস্তং চাপ্যনু ততঃ পরে||৩||
शूकजेषु वरस्तत्र रक्तस्तृष्णात्रिदोषहा| महांस्तं चानु कलमस्तं चाप्यनु ततः परे||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yavakAdInAM yathApUrvamavaratvam (4) · Śloka 4
যবকা হাযনঃ পাংসুবাপ্যনৈষধকাদযঃ| স্বাদূষ্ণা গুরবঃ স্নিগ্ধাঃ পাকেঽম্লাঃ শ্লেষ্মপিত্তলাঃ| সৃষ্টমূত্রপুরিষাশ্চ পূর্বং পূর্বং চ নিন্দিতাঃ||৪||
यवका हायनः पांसुवाप्यनैषधकादयः| स्वादूष्णा गुरवः स्निग्धाः पाकेऽम्लाः श्लेष्मपित्तलाः| सृष्टमूत्रपुरिषाश्च पूर्वं पूर्वं च निन्दिताः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vrIhiShu ShaShTikasya shraiShThyam (5) · Śloka 5
স্নিগ্ধো গ্রাহি লঘুঃ স্বাদুস্ত্রিদোষঘ্নঃ স্থিরো হিমঃ| ষষ্টিকো ব্রীহিষু শ্রেষ্ঠো গৌরশ্চাসিতগৌরতঃ||৫||
स्निग्धो ग्राहि लघुः स्वादुस्त्रिदोषघ्नः स्थिरो हिमः| षष्टिको व्रीहिषु श्रेष्ठो गौरश्चासितगौरतः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAvrIhyAdInAM ShaShTikAt hInaguNatvam (6) · Śloka 6
ততঃ ক্রমান্মহাব্রীহিকৃষ্ণব্রীহিজতূমুখাঃ| কুক্কটাণ্ডকলাবাক্ষপারাবতকসূকরাঃ| বরকোদ্দালকোজ্জালচীনশারদদর্দুরাঃ| গন্ধনাঃ কুরুবিন্দাশ্চ গুণৈরল্পান্তরাঃ স্মৃতাঃ||৬||
ततः क्रमान्महाव्रीहिकृष्णव्रीहिजतूमुखाः| कुक्कटाण्डकलाबाक्षपारावतकसूकराः| वरकोद्दालकोज्जालचीनशारददर्दुराः| गन्धनाः कुरुविन्दाश्च गुणैरल्पान्तराः स्मृताः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana itaravrIhiguNAH (7) · Śloka 7
স্বাদুরম্লবিপাকোঽন্যো ব্রীহিঃ পিত্তকরো গুরুঃ||৭||
स्वादुरम्लविपाकोऽन्यो व्रीहिः पित्तकरो गुरुः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pATalavrIhiguNAH (8) · Śloka 8
বহুমূত্রপুরীষোষ্মা ত্রিদোষস্ত্বেব পাটলঃ||৮||
बहुमूत्रपुरीषोष्मा त्रिदोषस्त्वेव पाटलः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ka~ggvAditRuNadhAnyAnAM sAmAnyaguNAH ka~ggvAdInAM visheShaguNAH (9) · Śloka 9
কঙ্গুকোদ্রবজূর্ণাহ্বগদীবরুণপাদিকাঃ| শ্যামাকতোযশ্যামাকহস্তিশ্যামাকশিল্বিকাঃ| শিশিরোদ্দালনীবারবরূকবরকোত্কটাঃ| মধূলিকান্তনির্গণ্ডীবেণুপর্ণীপ্রশান্তিকাঃ| গবেধুকাণ্ডলৌহিত্যতোযপর্ণীমুকুন্দরাঃ| কফপিত্তহরা রূক্ষঃ কষাযমধুরা হিমাঃ| বাতলা বদ্ধবিণ্মূত্রা লঘবো লেখনাত্মকাঃ| ভগ্নসন্ধানকৃত্তত্র প্রিযঙ্গুর্বৃংহণী গুরুঃ| কোরদূষঃ পরং গ্রাহি স্পর্শে শীতো বিষাপহঃ| উদ্দালকস্তু বীর্যোষ্ণো নীবারঃ শ্লেষ্মবর্ধনঃ| শীতবীর্যা বিশেষেণ স্নিগ্ধা বৃষ্যা মধূলিকা||৯||
कङ्गुकोद्रवजूर्णाह्वगदीवरुणपादिकाः| श्यामाकतोयश्यामाकहस्तिश्यामाकशिल्बिकाः| शिशिरोद्दालनीवारवरूकबरकोत्कटाः| मधूलिकान्तनिर्गण्डीवेणुपर्णीप्रशान्तिकाः| गवेधुकाण्डलौहित्यतोयपर्णीमुकुन्दराः| कफपित्तहरा रूक्षः कषायमधुरा हिमाः| वातला बद्धविण्मूत्रा लघवो लेखनात्मकाः| भग्नसन्धानकृत्तत्र प्रियङ्गुर्बृंहणी गुरुः| कोरदूषः परं ग्राहि स्पर्शे शीतो विषापहः| उद्दालकस्तु वीर्योष्णो नीवारः श्लेष्मवर्धनः| शीतवीर्या विशेषेण स्निग्धा वृष्या मधूलिका||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yavAdInAM guNAH (10) · Śloka 10
রূক্ষঃ শীতো গুরুঃস্বাদুঃ সরো বিড্বাতকৃদ্যবঃ| বৃষ্যঃ স্থৈর্যকরো মূত্রমেদঃপিত্তকফাঞ্জযেত্| পীনসশ্বাসকাসোরুস্তম্ভকণ্ঠত্বগামযান্| গুণৈর্ন্যূনতরা জ্ঞেযা যবাদনু যবাহ্বযাঃ| উষ্ণাঃ সরা বেণুযবাঃ কষাযা বাতপিত্তলাঃ||১০||
रूक्षः शीतो गुरुःस्वादुः सरो विड्वातकृद्यवः| वृष्यः स्थैर्यकरो मूत्रमेदःपित्तकफाञ्जयेत्| पीनसश्वासकासोरुस्तम्भकण्ठत्वगामयान्| गुणैर्न्यूनतरा ज्ञेया यवादनु यवाह्वयाः| उष्णाः सरा वेणुयवाः कषाया वातपित्तलाः||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana godhUmaguNAH (11) · Śloka 11
বৃষ্যঃ শীতো গুরূঃ স্নিগ্ধো জীবনো বাতপিত্তহা| সন্ধানকারি মধুরো গোধূমঃ স্থৈর্যকৃত্সরঃ| পথ্যা নন্দীসুখী শীতা কষাযা মধুরা লঘুঃ||১১||
वृष्यः शीतो गुरूः स्निग्धो जीवनो वातपित्तहा| सन्धानकारि मधुरो गोधूमः स्थैर्यकृत्सरः| पथ्या नन्दीसुखी शीता कषाया मधुरा लघुः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana (2) shimbidhAnyavargaH shimbIparicayasteShAM sAmAnyaguNAshca (12) · Śloka 12
শিম্বিজা মুদ্গমঙ্গল্যবনমুদ্গমকুষ্ঠকাঃ| মসূরকফলাঢক্যশ্চণকাশ্চ পৃথগ্বিধাঃ| কষাযস্বাদুলঘবো বিবন্ধাধ্মানকারিণঃ| রূক্ষা বদ্ধমলাঃ শীতা বিপাকে কটুকা হিতাঃ| পিত্তাসৃক্কফমেদস্সু সূপালেপাদিযোজনাত্||১২||
शिम्बिजा मुद्गमङ्गल्यवनमुद्गमकुष्ठकाः| मसूरकफलाढक्यश्चणकाश्च पृथग्विधाः| कषायस्वादुलघवो विबन्धाध्मानकारिणः| रूक्षा बद्धमलाः शीता विपाके कटुका हिताः| पित्तासृक्कफमेदस्सु सूपालेपादियोजनात्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mudgaguNAH (13) · Śloka 13
সূপ্যানামুত্তমা মুদ্গা লঘীযাংসোঽল্পমারুতাঃ| হরিতাস্তেষ্বপিবরা.....................||১৩||
सूप्यानामुत्तमा मुद्गा लघीयांसोऽल्पमारुताः| हरितास्तेष्वपिवरा.....................||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana makuShThamasuraguNAH (14) · Śloka 14
........................ংঅকুষ্ঠাঃ ক্রিমিকারিণঃ| বর্ণ্যাঃ পরং প্রলেপাদ্যৈর্মসূরা গ্রাহিণো ভৃশম্||১৪||
........................ंअकुष्ठाः क्रिमिकारिणः| वर्ण्याः परं प्रलेपाद्यैर्मसूरा ग्राहिणो भृशम्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjamAShaguNAH (15) · Śloka 15
রাজমাষো গুরুর্ভূরিশকৃদ্রূক্ষোঽতিবাতঃ||১৫||
राजमाषो गुरुर्भूरिशकृद्रूक्षोऽतिवातः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kulatthaguNAH (16) · Śloka 16
কষাযস্বাদুরূক্ষোষ্ণা কুলত্থা রক্তপিত্তলাঃ| পীনসাশ্বাসকাসার্শোহিধ্মানাহকফানিলান্| ঘ্নন্তি শুক্রাশ্মরীং শুক্রং দৃষ্টিং শোফং তথোদরম্| গ্রাহিণো লঘবস্তীক্ষ্ণা বিপাকেঽম্লা বিদাহিনঃ||১৬||
कषायस्वादुरूक्षोष्णा कुलत्था रक्तपित्तलाः| पीनसाश्वासकासार्शोहिध्मानाहकफानिलान्| घ्नन्ति शुक्राश्मरीं शुक्रं दृष्टिं शोफं तथोदरम्| ग्राहिणो लघवस्तीक्ष्णा विपाकेऽम्ला विदाहिनः||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana niShpAvaguNAH (17) · Śloka 17
নিষ্পাবস্তু সরো রূক্ষঃ কষাযমধুরো গুরুঃ| পাকেঽম্লো বাতবিষ্টম্ভী স্তন্যমূত্রাস্রপিত্তকৃত্| উষ্ণো বিদাহী দৃক্শুক্রকফশোফবিষাপহঃ||১৭||
निष्पावस्तु सरो रूक्षः कषायमधुरो गुरुः| पाकेऽम्लो वातविष्टम्भी स्तन्यमूत्रास्रपित्तकृत्| उष्णो विदाही दृक्शुक्रकफशोफविषापहः||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAShaguNAH (18) · Śloka 18
মাষঃ স্নিগ্ধো বলশ্লেষ্মমলপিত্তকরঃ সরঃ| গুরুষ্ণোঽনিলহা স্বাদুঃ শুক্রবৃদ্ধির্বিরেককৃত্||১৮||
माषः स्निग्धो बलश्लेष्ममलपित्तकरः सरः| गुरुष्णोऽनिलहा स्वादुः शुक्रवृद्धिर्विरेककृत्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAkANDolAtmaguptayorguNAH (19) · Śloka 19
ফলানি গুণবদ্বিদ্যাত্ কাকাণ্ডোলাত্মগুপ্তযোঃ||১৯||
फलानि गुणवद्विद्यात् काकाण्डोलात्मगुप्तयोः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuSAmrashimbiguNAH (20) · Śloka 20
কুশাম্রশিম্বী মধুরা বাতাপিত্তহরা হিমা||২০||
कुशाम्रशिम्बी मधुरा वातापित्तहरा हिमा||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anuktaSimbidhAnyAnAM sAmAnyaguNAH (21) · Śloka 21
মধুরাঃ শীতলা গুর্ব্যো বলঘ্ন্যো রূক্ষণাত্মিকাঃ| স্নেহাঢ্যা বলিভির্ভোজ্যা বিবিধাঃ শিম্বিজাতযঃ||২১||
मधुराः शीतला गुर्व्यो बलघ्न्यो रूक्षणात्मिकाः| स्नेहाढ्या बलिभिर्भोज्या विविधाः शिम्बिजातयः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tilaguNAH (22) · Śloka 22
স্নিগ্ধোষ্ণতিক্তকটুকঃ কষাযমধুরস্তিলঃ| মেধ্যঃ কেশ্যো গুরুর্বর্ণ্যঃ স্পর্শশীতোঽনিলাপহঃ| অল্পমূত্রঃ কটুঃ পাকে মেধাগ্নিকফপিত্তকৃত্| কৃষ্ণঃ প্রশস্তস্তমনু শুক্লস্তমনু চারুণঃ||২২||
स्निग्धोष्णतिक्तकटुकः कषायमधुरस्तिलः| मेध्यः केश्यो गुरुर्वर्ण्यः स्पर्शशीतोऽनिलापहः| अल्पमूत्रः कटुः पाके मेधाग्निकफपित्तकृत्| कृष्णः प्रशस्तस्तमनु शुक्लस्तमनु चारुणः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atasIguNAH (23) · Śloka 23
স্নিগ্ধোমা স্বাদুতিক্তোষ্ণা কফপিত্তকরী গুরুঃ| দৃক্ছুক্রহৃত্কটুঃ পাকে.....................||২৩||
स्निग्धोमा स्वादुतिक्तोष्णा कफपित्तकरी गुरुः| दृक्छुक्रहृत्कटुः पाके.....................||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kusumBabIjaguNAH (24) · Śloka 24
.......................তদ্বদ্বীজং কুসুম্ভজম্||২৪||
.......................तद्वद्बीजं कुसुम्भजम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAShayavakayoravaratvaM shimbishUka- dhAnyorvarAvaratvam (25) · Śloka 25
মাষোঽত্র সর্বেষ্ববরো যবকঃ শূকজেষু চ||২৫||
माषोऽत्र सर्वेष्ववरो यवकः शूकजेषु च||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana navapurANAdidhAnyaguNAHsUpyasya laghutvAva (26) · Śloka 26
নবং ধান্যমভিষ্যন্দি সেক্যং কেদারজং চ যত্| লঘু বর্ষোষিতং দগ্ধভূমিজং স্থলসম্ভম্| শীঘ্রজন্ম তথা সূপ্যং নিস্তুষং যুক্তিভর্জিতম্||২৬||
नवं धान्यमभिष्यन्दि सेक्यं केदारजं च यत्| लघु वर्षोषितं दग्धभूमिजं स्थलसम्भम्| शीघ्रजन्म तथा सूप्यं निस्तुषं युक्तिभर्जितम्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana (3) kRutAnnavargaH maNDapeyAdInAM yathApUrva lAghavam| (27) · Śloka 27
মণ্ডপেযাবিলেপীনামোদনস্য চ লাঘবম্| যথাপূর্ব............................||২৭||
मण्डपेयाविलेपीनामोदनस्य च लाघवम्| यथापूर्व............................||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana maNDaguNAH (28) · Śloka 28
.................শিবস্তত্র মণ্ডো বাতানুলোমনঃ| তৃঙ্গানিদোষশেষঘ্নঃ পাচনো ধাতুসাম্যকৃত্| স্রোতোমার্দবকৃত্স্বেদী সন্ধুক্ষযতি চানলম্||২৮||
.................शिवस्तत्र मण्डो वातानुलोमनः| तृङ्गानिदोषशेषघ्नः पाचनो धातुसाम्यकृत्| स्रोतोमार्दवकृत्स्वेदी सन्धुक्षयति चानलम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana peyAguNAH (29) · Śloka 29
ক্ষুত্তৃষ্ণাগ্লানিদৌর্বল্যকুক্ষিরোগজ্বরাপহা| মলানুলোমিনী পথ্যা পেযা দীপনপাচনী||২৯||
क्षुत्तृष्णाग्लानिदौर्बल्यकुक्षिरोगज्वरापहा| मलानुलोमिनी पथ्या पेया दीपनपाचनी||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vilepIguNAH (30) · Śloka 30
বিলেপী গ্রাহিণী হৃদ্যা তৃষ্ণাঘ্নী দীপনী হিতা| ব্রণাক্ষিরোগসংশুদ্ধদুর্বলস্নেহপাযিনাম্||৩০||
विलेपी ग्राहिणी हृद्या तृष्णाघ्नी दीपनी हिता| व्रणाक्षिरोगसंशुद्धदुर्बलस्नेहपायिनाम्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana odanasya gurulAghavam (31) · Śloka 31
সুধৌতঃ প্রস্রুতঃ স্বিন্নস্ত্যক্তোষ্মা চৌদনো লঘুঃ| যশ্চাগ্নেযৌষধক্বাথসাধিতো ভৃষ্টতণ্ডুলঃ| বিপরীতো গুরুঃ ক্ষীরমাংসাদ্যৈর্যশ্চ সাধিতঃ||৩১||
सुधौतः प्रस्रुतः स्विन्नस्त्यक्तोष्मा चौदनो लघुः| यश्चाग्नेयौषधक्वाथसाधितो भृष्टतण्डुलः| विपरीतो गुरुः क्षीरमांसाद्यैर्यश्च साधितः||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dravyakriyAdibhiH kRutAnnasya gurulAghavaM peyAdInAM guNAH (32) · Śloka 32
ইতি দ্রব্যক্রিযাযোগমানাদ্যৈঃ সর্বমাদিশেত্||৩২||
इति द्रव्यक्रियायोगमानाद्यैः सर्वमादिशेत्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsaraguNAH (33) · Śloka 33
শুষ্যতাং ব্যাধিমুক্তানাং শুদ্ধানাং শুদ্ধিকাংক্ষিণাম্| কৃশক্ষামতোরস্কক্ষীণধাত্বিন্দ্রিযৌজসাম্| দৃষ্টিশ্রবণবহন্যাযুর্বলবর্ণস্বরার্থিনাম্| ভগ্নবিশ্লিষ্টসংধীনা ব্রণিনাং বাতরোগিণাম্| হৃদ্যঃ পথ্যংঃ পরং বৃষ্যো বৃংহণঃ প্রীণনো রসঃ||৩৩||
शुष्यतां व्याधिमुक्तानां शुद्धानां शुद्धिकांक्षिणाम्| कृशक्षामतोरस्कक्षीणधात्विन्द्रियौजसाम्| दृष्टिश्रवणवहन्यायुर्बलवर्णस्वरार्थिनाम्| भग्नविश्लिष्टसंधीना व्रणिनां वातरोगिणाम्| हृद्यः पथ्यंः परं वृष्यो बृंहणः प्रीणनो रसः||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana maudgarasaguNAH (34) · Śloka 34
মৌদ্গস্তু পথ্যঃ সংশুদ্ধব্রণকণ্ঠাক্ষিরোগিণাম্||৩৪||
मौद्गस्तु पथ्यः संशुद्धव्रणकण्ठाक्षिरोगिणाम्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaulattharasaguNAH (35) · Śloka 35
বাতানুলোমী কৌলত্থো গুল্মতূনিপ্রতূনিজিত্||৩৫||
वातानुलोमी कौलत्थो गुल्मतूनिप्रतूनिजित्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAShasUpaguNAH (36) · Śloka 36
প্রভূতাভ্যন্তরমলো মাষসূপঃ পরং স্মৃতঃ||৩৬||
प्रभूताभ्यन्तरमलो माषसूपः परं स्मृतः||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana khalakAmbalikaguNAH (37) · Śloka 37
খলকাম্বলিকৌ হৃদ্যৌ চ্ছেদিনৌ স্বৌষধানুগৌ||৩৭||
खलकाम्बलिकौ हृद्यौ च्छेदिनौ स्वौषधानुगौ||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasayUShakhalAnAM lakShaNAni (38) · Śloka 38
পিশিতেন রসস্তত্র যূষো ধান্যৈঃ খলঃ ফলৈঃ||৩৮||
पिशितेन रसस्तत्र यूषो धान्यैः खलः फलैः||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAmbalikalakShaNam (39) · Śloka 39
মূলৈশ্চ তিলকল্কাম্লপ্রাযঃ কাম্বলিকঃ স্মৃতঃ||৩৯||
मूलैश्च तिलकल्काम्लप्रायः काम्बलिकः स्मृतः||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsarasAdInAM kRutAkRutalakShaNam (40) · Śloka 40
জ্ঞেযাঃ কৃতাকৃতাস্তে তু স্নেহাদিযুতবর্জিতাঃ||৪০||
ज्ञेयाः कृताकृतास्ते तु स्नेहादियुतवर्जिताः||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dakalAvaNikalakShaNam (41) · Śloka 41
অল্পমাংসাদযঃ স্বচ্ছা দকলাবণিকাঃ স্মৃতাঃ||৪১||
अल्पमांसादयः स्वच्छा दकलावणिकाः स्मृताः||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yUShAdInAmuttarottaraM gurutvam (42) · Śloka 42
বিদ্যাদ্যূষে রসে সূপে শাকে চৈবোত্তরোত্তরম্| গৌরবং তনুসান্দ্রাম্লস্বাদুষ্বেষু পৃথক্ তথা||৪২||
विद्याद्यूषे रसे सूपे शाके चैवोत्तरोत्तरम्| गौरवं तनुसान्द्राम्लस्वादुष्वेषु पृथक् तथा||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tilapiNyAkavikRutyAdInAM guNAH (43) · Śloka 43
তিলপিণ্যাকবিকৃতিঃ শুষ্কশাকং বিরূঢকম্| চাণ্ডাকীবটকং দৃগ্ঘ্নং দোষলং গ্লপনং গুরু||৪৩||
तिलपिण्याकविकृतिः शुष्कशाकं विरूढकम्| चाण्डाकीवटकं दृग्घ्नं दोषलं ग्लपनं गुरु||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parpaTakShAraparpaTayorguNAH (44) · Śloka 44
পর্পটা লঘবো রূচ্যা লঘীযান্ ক্ষারপর্পটঃ||৪৪||
पर्पटा लघवो रूच्या लघीयान् क्षारपर्पटः||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAgaShADavayoguNAH (45) · Śloka 45
হৃদ্যা বৃষ্যা রুচিকরা গুরবো রাগষাডবাঃ| প্রীণনা ভ্রমতৃট্চ্ছর্দিমদমূর্চ্ছাশ্রমচ্ছিদঃ||৪৫||
हृद्या वृष्या रुचिकरा गुरवो रागषाडवाः| प्रीणना भ्रमतृट्च्छर्दिमदमूर्च्छाश्रमच्छिदः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana manthaguNAH rasAlAguNAH (47) · Śloka 47
তৃট্চ্ছর্দিশ্রমনুন্মন্থঃ শীতঃ সদ্যোবলপ্রদঃ| প্রমেহক্ষযকুষ্ঠানি ন চ স্যুর্মন্থপাযিনঃ||৪৬|| রসালা বৃংহণী বৃষ্যা স্নিগ্ধা বল্যা রুচিপ্রদা||৪৭||
तृट्च्छर्दिश्रमनुन्मन्थः शीतः सद्योबलप्रदः| प्रमेहक्षयकुष्ठानि न च स्युर्मन्थपायिनः||४६|| रसाला बृंहणी वृष्या स्निग्धा बल्या रुचिप्रदा||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAnakaguNAH (48) · Śloka 48
শ্রমক্ষুত্তৃট্ক্লমহরং পানকং প্রীণনং গুরু| বিষ্টম্ভি মূত্রলং হৃদ্যং যথাদ্রব্যগুণং চ তত্||৪৮||
श्रमक्षुत्तृट्क्लमहरं पानकं प्रीणनं गुरु| विष्टम्भि मूत्रलं हृद्यं यथाद्रव्यगुणं च तत्||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lAjAguNAH (49) · Śloka 49
লাজাস্তৃটূচ্ছর্দ্যতীসারমেহমেদঃকফচ্ছিদঃ| কাসপিত্তোপশমনা দীপনা লঘবো হিমাঃ||৪৯||
लाजास्तृटूच्छर्द्यतीसारमेहमेदःकफच्छिदः| कासपित्तोपशमना दीपना लघवो हिमाः||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pRuthukaguNAH (50) · Śloka 50
পৃথুকা গুরবো বল্যাঃ কফবিষ্টম্ভকারিণঃ||৫০||
पृथुका गुरवो बल्याः कफविष्टम्भकारिणः||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAnAguNAH (51) · Śloka 51
ধানাবিষ্টম্ভিনী রুক্ষা তর্পণী লেখনী গুরুঃ||৫১||
धानाविष्टम्भिनी रुक्षा तर्पणी लेखनी गुरुः||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saktuprabhRutInAM guNAH (52) · Śloka 52
কণ্ঠনেত্রামযক্ষুত্তৃট্শ্রমছর্দিব্রণাপহাঃ| সক্তবো লঘবঃ পানাত্ সদ্য এব বলপ্রদাঃ| নিচযাত্ কঠিনা গুর্বী প্রোক্তা পিণ্ডী মৃদুর্লঘুঃ| সক্তূনাম্ দ্রবতাযোগাল্লঘীযস্যবলেহিকা| শষ্কুলীমোদকাদীনাং ব্যাখ্যাতৈবং চ কল্পনা||৫২||
कण्ठनेत्रामयक्षुत्तृट्श्रमछर्दिव्रणापहाः| सक्तवो लघवः पानात् सद्य एव बलप्रदाः| निचयात् कठिना गुर्वी प्रोक्ता पिण्डी मृदुर्लघुः| सक्तूनाम् द्रवतायोगाल्लघीयस्यवलेहिका| शष्कुलीमोदकादीनां व्याख्यातैवं च कल्पना||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saktubhakShaNe niyamAH (53) · Śloka 53
নোদকান্তরিতান্ন দ্বির্ন নিশাযাং ন কেবলান্| ন ভুক্ত্বা ন দ্বিজৈশ্ছিত্বা সক্তূনধ্যন্ন বা বহুন্||৫৩||
नोदकान्तरितान्न द्विर्न निशायां न केवलान्| न भुक्त्वा न द्विजैश्छित्वा सक्तूनध्यन्न वा बहुन्||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karkandhubadarAdi saktuguNAH (54) · Śloka 54
কর্কন্ধুবদরাদীনাং শ্রমতৃষ্ণাক্লমচ্ছিদঃ| সক্তবোঽম্লরসা হৃঘা যথাদ্রব্যগুণাশ্চ তে||৫৪||
कर्कन्धुबदरादीनां श्रमतृष्णाक्लमच्छिदः| सक्तबोऽम्लरसा हृघा यथाद्रव्यगुणाश्च ते||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piNyAkaguNAH (55) · Śloka 55
পিণ্যাকো গ্লপনো রূক্ষো বিষ্টম্ভী দৃষ্টিদূষণঃ||৫৫||
पिण्याको ग्लपनो रूक्षो विष्टम्भी दृष्टिदूषणः||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana veSavAraguNAH (56) · Śloka 56
বেশবারো গুরুঃ স্নিগ্ধো বলোপচযবর্ধনঃ||৫৬||
वेशवारो गुरुः स्निग्धो बलोपचयवर्धनः||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mudgAdijAnAM veSavArANAM guNAH (57) · Śloka 57
মুদ্গাজিজাস্তু গুরবো যথাদ্রব্যগুণানুগাঃ||৫৭||
मुद्गाजिजास्तु गुरवो यथाद्रव्यगुणानुगाः||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kukUlAdipakvAnAmapUpAnAM yathottaraM laGutvamGAryAdInAM yathottaraM gurutvam (58) · Śloka 58
কুকূলকর্পরভ্রাষ্টকন্দ্বঙ্গারবিপাচিতান্| একযোনীন্ সঘূন্বিদ্যাদপূপানুত্তরোত্তরম্| ঘারী কেডরিকাদ্যাশ্চ গুরবশ্চ যথোত্তরম্||৫৮||
कुकूलकर्परभ्राष्टकन्द्वङ्गारविपाचितान्| एकयोनीन् सघून्विद्यादपूपानुत्तरोत्तरम्| घारी केडरिकाद्याश्च गुरवश्च यथोत्तरम्||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana (4) mAMsavargaH mRugavargaH (59) · Śloka 59
হরিণৈণকুরঙ্গর্শ্যগোকর্ণমৃগমাতৃকাঃ| কালপুচ্ছকচারুষ্কবরপোতশশোরণাঃ| শ্বদংষ্ট্রামশরভকোহকারকশম্ভরাঃ| করালকৃতমালৌ চ পৃষতশ্চ মৃগাঃ স্মৃতাঃ||৫৯||
हरिणैणकुरङ्गर्श्यगोकर्णमृगमातृकाः| कालपुच्छकचारुष्कवरपोतशशोरणाः| श्वदंष्ट्रामशरभकोहकारकशम्भराः| करालकृतमालौ च पृषतश्च मृगाः स्मृताः||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShkiravargaH (60) · Śloka 60
লাববাতীকবর্তীররক্তবর্ত্মককক্কুভাঃ| কপিঞ্জলোপচক্রাখ্যাচকোররুরুবাহবঃ| বর্তকো বর্তিকা চেতি তিত্তিরিঃ ক্রকরঃ শিখী| তাম্রচূডাখ্যবরকগোনর্দগিরিবর্তিকাঃ| তথা শারপদেন্দ্রাহ্ববারটাশ্চেতি বিষ্কিরাঃ||৬০||
लाववातीकवर्तीररक्तवर्त्मककक्कुभाः| कपिञ्जलोपचक्राख्याचकोररुरुबाहवः| वर्तको वर्तिका चेति तित्तिरिः क्रकरः शिखी| ताम्रचूडाख्यवरकगोनर्दगिरिवर्तिकाः| तथा शारपदेन्द्राह्ववारटाश्चेति विष्किराः||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pratudavargaH (61) · Śloka 61
শতপত্রো ভৃঙ্গরাজঃ কোযষ্টী জীবজীবকঃ| খঞ্জরীটকহারীতদুর্নামারিকৃশাগ্রহাঃ| লট্বা লডূষো বটহা গোক্ষ্বেলো ডিণ্ডিমাণবঃ| জটী দুন্দুভিপার্কারলোহপৃষ্ঠকুলিঙ্গকাঃ| শারিকাশুকশার্ঙ্গাচিরীটীককুযষ্টিকাঃ| মঞ্জরীযকদাত্যূহগোধাপুত্রপ্রিযাত্মজাঃ| কলবিঙ্কঃ পরভৃতঃ কপোতোঽঙ্গারচূডকঃ| পারাবতঃ পাণবিক ইত্যুক্তাঃ প্রতুদা দ্বিজাঃ||৬১||
शतपत्रो भृङ्गराजः कोयष्टी जीवजीवकः| खञ्जरीटकहारीतदुर्नामारिकृशाग्रहाः| लट्वा लडूषो वटहा गोक्ष्वेलो डिण्डिमाणवः| जटी दुन्दुभिपार्कारलोहपृष्ठकुलिङ्गकाः| शारिकाशुकशार्ङ्गाचिरीटीककुयष्टिकाः| मञ्जरीयकदात्यूहगोधापुत्रप्रियात्मजाः| कलविङ्कः परभृतः कपोतोऽङ्गारचूडकः| पारावतः पाणविक इत्युक्ताः प्रतुदा द्विजाः||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bileSayavargaH (62) · Śloka 62
শ্বেতঃ শ্যামশ্চিত্রপৃষ্ঠঃ কালকঃ কাকুলী মৃগঃ| ভেকচিল্লটকূচীকা গোধাশল্যকশাণ্ডকাঃ| বৃষাহিকদলীশ্বাবিন্নকুলাদ্যা বিলেশযাঃ||৬২||
श्वेतः श्यामश्चित्रपृष्ठः कालकः काकुली मृगः| भेकचिल्लटकूचीका गोधाशल्यकशाण्डकाः| वृषाहिकदलीश्वाविन्नकुलाद्या बिलेशयाः||६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prasahavargaH (63) · Śloka 63
গোখরাশ্বতরোষ্ট্রাশ্বদ্বীপিসিংহর্ক্ষবানরাঃ| মার্জারমূষিকব্যাঘ্রবৃকবভ্রুতরক্ষবঃ| লোপাকজম্বুকশ্যেনচাষোলূকশ্ববাযসাঃ| শশঘ্নীভাসকুররগৃধ্রবেশ্যকুলিঙ্গকাঃ| ধূমিকা মধুহা চেতি প্রসহামৃগপক্ষিণঃ||৬৩||
गोखराश्वतरोष्ट्राश्वद्वीपिसिंहर्क्षवानराः| मार्जारमूषिकव्याघ्रवृकबभ्रुतरक्षवः| लोपाकजम्बुकश्येनचाषोलूकश्ववायसाः| शशघ्नीभासकुररगृध्रवेश्यकुलिङ्गकाः| धूमिका मधुहा चेति प्रसहामृगपक्षिणः||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAmRugAH (64) · Śloka 64
মহিষন্যঙ্কুরোহীতবরাহরুরুবারণাঃ| সুমরশ্চমরঃ খড্গো গবযশ্চ মহামৃগাঃ||৬৪||
महिषन्यङ्कुरोहीतवराहरुरुवारणाः| सुमरश्चमरः खड्गो गवयश्च महामृगाः||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jalacArivargaH (65) · Śloka 65
হংসসারসকাদম্ববককারণ্ডবপ্লবাঃ| মৃণালকণ্ঠচক্রাহ্ববলাকা রক্তশীর্ষকাঃ| উত্ক্রোশপুণ্ডরীকাক্ষশরারীমণিতুণ্ডকাঃ| কাকতুণ্ডঘনারাবমদ্গুক্রৌঞ্চাম্বুকুক্কুটাঃ| নংদ্যাস্যমল্লিকাদ্যাশ্চ পক্ষিণো জলচারিণঃ||৬৫||
हंससारसकादम्बबककारण्डवप्लवाः| मृणालकण्ठचक्राह्वबलाका रक्तशीर्षकाः| उत्क्रोशपुण्डरीकाक्षशरारीमणितुण्डकाः| काकतुण्डघनारावमद्गुक्रौञ्चाम्बुकुक्कुटाः| नंद्यास्यमल्लिकाद्याश्च पक्षिणो जलचारिणः||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana matsyavargaH (66) · Śloka 66
মত্স্যারোহিতপাঠীনকূর্মকুম্ভীরকর্কটাঃ| শুক্তিশঙ্হ্খোদ্রুশম্বূকশফরীবর্ত্মিচন্দ্রিকাঃ| বোলূকীনক্রমকরশিশুমারতিমিঙ্গলাঃ| রাজী চিলিচিমাদ্যাশ্চ মাংসমিত্যাহুরষ্টধা||৬৬||
मत्स्यारोहितपाठीनकूर्मकुम्भीरकर्कटाः| शुक्तिशङ्ह्खोद्रुशम्बूकशफरीवर्त्मिचन्द्रिकाः| बोलूकीनक्रमकरशिशुमारतिमिङ्गलाः| राजी चिलिचिमाद्याश्च मांसमित्याहुरष्टधा||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ajAvyoH yojyanishcayaH (67) · Śloka 67
যোনিষ্বজাবী ব্যামিশ্রগোচরত্বাদনিশ্চিতে||৬৭||
योनिष्वजावी व्यामिश्रगोचरत्वादनिश्चिते||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsasya traividhyAdi (68) · Śloka 68
অদ্যান্ত্যা জাঙ্হ্গলানূপা মধ্যৌ সাধারণৌ স্মৃতৌ| বিকীর্যাদিক্রিযাযোগৈর্ভক্ষণাদ্বিষ্কিরাদযঃ||৬৮||
अद्यान्त्या जाङ्ह्गलानूपा मध्यौ साधारणौ स्मृतौ| विकीर्यादिक्रियायोगैर्भक्षणाद्विष्किरादयः||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jA~ggalamAMsaguNAH (69) · Śloka 69
তত্র বদ্ধমলা রুচ্যা মাংসানামুত্তমা হিমাঃ| কষাযস্বাদুবিশদা লঘবো জাঙ্গলা হিতাঃ| পিত্তোত্তরে বাতমধ্যে সন্নিপাতে কফানুগে||৬৯||
तत्र बद्धमला रुच्या मांसानामुत्तमा हिमाः| कषायस्वादुविशदा लघवो जाङ्गला हिताः| पित्तोत्तरे वातमध्ये सन्निपाते कफानुगे||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hariNaiNayorvarNAH guNASca (70) · Śloka 70
তাম্রোঽত্র হরিণঃ কৃষ্ণস্ত্বেণো হৃদ্যস্ত্রিদোষজিত্| লঘীযান্ ষড্রসশ্চাসৌ............................||৭০||
ताम्रोऽत्र हरिणः कृष्णस्त्वेणो हृद्यस्त्रिदोषजित्| लघीयान् षड्रसश्चासौ............................||७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shashaguNAH (71) · Śloka 71
........................গ্রাহি রূক্ষো হিমঃ শশঃ| কটুপাকোঽগ্নিকৃত্ পথ্যঃ সন্নিপাতেঽনিলাবরে||৭১||
........................ग्राहि रूक्षो हिमः शशः| कटुपाकोऽग्निकृत् पथ्यः सन्निपातेऽनिलावरे||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lAvakapi~jjalayorguNAH (72) · Śloka 72
তদ্বল্লবোঽপ্যরূক্ষস্তু কিঞ্চিদ্রূক্ষঃ কপিঞ্জলঃ||৭২||
तद्वल्लवोऽप्यरूक्षस्तु किञ्चिद्रूक्षः कपिञ्जलः||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vanyapArAvatakapotayorguNAH (73) · Śloka 73
পারাবতাঃ কপোতাশ্চ তদ্বদ্বন্যাঃ সুপূজিতাঃ||৭৩||
पारावताः कपोताश्च तद्वद्वन्याः सुपूजिताः||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vartakAdInAM sAmAnyaguNAH (74) · Śloka 74
ঈষদুষ্ণগুরুস্নিগ্ধা বৃংহণা বর্তকাদযঃ||৭৪||
ईषदुष्णगुरुस्निग्धा बृंहणा वर्तकादयः||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tittiriguNAH (75) · Śloka 75
তিত্তিরিস্তেষ্বপি বরো মেধাগ্নিবলশুক্রকৃ গ্রাহী বর্ণ্যোঽনিলোক্তসন্নিপাতহরঃ পরম্| ধন্বানূপবিচারিত্বাত্ স্নিগ্ধোষ্ণাগুরূবৃংহণঃ||৭৫||
तित्तिरिस्तेष्वपि वरो मेधाग्निबलशुक्रकृ ग्राही वर्ण्योऽनिलोक्तसन्निपातहरः परम्| धन्वानूपविचारित्वात् स्निग्धोष्णागुरूबृंहणः||७५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mayUraguNAH (76) · Śloka 76
নাতিপথ্যঃ শিখী পথ্যঃ শ্রোত্রস্বরবযোদৃশাম্||৭৬||
नातिपथ्यः शिखी पथ्यः श्रोत्रस्वरवयोदृशाम्||७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kukkuTaguNAH (77) · Śloka 77
তদ্বচ্চ কুক্কুটো বৃষ্যো গ্রাম্যস্তু শ্লেষ্মলো গুরুঃ||৭৭||
तद्वच्च कुक्कुटो वृष्यो ग्राम्यस्तु श्लेष्मलो गुरुः||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana krakaropacakrakaguNAH (78) · Śloka 78
মেধানলকরা হৃদ্যাঃ ক্রকরাঃ সোপচক্রকাঃ||৭৮||
मेधानलकरा हृद्याः क्रकराः सोपचक्रकाः||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kANakapotaguNAH (79) · Śloka 79
গুরুঃ সলবণঃ কাণকপোতঃ সর্বদোষকৃত্||৭৯||
गुरुः सलवणः काणकपोतः सर्वदोषकृत्||७९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bileSayAdivargANAM yathottaraM gurutvAdisAmAnyaguNASca (80) · Śloka 80
গুরূষ্ণস্নিগ্ধমধুরা বর্গাশ্চাতো যথোত্তরম্| মূত্রশুক্রকৃতো বল্যা বাতঘ্নাঃ কফপিত্তলাঃ||৮০||
गुरूष्णस्निग्धमधुरा वर्गाश्चातो यथोत्तरम्| मूत्रशुक्रकृतो बल्या वातघ्नाः कफपित्तलाः||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAmRugaguNAH (81) · Śloka 81
শীতামহামৃগাস্তেষু.................................||৮১||
शीतामहामृगास्तेषु.................................||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prasahaguNAH (82) · Śloka 82
.................................ক্রব্যাদাঃ প্রসহাঃ পুনঃ| চক্ষুষ্যাঃ সৃষ্টবিণ্মূত্রমাংসলাঃ কটুপাকিনঃ| জীর্ণার্শোগ্রহণীদোষশোষার্তানাং পরং হিতাঃ||৮২||
.................................क्रव्यादाः प्रसहाः पुनः| चक्षुष्याः सृष्टविण्मूत्रमांसलाः कटुपाकिनः| जीर्णार्शोग्रहणीदोषशोषार्तानां परं हिताः||८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana godhAmUShakaguNAH (83) · Śloka 83
গোধা নিযচ্ছতি বিষং মূষিকঃ শুক্রকরঃ||৮৩||
गोधा नियच्छति विषं मूषिकः शुक्रकरः||८३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gomAMsaguNAH (84) · Śloka 84
শুষ্ককাসশ্রমাত্যাগ্নিবিষমজ্বরপীনসান্| কার্শ্যকেবলবাতংশ্চ গোমাংসং সন্নিযশ্চতি||৮৪||
शुष्ककासश्रमात्याग्निविषमज्वरपीनसान्| कार्श्यकेवलवातंश्च गोमांसं सन्नियश्चति||८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caTakaguNAH (85) · Śloka 85
চটকাঃ শ্লেষ্মলাঃ স্নিগ্ধা বাতঘ্নাঃ শুক্রলাঃ পরম্||৮৫||
चटकाः श्लेष्मलाः स्निग्धा वातघ्नाः शुक्रलाः परम्||८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahiShaguNAH (86) · Śloka 86
গুরুষ্ণো মহিষঃ স্নিগ্ধঃ স্বপ্নদার্ঢ্যবৃহত্বকৃত্||৮৬||
गुरुष्णो महिषः स्निग्धः स्वप्नदार्ढ्यबृहत्वकृत्||८६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana varAhaguNAH (87) · Śloka 87
তদ্বদ্বরাহঃ শ্রমাহ রুচিশুক্রবলপ্রদঃ||৮৭||
तद्वद्वराहः श्रमाह रुचिशुक्रबलप्रदः||८७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana haMsaguNAH (88) · Śloka 88
হংসঃ স্বরকরঃ পিত্তরক্তজিন্মেদুরো হিমঃ||৮৮||
हंसः स्वरकरः पित्तरक्तजिन्मेदुरो हिमः||८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana matsyasAmAnyaguNAH (89) · Śloka 89
কফপিত্তকরা মত্স্যাঃ পরং পবননাশনাঃ||৮৯||
कफपित्तकरा मत्स्याः परं पवननाशनाः||८९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rohitamatsyacilicimayorguNAH (90) · Śloka 90
প্রতিস্রোতোবিচারিত্বাদাকাশপ্লবনেন চ| নিত্যং শৈবালভক্ষত্বাদ্দিবাস্বপ্নবিবর্জনাত্| রোহিতঃ প্রবরস্তেষাং পরং চিলিচিমোঽবরঃ| অগোচরবিচারিত্বাত্ সর্বদোষকরো হি সঃ||৯০||
प्रतिस्रोतोविचारित्वादाकाशप्लवनेन च| नित्यं शैवालभक्षत्वाद्दिवास्वप्नविवर्जनात्| रोहितः प्रवरस्तेषां परं चिलिचिमोऽवरः| अगोचरविचारित्वात् सर्वदोषकरो हि सः||९०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kulIraguNAH (91) · Śloka 91
কুলীরঃ পরমং বৃষ্যো বৃংহণঃ প্রীণনো গুরুঃ||৯১||
कुलीरः परमं वृष्यो बृंहणः प्रीणनो गुरुः||९१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AjamAMsaguNAH (92) · Śloka 92
নাতিশীতগুরুস্নিগ্ধং মাসংমাজমদোষলম্| শরীরধাতুসামান্যাদনভিষ্যন্দি বৃহণম্||৯২||
नातिशीतगुरुस्निग्धं मासंमाजमदोषलम्| शरीरधातुसामान्यादनभिष्यन्दि बृहणम्||९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AvikamAMsaguNAH (93) · Śloka 93
বিপরীতমতো জ্ঞেযমাবিকং বৃংহণং তু তত্||৯৩||
विपरीतमतो ज्ञेयमाविकं बृंहणं तु तत्||९३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tyAjyaM mAMsam (94) · Śloka 94
অতিমেদ্যং ত্যজেন্মাংসং হতং ব্যাধিবিষোধকৈঃ| স্বযং মৃতং ধূমপূর্ণমগোচরভৃতং কৃশম্||৯৪||
अतिमेद्यं त्यजेन्मांसं हतं व्याधिविषोधकैः| स्वयं मृतं धूमपूर्णमगोचरभृतं कृशम्||९४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana praSastaM mAMsam (95) · Śloka 95
সদ্যোহতং বযস্থং চ শুদ্ধং সুরভি শস্যতে||৯৫||
सद्योहतं वयस्थं च शुद्धं सुरभि शस्यते||९५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svasvavargeShveNAdInAM varatvam (96) · Śloka 96
এণঃ কুরঙ্গো হরিণঃ শশো লাবঃ কপিঞ্জলঃ| তিত্তিরিঃ ক্রকরো গোধা শ্বাবিড্গৃধ্রো মৃগাধিপঃ| তথৈব শারিকা ন্যঙ্কুর্হংসৌ রোহিতকচ্ছপৌ| বর্ত্মী চাগ্র্যাঃ স্ববর্গেষু.......................||৯৬||
एणः कुरङ्गो हरिणः शशो लावः कपिञ्जलः| तित्तिरिः क्रकरो गोधा श्वाविड्गृध्रो मृगाधिपः| तथैव शारिका न्यङ्कुर्हंसौ रोहितकच्छपौ| वर्त्मी चाग्र्याः स्ववर्गेषु.......................||९६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vareShu pravarAH (97) · Śloka 97
................................প্রবরাস্তেষ্বপি স্মৃতাঃ| লাবৈণগোধাঃ সিংহশ্চ..................................||৯৭||
................................प्रवरास्तेष्वपि स्मृताः| लावैणगोधाः सिंहश्च..................................||९७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svasvavargeShu ninditAH (98) · Śloka 98
.......................................... নিন্দিতৌ গৌঃ সদর্দুরঃ| ঋশ্যঃ কাণকপোতশ্চ শোষমুক্তং যথাযথম্||৯৮||
.......................................... निन्दितौ गौः सदर्दुरः| ऋश्यः काणकपोतश्च शोषमुक्तं यथायथम्||९८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aNDAnAM gurutvaM, bAlavRuddhayormAMsaguNAHmAMsAnAM gurulAghavam (99) · Śloka 99
গুরুণ্যণ্ডানি বালানাং কষাযমধুরং পলম্| বৃদ্ধানাম্ স্নাযুভূযিষ্ঠমবল্যং গুরুদোষলম্| পুংস্ত্রিযোঃ পূর্বপশ্চার্ধে গুরুণী গর্ভিণী গুরুহ্| লঘুর্যোষিচ্চতুষ্পাস্তু বিহঙ্গেষু পুনঃ পুমান্| শিরঃস্কন্ধাদীনাং যথাপূর্বং গৌরবম্ শিরস্কন্ধোরুপৃষ্ঠস্য কট্যাঃ সক্থ্নোশ্চ গৌরবম্| তথাঽঽমপক্বাশযযোর্যথাপূর্বং বিনির্দেশেত্| শোণিতাদীনাং যথোত্তরং গৌরবম্ শোণিতপ্রভৃতীনাঞ্চ ধাতূনামুত্তরোত্তরম্| মাংসাদ্ গরীযো বৃষণমেঢ্রবৃক্কযকৃদ্গুদম্||৯৯||
गुरुण्यण्डानि बालानां कषायमधुरं पलम्| वृद्धानाम् स्नायुभूयिष्ठमबल्यं गुरुदोषलम्| पुंस्त्रियोः पूर्वपश्चार्धे गुरुणी गर्भिणी गुरुह्| लघुर्योषिच्चतुष्पास्तु विहङ्गेषु पुनः पुमान्| शिरःस्कन्धादीनां यथापूर्वं गौरवम् शिरस्कन्धोरुपृष्ठस्य कट्याः सक्थ्नोश्च गौरवम्| तथाऽऽमपक्वाशययोर्यथापूर्वं विनिर्देशेत्| शोणितादीनां यथोत्तरं गौरवम् शोणितप्रभृतीनाञ्च धातूनामुत्तरोत्तरम्| मांसाद् गरीयो वृषणमेढ्रवृक्कयकृद्गुदम्||९९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana (5)shAkavargaH pAThAdishAkasAmAnyaguNAH (100) · Śloka 100
শাকং পাঠা শটী শ্রূষা সুনিষণ্ড সতীনজং| ত্রিদোষঘ্নং লঘু গ্রাহি সরাজক্ষববাস্তুকম্||১০০||
शाकं पाठा शटी श्रूषा सुनिषण्ड सतीनजं| त्रिदोषघ्नं लघु ग्राहि सराजक्षववास्तुकम्||१००||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana suniShaNNakaguNAH (101) · Śloka 101
সুনিষণ্ণোঽগ্নিকৃদ্বৃষ্যস্তেষু...........................||১০১||
सुनिषण्णोऽग्निकृद्वृष्यस्तेषु...........................||१०१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjakShavavAstukaguNAH (102) · Śloka 102
...................রাজক্ষবঃ পরম্| গ্রহণ্যর্শোবিকারঘ্নঃ বর্চ্চোভেদী তু বাস্তুকঃ||১০২||
...................राजक्षवः परम्| ग्रहण्यर्शोविकारघ्नः वर्च्चोभेदी तु वास्तुकः||१०२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAkamAcIguNAH (103) · Śloka 103
হন্তি দোষত্রযং কুষ্ঠং বৃষ্যা সোষ্ণা রসাযনী| কাকমাচী সরা সবর্যা......................||১০৩||
हन्ति दोषत्रयं कुष्ठं वृष्या सोष्णा रसायनी| काकमाची सरा सवर्या......................||१०३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cA~ggerIguNAH (104) · Śloka 104
.......................চাঙ্গের্যম্লাঽগ্নিদীপনী| গ্রহণ্যর্শোঽনিলশ্লেষ্মহিতোষ্ণা গ্রাহিণী লঘুঃ||১০৪||
.......................चाङ्गेर्यम्लाऽग्निदीपनी| ग्रहण्यर्शोऽनिलश्लेष्महितोष्णा ग्राहिणी लघुः||१०४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paTolAdInAM sAmAnyaguNAH (105) · Śloka 105
পটোলসপ্তলারিষ্টশার্ঙ্গেষ্টাবল্গুজামৃতাঃ| বেত্রাগ্রবৃহতীবাসাকুন্তলীতিলপর্ণিকাঃ| মণ্ডূকপর্ণীকর্ক্কোটকারবেল্লকপর্পটাঃ| নাডীকলাযগোজিহ্বা বার্ত্তাকং বনতিক্তকম্| করীরং কূলকং নন্দী কুবেলা শকুলাদনী| কঠিল্লং কেম্বুকং শীতং সকোশাতককর্ক্কশম্| তিক্তং পাকে কটু গ্রাহি বাতলং কফপিত্তজিত্||১০৫||
पटोलसप्तलारिष्टशार्ङ्गेष्टावल्गुजामृताः| वेत्राग्रबृहतीवासाकुन्तलीतिलपर्णिकाः| मण्डूकपर्णीकर्क्कोटकारवेल्लकपर्पटाः| नाडीकलायगोजिह्वा वार्त्ताकं वनतिक्तकम्| करीरं कूलकं नन्दी कुवेला शकुलादनी| कठिल्लं केम्बुकं शीतं सकोशातककर्क्कशम्| तिक्तं पाके कटु ग्राहि वातलं कफपित्तजित्||१०५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paTolaguNAH (106) · Śloka 106
হৃদ্যং পটোলং ক্রিমিনুত্স্বাদুপাকং রুচিপ্রদম্||১০৬||
हृद्यं पटोलं क्रिमिनुत्स्वादुपाकं रुचिप्रदम्||१०६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bRuhatIdvayaguNAH (107) · Śloka 107
পিত্তলং দীপনং ভেদি বাতঘ্নং বৃহতীদ্বযম্||১০৭||
पित्तलं दीपनं भेदि वातघ्नं बृहतीद्वयम्||१०७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRuShaguNAH (108) · Śloka 108
বৃষং তু বমিকাসঘ্নং রক্তপিত্তহরং পরম্||১০৮||
वृषं तु वमिकासघ्नं रक्तपित्तहरं परम्||१०८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAravellaguNAH (109) · Śloka 109
কারবেল্লং সকটুকং দীপনং কফপিত্তজিত্||১০৯||
कारवेल्लं सकटुकं दीपनं कफपित्तजित्||१०९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vArtAkaguNAH (110) · Śloka 110
বার্তাকং কটুতিক্তোষ্ণং মধুরং কফবাতজিত্| সক্ষারমগ্নিজননং হৃদ্যং রুচ্যমপিত্তলম্||১১০||
वार्ताकं कटुतिक्तोष्णं मधुरं कफवातजित्| सक्षारमग्निजननं हृद्यं रुच्यमपित्तलम्||११०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karIraguNAH (111) · Śloka 111
করীরমাধ্মানকরং কষাযং স্বাদুতিক্তকং||১১১||
करीरमाध्मानकरं कषायं स्वादुतिक्तकं||१११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana koSAtakAvalgujaguNAH (112) · Śloka 112
কোশাতকাবল্গুজকৌ ভেদিনাবগ্নিদীপনৌ||১১২||
कोशातकावल्गुजकौ भेदिनावग्निदीपनौ||११२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SyAmAdInAM sAmAnyaguNAH (113) · Śloka 113
শ্যামাশাল্মতিকাশ্মর্যভঞ্জীকর্ণকযূথিকাঃ| বৃক্ষাদিনীক্ষীরবৃক্ষবিম্বীতনিকবৃক্ষকাঃ| লোধ্রঃ শণঃ কচ্ছুদারঃ সশেলুর্বৃষমুষ্টিকা| ভল্লাতকঃ কোবিদারঃ কমলোত্পলকিংশকুম্| পটোলাদিগুণং স্বাদু কষাযং পিত্তজিত্ পরম্||১১৩||
श्यामाशाल्मतिकाश्मर्यभञ्जीकर्णकयूथिकाः| वृक्षादिनीक्षीरवृक्षबिम्बीतनिकवृक्षकाः| लोध्रः शणः कच्छुदारः सशेलुर्वृषमुष्टिका| भल्लातकः कोविदारः कमलोत्पलकिंशकुम्| पटोलादिगुणं स्वादु कषायं पित्तजित् परम्||११३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Ba~jjIguNAH (114) · Śloka 114
বদ্ধমূত্রা সরা ভঞ্জী............................||১১৪||
बद्धमूत्रा सरा भञ्जी............................||११४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SatAvarya~gkuraguNAH (115) · Śloka 115
............................করীরং স্যাদভীরুজম্| সতিক্তং লঘু চক্ষুষ্যং বৃষ্যং দোষত্রযপ্রণুত্||১১৫||
............................करीरं स्यादभीरुजम्| सतिक्तं लघु चक्षुष्यं वृष्यं दोषत्रयप्रणुत्||११५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana taNDulIyaguNAH (116) · Śloka 116
তণ্ডুলীযো হিমো রূক্ষঃ স্বাদুপাকরসো লঘুঃ| মদপিত্তবিষাস্রঘ্নো ....................................||১১৬||
तण्डुलीयो हिमो रूक्षः स्वादुपाकरसो लघुः| मदपित्तविषास्रघ्नो ....................................||११६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mu~jjAtaguNAH (117) · Śloka 117
................ংউঞ্জাতং বাতপিত্তজিত্| স্নিগ্ধং শীতং গুরু স্বাদু বৃংহণং শুক্রকৃত্ পরম্||১১৭||
................ंउञ्जातं वातपित्तजित्| स्निग्धं शीतं गुरु स्वादु बृंहणं शुक्रकृत् परम्||११७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAlakyAguNAH (118) · Śloka 118
পালক্যা পিচ্ছিলা গুর্বী শ্লেষ্মলা ভেদিনী হিমাঃ||১১৮||
पालक्या पिच्छिला गुर्वी श्लेष्मला भेदिनी हिमाः||११८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upodikAcu~jcuguNAH (119) · Śloka 119
মদঘ্ন্যুপোদকা চুঞ্চুর্গ্রাহী তৌ পূর্ববত্তথা||১১৯||
मदघ्न्युपोदका चुञ्चुर्ग्राही तौ पूर्ववत्तथा||११९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidArIguNAH (120) · Śloka 120
বিদারী বাতপিত্তঘ্নী মূত্রলা স্বাদু শীতলা| জীবনী বৃংহণী কণ্ঠ্যা গুর্বী বৃষ্যা রসাযনী||১২০||
विदारी वातपित्तघ्नी मूत्रला स्वादु शीतला| जीवनी बृंहणी कण्ठ्या गुर्वी वृष्या रसायनी||१२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvantIguNAH (121) · Śloka 121
চক্ষুষ্যা সর্বদোষঘ্নী জীবন্তী মধুরা হিমা| শাকানাং প্রবরা ন্যূনা দ্বিতীযা কিঞ্চিদেব তু||১২১||
चक्षुष्या सर्वदोषघ्नी जीवन्ती मधुरा हिमा| शाकानां प्रवरा न्यूना द्वितीया किञ्चिदेव तु||१२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhaNDyAditrayaguNAH (122) · Śloka 122
বাতপিত্তহরা ভণ্ডী পর্বণী পর্বপুষ্পিকা||১২২||
वातपित्तहरा भण्डी पर्वणी पर्वपुष्पिका||१२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kUShmANDAdInAM sAmAnyaguNAH (123) · Śloka 123
কূষ্মাণ্ডতুম্বকালিঙ্গকর্কারূর্বারুতিণ্ডিশম্| তথা ত্রপুসচীনাকচির্ভিটং কফবাতকৃত্| ভেদী বিষ্টম্ভ্যভিষ্যন্দি স্বাদুপাকরসং গুরু||১২৩||
कूष्माण्डतुम्बकालिङ्गकर्कारूर्वारुतिण्डिशम्| तथा त्रपुसचीनाकचिर्भिटं कफवातकृत्| भेदी विष्टम्भ्यभिष्यन्दि स्वादुपाकरसं गुरु||१२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kUShmANDaguNAH (124) · Śloka 124
বল্লীফলানাং প্রবরং কূষ্মাণ্ডং বাতপিতাজিত্| বস্তিশুদ্ধিকরং বৃষ্যং............................||১২৪||
वल्लीफलानां प्रवरं कूष्माण्डं वातपिताजित्| बस्तिशुद्धिकरं वृष्यं............................||१२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trapusaguNAH (125) · Śloka 125
..................ত্রপুসং ত্বতিমূত্রলম্||১২৫||
..................त्रपुसं त्वतिमूत्रलम्||१२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tumbaguNAH (126) · Śloka 126
তুম্বং রূক্ষতরং গ্রাহি......................||১২৬||
तुम्बं रूक्षतरं ग्राहि......................||१२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avasthABedena kAli~ggAdiguNAH (127) · Śloka 127
.........................কালিঙ্গোর্বারুচির্ভিটম্| বালং পিত্তহরং শীতং বিদ্যাত্ পক্বমথোঽন্যথা| শীর্ণবৃন্তং তু সক্ষারং পিত্তলং কফবাতজিত্| রোচনং দীপনং হৃদ্যমষ্ঠীলানাহনুল্লঘু||১২৭||
.........................कालिङ्गोर्वारुचिर्भिटम्| बालं पित्तहरं शीतं विद्यात् पक्वमथोऽन्यथा| शीर्णवृन्तं तु सक्षारं पित्तलं कफवातजित्| रोचनं दीपनं हृद्यमष्ठीलानाहनुल्लघु||१२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRuNAlAdiguNAH (128) · Śloka 128
মৃণালবিসশালূকশ্রৃঙ্গাটককশেরুকাঃ| নন্দীমাষককেলূটক্রৌঞ্চাদনকলোড্যকম্| সতরূঢং কদম্বং চ রূক্ষং গ্রাহি হিমং গুরু||১২৮||
मृणालबिसशालूकश्रृङ्गाटककशेरुकाः| नन्दीमाषककेलूटक्रौञ्चादनकलोड्यकम्| सतरूढं कदम्बं च रूक्षं ग्राहि हिमं गुरु||१२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kalambAdiguNAH (129) · Śloka 129
কলম্বুনালিকামাষকঠিঞ্জরকুতুম্বকম্| চিল্লীলট্বাকনিষ্পাবকুরূটকগবেধুকাঃ| যাতুকা সালকল্যাণী শ্রীপর্ণী পীলুপর্ণিকা| কুমারী জীবলোণীকা যবশাকসুবর্চলাঃ| কুষ্মাণ্ডনীলিনী স্বর্চা বৃকধূমকলক্ষ্মণা| আলূপানি চ সর্বাণি তথা সূপ্যানি রালকঃ| জীবন্তিকঞ্চুঞ্চুপর্ণীপ্রপুন্নাটকুবেরকম্| স্বাদু রূক্ষং সলবণং বাতশ্লেষ্মকরং গুরু| শীতলং সৃষ্টবিণ্মূত্রং প্রাযো বিষ্টভ্য জীর্যতি| স্বিন্নং নিষ্পীডিতরসং স্নেহাঢ্যং নাতিদোষলম্||১২৯||
कलम्बुनालिकामाषकठिञ्जरकुतुम्बकम्| चिल्लीलट्वाकनिष्पावकुरूटकगवेधुकाः| यातुका सालकल्याणी श्रीपर्णी पीलुपर्णिका| कुमारी जीवलोणीका यवशाकसुवर्चलाः| कुष्माण्डनीलिनी स्वर्चा वृकधूमकलक्ष्मणा| आलूपानि च सर्वाणि तथा सूप्यानि रालकः| जीवन्तिकञ्चुञ्चुपर्णीप्रपुन्नाटकुबेरकम्| स्वादु रूक्षं सलवणं वातश्लेष्मकरं गुरु| शीतलं सृष्टविण्मूत्रं प्रायो विष्टभ्य जीर्यति| स्विन्नं निष्पीडितरसं स्नेहाढ्यं नातिदोषलम्||१२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cillIguNAH (130) · Śloka 130
লঘুপত্রা তু যা চিল্লী সা বাস্তুকসমা মতা||১৩০||
लघुपत्रा तु या चिल्ली सा वास्तुकसमा मता||१३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana takkArIvaraNayorguNAH (131) · Śloka 131
তক্কারীবরণং স্বাদু সতিক্তং কফবাতজিত্||১৩১||
तक्कारीवरणं स्वादु सतिक्तं कफवातजित्||१३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana varShABUkAlaSAkAnAM guNAH (132) · Śloka 132
বর্ষাভ্বৌ কালশাকং চ সক্ষারং কটু তিক্তকম্| দীপনং ভেদনং হন্তি গরশোফকফানিলান্||১৩২||
वर्षाभ्वौ कालशाकं च सक्षारं कटु तिक्तकम्| दीपनं भेदनं हन्ति गरशोफकफानिलान्||१३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ciribilvA~gkuraguNAH (133) · Śloka 133
দীপনাঃ কফবাতঘ্নাশ্চিরিবিল্বাঙ্কুরাঃ সরাঃ||১৩৩||
दीपनाः कफवातघ्नाश्चिरिबिल्वाङ्कुराः सराः||१३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana urUbUkalA~ggalyorguNAH (134) · Śloka 134
লঘুরুষ্ণা সরা তিক্তা সোরুবূকা চ লাঙ্গলী||১৩৪||
लघुरुष्णा सरा तिक्ता सोरुबूका च लाङ्गली||१३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tilavetasayorguNAH (135) · Śloka 135
বাতলৌ কটুতিক্তাম্লৌ ভেদিনৌ তিলবেতসৌ||১৩৫||
वातलौ कटुतिक्ताम्लौ भेदिनौ तिलवेतसौ||१३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcA~ggulaguNAH (136) · Śloka 136
তদ্বত্পঞ্চাঙ্গুলো...................||১৩৬||
तद्वत्पञ्चाङ्गुलो...................||१३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vaMSakarIraguNAH (137) · Śloka 137
.............বংশকরীরাস্তু বিদাহিনঃ| বাতপিত্তকরা রূক্ষাঃ কটুপাকাঃ কফাপহাঃ||১৩৭||
.............वंशकरीरास्तु विदाहिनः| वातपित्तकरा रूक्षाः कटुपाकाः कफापहाः||१३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bilvAdi SAkatrayaguNAH (138) · Śloka 138
বিল্বরাস্নাবলাশাকং বাতঘ্নমতিসারজিত্||১৩৮||
बिल्वरास्नाबलाशाकं वातघ्नमतिसारजित्||१३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vatsAdanyAdiguNAH (139) · Śloka 139
বাযুং বত্সাদনী হন্যাত্ কফং গণ্ডীরচিত্রকৌ||১৩৯||
वायुं वत्सादनी हन्यात् कफं गण्डीरचित्रकौ||१३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pattUraguNAH (140) · Śloka 140
পত্তূরো দীপনস্তিক্তঃ প্লীহার্শঃকফবাতজিত্||১৪০||
पत्तूरो दीपनस्तिक्तः प्लीहार्शःकफवातजित्||१४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAsamardaguNAH (141) · Śloka 141
ক্রিমিকাসকফোত্ক্লেদান্কাসমর্দো জযেত্সরঃ||১৪১||
क्रिमिकासकफोत्क्लेदान्कासमर्दो जयेत्सरः||१४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kausumBaSAkaguNAH (142) · Śloka 142
রূক্ষোষ্ণমম্লং কৌসুম্ভং গুরু পিত্তকরং সরম্||১৪২||
रूक्षोष्णमम्लं कौसुम्भं गुरु पित्तकरं सरम्||१४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sArShapashAkaguNAH (143) · Śloka 143
সক্ষারং মধুরং স্নিগ্ধমুষ্ণং গুরু চ সার্ষপম্| শাকানামবরং বদ্ধবিণ্মূত্রং সর্বদোষকৃত্||১৪৩||
सक्षारं मधुरं स्निग्धमुष्णं गुरु च सार्षपम्| शाकानामवरं बद्धविण्मूत्रं सर्वदोषकृत्||१४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avasthAdiBedena mUlakaguNAH (144) · Śloka 144
যদ্বালমব্যক্তরসং কিঞ্চিত্ক্ষারং সতিক্তকম্| তন্মূলকং দোষহরং লঘু সোষ্ণং নিযচ্ছতি| গুল্মকাসক্ষযশ্বাসব্রণনেত্রগলামযান্| স্বরাগ্নিসাদোদাবর্তপীনসাংশ্চ মহত্পুনঃ| গুরূষ্ণকটুকং স্বাদু বিপাকং সর্বদোষকৃত্| গুর্বভিষ্যন্দি চ স্নিগ্ধসিদ্ধং তদপি বাতজিত্| বাতশ্লেষ্মহরং শুষ্কং সর্বমামং তু দোষলম্||১৪৪||
यद्बालमव्यक्तरसं किञ्चित्क्षारं सतिक्तकम्| तन्मूलकं दोषहरं लघु सोष्णं नियच्छति| गुल्मकासक्षयश्वासव्रणनेत्रगलामयान्| स्वराग्निसादोदावर्तपीनसांश्च महत्पुनः| गुरूष्णकटुकं स्वादु विपाकं सर्वदोषकृत्| गुर्वभिष्यन्दि च स्निग्धसिद्धं तदपि वातजित्| वातश्लेष्महरं शुष्कं सर्वमामं तु दोषलम्||१४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piNDAlukaguNAH (145) · Śloka 145
কটূষ্ণো বাতকফহা পিণ্ডালুঃ পিত্তবর্ধনঃ||১৪৫||
कटूष्णो वातकफहा पिण्डालुः पित्तवर्धनः||१४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuTherAdiguNAH (haritavargaH) (146) · Śloka 146
কুঠেরশিগ্রুসুরসসুমুখাসুরিভূস্তৃণাঃ| ধান্যতুম্বুরুশৈলেযযবানী শৃঙ্গিবেরকাঃ| পর্ণাসো গৃঞ্জনোঽজাজী জীরকং গজপিপ্পলী| ফণির্জার্জকজম্বীরখরাহ্বাকালমালিকাঃ| দীপ্যকঃ ক্ষবকদ্বীপিবস্তগন্ধাদি বদ্ধবিট্| রসে পাকে চ কটুকং দোষোত্ক্লেশকরং লঘু| বিদাহি রূক্ষতীক্ষ্ণোষ্ণং দৃক্শুক্রক্রিমিনাশনম্| বর্গো হরিতকাখ্যোঽযমুপদংশেষু যুজ্যতে| বাসনো ব্যঞ্জনানাং চ হৃদ্যো দীপনরোচনঃ||১৪৬||
कुठेरशिग्रुसुरससुमुखासुरिभूस्तृणाः| धान्यतुम्बुरुशैलेययवानी शृङ्गिवेरकाः| पर्णासो गृञ्जनोऽजाजी जीरकं गजपिप्पली| फणिर्जार्जकजम्बीरखराह्वाकालमालिकाः| दीप्यकः क्षवकद्वीपिबस्तगन्धादि बद्धविट्| रसे पाके च कटुकं दोषोत्क्लेशकरं लघु| विदाहि रूक्षतीक्ष्णोष्णं दृक्शुक्रक्रिमिनाशनम्| वर्गो हरितकाख्योऽयमुपदंशेषु युज्यते| वासनो व्यञ्जनानां च हृद्यो दीपनरोचनः||१४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana surasasumuKadhAnakAnAM guNAH (147) · Śloka 147
হিধ্মাকাসবিষশ্বাসপার্শ্বরুক্পূতিগন্ধহা| সুরসঃ সুমুখঃ শোফগন্ধহা ধানকা পুনঃ| কষাযতিক্তমধুরা মূত্রলা ন চ পিত্তকৃত্||১৪৭||
हिध्माकासविषश्वासपार्श्वरुक्पूतिगन्धहा| सुरसः सुमुखः शोफगन्धहा धानका पुनः| कषायतिक्तमधुरा मूत्रला न च पित्तकृत्||१४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana KarAhvacitrakayorguNAH (148) · Śloka 148
খরাহ্বা বস্তিশূলঘ্নী চিত্রকো দীপনঃ পরম্||১৪৮||
खराह्वा बस्तिशूलघ्नी चित्रको दीपनः परम्||१४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lashunaguNAH (149) · Śloka 149
পত্রে সক্ষারমধুরো মধ্যে মধুরপিচ্ছিলঃ| তীক্ষ্ণোষ্ণো লশুনঃ কন্দে কটুপাকরসঃ সরঃ| হৃদ্যঃ কেশ্যঃ গুরুর্বৃষ্যঃ স্নিগ্ধো রোচনদীপনঃ| ভগ্নসন্ধানকৃদ্ বল্যো রক্তপিত্তপ্রদূষণঃ| কিলাসকুষ্ঠগুল্মার্শীমেহক্রিমিকফানিলান্| সহিধ্মাপীনসশ্বাসকাসান্ হন্তি রসাযনম্||১৪৯||
पत्रे सक्षारमधुरो मध्ये मधुरपिच्छिलः| तीक्ष्णोष्णो लशुनः कन्दे कटुपाकरसः सरः| हृद्यः केश्यः गुरुर्बृष्यः स्निग्धो रोचनदीपनः| भग्नसन्धानकृद् बल्यो रक्तपित्तप्रदूषणः| किलासकुष्ठगुल्मार्शीमेहक्रिमिकफानिलान्| सहिध्मापीनसश्वासकासान् हन्ति रसायनम्||१४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana palANDuguNAH (150) · Śloka 150
পলাণ্ডুস্তদ্গুণৈর্ন্যূনো বিপাকে মধুরস্তু সঃ| কফং করোতি নো পিত্তং কেবলানিলনাশনঃ||১৫০||
पलाण्डुस्तद्गुणैर्न्यूनो विपाके मधुरस्तु सः| कफं करोति नो पित्तं केवलानिलनाशनः||१५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sUraNabhUkandayorguNAH (151) · Śloka 151
দীপনঃ সূরণো রূচ্যঃ কফঘ্নো বিশদো লঘুঃ| বিশেষাদর্শসাং পথ্যো ভূকন্দস্ত্বতিদোষলঃ||১৫১||
दीपनः सूरणो रूच्यः कफघ्नो विशदो लघुः| विशेषादर्शसां पथ्यो भूकन्दस्त्वतिदोषलः||१५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAkAnAM patrapuShpAdikrameNa yathottaraM gurutvam (152) · Śloka 152
পত্রে পুষ্পে ফলে নালে কন্দে চ গুরুতা ক্রমাত্||১৫২||
पत्रे पुष्पे फले नाले कन्दे च गुरुता क्रमात्||१५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana varAvaraSAkam (153) · Śloka 153
বরা শাকেষু জীবন্তী সার্ষপাস্ত্ববরাঃ পরম্||১৫৩||
वरा शाकेषु जीवन्ती सार्षपास्त्ववराः परम्||१५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana (6) PalavargaH drAkShAguNAH (154) · Śloka 154
দ্রাক্ষা ফলোত্তমা বৃষ্যা চক্ষুষ্যা সৃষ্টমূত্রবিট্| স্বাদু পাকরসা স্নিগ্ধা সকষাযা হিমা গুরুঃ| নিহন্ত্যনিলপিত্তাস্রতিক্তাস্যত্বমদাত্যযান্| তৃষ্ণাকাসজ্বরশ্বাসস্বরভেদক্ষতক্ষযান্||১৫৪||
द्राक्षा फलोत्तमा वृष्या चक्षुष्या सृष्टमूत्रविट्| स्वादु पाकरसा स्निग्धा सकषाया हिमा गुरुः| निहन्त्यनिलपित्तास्रतिक्तास्यत्वमदात्ययान्| तृष्णाकासज्वरश्वासस्वरभेदक्षतक्षयान्||१५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dADimaguNAH (155) · Śloka 155
উদ্রিক্তপিত্তাঞ্জযতি ত্রিদোষান্ স্বাদু দাডিমম্| পিত্তাবিরোধি নাত্যুষ্ণমম্লং বাতকফাপহম্| সর্বং হৃদ্যং লঘুঃ স্নিগ্ধং গ্রাহি রোচনদীপনম্||১৫৫||
उद्रिक्तपित्ताञ्जयति त्रिदोषान् स्वादु दाडिमम्| पित्ताविरोधि नात्युष्णमम्लं वातकफापहम्| सर्वं हृद्यं लघुः स्निग्धं ग्राहि रोचनदीपनम्||१५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kadalyAdiphalAnAM sAmAnyaguNAH (156) · Śloka 156
মোচখর্জূরপনসনালিকেরপরুষকম্| আম্রাততালকাশ্মর্যরাজাদনমধূকজম্| সৌবীরবদরাঙ্কোলফল্গুশ্লেষ্মাতকোদ্ভবম্| বাতামাভিষুকাক্ষোডমুকূলকনিকোচকম্| উরুমাণং প্রিযালং চ বৃংহণং গুরুশীতলম্| দাহক্ষতক্ষযহরং রক্তপিত্তপ্রসাদনম্| স্বাদু পাকরসং স্নিগ্ধং বিষ্টম্ভি কফশুক্রকৃত্||১৫৬||
मोचखर्जूरपनसनालिकेरपरुषकम्| आम्राततालकाश्मर्यराजादनमधूकजम्| सौवीरबदराङ्कोलफल्गुश्लेष्मातकोद्भवम्| वातामाभिषुकाक्षोडमुकूलकनिकोचकम्| उरुमाणं प्रियालं च बृंहणं गुरुशीतलम्| दाहक्षतक्षयहरं रक्तपित्तप्रसादनम्| स्वादु पाकरसं स्निग्धं विष्टम्भि कफशुक्रकृत्||१५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAlikeraguNAH,kadalIPalaguNAH,rAjAdanaPalaguNAH (157) · Śloka 157
নালিকেরং গুরু স্নিগ্ধং পিত্তঘ্নং স্বাদু শীতলম্| বলমাংসকরং হৃদ্যং বৃংহণং বস্তিশোধনম্| মোচং স্বাদুরসং প্রোক্তং কষাযং নাতিশীতলম্| রক্তপিত্তহরং বৃষ্যং রুচ্যং শ্লেষ্মকরং গুরু| স্নিগ্ধং স্বাদু কষাযং চ রাজাদনফলং গুরু||১৫৭||
नालिकेरं गुरु स्निग्धं पित्तघ्नं स्वादु शीतलम्| बलमांसकरं हृद्यं बृंहणं बस्तिशोधनम्| मोचं स्वादुरसं प्रोक्तं कषायं नातिशीतलम्| रक्तपित्तहरं वृष्यं रुच्यं श्लेष्मकरं गुरु| स्निग्धं स्वादु कषायं च राजादनफलं गुरु||१५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tAlaPalakASmarIPalaguNAH (158) · Śloka 158
ফলং তু পিত্তলং তালং সরং কাশ্মর্যজং হিমম্| শকৃন্মূত্রবিবন্ধঘ্নং কেশ্যং মেধ্যং রসাযনম্||১৫৮||
फलं तु पित्तलं तालं सरं काश्मर्यजं हिमम्| शकृन्मूत्रविबन्धघ्नं केश्यं मेध्यं रसायनम्||१५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madhUrakabadaraPalayorguNAH (159) · Śloka 159
মধূকজমহৃদ্যং তু বদরং সরণাত্মকম্||১৫৯||
मधूकजमहृद्यं तु बदरं सरणात्मकम्||१५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAmAdiguNAH (160) · Śloka 160
বাতামাদ্যুষ্ণবীর্যং তু কফপিত্তকরং সরম্||১৬০||
वातामाद्युष्णवीर्यं तु कफपित्तकरं सरम्||१६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana priyAlaguNAH (161) · Śloka 161
পরং বাতহরং স্নিগ্ধমনুষ্ণং তু প্রিযালজম্||১৬১||
परं वातहरं स्निग्धमनुष्णं तु प्रियालजम्||१६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana priyAlamajjakolamajjayorguNAH (162) · Śloka 162
প্রিযালমজ্জা মধুরো বৃষ্যঃ পিত্তানিলাপহঃ| কোলমজ্জা গুণৈস্তদ্বত্তৃট্ছর্দিঃ কাসজিচ্চ সঃ||১৬২||
प्रियालमज्जा मधुरो वृष्यः पित्तानिलापहः| कोलमज्जा गुणैस्तद्वत्तृट्छर्दिः कासजिच्च सः||१६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tindukAdInAM sAmAnyaguNAH (163) · Śloka 163
তিন্দুকাশ্মন্তকাসীনফলিনী বিম্বিতোদনম্| টঙ্কাশ্বকর্ণবকুলগাঙ্গেরুধবধন্বনম্| শ্বেতপাককপিত্থানি সিঞ্চতী ভব্যজাম্ববম্| ক্ষীরিবৃক্ষভবং বীজং পৌষ্করং কফপিত্তজিত্| কষাযমধুরং রূক্ষং শীতলং গুরু লেখনম্| বিবন্ধাধ্মানজননং স্তম্ভনং বাতকোপনম্||১৬৩||
तिन्दुकाश्मन्तकासीनफलिनी बिम्बितोदनम्| टङ्काश्वकर्णबकुलगाङ्गेरुधवधन्वनम्| श्वेतपाककपित्थानि सिञ्चती भव्यजाम्बवम्| क्षीरिवृक्षभवं बीजं पौष्करं कफपित्तजित्| कषायमधुरं रूक्षं शीतलं गुरु लेखनम्| विबन्धाध्मानजननं स्तम्भनं वातकोपनम्||१६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kapitthaguNAH (164) · Śloka 164
কপিত্থমামং কণ্ঠঘ্নং কষাযাম্লং ত্রিদোষকৃত্| পক্বং রুচ্যং কষাযাম্লং স্বাদু হিধ্মাবমিপ্রণুত্| দোষঘ্নং ষাডবারিষ্টরাগযুক্তিষু পূজিতম্| বিষঘ্নমুভযং গ্রাহি কপিত্থান্যেবমাদিশেত্||১৬৪||
कपित्थमामं कण्ठघ्नं कषायाम्लं त्रिदोषकृत्| पक्वं रुच्यं कषायाम्लं स्वादु हिध्मावमिप्रणुत्| दोषघ्नं षाडवारिष्टरागयुक्तिषु पूजितम्| विषघ्नमुभयं ग्राहि कपित्थान्येवमादिशेत्||१६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana si~jcitikAPalaguNAH (165) · Śloka 165
বৃংহণং বাতপিত্তঘ্নং স্নিগ্ধং সিঞ্চিতিকাফলম্||১৬৫||
बृंहणं वातपित्तघ्नं स्निग्धं सिञ्चितिकाफलम्||१६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BavyajAmbavakShIrivRukShaPalaguNAH (166) · Śloka 166
ভব্যং বিশদমম্লঞ্চ জাম্ববং ত্বতিবাতলম্| বিষ্টম্ভকৃদকণ্ঠ্যং চ সাম্লন্তু ক্ষীরিবৃক্ষজম্||১৬৬||
भव्यं विशदमम्लञ्च जाम्बवं त्वतिवातलम्| विष्टम्भकृदकण्ठ्यं च साम्लन्तु क्षीरिवृक्षजम्||१६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana akShakIPalaguNAH (167) · Śloka 167
পিত্তশ্লেষ্মঘ্নমম্লং চ বাতলং চাক্ষকীফলম্||১৬৭||
पित्तश्लेष्मघ्नमम्लं च वातलं चाक्षकीफलम्||१६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmraguNAHsahakArarasaguNAH (168) · Śloka 168
বালং কষাযকট্বম্লং রূক্ষং বাতাস্রপিত্তকৃত্| সম্পূর্ণমাম্রমম্লং তু রক্তপিত্তকফপ্রদম্| স্বাদু সাম্লং গুরু স্নিগ্ধং মারুতঘ্নমপিত্তলম্| হৃদ্যং পর্যাগতং শ্লেষ্মমাংসশুক্রবলপ্রদম্| সহকাররসো হৃদ্যঃ সুরভিঃ স্নিগ্ধরোচনঃ| দীপনঃ পিত্তবাতঘ্নঃ শুক্রশোণিতশুদ্ধিকৃত্||১৬৮||
बालं कषायकट्वम्लं रूक्षं वातास्रपित्तकृत्| सम्पूर्णमाम्रमम्लं तु रक्तपित्तकफप्रदम्| स्वादु साम्लं गुरु स्निग्धं मारुतघ्नमपित्तलम्| हृद्यं पर्यागतं श्लेष्ममांसशुक्रबलप्रदम्| सहकाररसो हृद्यः सुरभिः स्निग्धरोचनः| दीपनः पित्तवातघ्नः शुक्रशोणितशुद्धिकृत्||१६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lavalIPalaguNAH (169) · Śloka 169
কষাযং রোচনং হৃদ্যং বাতলং লবলীফলম্||১৬৯||
कषायं रोचनं हृद्यं वातलं लवलीफलम्||१६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bilvaguNAH (170) · Śloka 170
গুর্বগ্নিসাদকৃদ্বিল্বং দোষলং পূতিমারুতম্| পক্বং বালং পুনস্তীক্ষ্ণং পিত্তলং লঘুদীপনম্| বাতশ্লেষ্মঘ্নমুষ্ণং চ স্নিগ্ধং গ্রাহ্যুভযং পরম্||১৭০||
गुर्वग्निसादकृद्बिल्वं दोषलं पूतिमारुतम्| पक्वं बालं पुनस्तीक्ष्णं पित्तलं लघुदीपनम्| वातश्लेष्मघ्नमुष्णं च स्निग्धं ग्राह्युभयं परम्||१७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRukShAmlakoSAmrayorguNAH (171) · Śloka 171
বৃক্ষাম্লং গ্রাহি রূক্ষোষ্ণং লঘু দীপনরোচনম্| বাতশ্লেষ্মহরং কিঞ্চিদূনং কোশাম্লজং ততঃ||১৭১||
वृक्षाम्लं ग्राहि रूक्षोष्णं लघु दीपनरोचनम्| वातश्लेष्महरं किञ्चिदूनं कोशाम्लजं ततः||१७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kara~jjaPalaguNAH (172) · Śloka 172
ফলং করঞ্জং বিষ্টম্ভি পিত্তশ্লেষ্মাবিরোধি চ||১৭২||
फलं करञ्जं विष्टम्भि पित्तश्लेष्माविरोधि च||१७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SamIPalaguNAH (173) · Śloka 173
গুরূষ্ণমধুরং রূক্ষং কেশঘ্নং চ শমীফলম্||১৭৩||
गुरूष्णमधुरं रूक्षं केशघ्नं च शमीफलम्||१७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pIluPalaguNAH (174) · Śloka 174
কটুপাকরসং পীলু তীক্ষ্ণোষ্ণং ভেদি পিত্তলম্| ক্রিমি গুল্মোদরগরপ্লীহার্শঃ কফবাতজিত্| সতিক্তং স্বাদু যত্পীলু নাত্যুষ্ণং তত্ত্রিদোষজিত্||১৭৪||
कटुपाकरसं पीलु तीक्ष्णोष्णं भेदि पित्तलम्| क्रिमि गुल्मोदरगरप्लीहार्शः कफवातजित्| सतिक्तं स्वादु यत्पीलु नात्युष्णं तत्त्रिदोषजित्||१७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nIpAdiPalAnAM guNAH (175) · Śloka 175
নীপং শতাক্ষিকং প্রাচীনাগরং তৃণশূল্যজম্| অস্মাদল্পান্তরগুণমেঙ্গুদং সবিকঙ্কতম্||১৭৫||
नीपं शताक्षिकं प्राचीनागरं तृणशूल्यजम्| अस्मादल्पान्तरगुणमेङ्गुदं सविकङ्कतम्||१७५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAtulu~ggaguNAH (176) · Śloka 176
ত্বক্তিক্তকটুকা স্নিগ্ধা মাতুলুঙ্গস্য বাতজিত্| বৃংহণং মধুরং মাংসং বাতপিত্তহরং গুরু| লঘু তত্কেসরং কাসশ্বাসহিধ্মামদাত্যযান্| অস্যশোষানিলশ্লেষ্মবিবন্ধচ্ছর্দ্যরোচকান্| গুল্মোদরার্শঃশূলানি মন্দাগ্নিত্বং চ নাশযেত্||১৭৬||
त्वक्तिक्तकटुका स्निग्धा मातुलुङ्गस्य वातजित्| बृंहणं मधुरं मांसं वातपित्तहरं गुरु| लघु तत्केसरं कासश्वासहिध्मामदात्ययान्| अस्यशोषानिलश्लेष्मविबन्धच्छर्द्यरोचकान्| गुल्मोदरार्शःशूलानि मन्दाग्नित्वं च नाशयेत्||१७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhallAtakaguNAH (177) · Śloka 177
ভল্লাতকস্য ত্বঙ্মাংস বৃংহণং স্বাদু শীতলম্| তদস্থ্যগ্নিসমং মেধ্যং কফবাতহরং পরম্||১৭৭||
भल्लातकस्य त्वङ्मांस बृंहणं स्वादु शीतलम्| तदस्थ्यग्निसमं मेध्यं कफवातहरं परम्||१७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pArAvatArukayorguNAH (178) · Śloka 178
স্বাদ্বম্লং শীতমুষ্ণঞ্চ দ্বিধা পারাবতং গুরু| রুচ্যমত্যগ্নিশমনং রুচ্যং মধুরমারুকম্| পক্বমাশু জরাং যাতি নাত্যুষ্ণং গুরু দোষলম্||১৭৮||
स्वाद्वम्लं शीतमुष्णञ्च द्विधा पारावतं गुरु| रुच्यमत्यग्निशमनं रुच्यं मधुरमारुकम्| पक्वमाशु जरां याति नात्युष्णं गुरु दोषलम्||१७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ArdradrAkShAdiguNAH (179) · Śloka 179
দ্রাক্ষাপরূষকং চার্দ্রমম্লং পিত্তকফপ্রদম্| গুরূষ্ণবীর্যং বাতঘ্নং সরং সকরমর্দকম্||১৭৯||
द्राक्षापरूषकं चार्द्रमम्लं पित्तकफप्रदम्| गुरूष्णवीर्यं वातघ्नं सरं सकरमर्दकम्||१७९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kolAdiguNAH (180) · Śloka 180
তথাম্লং কোলকর্কন্ধুলিকুচাম্রাতকারুকম্| ঐরাবতং দন্তশঠং সত্রুদং মৃগতিণ্ডকম্| নাতিপিত্তকরং পক্বং শুষ্কং চ করমর্দকম্||১৮০||
तथाम्लं कोलकर्कन्धुलिकुचाम्रातकारुकम्| ऐरावतं दन्तशठं सत्रुदं मृगतिण्डकम्| नातिपित्तकरं पक्वं शुष्कं च करमर्दकम्||१८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana amlikA~gkolayorguNAH (181) · Śloka 181
দীপনং ভেদনং শুষ্কমম্লিকাঙ্কোলযোঃ ফলম্| তৃষ্ণাশ্রমক্লমচ্ছেদি লঘ্বিষ্টং কফবাতযোঃ||১৮১||
दीपनं भेदनं शुष्कमम्लिकाङ्कोलयोः फलम्| तृष्णाश्रमक्लमच्छेदि लघ्विष्टं कफवातयोः||१८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana likucaguNAH (182) · Śloka 182
ফলানামবরং তত্র লিকুচং সর্বদোষকৃত্||১৮২||
फलानामवरं तत्र लिकुचं सर्वदोषकृत्||१८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sApavAdaH tyAjyadhAnyashAkaphalanirdeshaH (183) · Śloka 183
হিমানিলোষ্ণদুর্বাতব্যললালাদিদূষিতম্| জন্তুজুষ্টং জলে মগ্নমভূমিজমনার্তবম্| অন্যধান্যযুতং হীনবীর্যং জীর্ণতযাঽতি চ| ধান্যং ত্যজেত্তথা শাকং রূক্ষসিদ্ধমকোমলম্| অসঞ্জাতরসং তদ্বচ্ছুষ্কং চান্যত্র মূলকাত্| প্রাযেণ ফলমপ্যেবং তথামং বিল্ববর্জিতম্||১৮৩||
हिमानिलोष्णदुर्वातव्यललालादिदूषितम्| जन्तुजुष्टं जले मग्नमभूमिजमनार्तवम्| अन्यधान्ययुतं हीनवीर्यं जीर्णतयाऽति च| धान्यं त्यजेत्तथा शाकं रूक्षसिद्धमकोमलम्| असञ्जातरसं तद्वच्छुष्कं चान्यत्र मूलकात्| प्रायेण फलमप्येवं तथामं बिल्ववर्जितम्||१८३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana (7) mAtrAdivargaH prakaraNopasaMhAraH (184) · Śloka 184
শকশিম্বিলপক্বান্নমাংসশাকফলাশ্রযৈঃ| বর্গৈরন্নৈকদেশোঽযং ভূযিষ্ঠমুপযোগবান্| নির্দিষ্টো রসবীর্যাদ্যৈর্যথাস্বং কর্মসাধনে||১৮৪||
शकशिम्बिलपक्वान्नमांसशाकफलाश्रयैः| वर्गैरन्नैकदेशोऽयं भूयिष्ठमुपयोगवान्| निर्दिष्टो रसवीर्याद्यैर्यथास्वं कर्मसाधने||१८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAtrAdivaSAt hitAhitasyABimatavastunaH niravaSeSheNa guNakathanaM duSSakam (185) · Śloka 185
ন শক্যং বিস্তরেণাপি বক্তুং সর্বং তু সর্বথা| হিতাহিতত্বেঽপ্যেকান্তনিযমোঽস্মাদনিশ্চিতঃ| মাত্রাযোগক্রিযাদেশকালাবস্থাদিভেদতঃ| ততস্ততো যতো দৃষ্টাস্তে তে ভাবাস্তথা তথা||১৮৫||
न शक्यं विस्तरेणापि वक्तुं सर्वं तु सर्वथा| हिताहितत्वेऽप्येकान्तनियमोऽस्मादनिश्चितः| मात्रायोगक्रियादेशकालावस्थादिभेदतः| ततस्ततो यतो दृष्टास्ते ते भावास्तथा तथा||१८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAtrAviSeShodAharaNAni (186) · Śloka 186
মাত্রযা সেবিতং মদ্যং হন্তি রোগাংস্তদুদ্ভবান্| নিষেব্যমাণং তিলশো বিষমপ্যমৃতাযতে| হীনাতিমাত্রমশনং মরুন্নিচযকোপনম্| ভজেতে বিষরুপত্বং তুল্যাংশে মধুসর্পিষী||১৮৬||
मात्रया सेवितं मद्यं हन्ति रोगांस्तदुद्भवान्| निषेव्यमाणं तिलशो विषमप्यमृतायते| हीनातिमात्रमशनं मरुन्निचयकोपनम्| भजेते विषरुपत्वं तुल्यांशे मधुसर्पिषी||१८६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMyogaviSeShodAharaNam (187) · Śloka 187
ক্ষারোঽম্লরসসংযোগো মধুরীভবতি ক্ষণাত্| উত্তুণ্ডকস্যাস্তিন্দুকেন তিক্ততা মধুরাযতে| হিঙ্গুর্গৈরিকসিন্ধূত্থং গন্ধবর্ণরসাধিকম্| পূগতাম্বূলশঙ্খেভ্যো গন্ধবর্ণরসোদ্ভবঃ| কোদ্রবো হন্ত্যসৃক্পিত্তং করোত্যেব বিদাহিভিঃ| কুষ্ঠং তত্কার্যপি তিলো হন্তি ভল্লাতকৈঃ সহ| গুডঃ কর্তাগ্নিসাদস্য স হিনস্ত্যভযাদিভিঃ| তৃষ্যত্যগ্নেঃ সমদনং সর্পিরপ্যুপদিশ্যতে| জীবনীযমপি ক্ষীরং বিষলেশেন মৃত্যবে| তুল্যে অপি হতোঽন্যোন্যং বিষে স্থাবরজঙ্গমে| সক্তবো বাতলা রূক্ষাঃ পীতাস্তে তর্পযন্তি তু||১৮৭||
क्षारोऽम्लरससंयोगो मधुरीभवति क्षणात्| उत्तुण्डकस्यास्तिन्दुकेन तिक्तता मधुरायते| हिङ्गुर्गैरिकसिन्धूत्थं गन्धवर्णरसाधिकम्| पूगताम्बूलशङ्खेभ्यो गन्धवर्णरसोद्भवः| कोद्रवो हन्त्यसृक्पित्तं करोत्येव विदाहिभिः| कुष्ठं तत्कार्यपि तिलो हन्ति भल्लातकैः सह| गुडः कर्ताग्निसादस्य स हिनस्त्यभयादिभिः| तृष्यत्यग्नेः समदनं सर्पिरप्युपदिश्यते| जीवनीयमपि क्षीरं विषलेशेन मृत्यवे| तुल्ये अपि हतोऽन्योन्यं विषे स्थावरजङ्गमे| सक्तवो वातला रूक्षाः पीतास्ते तर्पयन्ति तु||१८७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svabhAvavisheShodAharaNam (188) · Śloka 188
বিনাপি চোপযোগেন মণিমন্ত্রাদিকার্যকৃত্||১৮৮||
विनापि चोपयोगेन मणिमन्त्रादिकार्यकृत्||१८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMskAravisheShodAharaNam (189) · Śloka 189
আর্দ্রকাজ্জাযতে শুণ্ঠী সংস্কারেণ লঘীযসী| লঘুভ্যোঽপি হি সক্তুভ্যো গুরবঃ সিদ্ধপিণ্ডিকাঃ||১৮৯||
आर्द्रकाज्जायते शुण्ठी संस्कारेण लघीयसी| लघुभ्योऽपि हि सक्तुभ्यो गुरवः सिद्धपिण्डिकाः||१८९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kriyAsvabhAvavisheShodAharaNam (190) · Śloka 190
ভৃষ্টঃ ক্ষুণ্ণোঽপি পৃথুকো রক্তশালের্লঘোর্গুরুঃ||১৯০||
भृष्टः क्षुण्णोऽपि पृथुको रक्तशालेर्लघोर्गुरुः||१९०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kriyAvisheShodAharaNam (191) · Śloka 191
শালিঃ পিষ্টো গরীযস্ত্বং গোধূমাদপি গচ্ছতি||১৯১||
शालिः पिष्टो गरीयस्त्वं गोधूमादपि गच्छति||१९१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMskAravisheShodAharaNam (192) · Śloka 192
লঘু পিত্তহরা লাজা ব্রীহিতো গুরুপিত্তলাত্| সংগ্রাহিণো লঘুর্মুদ্গাত্কুল্মাষো ভেদনো গুরুঃ| আমং গ্রাহিতরং তক্রং নাগরীকৃতমার্দ্রকম্||১৯২||
लघु पित्तहरा लाजा व्रीहितो गुरुपित्तलात्| संग्राहिणो लघुर्मुद्गात्कुल्माषो भेदनो गुरुः| आमं ग्राहितरं तक्रं नागरीकृतमार्द्रकम्||१९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMyogasaMskAraviSeShodAharaNAni (193) · Śloka 193
গুডাত্তোযাচ্চ সুতরাং মূত্রলং গুরু পানকম্||১৯৩||
गुडात्तोयाच्च सुतरां मूत्रलं गुरु पानकम्||१९३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kriyAsaMyogavisheShodAharaNam (194) · Śloka 194
গরীযো গুডদধ্যুত্থা রসালা চাতিশুক্রলা||১৯৪||
गरीयो गुडदध्युत्था रसाला चातिशुक्रला||१९४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kriyAvisheShodAharaNam (195) · Śloka 195
দণ্ডাভিমথনাদ্দধ্নো গুরুণশ্চাতিশোফদাত্| অনুদ্ধৃতস্নেহমপি তক্রং শোফহরং লঘু||১৯৫||
दण्डाभिमथनाद्दध्नो गुरुणश्चातिशोफदात्| अनुद्धृतस्नेहमपि तक्रं शोफहरं लघु||१९५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svabhAvavisheShodAharaNam (196) · Śloka 196
সর্পিঃ স্নিগ্ধতরং হন্তি নার্দিতং নবনীতবত্||১৯৬||
सर्पिः स्निग्धतरं हन्ति नार्दितं नवनीतवत्||१९६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMskAravisheShodAharaNam (197) · Śloka 197
চক্ষুষ্যোঽপি হি গোধূমস্তৈলপক্বস্তু দৃষ্টিহা| মূলকং দোষজননং সিদ্ধং তু তদদোষলম্| উষ্ণং বিষীভবত্যেব বিষঘ্নমপি মাক্ষিকম্||১৯৭||
चक्षुष्योऽपि हि गोधूमस्तैलपक्वस्तु दृष्टिहा| मूलकं दोषजननं सिद्धं तु तददोषलम्| उष्णं विषीभवत्येव विषघ्नमपि माक्षिकम्||१९७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAtraviSeShodAharaNAni (198) · Śloka 198
দুর্ভাজনস্থা দ্রাক্ষাম্লা দোষলা চ প্রজাযতে||১৯৮||
दुर्भाजनस्था द्राक्षाम्ला दोषला च प्रजायते||१९८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viruddhakriyAprayogaviSeShodAharaNam (199) · Śloka 199
শ্লখ্শ্ণশুষ্কঘনো লেপশ্চন্দনস্যাপি দাহকৃত্| ত্বগ্গতস্যোষ্মণো রোধাচ্ছীতকৃত্ত্বন্যথাঽগুরোঃ||১৯৯||
श्लख्श्णशुष्कघनो लेपश्चन्दनस्यापि दाहकृत्| त्वग्गतस्योष्मणो रोधाच्छीतकृत्त्वन्यथाऽगुरोः||१९९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kriyAsvaBAvavisheShodAharaNam (200) · Śloka 200
মেধ্যস্তিলঃ স্পর্শশীতো মেধ্যং তৈলং খলো হিমঃ| তস্যৈব শ্লেষ্মকারিত্বং ন তৈলস্য খলস্য বা||২০০||
मेध्यस्तिलः स्पर्शशीतो मेध्यं तैलं खलो हिमः| तस्यैव श्लेष्मकारित्वं न तैलस्य खलस्य वा||२००||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svaBAvavisheShodAharaNam (201) · Śloka 201
দধ্নি শ্বযথুকারিত্বং ন তক্রনবনীতযোঃ||২০১||
दध्नि श्वयथुकारित्वं न तक्रनवनीतयोः||२०१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana deshavisheSheShu sAtmyavisheShodAharaNAni (202) · Śloka 202
দেশবিশেষেষু সাত্ম্যবিশেষোদাহরণানি ভূমিসাত্ম্যং দধিক্ষীরকরীরং মরুবাসিষু| ক্ষারঃ প্রাচ্যেষু মত্স্যাস্তু সৈন্ধবেষ্বশ্মকেষু তু| তৈলাম্লঃ কন্দমূলানি মলযে কোঙ্কণে পুনঃ| পেযা মন্থ উদীচ্যেষু গোধূমোঽবন্তিভূমিষু| বাহ্লিকা বাহ্লবাশ্চীনাঃ শূলিকা যবনাঃ শকাঃ| মাংসগোধূমমার্দ্বীকশস্ত্রবৈশ্বানরোচিতাঃ||২০২||
देशविशेषेषु सात्म्यविशेषोदाहरणानि भूमिसात्म्यं दधिक्षीरकरीरं मरुवासिषु| क्षारः प्राच्येषु मत्स्यास्तु सैन्धवेष्वश्मकेषु तु| तैलाम्लः कन्दमूलानि मलये कोङ्कणे पुनः| पेया मन्थ उदीच्येषु गोधूमोऽवन्तिभूमिषु| बाह्लिका बाह्लवाश्चीनाः शूलिका यवनाः शकाः| मांसगोधूममार्द्वीकशस्त्रवैश्वानरोचिताः||२०२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dehasAtmyAsAtmyodAharaNAni (203) · Śloka 203
দেহসাত্ম্যং ঘৃতং ক্ষীরং মদ্যং মাংসং চ কস্যচিত্| পেযা যূষো রসোঽন্যস্য গোধূমোঽন্যস্য শালযঃ| অহিতৈরপি তেষাং চ তৈরেবোপহিতং হিতম্||২০৩||
देहसात्म्यं घृतं क्षीरं मद्यं मांसं च कस्यचित्| पेया यूषो रसोऽन्यस्य गोधूमोऽन्यस्य शालयः| अहितैरपि तेषां च तैरेवोपहितं हितम्||२०३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svaBAvavisheShodAharaNam (204) · Śloka 204
অন্নপানৌষধং দোষমাত্রাকালাদ্যপেক্ষযা| সাত্ম্যং হ্যাশু বলং ধত্তে নাতিদোষঞ্চ বহ্বপি||২০৪||
अन्नपानौषधं दोषमात्राकालाद्यपेक्षया| सात्म्यं ह्याशु बलं धत्ते नातिदोषञ्च बह्वपि||२०४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dehavisheShodAharaNam (205) · Śloka 205
স্রংসনং সত্ পযো গব্যং ভবতি গ্রাহি কস্যচিত্||২০৫||
स्रंसनं सत् पयो गव्यं भवति ग्राहि कस्यचित्||२०५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prakRutivisheShaH (206) · Śloka 206
মন্দোঽগ্নির্ভবতি প্রাযঃ কফবাযোত্তরে হিমে||২০৬||
मन्दोऽग्निर्भवति प्रायः कफवायोत्तरे हिमे||२०६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dehavisheShodAharaNam,avasthAvisheShodAharaNam (207) · Śloka 207
বিষঘ্নেনাপি পযসা দেহেঽহের্বধতে বিষম্| স্থূলস্থবিরবালাদৌ বমনাদি নিষিধ্যতে||২০৭||
विषघ्नेनापि पयसा देहेऽहेर्वधते विषम्| स्थूलस्थविरबालादौ वमनादि निषिध्यते||२०७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svabhAvavisheShodAharaNam (208) · Śloka 208
তক্রমামং কফং কোষ্ঠে হন্তি কণ্ঠে করোতি তু| বাতহৃত্বেঽপি মৃদ্বীকখর্জূরং কোষ্ঠবাতকৃত্||২০৮||
तक्रमामं कफं कोष्ठे हन्ति कण्ठे करोति तु| वातहृत्वेऽपि मृद्वीकखर्जूरं कोष्ठवातकृत्||२०८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShayavisheShodAharaNAni (209) · Śloka 209
নাতিপথ্যঃ শিখী পথ্যঃ শ্রোত্রস্বরবযোদৃশাম্||২০৯||
नातिपथ्यः शिखी पथ्यः श्रोत्रस्वरवयोदृशाम्||२०९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dRuShTishrotrayoH svabhAvavisheShodAharaNam (210) · Śloka 210
দৃষ্টেঃ স্পর্শহিমং দ্রব্যং শ্রোত্রস্যোষ্ণং তু পূজিতম্||২১০||
दृष्टेः स्पर्शहिमं द्रव्यं श्रोत्रस्योष्णं तु पूजितम्||२१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avasthAvisheShodAharaNam (211) · Śloka 211
পযঃ স্বাদু সরং শীতং বিপরীতং ততো দধি| কালেন জাযতে তস্মাত্ ক্ষীরবচ্চ পুনর্ঘৃতম্| পযো দধি চ বাতঘ্নমজাতং বাতলং তু তত্| তক্রং গ্রাহি কষাযাম্লমম্লমেব তু ভেদনম্||২১১||
पयः स्वादु सरं शीतं विपरीतं ततो दधि| कालेन जायते तस्मात् क्षीरवच्च पुनर्घृतम्| पयो दधि च वातघ्नमजातं वातलं तु तत्| तक्रं ग्राहि कषायाम्लमम्लमेव तु भेदनम्||२११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMskArakAlavisheShodAharaNAni (212) · Śloka 212
ধাতকীগুডতোযানি কারণং মদ্যশুক্তযোঃ| শীতে ন তু তদাদ্যন্তে স্নিগ্ধাম্ললবণা হিতাঃ| উদমন্থদিবাস্বপ্নৌ গ্রীষ্মাদন্যত্র গর্হিতৌ||২১২||
धातकीगुडतोयानि कारणं मद्यशुक्तयोः| शीते न तु तदाद्यन्ते स्निग्धाम्ललवणा हिताः| उदमन्थदिवास्वप्नौ ग्रीष्मादन्यत्र गर्हितौ||२१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAlasvabhAvavisheShodAharaNam (213) · Śloka 213
সমযোগেঽপি ঘর্মাদ্যা বাতাদিচযহেতবঃ| ঋতুষ্বন্যো রসেষ্বন্যো রৌক্ষ্যে স্নেহে বলে ক্রমঃ||২১৩||
समयोगेऽपि घर्माद्या वातादिचयहेतवः| ऋतुष्वन्यो रसेष्वन्यो रौक्ष्ये स्नेहे बले क्रमः||२१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avasthAvisheShodAharaNam (214) · Śloka 214
রসাযনং কাকমাচী সদ্যঃ পর্যুষিতা বিষম্||২১৪||
रसायनं काकमाची सद्यः पर्युषिता विषम्||२१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jAtivisheShodAharaNam (215) · Śloka 215
মূলকং দোষজিদ্বালং বিপরীতং তু কন্দবত্||২১৫||
मूलकं दोषजिद्बालं विपरीतं तु कन्दवत्||२१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyAdhyavasthAvisheShodAharaNam (216) · Śloka 216
জ্বরে পেযা কষাযাশ্চ সর্পিঃ ক্ষীরং বিরেচনম্| ষডহং ষডহং যুঞ্জ্যাদ্বীক্ষ্য দোষবলাবলম্||২১৬||
ज्वरे पेया कषायाश्च सर्पिः क्षीरं विरेचनम्| षडहं षडहं युञ्ज्याद्वीक्ष्य दोषबलाबलम्||२१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rogAvasthodAharaNam (217) · Śloka 217
ছর্দিহৃদ্রোগগুল্মার্তে বমনং চ চিকিত্সিতে| নিষিদ্ধমপি নির্দিষ্টং বস্তিরর্শসকুষ্ঠিনোঃ||২১৭||
छर्दिहृद्रोगगुल्मार्ते वमनं च चिकित्सिते| निषिद्धमपि निर्दिष्टं बस्तिरर्शसकुष्ठिनोः||२१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samprAptivisheShodAharaNam (218) · Śloka 218
জ্বরে তুল্যর্তুদোষত্বং প্রমেহে তুল্যদূষ্যতা| রক্তগুল্মে পুরাণত্বং সুখসাধ্যত্বহেতবঃ||২১৮||
ज्वरे तुल्यर्तुदोषत्वं प्रमेहे तुल्यदूष्यता| रक्तगुल्मे पुराणत्वं सुखसाध्यत्वहेतवः||२१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rogAvasthAvisheShodAharaNam (219) · Śloka 219
আশ্চোতনমভিষ্যন্দে যুঞ্জীতোর্ধ্বং দিনত্রযাত্| অঞ্জনং পক্বদোশস্য প্রতিশ্যাযে চ নাবনম্| নাতিপ্রবৃদ্ধে তিমিরে সিরামোক্ষো বিধীযতে||২১৯||
आश्चोतनमभिष्यन्दे युञ्जीतोर्ध्वं दिनत्रयात्| अञ्जनं पक्वदोशस्य प्रतिश्याये च नावनम्| नातिप्रवृद्धे तिमिरे सिरामोक्षो विधीयते||२१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rogasvabhAvavisheShodAharaNam (220) · Śloka 220
দুষ্টাস্রসম্ভবেঽপীষ্টো নাস্রপিত্তে সিরাব্যধঃ||২২০||
दुष्टास्रसम्भवेऽपीष्टो नास्रपित्ते सिराव्यधः||२२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pradesharogavisheShodAharaNam (221) · Śloka 221
অপথ্যং পথ্যমপ্যন্নং নিশাযাং নেত্ররোগিণাম্||২২১||
अपथ्यं पथ्यमप्यन्नं निशायां नेत्ररोगिणाम्||२२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAraNavisheShodAharaNam (222) · Śloka 222
অহিতাঃ সক্তবঃ শুষ্কা হিতাস্তে তু প্রমেহিণঃ||২২২||
अहिताः सक्तवः शुष्का हितास्ते तु प्रमेहिणः||२२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dravyashaktivisheShodAharaNam (223) · Śloka 223
গুল্মিনঃ ক্ষীরদধ্যাদি হপুষাদ্যৈর্যুতং হিতম্| বাতলং বাতকোপেঽপি বর্ষাসু মধু শস্যতে||২২৩||
गुल्मिनः क्षीरदध्यादि हपुषाद्यैर्युतं हितम्| वातलं वातकोपेऽपि वर्षासु मधु शस्यते||२२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upayogavisheShodAharaNam (224) · Śloka 224
তদেব মদ্যং মদ্যস্য..............................||২২৪||
तदेव मद्यं मद्यस्य..............................||२२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vastuvisheShodAharaNam (225) · Śloka 225
..................................বিষযস্য তু বিষান্তরম্||২২৫||
..................................विषयस्य तु विषान्तरम्||२२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana deshakAlavisheShodAharaNam,vyAdhisvabhAvavisheShodAharaNamvastusvabhAvavisheShodAharaNam (226) · Śloka 226
ঘৃতমানূপদেশোত্থং হেমন্তে চ বলাধিকম্| আলস্যগৌরবে রূপং বাতজেঽপি জ্বরে পুরঃ| স্বেদৈর্যাতি শমং দাহঃ প্রাযো লশুনপানজঃ||২২৬||
घृतमानूपदेशोत्थं हेमन्ते च बलाधिकम्| आलस्यगौरवे रूपं वातजेऽपि ज्वरे पुरः| स्वेदैर्याति शमं दाहः प्रायो लशुनपानजः||२२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAlavastusvabhAvavisheShodAharaNam (227) · Śloka 227
দিবাস্বপ্নাজ্জরাং যাতি ভুক্তমন্যেদ্যুরদ্য ন|২২৭|
दिवास्वप्नाज्जरां याति भुक्तमन्येद्युरद्य न|२२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAraNavisheShodAharaNam (227) · Śloka 227
কোষ্ঠে রুদ্ধোঽগ্নিকৃদ্বাযুর্মেদসার্শোভিরগ্নিহৃত্||২২৭||
कोष्ठे रुद्धोऽग्निकृद्वायुर्मेदसार्शोभिरग्निहृत्||२२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prabhAvavisheShodAharaNam (228) · Śloka 228
দুষ্পানং দুর্জরং সর্পির্দীপনং চ পযোঽন্যথা|২২৮|
दुष्पानं दुर्जरं सर्पिर्दीपनं च पयोऽन्यथा|२२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vastusvabhAvavisheShodAharaNam (228) · Śloka 228
সর্পাদিশবকোথেভ্যো বৃশ্চিকানাং সমুদ্ভবঃ| তে তৈরেব পুনর্দষ্টাঃ সদ্যো জহতি জীবিতম্|২২৮|
सर्पादिशवकोथेभ्यो वृश्चिकानां समुद्भवः| ते तैरेव पुनर्दष्टाः सद्यो जहति जीवितम्|२२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dravyasvabhAvavisheShodAharaNam (228) · Śloka 228
স্বযমেব বিষং তীব্রং তান্পুনর্নাতিবাধতে|২২৮|
स्वयमेव विषं तीव्रं तान्पुनर्नातिबाधते|२२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avasthAvisheShodAharaNam (228) · Śloka 228
সর্বাঙ্গব্যাপি তেষাঞ্চ শুক্রবত্সংসৃতং বিষম্| তন্মাংসমুপযোগায মাংসবর্গে চ পঠ্যতে||২২৮||
सर्वाङ्गव्यापि तेषाञ्च शुक्रवत्संसृतं विषम्| तन्मांसमुपयोगाय मांसवर्गे च पठ्यते||२२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svabhAvavisheSho viruddhakAryakAraNodAharaNam (229) · Śloka 229
ছর্দিঘ্নী মক্ষিকাবিট্ চ মক্ষিকৈব তু বামযেত্||২২৯||
छर्दिघ्नी मक्षिकाविट् च मक्षिकैव तु वामयेत्||२२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samprAptivisheShodAharaNam (230) · Śloka 230
কফে লঙ্ঘনসাধ্যেঽপি কর্তরি জ্বরগুল্মযোঃ| তুল্যেঽপি দেশকালাদৌ লঙ্ঘনং ন সমং মতম্||২৩০||
कफे लङ्घनसाध्येऽपि कर्तरि ज्वरगुल्मयोः| तुल्येऽपि देशकालादौ लङ्घनं न समं मतम्||२३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rogasvabhAvavisheShodAharaNam (231) · Śloka 231
সর্বথা দোষজিত্তক্রং গ্রহণ্যাং দোষকৃদ্ ব্রণে| সংস্কারস্বভাববিশেষোদাহরণম্ পীনসশ্বাসকাসাদৌ সিদ্ধমেব প্রশস্যতে||২৩১||
सर्वथा दोषजित्तक्रं ग्रहण्यां दोषकृद् व्रणे| संस्कारस्वभावविशेषोदाहरणम् पीनसश्वासकासादौ सिद्धमेव प्रशस्यते||२३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAtrAdiprakaraNopasaMhAraH (7) · Śloka 7
ইত্যেতেঽন্যে চ বহবঃ সূক্ষ্মা দুর্লভহেতুকাঃ| ধর্মা বিচিত্রা ভাবেষু কিঞ্চিত্তেষাং নিদর্শিতম্| দিশাঽনযা শেষমপি স্বযমূহ্যেত বুদ্ধিমান্| ন শাস্ত্রমাত্রশরণো ন চানালোচিতাগমঃ||২৩২|| ইতি বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতৌ অষ্টাঙ্গসঙ্গ্রহসংহিতাযাং সূত্রস্থানে অন্নস্বরূপবিজ্ঞানীযো নাম সপ্তমোঽধ্যাযঃ||৭||
इत्येतेऽन्ये च बहवः सूक्ष्मा दुर्लभहेतुकाः| धर्मा विचित्रा भावेषु किञ्चित्तेषां निदर्शितम्| दिशाऽनया शेषमपि स्वयमूह्येत बुद्धिमान्| न शास्त्रमात्रशरणो न चानालोचितागमः||२३२|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसङ्ग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने अन्नस्वरूपविज्ञानीयो नाम सप्तमोऽध्यायः||७||
🔊 Audio coming soon