Adhikarana athAnnarakShAvidhirnAmAShTamo~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
অথাতোঽন্নরক্ষাবিধিমধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
अथातोऽन्नरक्षाविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annapAnadUShaNahetavaH (2) · Śloka 2
ঈশ্বরাণাং বসুমতাং বিশেষেণ তু ভূভুজাং প্রাযেণ মিত্রেভ্যোঽপ্যমিত্রা ভূযাংসো ভবন্তি| ততস্তত্প্রযুক্তাঃ সমাসন্নবর্তিনোঽন্নপানাদিষু বিষং প্রযচ্ছন্তি| স্ত্রিযশ্চ তত্প্রণিধিপ্রযুক্তাঃ সৌভাগ্যলোভেন||২||
ईश्वराणां वसुमतां विशेषेण तु भूभुजां प्रायेण मित्रेभ्योऽप्यमित्रा भूयांसो भवन्ति| ततस्तत्प्रयुक्ताः समासन्नवर्तिनोऽन्नपानादिषु विषं प्रयच्छन्ति| स्त्रियश्च तत्प्रणिधिप्रयुक्ताः सौभाग्यलोभेन||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prANAcAryalakShaNAni (3) · Śloka 3
তস্মাদ্রাজা কুলীনং স্নিগ্ধমাপ্তমাস্তিকমার্যমার্যপরিগ্রহং দক্ষং দক্ষিণং নিভৃতং শুচিমনুদ্ধতমনলসমব্যসনিনমনহংকৃতমকোপনমসাহসিকং বাক্যার্থাববোধকুশলং নিষ্ণাতমষ্টাঙ্গে যথাম্নাযমাযুর্বেদে সুবিহিতযোগক্ষেমং সন্নিহিতাগদাদিযোগং সাত্ম্যজ্ঞং চ প্রাণাচার্যং পরিগৃহ্ণীযাত্||৩||
तस्माद्राजा कुलीनं स्निग्धमाप्तमास्तिकमार्यमार्यपरिग्रहं दक्षं दक्षिणं निभृतं शुचिमनुद्धतमनलसमव्यसनिनमनहंकृतमकोपनमसाहसिकं वाक्यार्थावबोधकुशलं निष्णातमष्टाङ्गे यथाम्नायमायुर्वेदे सुविहितयोगक्षेमं सन्निहितागदादियोगं सात्म्यज्ञं च प्राणाचार्यं परिगृह्णीयात्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjA vaidyAyatto bhavet (4) · Śloka 4
তমর্থমানাভ্যাং যথাকালং গুরুমিব শিষ্যঃ, পিতরমিব পুত্রঃ পূজযেত্| প্রতিকূলমপি তদ্বচঃ সাম্প্রতং মতমিতি প্রতিমন্যেত| ন হি ভদ্রোঽপি গজপতির্নিরঙ্কুশঃ শ্লাঘনীযো জনস্য তস্মাত্তদাযত্তমাহারবিহারং প্রতি চাত্মানং কুর্যাত্||৪||
तमर्थमानाभ्यां यथाकालं गुरुमिव शिष्यः, पितरमिव पुत्रः पूजयेत्| प्रतिकूलमपि तद्वचः साम्प्रतं मतमिति प्रतिमन्येत| न हि भद्रोऽपि गजपतिर्निरङ्कुशः श्लाघनीयो जनस्य तस्मात्तदायत्तमाहारविहारं प्रति चात्मानं कुर्यात्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatra hetuH (5) · Śloka 5
উপাত্তমপি খলু জীবিতমুপাযবলেন স্বযমধিতিষ্ঠতি||৫||
उपात्तमपि खलु जीवितमुपायबलेन स्वयमधितिष्ठति||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjA rAjagRuhAsanne prANAcAryaM niveshayet (6) · Śloka 6
অপি চ বহুপরিগ্রহা নরপতযঃ| সন্তি চাশুকারিণঃ শূলসংন্যাসাদযঃ| প্রতিক্ষণং প্রত্যবেক্ষণীযাবস্থাশ্চ রোগিণো বিশেষেণ রাজানঃ| তে হি প্রমাদপরিগতা দুঃখাসহিষ্ণবশ্চ স্বযমপ্যপথ্যরুচযঃ সন্নিহিতাহিতপ্রিযবচনপ্রাযপরিচারকাশ্চ তস্মাদ্ভিষজো রাজা রাজগৃহাসন্নে নিবেশনং কারযেত্| তথাহি সর্বোপকরণেষু নৃপতি শরীরোপযোগিষ্বপরোক্ষবৃত্তির্ভবতি||৬||
अपि च बहुपरिग्रहा नरपतयः| सन्ति चाशुकारिणः शूलसंन्यासादयः| प्रतिक्षणं प्रत्यवेक्षणीयावस्थाश्च रोगिणो विशेषेण राजानः| ते हि प्रमादपरिगता दुःखासहिष्णवश्च स्वयमप्यपथ्यरुचयः सन्निहिताहितप्रियवचनप्रायपरिचारकाश्च तस्माद्भिषजो राजा राजगृहासन्ने निवेशनं कारयेत्| तथाहि सर्वोपकरणेषु नृपति शरीरोपयोगिष्वपरोक्षवृत्तिर्भवति||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjAnaM bhiShak svayamannaM bhojayet (7) · Śloka 7
স সম্যক্সম্পন্নমন্নং সুপরীক্ষিতং বিশুদ্ধমগ্ন্যাদিষু প্রাগুপনীতং শিখিনা দৃষ্টমভিপ্রোক্ষিতং প্রোক্ষণৈঃ পুরঃস্থিতো রাজানং হস্তবদ্ধৌষধিরত্নং ভোজযেত্||৭||
स सम्यक्सम्पन्नमन्नं सुपरीक्षितं विशुद्धमग्न्यादिषु प्रागुपनीतं शिखिना दृष्टमभिप्रोक्षितं प्रोक्षणैः पुरःस्थितो राजानं हस्तबद्धौषधिरत्नं भोजयेत्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjabhojane~agadapraliptadundubhivAdanam (8) · Śloka 8
ভুঞ্জানস্য চাস্য দুন্দুভীনগদপ্রলিপ্তান্ বাদযেত্||৮||
भुञ्जानस्य चास्य दुन्दुभीनगदप्रलिप्तान् वादयेत्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShAnnalakShaNam (9) · Śloka 9
তত্র সবিষমন্নম্ স্রাব্যমাণমবিস্রাব্যং ভবতি, চিরেণ পচ্যতে, পক্বং চ সদ্যঃ পর্যুষিতমিব নিরূষ্ম স্তব্ধং চ জাযতে,যথাস্বং বর্ণগন্ধরসৈর্ব্যাপদ্যতে, প্রক্লিদ্যতে, চন্দ্রকাচিতং চ ভবতি||৯||
तत्र सविषमन्नम् स्राव्यमाणमविस्राव्यं भवति, चिरेण पच्यते, पक्वं च सद्यः पर्युषितमिव निरूष्म स्तब्धं च जायते,यथास्वं वर्णगन्धरसैर्व्यापद्यते, प्रक्लिद्यते, चन्द्रकाचितं च भवति||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShaduShTavya~jjanalakShaNam (10) · Śloka 10
ব্যঞ্জনানামাশু শুষ্কত্বং ভবতি ক্বাথঃ| ধ্যামতা শ্যামতা হীনাতিরিক্তবিকৃতানাং চাত্রচ্ছাযানাং দর্শনমদর্শনমেব বা, ফেনপটলসীমন্তোর্ধ্ববিবিধরাজিতন্তুবুদ্বুধপ্রাদুর্ভাবো, বিশেষেণ লবণোল্বণেষ ফেনমালা||১০||
व्यञ्जनानामाशु शुष्कत्वं भवति क्वाथः| ध्यामता श्यामता हीनातिरिक्तविकृतानां चात्रच्छायानां दर्शनमदर्शनमेव वा, फेनपटलसीमन्तोर्ध्वविविधराजितन्तुबुद्बुधप्रादुर्भावो, विशेषेण लवणोल्बणेष फेनमाला||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShamAMsarasAdilakShaNam (11) · Śloka 11
রসস্য মধ্যে নীলা রাজিঃ, পযসস্তাম্রা, মদ্যতোযযোঃ কালী, দধ্নঃ শ্যাবা, তক্রস্য নীলপীতা, মস্তুনঃ কপোতাভা, ধান্যাম্লস্য কৃষ্ণা, দ্রবৌষধস্য কপিলা, ঘৃতস্য কপিলাভা, ক্ষৌদ্রস্য হরিতা, তৈলস্যারুণা, বসাগন্ধশ্চ||১১||
रसस्य मध्ये नीला राजिः, पयसस्ताम्रा, मद्यतोययोः काली, दध्नः श्यावा, तक्रस्य नीलपीता, मस्तुनः कपोताभा, धान्याम्लस्य कृष्णा, द्रवौषधस्य कपिला, घृतस्य कपिलाभा, क्षौद्रस्य हरिता, तैलस्यारुणा, वसागन्धश्च||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShadUShitaphalalakShaNam (12) · Śloka 12
ফলানামামানাং পাকঃ, পক্বানাং প্রকোথঃ||১২||
फलानामामानां पाकः, पक्वानां प्रकोथः||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShadUShitadravyalakShaNam (13) · Śloka 13
দ্রব্যাণামার্দ্রাণাং সহসা ম্লানত্বমুত্পক্বভাবঃ, শুষ্কাণাং শ্যাবতা বৈবর্ণ্যং বা, কঠিনানাং মৃদুতা, মৃদূনাং কঠিনত্বম্||১৩||
द्रव्याणामार्द्राणां सहसा म्लानत्वमुत्पक्वभावः, शुष्काणां श्यावता वैवर्ण्यं वा, कठिनानां मृदुता, मृदूनां कठिनत्वम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShadUShitamAlyalakShaNam (14) · Śloka 14
মাল্যস্য ম্লানতা গন্ধনাশঃ স্ফুটিতাগ্রত্বম্||১৪||
माल्यस्य म्लानता गन्धनाशः स्फुटिताग्रत्वम्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShAstaraprAvaraNalakShaNam (15) · Śloka 15
আস্তরণপ্রাবরণানাং ধ্যামমণ্ডলতা তন্তুরোমপক্ষ্মশাতনং চ||১৫||
आस्तरणप्रावरणानां ध्याममण्डलता तन्तुरोमपक्ष्मशातनं च||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShaduShTAnAM lohamaNimayAnAM bhAjanAdInAM lakShaNam (16) · Śloka 16
লোহমণিমযানাং পঙ্কমলোপদেহঃ, স্নেহরাগগৌরবপ্রভাবর্ণস্পর্শনাশশ্চ||১৬||
लोहमणिमयानां पङ्कमलोपदेहः, स्नेहरागगौरवप्रभावर्णस्पर्शनाशश्च||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShadAturlakShaNam (17) · Śloka 17
বিষদস্তু স্বদোষশঙ্কযা ত্রস্তো, ভীতঃ, স্বেদবেপথুমান্, শুষ্কশ্যাববক্ত্রঃ, সমন্তাত্সোদ্বেগং বিলক্ষোঽভিবীক্ষতে, যত্র চানেন বিষং প্রযুক্তং তদ্বিশেষেণ| তথা স্রস্তোত্তরীযঃ স্তম্ভকুড্যাদিভিরাত্মানমন্তর্ধত্তে| স্খলিতগতির্দীনো লজ্জাবানস্থানহাসী পৃষ্টোঽপ্যসম্বন্ধমুত্তরং দদাতি, নৈব বা| বিবক্ষুর্মুহ্যতি, অঙ্গুলীঃ স্ফোটযতি, গ্রীবামালভতে, শিরঃ কণ্ডূযতি, ওষ্ঠৌ পরিলেঢ্কি, জৃম্ভতে, ভুবং বিলিখতি, ক্রিযাসু ত্বরতে, বিপরীতমাচরতি, স্বভূমৌ চ নাবতিষ্ঠতে||১৭||
विषदस्तु स्वदोषशङ्कया त्रस्तो, भीतः, स्वेदवेपथुमान्, शुष्कश्याववक्त्रः, समन्तात्सोद्वेगं विलक्षोऽभिवीक्षते, यत्र चानेन विषं प्रयुक्तं तद्विशेषेण| तथा स्रस्तोत्तरीयः स्तम्भकुड्यादिभिरात्मानमन्तर्धत्ते| स्खलितगतिर्दीनो लज्जावानस्थानहासी पृष्टोऽप्यसम्बन्धमुत्तरं ददाति, नैव वा| विवक्षुर्मुह्यति, अङ्गुलीः स्फोटयति, ग्रीवामालभते, शिरः कण्डूयति, ओष्ठौ परिलेढ्कि, जृम्भते, भुवं विलिखति, क्रियासु त्वरते, विपरीतमाचरति, स्वभूमौ च नावतिष्ठते||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShAnnasya vanhyAdiShvapi parIkShAyAM hetuH (18) · Śloka 18
নৃপাজ্ঞাত্বরযাপি কেচিদপরাধান্তরাদ্বাঽনবস্থিতসত্বাঃ সমাচরন্ত্যেবম্| তস্মাদগ্ন্যাদিষ্বপি পরীক্ষেত||১৮||
नृपाज्ञात्वरयापि केचिदपराधान्तराद्वाऽनवस्थितसत्वाः समाचरन्त्येवम्| तस्मादग्न्यादिष्वपि परीक्षेत||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShAnnaprakShepe vahneH sthitiH (19) · Śloka 19
বহ্নিস্তু সবিষমন্নং প্রাপ্যৈকাবর্তো রূক্ষমন্দার্চিরিন্দ্রাযুধবদনেকবর্ণজ্বালো ভৃশং চটচটাযতে||১৯||
वह्निस्तु सविषमन्नं प्राप्यैकावर्तो रूक्षमन्दार्चिरिन्द्रायुधवदनेकवर्णज्वालो भृशं चटचटायते||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShAnnaprakShepe dhUmasya varNanam (20) · Śloka 20
কুণপগন্ধী ধূমশ্চাস্য মূর্চ্ছাপ্রসেকরোমহর্ষশিরোবেদনাপীনসদৃষ্ট্যাকুলতাং জনযতি||২০||
कुणपगन्धी धूमश्चास्य मूर्च्छाप्रसेकरोमहर्षशिरोवेदनापीनसदृष्ट्याकुलतां जनयति||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShAnnadhUmajeShu vikAreShu cikitsA (21) · Śloka 21
তত্র নলদকুষ্ঠলামজ্জকৈঃ ক্ষৌদ্রদ্রুতৈর্নস্যমঞ্জনং চ কুর্যাত্| ধূমমেব বাপামার্গবিডঙ্গবলাদ্বযচিত্রকমেষশৃঙ্গিপুষ্পসুমনঃক্ষারকদ্রাক্ষাঘৃতগুডকৃতং পিবেত্||২১||
तत्र नलदकुष्ठलामज्जकैः क्षौद्रद्रुतैर्नस्यमञ्जनं च कुर्यात्| धूममेव वापामार्गविडङ्गबलाद्वयचित्रकमेषशृङ्गिपुष्पसुमनःक्षारकद्राक्षाघृतगुडकृतं पिबेत्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakShyAdibhiH saviShAnnaparIkShaNam (22) · Śloka 22
স্নেহলবণযোগাদপি চাগ্নিরিত্থং স্যাত্| অতো বযোভিঃ পরীক্ষেত| তত্র বিষজুষ্টাহারাভ্যবহারাত্কাকাঃ ক্ষামস্বরা ভবন্তি| মক্ষিকাঃ সবিষান্নে ননিলীযন্তে| নিলীনাশ্চ ব্যাপদ্যন্তে| দৃষ্ট এব চাস্মিংস্তু চকোরস্যাক্ষিণী বিরজ্যেতে| কোকিলস্য স্বরো বিকৃতিমেতি| হংসস্যগতিঃ স্খলতি| কূজতি ভৃঙ্গরাজঃ| মাদ্যতি ক্রৌঞ্চঃ| বিরৌতি কৃকবাকুঃ| বিক্রোশতি শুকঃ শারিকা চ| ছর্দযতি চামীকরঃ| অন্যতো যাতি কারণ্ডবঃ| ম্ড়্রিযতে জীবজ্জীবকো গ্লাযতি বা হৃষ্টরোমা ভবতি নকুলঃ| শকৃদ্বিসর্জতি বানরঃ| রোদিতি পৃষতঃ| হৃষ্যতি মযূরঃ| দর্শনাদেব চাস্য বিষং মন্দতামুপৈতি||২২||
स्नेहलवणयोगादपि चाग्निरित्थं स्यात्| अतो वयोभिः परीक्षेत| तत्र विषजुष्टाहाराभ्यवहारात्काकाः क्षामस्वरा भवन्ति| मक्षिकाः सविषान्ने ननिलीयन्ते| निलीनाश्च व्यापद्यन्ते| दृष्ट एव चास्मिंस्तु चकोरस्याक्षिणी विरज्येते| कोकिलस्य स्वरो विकृतिमेति| हंसस्यगतिः स्खलति| कूजति भृङ्गराजः| माद्यति क्रौञ्चः| विरौति कृकवाकुः| विक्रोशति शुकः शारिका च| छर्दयति चामीकरः| अन्यतो याति कारण्डवः| म्ऱ्रियते जीवज्जीवको ग्लायति वा हृष्टरोमा भवति नकुलः| शकृद्विसर्जति वानरः| रोदिति पृषतः| हृष्यति मयूरः| दर्शनादेव चास्य विषं मन्दतामुपैति||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShAnnoShmalakShaNam (23) · Śloka 23
বিষদূষিতস্য পুনরাহারস্যোষ্মা মযূরকণ্ঠাভোঽভ্যুদেতি| তদ্বাষ্পেণাপি ধূমবন্মূর্চ্ছাদযঃ| তেষাং তদ্বদেব সাধনম্||২৩||
विषदूषितस्य पुनराहारस्योष्मा मयूरकण्ठाभोऽभ्युदेति| तद्बाष्पेणापि धूमवन्मूर्च्छादयः| तेषां तद्वदेव साधनम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShAnnasparshe vikArAstaccikitsA ca (24) · Śloka 24
হস্তেন স্পৃষ্টমন্নং বিষবদ্দাহশোফস্বাপনখশাতান্ করোতি| তস্য শ্যামেন্দ্রগোপসোমোত্পলৈর্লেপঃ||২৪||
हस्तेन स्पृष्टमन्नं विषवद्दाहशोफस्वापनखशातान् करोति| तस्य श्यामेन्द्रगोपसोमोत्पलैर्लेपः||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShAnnAbhyavahAre lakShaNAni tatra cikitsAtideshaH (25) · Śloka 25
অভ্যবহ্রিযমাণং ত্বোষ্ঠচিমিচিমান্তর্বক্ত্রদাহজিহ্বামূলগৌরবহনুস্তম্ভদন্তহর্ষলালাঃ করোতি রসাপরিজ্ঞানং চ| তত্র ধূমোক্তং দন্তকাষ্ঠোক্তং চ কর্ম||২৫||
अभ्यवह्रियमाणं त्वोष्ठचिमिचिमान्तर्वक्त्रदाहजिह्वामूलगौरवहनुस्तम्भदन्तहर्षलालाः करोति रसापरिज्ञानं च| तत्र धूमोक्तं दन्तकाष्ठोक्तं च कर्म||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmAshayagataviShalakShaNam (26) · Śloka 26
আমাশযগতং স্বেদমদমূর্চ্ছাচ্ছর্দিবৈবর্ণ্যাধ্মানরোমহর্ষদাহারুচিদৃষ্টিহৃদযোপরোধান্ বিন্দুভিশ্চাচযমঙ্গানাং করোতি||২৬||
आमाशयगतं स्वेदमदमूर्च्छाच्छर्दिवैवर्ण्याध्मानरोमहर्षदाहारुचिदृष्टिहृदयोपरोधान् बिन्दुभिश्चाचयमङ्गानां करोति||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmAshayagataviShacikitsA (27) · Śloka 27
তত্র মদনফলালাবুবিম্বীকোশাতকীফলৈর্দধিমধুযুক্তমাশু বমনং দদ্যাত্, নিষ্পাবাম্বুভির্বা| ততঃ স্নিগ্ধশরীরং বিরেচযেত্||২৭||
तत्र मदनफलालाबुबिम्बीकोशातकीफलैर्दधिमधुयुक्तमाशु वमनं दद्यात्, निष्पावाम्बुभिर्वा| ततः स्निग्धशरीरं विरेचयेत्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viriktasya jIvano nAmAgadasya pAnam (28) · Śloka 28
ত্রিফলাত্রিকটুনাগপুষ্পমধুকবর্হিণপর্ণীবৃহতীদ্বযচূর্ণং সিংহব্যাঘ্রবৃকতরক্ষুদ্বীপিমার্জারসৃগালমৃগগোধানামন্যতমপিত্তরসসংযুক্তং সক্ষৌদ্রং পানমেব জীবনো নামাগদঃ পরং সর্ববিষৌষধম্| তস্মিন্ জীর্ণে শ্যামাব্যোষাতিবিষাসিদ্ধেন পযসা ঘৃতেন বোপস্তম্ভিতাং যবাগূং পাযযেত্| পরিণতাযাং চ তস্যাং ত্রিকটুকসিদ্ধেন মুদ্গযূষেণ কিঞ্চিল্লবণেন সসর্পিষ্কেণ মৃদ্বোদনং ভোজযেত্| মধুকশিরীষচন্দনৈশ্চৈনমালিম্পেত্||২৮||
त्रिफलात्रिकटुनागपुष्पमधुकबर्हिणपर्णीबृहतीद्वयचूर्णं सिंहव्याघ्रवृकतरक्षुद्वीपिमार्जारसृगालमृगगोधानामन्यतमपित्तरससंयुक्तं सक्षौद्रं पानमेव जीवनो नामागदः परं सर्वविषौषधम्| तस्मिन् जीर्णे श्यामाव्योषातिविषासिद्धेन पयसा घृतेन वोपस्तम्भितां यवागूं पाययेत्| परिणतायां च तस्यां त्रिकटुकसिद्धेन मुद्गयूषेण किञ्चिल्लवणेन ससर्पिष्केण मृद्वोदनं भोजयेत्| मधुकशिरीषचन्दनैश्चैनमालिम्पेत्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakvAshayagataviShalakShaNam (29) · Śloka 29
পক্বাশযগতং তৃড্দাহমূর্চ্ছাতীসারাটোপতন্দ্রেন্দ্রিযবিকৃতিবলভ্রংশকার্শ্যপাণ্ডুত্বোদরাণি জনযতি||২৯||
पक्वाशयगतं तृड्दाहमूर्च्छातीसाराटोपतन्द्रेन्द्रियविकृतिबलभ्रंशकार्श्यपाण्डुत्वोदराणि जनयति||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakvAshayagataviShacikitsA (30) · Śloka 30
তত্র নীলিনীফলযুক্তেন সর্পিষা বিরেচনং, সমাক্ষিকং চ দূষীবিষারিং দধ্না পাযযেত্||৩০||
तत्र नीलिनीफलयुक्तेन सर्पिषा विरेचनं, समाक्षिकं च दूषीविषारिं दध्ना पाययेत्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantakAShThaprayuktaviShalakShaNam (31) · Śloka 31
দন্তকাষ্ঠপ্রযুক্তে তু বিষে কূর্চকবিশরণমৌষধগন্ধো রূক্ষতা তালুদন্তজিহ্বৌষ্ঠমাংসশো ফশ্চ||৩১||
दन्तकाष्ठप्रयुक्ते तु विषे कूर्चकविशरणमौषधगन्धो रूक्षता तालुदन्तजिह्वौष्ठमांसशो फश्च||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantakAShThaprayuktaviShacikitsA (32) · Śloka 32
তত্র প্রচ্ছায ধাতকীপুষ্পজাম্ববাস্থিহরীতকীচূর্ণৈঃ সক্ষৌদ্রৈঃ সপ্তচ্ছদকল্কেন বা প্রতিসারণং কুর্যাত্ দাডিমকরমর্দভব্যাম্রাতককোলবদররসক্ষৌদ্রযুক্তং গণ্ডূষম্||৩২||
तत्र प्रच्छाय धातकीपुष्पजाम्बवास्थिहरीतकीचूर्णैः सक्षौद्रैः सप्तच्छदकल्केन वा प्रतिसारणं कुर्यात् दाडिमकरमर्दभव्याम्रातककोलबदररसक्षौद्रयुक्तं गण्डूषम्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jihvAnirlekhanAdiprayuktavisheSho dantakaviShalakShaNacikitsAtideshaH (33) · Śloka 33
অনেন জিহ্বানির্লেখনকবলগণ্ডূষা ব্যাখ্যাতাঃ||৩৩||
अनेन जिह्वानिर्लेखनकवलगण्डूषा व्याख्याताः||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~jjanaprayuktaviShalakShaNam (34) · Śloka 34
অঞ্জনপ্রযুক্তেঽশ্রূপদেহরাগ বেদনাদৃষ্টিবিভ্রমা ভবন্ত্যান্ধ্যঞ্চ||৩৪||
अञ्जनप्रयुक्तेऽश्रूपदेहराग वेदनादृष्टिविभ्रमा भवन्त्यान्ध्यञ्च||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~jjanaprayuktaviShacikitsA (35) · Śloka 35
তত্র সর্পিষ্পানং যোজ্যং শ্রৃতেন পযসা সপ্তকৃত্বঃ পিপ্পলীর্ভাবযেত্| ততস্তত্কল্কেন সর্পির্বিপক্বং নেত্রতর্পণম্| কপিত্থমেষশ্রৃঙ্গীভল্লাতকানাং পুষ্পৈর্বরণনির্যাসেন বাঞ্জনং বৃহতীশিরীষবীজপ্রপৌণ্ডরীকনাগবলাচূর্ণং সপ্তকৃত্বো মধুনা ভাবযেত্| তচ্চ স্রোতোঽঞ্জন সুবর্ণচূর্ণযুক্তমঞ্জনং দেযম্||৩৫||
तत्र सर्पिष्पानं योज्यं श्रृतेन पयसा सप्तकृत्वः पिप्पलीर्भावयेत्| ततस्तत्कल्केन सर्पिर्विपक्वं नेत्रतर्पणम्| कपित्थमेषश्रृङ्गीभल्लातकानां पुष्पैर्वरणनिर्यासेन वाञ्जनं बृहतीशिरीषबीजप्रपौण्डरीकनागबलाचूर्णं सप्तकृत्वो मधुना भावयेत्| तच्च स्रोतोऽञ्जन सुवर्णचूर्णयुक्तमञ्जनं देयम्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nasyadhUmaprayuktaviShalakShaNam| (36) · Śloka 36
নস্যধূমপ্রযুক্তে শিরোরুক্কফাস্রাবঃ খেভ্যো রুধিরাগমনমিন্দ্রিযবৈকৃতং চ||৩৬||
नस्यधूमप्रयुक्ते शिरोरुक्कफास्रावः खेभ्यो रुधिरागमनमिन्द्रियवैकृतं च||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nasyadhUmaprayuktaviShacikitsA (37) · Śloka 37
তত্রাঽতিবিষাশ্বেতাকাকমাচীমদযন্তিকাকল্কে ক্ষীরসিদ্ধং সর্পির্ন্নস্যে পানে চ বিদধ্যাত্||৩৭||
तत्राऽतिविषाश्वेताकाकमाचीमदयन्तिकाकल्के क्षीरसिद्धं सर्पिर्न्नस्ये पाने च विदध्यात्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana abhya~ggaprayuktaviShalakShaNam (38) · Śloka 38
অভ্যঙ্গপ্রযুক্তে ত্বগ্দাহস্বেদপাকস্ফোটাবদারণানি||৩৮||
अभ्यङ्गप्रयुक्ते त्वग्दाहस्वेदपाकस्फोटावदारणानि||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana abhya~ggaprayuktaviShacikitsA (39) · Śloka 39
তত্র শীতাম্বুপরিষিক্তস্য চন্দনতগরোশীরকুষ্ঠবেণুপত্রিকামৃতাসোমবল্লীশ্বেতাপদ্মকালেযকৈরনুলেপনম্| এতান্যেব চ সকপিত্থরসগোমূত্রাণি পানম্| গিরিকর্ণিকাশ্বেতমূলপ্রিযঙ্গুসারিবামধুকসর্পসুগন্ধামৃগোর্বারুকতকমূলানিশেলুক্বাথপিষ্টানি প্রলেপঃ||৩৯||
तत्र शीताम्बुपरिषिक्तस्य चन्दनतगरोशीरकुष्ठवेणुपत्रिकामृतासोमवल्लीश्वेतापद्मकालेयकैरनुलेपनम्| एतान्येव च सकपित्थरसगोमूत्राणि पानम्| गिरिकर्णिकाश्वेतमूलप्रियङ्गुसारिवामधुकसर्पसुगन्धामृगोर्वारुकतकमूलानिशेलुक्वाथपिष्टानि प्रलेपः||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udvartanAdiprayuktaviSheShvabhya~ggaviShalakShaNacikitsAtideshaH (40) · Śloka 40
অনেনোদ্বর্তনঘর্ষণপরিষেকানুলেপনভূষণযানশয্যাঽঽস্তরণবস্ত্রকবচপাদুকোপানত্পাদপীঠা ব্যাখ্যাতাঃ||৪০||
अनेनोद्वर्तनघर्षणपरिषेकानुलेपनभूषणयानशय्याऽऽस्तरणवस्त्रकवचपादुकोपानत्पादपीठा व्याख्याताः||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ABaraNaprayuktaviShasya visheShacikitsA (41) · Śloka 41
বিশেষতস্ত্বাভরণকৃতে বিকারেঽশ্বগন্ধাপামার্গকিণিহীখদিরশিরীষকল্কৈর্গোপিত্তযুক্তৈঃ প্রদেহঃ||৪১||
विशेषतस्त्वाभरणकृते विकारेऽश्वगन्धापामार्गकिणिहीख़दिरशिरीषकल्कैर्गोपित्तयुक्तैः प्रदेहः||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAdapIThaprayuktaviShasya visheShacikitsA (42) · Śloka 42
পাদপীঠকৃতে শ্লেষ্মাতকসর্পসুগন্ধাম্রকল্কো মধুযুক্তঃ||৪২||
पादपीठकृते श्लेष्मातकसर्पसुगन्धाम्रकल्को मधुयुक्तः||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana CatraprayuktaviShalakShaNam (43) · Śloka 43
ছত্রপ্রযুক্তে বেদনাস্ফোটানাং ক্ষিপ্রপাকানাং পক্বজাম্ববপ্রকাশানাং প্রাদুর্ভাবঃ||৪৩||
छत्रप्रयुक्ते वेदनास्फोटानां क्षिप्रपाकानां पक्वजाम्बवप्रकाशानां प्रादुर्भावः||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Catraprayukte viShacikitsA (44) · Śloka 44
তত্র মধুকপাটলাকশেরুকলোধ্রাঞ্জনকুষ্ঠসর্পসুগন্ধাখদিরশিরীষকল্কৈঃ সর্বগাত্রপ্রদেহঃ||৪৪||
तत्र मधुकपाटलाकशेरुकलोध्राञ्जनकुष्ठसर्पसुगन्धाखदिरशिरीषकल्कैः सर्वगात्रप्रदेहः||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cAmaravyajanaprayuktaviSheShu CatraviShalakShaNacikitsAtideshaH (45) · Śloka 45
অনেন চামরব্যজনে ব্যাখ্যাতে||৪৫||
अनेन चामरव्यजने व्याख्याते||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shiro~abhya~ggaprayuktaviShalakShaNam (46) · Śloka 46
শিরোঽভ্যঙ্গপ্রযুক্তে শিরোবেদনা গ্রন্থিজন্ম কেশচ্যবনং চ||৪৬||
शिरोऽभ्यङ्गप्रयुक्ते शिरोवेदना ग्रन्थिजन्म केशच्यवनं च||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shiro~abhya~ggaprayuktaviShacikitsA (47) · Śloka 47
তত্র শ্যামাপালিন্দীতণ্ডুলীযকচূর্ণঘৃতর্ক্ষপিত্তৈঃ সুভাবিতযা কৃষ্ণমৃদা প্রলেপঃ| গোমযমালতী মূষিককর্ণ্যন্যতমরসো বাঽঽগারধূমো বা শ্লেষ্মাতকত্বক্পাটলাশিরীষমধুকহরিদ্রাদ্বযৈরজাক্ষীরালোডিতৈঃ পরিষেকঃ||৪৭||
तत्र श्यामापालिन्दीतण्डुलीयकचूर्णघृतर्क्षपित्तैः सुभावितया कृष्णमृदा प्रलेपः| गोमयमालती मूषिककर्ण्यन्यतमरसो वाऽऽगारधूमो वा श्लेष्मातकत्वक्पाटलाशिरीषमधुकहरिद्राद्वयैरजाक्षीरालोडितैः परिषेकः||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shiraHsnAnodakAdiprayuktaviShe shiro~abhya~ggavilakShaNacikitsAtideshaH (48) · Śloka 48
অনেন শিরঃস্নানোদককঙ্কতস্রগুষ্ণীষা ব্যাখ্যাতাঃ||৪৮||
अनेन शिरःस्नानोदककङ्कतस्रगुष्णीषा व्याख्याताः||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNapUraNaprayuktaviShalakShaNam (49) · Śloka 49
কর্ণপূরণপ্রযুক্তে শোফশূলপাকাঃ শ্রোত্রবৈগুণ্যং চ||৪৯||
कर्णपूरणप्रयुक्ते शोफशूलपाकाः श्रोत्रवैगुण्यं च||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNapUraNaprayuktaviShacikitsA (50) · Śloka 50
তত্র বহুপত্রাস্বরসো ঘৃতক্ষৌদ্রসংযুক্তঃ প্রতিপূরণং সোমবল্করসো বা সুশীতঃ||৫০||
तत्र बहुपत्रास्वरसो घृतक्षौद्रसंयुक्तः प्रतिपूरणं सोमवल्करसो वा सुशीतः||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mukhAlepaprayuktaviShalakShaNam (51) · Śloka 51
মুখালেপপ্রযুক্তে মুখশ্যাবতা পদ্মকণ্টকা ভবন্ত্যভ্যঙ্গজাশ্চ বিকারাঃ||৫১||
मुखालेपप्रयुक्ते मुखश्यावता पद्मकण्टका भवन्त्यभ्यङ्गजाश्च विकाराः||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mukhAlepaprayuktaviShacikitsA (52) · Śloka 52
তত্র মধুকপযস্যাবন্ধুজীবভঞ্জীপুনর্নবচন্দনৈঃ সঘৃতৈর্লেপো মধুসর্পিষী পানম্||৫২||
तत्र मधुकपयस्याबन्धुजीवभञ्जीपुनर्नवचन्दनैः सघृतैर्लेपो मधुसर्पिषी पानम्||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShapuShpAghrANaprayuktaviShalakShaNam (53) · Śloka 53
সবিষপুষ্পাঘ্রাণাচ্ছিরোব্যথাসাশ্রুনেত্রত্বং গন্ধাজ্ঞানং চ||৫৩||
सविषपुष्पाघ्राणाच्छिरोव्यथासाश्रुनेत्रत्वं गन्धाज्ञानं च||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShapuShpAghrANaprayuktaviShe mukhAlepaviShacikitsitaviShAnnabAShpacikitsitayoratideshaH (54) · Śloka 54
তত্রানন্তরোক্তো বিধির্বাষ্পোদিতশ্চেতি||৫৪||
तत्रानन्तरोक्तो विधिर्बाष्पोदितश्चेति||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShopakaraNadravyAdInAM shuddhiH (55) · Śloka 55
ভবতি চাত্র- ফলমূলচ্ছদাদীনাং দদ্যাত্প্রক্ষালনোদকম্| ভাজনব্যঞ্জনানাং চ তথা কুর্যাদতন্দ্রিতঃ| ঘ্রেযাণি ঘ্রাপযিত্বা তু স্পৃশ্যান্ সংস্পৃশ্য তানপি| প্রতীবাপং ততো দত্ত্বা প্রতীক্ষ্যৈবৈকনাডিকাম্| ততো বিজ্ঞায শুদ্ধিং চ ভাজনস্যোদকস্য চ| আহারমুপযুঞ্জীত যথাবদ্বসুধাধিপঃ||৫৫||
भवति चात्र- फलमूलच्छदादीनां दद्यात्प्रक्षालनोदकम्| भाजनव्यञ्जनानां च तथा कुर्यादतन्द्रितः| घ्रेयाणि घ्रापयित्वा तु स्पृश्यान् संस्पृश्य तानपि| प्रतीवापं ततो दत्त्वा प्रतीक्ष्यैवैकनाडिकाम्| ततो विज्ञाय शुद्धिं च भाजनस्योदकस्य च| आहारमुपयुञ्जीत यथावद्वसुधाधिपः||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAj~jaH haste tIkShNaviShasandhAraNaphalam ; bheShajAgAralakShaNam (56) · Śloka 56
মন্দং তীক্ষ্ণবিষাভ্যাসাদ্বিষমুত্ক্ষীযতে ভৃশম্| তস্মাত্তীক্ষ্ণবিষং হস্তে বধ্নীযাত্কুশলো ভিষক্| বিষসন্ধারণং ধন্যং রক্ষোঘ্নং প্রীতিবর্ধনম্| অপি চ- সাপিধানঘটীমূটফলকস্থাপিতৌষধম্| প্রাগুদীচ্যোর্দিশোর্গুপ্তং ভেষজাগারমিষ্যতে||৫৬||
मन्दं तीक्ष्णविषाभ्यासाद्विषमुत्क्षीयते भृशम्| तस्मात्तीक्ष्णविषं हस्ते बध्नीयात्कुशलो भिषक्| विषसन्धारणं धन्यं रक्षोघ्नं प्रीतिवर्धनम्| अपि च- सापिधानघटीमूटफलकस्थापितौषधम्| प्रागुदीच्योर्दिशोर्गुप्तं भेषजागारमिष्यते||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAnasalakShaNam (57) · Śloka 57
উচ্চৈঃ প্রশস্তদিগ্দেশং বহুবাতাযনং মহত্| মহানসং সুসম্মৃষ্টং বিশ্বাস্যজনসেবিতম্| সদ্দ্বাস্থাধিষ্ঠিতদ্বারং কক্ষ্যাবস্তুবিতানকম্| সুধৌতদৃঢকুম্ভাদি পরিশুদ্ধজলেন্ধনম্||৫৭||
उच्चैः प्रशस्तदिग्देशं बहुवातायनं महत्| महानसं सुसम्मृष्टं विश्वास्यजनसेवितम्| सद्द्वास्थाधिष्ठितद्वारं कक्ष्यावस्तुवितानकम्| सुधौतदृढकुम्भादि परिशुद्धजलेन्धनम्||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sUdAnAM lakShaNam (58) · Śloka 58
স্বকর্মকুশলা দক্ষাঃ সূদাস্তত্রাপ্রমাদিনঃ| ক্লৃপ্তকেশনখাঃ পিত্র্যা রাজ্ঞঃ কৃত্যৈরসঙ্গতাঃ||৫৮||
स्वकर्मकुशला दक्षाः सूदास्तत्राप्रमादिनः| क्लृप्तकेशनखाः पित्र्या राज्ञः कृत्यैरसङ्गताः||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sUdAdhipalakShaNam (59) · Śloka 59
তেষামধিপতির্বিপ্রঃ কুলজঃ সুপরীক্ষিতঃ| সংবিভক্তশ্চ ভক্তশ্চ শুচির্বৈদ্যবশানুগঃ||৫৯||
तेषामधिपतिर्विप्रः कुलजः सुपरीक्षितः| संविभक्तश्च भक्तश्च शुचिर्वैद्यवशानुगः||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyato rAjaparicArakANAM janAnAM lakShaNam (60) · Śloka 60
সর্বেঽপি ভূভৃদাসন্নাঃ শস্তাঃ সততমীদৃশাঃ| মিথো বিগ্রহসঙ্ঘাতরহিতা ভূভৃতে হিতাঃ||৬০||
सर्वेऽपि भूभृदासन्नाः शस्ताः सततमीदृशाः| मिथो विग्रहसङ्घातरहिता भूभृते हिताः||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjaparicArakAdiShu vaidyasya kartavyam (61) · Śloka 61
তান্ বৈদ্যো গুণবানেকো মনসা প্রতিজাগৃযাত্| ভূভৃদ্দেহোপকরণসংরক্ষণসমুদ্যতঃ||৬১||
तान् वैद्यो गुणवानेको मनसा प्रतिजागृयात्| भूभृद्देहोपकरणसंरक्षणसमुद्यतः||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vijayayAtrAyAM vaidyasya kartavyavidhiH (62) · Śloka 62
অথাভ্যমিত্রং ব্রজতো জিগীষোর্বৈদ্যঃ সুসজ্জৌষধশস্ত্রযন্ত্রঃ| তুঙ্গধ্বজাখ্যাতনিবাসভূমির্যুদ্ধাগতং যোধজনং চিকিত্সেত্||৬২||
अथाभ्यमित्रं व्रजतो जिगीषोर्वैद्यः सुसज्जौषधशस्त्रयन्त्रः| तुङ्गध्वजाख्यातनिवासभूमिर्युद्धागतं योधजनं चिकित्सेत्||६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shatrudUShitAnAM mArgAdInAM shodhanAdi (63) · Śloka 63
পন্থানমুদকং ছাযাং ভক্তং যবসমিন্ধনম্| দূষযন্ত্যরযো যস্মাত্তান্ বিদ্যাচ্ছোধযেত চ| প্রস্থানং বা নিবেশং বা নাবিজ্ঞায প্রযোজযেত্| ভূবারিতৃণকাষ্ঠাশ্মমার্গোন্মার্গবনস্পতীন্||৬৩||
पन्थानमुदकं छायां भक्तं यवसमिन्धनम्| दूषयन्त्यरयो यस्मात्तान् विद्याच्छोधयेत च| प्रस्थानं वा निवेशं वा नाविज्ञाय प्रयोजयेत्| भूवारितृणकाष्ठाश्ममार्गोन्मार्गवनस्पतीन्||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShopahatabhUmilakShaNam (64) · Śloka 64
বিষেণোপহতা ভূমিঃ ক্বচিদ্দগ্ধেব লক্ষ্যতে| প্রম্লানতৃণগুল্মাদিমৃতকীটসরীসৃপাঃ||৬৪||
विषेणोपहता भूमिः क्वचिद्दग्धेव लक्ष्यते| प्रम्लानतृणगुल्मादिमृतकीटसरीसृपाः||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShopahatabhUmidoShavikArAH (65) · Śloka 65
বিশীর্যন্তে খুরনখা দাহকণ্ডূরুজান্বিতাঃ| ছর্দির্মূর্চ্ছা জ্বরো মোহঃ শিরোদুঃখং চ জাযতে||৬৫||
विशीर्यन्ते खुरनखा दाहकण्डूरुजान्विताः| छर्दिर्मूर्च्छा ज्वरो मोहः शिरोदुःखं च जायते||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShopahatabhUmidoShavikAre cikitsA (66) · Śloka 66
তত্র সৌভাঞ্জনান্মূলং সোমবল্লীমুশীরকম্| মাতুলুঙ্গরসং হিঙ্গুং পাযযেদ্দধিমাত্রযা| মূত্রাণ্যজাবিহস্তিভ্যো মাংসানি রুধিরাণি চ| সর্বগন্ধৈঃ সমং যোজ্যং পচেত্পক্বে চ নিক্ষিপেত্| সোমরাজীং সুনন্দাখ্যাং সরলাং গন্ধনাকুলীম্| চারটীং ত্রাযমাণাং চ প্রোক্ষযেত্তেন তাং ভুবম্||৬৬||
तत्र सौभाञ्जनान्मूलं सोमवल्लीमुशीरकम्| मातुलुङ्गरसं हिङ्गुं पाययेद्दधिमात्रया| मूत्राण्यजाविहस्तिभ्यो मांसानि रुधिराणि च| सर्वगन्धैः समं योज्यं पचेत्पक्वे च निक्षिपेत्| सोमराजीं सुनन्दाख्यां सरलां गन्धनाकुलीम्| चारटीं त्रायमाणां च प्रोक्षयेत्तेन तां भुवम्||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShajalalakShaNam (67) · Śloka 67
সবিষং বিরসং তোযং কবোষ্ণং রাজিভিশ্চিতম্| ফেনিলং গুরু বিচ্ছিন্নং খগৈরনভিনন্দিতম্||৬৭||
सविषं विरसं तोयं कवोष्णं राजिभिश्चितम्| फेनिलं गुरु विच्छिन्नं खगैरनभिनन्दितम्||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShajalasAdhitaudanalakShaNam (68) · Śloka 68
মৃতাকুলিতমত্স্যঞ্চ স্পর্শাদ্রুক্শোফকণ্ডুমত্| ওদনঃ সাধিতস্তেন ভুক্তমাত্রোঽপি দহ্যতে| বিদগ্ধঃ পচ্যতে কৃচ্ছ্রাত্পক্বো মূর্চ্ছাজ্বরপ্রদঃ| দর্শযেত্সর্বতো নীলপীতকর্বুরলোহিতম্||৬৮||
मृताकुलितमत्स्यञ्च स्पर्शाद्रुक्शोफकण्डुमत्| ओदनः साधितस्तेन भुक्तमात्रोऽपि दह्यते| विदग्धः पच्यते कृच्छ्रात्पक्वो मूर्च्छाज्वरप्रदः| दर्शयेत्सर्वतो नीलपीतकर्बुरलोहितम्||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saviShaudanabhojanavikAre cikitsA (69) · Śloka 69
তত্র শিগ্ব্রাদিমগদং ভূমিদোষোদিতং পিবেত্| অজশৃঙ্গী বিশালাখ্যাং বিষঘ্নীমুত্তমারণীম্| ফণিজ্জকং প্রতিবিষাং দগ্ধ্বা তদ্ভস্ম গালযেত্| বহুশো গালিতং তচ্চ পাচযেত্তত্র চ ক্ষিপেত্| কল্কযিত্বা প্রতীবাপং সরলং রজনীদ্বযম্| এলামুদীচ্যং মঞ্জিষ্ঠাং সুনন্দাং বাকুচীমপি| পাত্যন্তে বিন্দবস্তস্মাদ্যত্র তন্নির্বিষী ভবেত্| পাটলাপারিভদ্রাশ্বকর্ণশম্যাকসিধ্রকান্| কলশান্তর্গতান্দগ্ধ্বা প্রক্ষিপেত্সবিষেঽম্ভসি||৬৯||
तत्र शिग्व्रादिमगदं भूमिदोषोदितं पिबेत्| अजशृङ्गी विशालाख्यां विषघ्नीमुत्तमारणीम्| फणिज्जकं प्रतिविषां दग्ध्वा तद्भस्म गालयेत्| बहुशो गालितं तच्च पाचयेत्तत्र च क्षिपेत्| कल्कयित्वा प्रतीवापं सरलं रजनीद्वयम्| एलामुदीच्यं मञ्जिष्ठां सुनन्दां बाकुचीमपि| पात्यन्ते बिन्दवस्तस्माद्यत्र तन्निर्विषी भवेत्| पाटलापारिभद्राश्वकर्णशम्याकसिध्रकान्| कलशान्तर्गतान्दग्ध्वा प्रक्षिपेत्सविषेऽम्भसि||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasaMyuktavAyulakShaNa~jcikitsA ca (70) · Śloka 70
শীতে ঘর্মো হিমশ্চোষ্ণে মারুতো বিষসংযুতঃ| ভ্রমমূর্চ্ছাদিকারী চ শিগ্ব্রাদিস্তত্র বেষ্যতে| দেবদারুনতানন্তামধুকার্জুনগৈরিকম্| বজ্রকন্দং লতাং লোধ্রং বিকিরেচ্ছ্লক্ষ্ণচূর্ণিতম্| বৃক্ষাগ্রেষু পতাকাসু দূষ্যেষু সুমহত্সু চ| সর্বতশ্চূর্ণসম্পর্কান্নির্বিষো জাযতেঽনিলঃ||৭০||
शीते घर्मो हिमश्चोष्णे मारुतो विषसंयुतः| भ्रममूर्च्छादिकारी च शिग्व्रादिस्तत्र वेष्यते| देवदारुनतानन्तामधुकार्जुनगैरिकम्| वज्रकन्दं लतां लोध्रं विकिरेच्छ्लक्ष्णचूर्णितम्| वृक्षाग्रेषु पताकासु दूष्येषु सुमहत्सु च| सर्वतश्चूर्णसम्पर्कान्निर्विषो जायतेऽनिलः||७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShadUShitapAdapalakShaNa~jcikitsA ca (71) · Śloka 71
বিকৃতা ভবতি ছাযা পাদপে বিষদূষিতে| নির্গন্ধমতিগন্ধং বা তত্পুষ্পং হৃচ্ছিরোরুজম্| কুর্যাত্ ফলপলাশাদি কণ্ডূপাকাতিসারকৃত্| ভূমিমুদ্দিশ্য যত্প্রোক্তং তত্সর্বং তত্র চেষ্যতে||৭১||
विकृता भवति छाया पादपे विषदूषिते| निर्गन्धमतिगन्धं वा तत्पुष्पं हृच्छिरोरुजम्| कुर्यात् फलपलाशादि कण्डूपाकातिसारकृत्| भूमिमुद्दिश्य यत्प्रोक्तं तत्सर्वं तत्र चेष्यते||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aviditakanyAsparshe niShedhaH (72) · Śloka 72
ন চ কন্যামবিদিতাং সংস্পৃশেদপরীক্ষিতাম্| বিবিধান্কুর্বতে যোগান্কুশলাঃ খলু মানবাঃ||৭২||
न च कन्यामविदितां संस्पृशेदपरीक्षिताम्| विविधान्कुर्वते योगान्कुशलाः खलु मानवाः||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShakanyAsRuShTiH viShakanyAlakShaNa~jca (73) · Śloka 73
আজন্মবিষসংযোগাত্ কন্যা বিষমযী কৃতা| স্পর্শোচ্ছ্বাসাদিভির্হন্তি তস্যাস্ত্বেতত্পরীক্ষণম্| তদ্ধস্তকেশসংস্পর্শান্ ম্লাযতে পুষ্পপল্লবৈঃ| শয্যাযাং মত্কুণৈর্বস্ত্রে যূকাভিঃ স্নানবারিণি| জন্তুভির্ম্রিযতে জ্ঞাত্বা তামেবং দূরতস্ত্যজেত্||৭৩||
आजन्मविषसंयोगात् कन्या विषमयी कृता| स्पर्शोच्छ्वासादिभिर्हन्ति तस्यास्त्वेतत्परीक्षणम्| तद्धस्तकेशसंस्पर्शान् म्लायते पुष्पपल्लवैः| शय्यायां मत्कुणैर्वस्त्रे यूकाभिः स्नानवारिणि| जन्तुभिर्म्रियते ज्ञात्वा तामेवं दूरतस्त्यजेत्||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAj~jo nAdeyaM bhojanam (74) · Śloka 74
নাপ্রোক্ষিতং নাবিদিতং ভিষজা নানবেক্ষিতম্| নাপ্রাশিতং চ সূদাদ্যৈঃ কিঞ্চিদপ্যাহরেন্নৃপঃ||৭৪||
नाप्रोक्षितं नाविदितं भिषजा नानवेक्षितम्| नाप्राशितं च सूदाद्यैः किञ्चिदप्याहरेन्नृपः||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvArthasiddhAkhyama~jjanam (75) · Śloka 75
ধন্যং সর্বার্থসিদ্ধাখ্যং পাপরক্ষোবিষাপহম্| পরং চক্ষুষ্যমাযুষ্যং শত্রুঘ্নং বক্ষ্যতেঽঞ্জনম্| অথ শুক্লপক্ষে পুণ্যেঽহনি পুষ্যপুনর্বসুহস্তচিত্রামৃগশিরঃশ্রবণরেবতীশতভিষক্প্রাজাপত্যোত্তরাণামন্যতমেন নক্ষত্রেণ যোগমুপগতে ভগবত্যৌষধিপতৌ প্রশস্তে মুহূর্তে সিন্ধুস্রোতঃসমুত্থং স্নিগ্ধং সপ্রভং গন্ধবর্ণচ্ছদৈর্নীলোত্পলাভমঞ্জনমাহরেত্||৭৫||
धन्यं सर्वार्थसिद्धाख्यं पापरक्षोविषापहम्| परं चक्षुष्यमायुष्यं शत्रुघ्नं वक्ष्यतेऽञ्जनम्| अथ शुक्लपक्षे पुण्येऽहनि पुष्यपुनर्वसुहस्तचित्रामृगशिरःश्रवणरेवतीशतभिषक्प्राजापत्योत्तराणामन्यतमेन नक्षत्रेण योगमुपगते भगवत्यौषधिपतौ प्रशस्ते मुहूर्ते सिन्धुस्रोतःसमुत्थं स्निग्धं सप्रभं गन्धवर्णच्छदैर्नीलोत्पलाभमञ्जनमाहरेत्||७५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~jjanaprajvAlanam (76) · Śloka 76
তস্যাষ্টৌ ভাগাঃ কনকরজতোদুম্বরাণামেকৈকো ভাগঃ| তত্সর্বং মূষাযাং প্রক্ষিপ্য বলিমংগলপূর্বকমগ্নিমুপসমাধায খদিরকদরধবস্যন্দনানামন্যতমদারুভির্গোমযৈর্বা প্রজ্বালযেত্||৭৬||
तस्याष्टौ भागाः कनकरजतोदुम्बराणामेकैको भागः| तत्सर्वं मूषायां प्रक्षिप्य बलिमंगलपूर्वकमग्निमुपसमाधाय खदिरकदरधवस्यन्दनानामन्यतमदारुभिर्गोमयैर्वा प्रज्वालयेत्||७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~jjananiShecanam (77) · Śloka 77
ততশ্চার্যাবলোকিতেশ্বরমার্যতারাং ব্রহ্মদক্ষাশ্বিরুদ্রেন্দ্রাদিত্যসোমবরুণবৈশ্বানরবাযুবিষ্ণুজনকভরদ্বাজধন্বন্তরিসুশ্রুতভব্য-সুকন্যাস্কন্দশ্চ্যবনবৈনতেযানন্যাংশ্চ যথাবিধ্যুক্তদেবতাঃ সুমনোঽক্ষতলাজস্বস্তিকসংযাবনিস্তুষযবসংস্কৃতগুডঘৃতমিশ্রপাযসৈরর্চযিত্বা বৃদ্ধবৈদ্যব্রাহ্মণাংশ্চ শুক্লবাসসো মহতীভির্দক্ষিণাভিঃ পূজযিত্বা তস্মিন্নগ্নৌ তদঞ্জনং ধ্মাতমাবৃত্য পৃথক্ পৃথক্ নিষেচযেত্||৭৭||
ततश्चार्यावलोकितेश्वरमार्यतारां ब्रह्मदक्षाश्विरुद्रेन्द्रादित्यसोमवरुणवैश्वानरवायुविष्णुजनकभरद्वाजधन्वन्तरिसुश्रुतभव्य-सुकन्यास्कन्दश्च्यवनवैनतेयानन्यांश्च यथाविध्युक्तदेवताः सुमनोऽक्षतलाजस्वस्तिकसंयावनिस्तुषयवसंस्कृतगुडघृतमिश्रपायसैरर्चयित्वा वृद्धवैद्यब्राह्मणांश्च शुक्लवाससो महतीभिर्दक्षिणाभिः पूजयित्वा तस्मिन्नग्नौ तदञ्जनं ध्मातमावृत्य पृथक् पृथक् निषेचयेत्||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana niShecanadravyANi (78) · Śloka 78
গোশকৃদ্রসমূত্রঘৃতদধিক্ষৌদ্রবসামজ্জতৈলমদ্যসর্বগন্ধাম্বুশর্করোদকেক্ষুরসেষু তথা হরীতক্যামলকবিভীতককাশ্মর্যমৃদ্বীকাশ্রৃঙ্গাটককশেরুকোত্পলনলিনসৌগন্ধিকমৃণালিকাক্বাথেষু তথা লাবকপিঞ্জলৈণশশহরিণকুলীররসেষু তথা মধুকচন্দনকালানুসার্যনলদপদ্মকোশীরমঞ্জিষ্ঠানন্তাগৈরিককুঙ্কুমোদকেষু||৭৮||
गोशकृद्रसमूत्रघृतदधिक्षौद्रवसामज्जतैलमद्यसर्वगन्धाम्बुशर्करोदकेक्षुरसेषु तथा हरीतक्यामलकबिभीतककाश्मर्यमृद्वीकाश्रृङ्गाटककशेरुकोत्पलनलिनसौगन्धिकमृणालिकाक्वाथेषु तथा लावकपिञ्जलैणशशहरिणकुलीररसेषु तथा मधुकचन्दनकालानुसार्यनलदपद्मकोशीरमञ्जिष्ठानन्तागैरिककुङ्कुमोदकेषु||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~jjanasyAntarikShe~ambhasi sthApanam (79) · Śloka 79
ততঃ শুক্লে বাসসি বদ্ধ্বা দ্বাদশরাত্রমান্তরিক্ষেঽম্ভসি বাসযেত্||৭৯||
ततः शुक्ले वाससि बद्ध्वा द्वादशरात्रमान्तरिक्षेऽम्भसि वासयेत्||७९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nADyAma~jjanasthApanam (80) · Śloka 80
ততশ্ছাযাযাং বিশোষ্য স্ফটিকমুক্তাপ্রবালকালানুসার্যপ্রতীবাপং পুনরপি বলিমঙ্গলপূর্বকমহতবাসসা কন্যযাদৃষদি পেষযিত্বা সুবর্ণরজততাম্রশঙ্খশৈলদ্বিরদরদনগবলশ্রৃঙ্গবৈডূর্যস্ফটিকমেষভৃঙ্গ্যসনসারান্যতম--ঘটিতাযামঞ্জনিকাযাং নিধাপযেত্||৮০||
ततश्छायायां विशोष्य स्फटिकमुक्ताप्रवालकालानुसार्यप्रतीवापं पुनरपि बलिमङ्गलपूर्वकमहतवाससा कन्ययादृषदि पेषयित्वा सुवर्णरजतताम्रशङ्खशैलद्विरदरदनगवलश्रृङ्गवैडूर्यस्फटिकमेषभृङ्ग्यसनसारान्यतम--घटितायामञ्जनिकायां निधापयेत्||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~jjanAbhisaMskaraNam (81) · Śloka 81
অথা পূর্ববত্পুনরপি কৃতস্বস্ত্যযনং সাবিত্রেণ কর্মণা সর্ববিদ্ দ্বিজন্মা বিধিবত্তদভিসংস্কুর্যাত্||৮১||
अथा पूर्ववत्पुनरपि कृतस्वस्त्ययनं सावित्रेण कर्मणा सर्वविद् द्विजन्मा विधिवत्तदभिसंस्कुर्यात्||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vaidyagRuhAda~jjanasya rAjagRuhaM pratyAnayanam (1) · Śloka 1
ততো গজস্কন্ধমারোপ্য পাণ্ডুরচ্ছত্রচামরবালব্যজনৈরনুগতং তথা শঙ্খদুন্দুভিস্বরৈর্দ্বিজাতিবরপ্রযুক্তৈশ্চ বেদবাদিমিশ্রৈঃ পুণ্যাহঘোষৈঃ কৃতপুষ্পোপহারং বৈদ্যগৃহান্নাযকগৃহমনুপ্রবেশযেত্|১|
ततो गजस्कन्धमारोप्य पाण्डुरच्छत्रचामरबालव्यजनैरनुगतं तथा शङ्खदुन्दुभिस्वरैर्द्विजातिवरप्रयुक्तैश्च वेदवादिमिश्रैः पुण्याहघोषैः कृतपुष्पोपहारं वैद्यगृहान्नायकगृहमनुप्रवेशयेत्|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samantrakama~jjanadhAraNam (1) · Śloka 1
অনন্তরং চ তেন বিদেহাধিপোপদিষ্টেন সর্বার্থেষু সিদ্ধেনাঞ্জনেন যথোক্তানামেবাঞ্জনভাজনদ্রব্যাণামন্যতমযা শলাকযা গোব্রাহ্মণপূজাপূর্বকং শুচিঃ সনিযমো ভূত্বা ধারণীমিমাং বিদ্যামধীযানঃ পূতঃ পূর্বমক্ষি দক্ষিণমঞ্জযেত্||১||
अनन्तरं च तेन विदेहाधिपोपदिष्टेन सर्वार्थेषु सिद्धेनाञ्जनेन यथोक्तानामेवाञ्जनभाजनद्रव्याणामन्यतमया शलाकया गोब्राह्मणपूजापूर्वकं शुचिः सनियमो भूत्वा धारणीमिमां विद्यामधीयानः पूतः पूर्वमक्षि दक्षिणमञ्जयेत्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~jjanadhAraNamantraH (2) · Śloka 2
অথ মন্ত্রঃ- নমঃশ্চক্ষুঃপরিশোধনরাজায তথাগতাযার্হতে সম্যক্সম্বুদ্ধায| তদ্যথা ঔম্ চক্ষুঃ প্রজ্ঞাচক্ষুর্জ্ঞানচক্ষুর্বিজ্ঞানচক্ষুর্বিশোধয স্বাহা||২||
अथ मन्त्रः- नमःश्चक्षुःपरिशोधनराजाय तथागतायार्हते सम्यक्सम्बुद्धाय| तद्यथा औम् चक्षुः प्रज्ञाचक्षुर्ज्ञानचक्षुर्विज्ञानचक्षुर्विशोधय स्वाहा||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~jjanamAhAtmyam (82) · Śloka 82
ততঃ পরং চ তামেব ধারিণীমনুস্মরন্ সাযম্প্রাতঃ প্রত্যহমেতত্পরমং পবিত্রমারোগ্যকরমূর্জস্করং সর্ববিষঘ্নমঞ্জনমশ্বিভ্যামিন্দ্রস্য বৃত্রবধাভ্যুদ্যতস্য প্রাক্প্রকল্পিতম্| তস্মাদেতদ্রাজ্ঞাং রাজমহামাত্রাণাং চ মহীং বিজিগীষমাণানাং চ ব্রাহ্মণানাং চ বেদাধ্যযনমন্যদ্বা মহচ্ছাস্ত্রমবগাহমানানাং প্রসন্নমনা ভিষক্ প্রকল্পযেদিতি||৮২||
ततः परं च तामेव धारिणीमनुस्मरन् सायम्प्रातः प्रत्यहमेतत्परमं पवित्रमारोग्यकरमूर्जस्करं सर्वविषघ्नमञ्जनमश्विभ्यामिन्द्रस्य वृत्रवधाभ्युद्यतस्य प्राक्प्रकल्पितम्| तस्मादेतद्राज्ञां राजमहामात्राणां च महीं विजिगीषमाणानां च ब्राह्मणानां च वेदाध्ययनमन्यद्वा महच्छास्त्रमवगाहमानानां प्रसन्नमना भिषक् प्रकल्पयेदिति||८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bRuhaspatikRutayogavarNanapratij~jA (83) · Śloka 83
ভবন্তি চাত্র শ্লোকা- অথ যোগাঃ প্রবক্ষ্যন্তে বৃহস্পতিকৃতাঃ শিবাঃ| যান্ সেবমানো নৃপতিঃ শত্রুভ্যো নৈতি বঞ্চনাম্||৮৩||
भवन्ति चात्र श्लोका- अथ योगाः प्रवक्ष्यन्ते बृहस्पतिकृताः शिवाः| यान् सेवमानो नृपतिः शत्रुभ्यो नैति वञ्चनाम्||८३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bilvAdiprokShaNaM viShaghnam (84) · Śloka 84
বিল্বাঢকীযবক্ষারপাটলীবাহ্লিকোষগুণাঃ| শ্রীপর্ণী সল্লকীযুক্তা নিষ্ক্বাথঃ প্রোক্ষণঃ পরম্| সবিষং প্রোক্ষিতং তেন সদ্যো ভবতি নির্বিষম্| যবসেন্ধনপানীযশস্ত্রশয্যাসনোদকম্| কবচাভরণচ্ছত্রবালব্যজনবেশ্ম চ||৮৪||
बिल्वाढकीयवक्षारपाटलीबाह्लिकोषगुणाः| श्रीपर्णी सल्लकीयुक्ता निष्क्वाथः प्रोक्षणः परम्| सविषं प्रोक्षितं तेन सद्यो भवति निर्विषम्| यवसेन्धनपानीयशस्त्रशय्यासनोदकम्| कवचाभरणच्छत्रबालव्यजनवेश्म च||८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shelvAdiprokShaNaM viShaghnam (85) · Śloka 85
শেলুপাটল্যতিবিষাশিগ্রুগোপীপুনর্নবম্| সমঙ্গাবৃষমূলাবক্কপিত্থবৃষশোণিতম্| সহদন্তশঠং তদ্বত্প্রোক্ষণং বিষনাশনম্||৮৫||
शेलुपाटल्यतिविषाशिग्रुगोपीपुनर्नवम्| समङ्गावृषमूलावक्कपित्थवृषशोणितम्| सहदन्तशठं तद्वत्प्रोक्षणं विषनाशनम्||८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lAkShAdimaNiH viShaghnaH (86) · Śloka 86
লাক্ষাপ্রিযঙ্গুমঞ্জিষ্ঠাসমঙ্গাঽলহরেণুকাঃ| যষ্ট্যাহ্বমধুসংযুক্তাঃ বভ্রুপিত্তেন কল্কিতাঃ| নিখনেদ্ গোবিষাণস্থাঃ সপ্তরাত্রং মহীতলে| সংস্পুষ্টং সবিষং তেন সদ্যোভবতি নির্বিষম্||৮৬||
लाक्षाप्रियङ्गुमञ्जिष्ठासमङ्गाऽलहरेणुकाः| यष्ट्याह्वमधुसंयुक्ताः बभ्रुपित्तेन कल्किताः| निखनेद् गोविषाणस्थाः सप्तरात्रं महीतले| संस्पुष्टं सविषं तेन सद्योभवति निर्विषम्||८६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saumyAgadaH (87) · Śloka 87
মনোহ্বাঽলশমীপুষ্পত্বঙ্নিশাশ্বেতসর্ষপাঃ| কপিত্থকুষ্ঠমঞ্জিষ্ঠাঃ পিত্তেন শ্লক্ষ্ণকল্কিতাঃ| শুনো গোঃ কপিলাযাশ্চ সৌম্যাখ্যোঽযং বরোঽগদঃ| বিষজিত্পরং কার্যো মণিরত্র চ পূর্ববত্||৮৭||
मनोह्वाऽलशमीपुष्पत्वङ्निशाश्वेतसर्षपाः| कपित्थकुष्ठमञ्जिष्ठाः पित्तेन श्लक्ष्णकल्किताः| शुनो गोः कपिलायाश्च सौम्याख्योऽयं वरोऽगदः| विषजित्परं कार्यो मणिरत्र च पूर्ववत्||८७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUShikAjaruhAbandhanaM viShaghnam (88) · Śloka 88
মূষিকাজরুহা বাঽপি হস্তবদ্ধা বিষাপহাঃ||৮৮||
मूषिकाजरुहा वाऽपि हस्तबद्धा विषापहाः||८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hareNvAdimaNiH viShaghnaH (89) · Śloka 89
হরেণুমাংসী মঞ্জিষ্ঠা রজনী মধুকং মধু| অক্ষত্বক্সুরসং লাক্ষা শ্বপিত্তং পূর্ববন্মণিঃ| বাদিত্রাণি পতাকাশ্চ পিষ্টৈরেভিশ্চ লেখিতাঃ| শ্রুত্বা দৃষ্ট্বা সমাঘ্রায সদ্যো ভবতি নির্বিষম্||৮৯||
हरेणुमांसी मञ्जिष्ठा रजनी मधुकं मधु| अक्षत्वक्सुरसं लाक्षा श्वपित्तं पूर्ववन्मणिः| वादित्राणि पताकाश्च पिष्टैरेभिश्च लेखिताः| श्रुत्वा दृष्ट्वा समाघ्राय सद्यो भवति निर्विषम्||८९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tryUShaNAdiyogaH viShaghnaH (90) · Śloka 90
ত্র্যূষণং পঞ্চলবণং মঞ্জিষ্ঠাং রজনাদ্বযম্| সূক্ষ্মৈলাং ত্রিবৃতাং পত্রং বিডঙ্গানীন্দ্রবারুণীম্| মধুকং চেতি সক্ষৌদ্রং গোবিষাণে নিধাপযেত্| তস্মাদুষ্ণাম্বুনা মাত্রাং প্রাগ্ভক্তং বিনিযোজযেত্| বিষং ভুক্তং জরাং যাতি নির্বিষেঽপি ন দোষকৃত্||৯০||
त्र्यूषणं पञ्चलवणं मञ्जिष्ठां रजनाद्वयम्| सूक्ष्मैलां त्रिवृतां पत्रं विडङ्गानीन्द्रवारुणीम्| मधुकं चेति सक्षौद्रं गोविषाणे निधापयेत्| तस्मादुष्णाम्बुना मात्रां प्राग्भक्तं विनियोजयेत्| विषं भुक्तं जरां याति निर्विषेऽपि न दोषकृत्||९०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jatvAdidhUpaH viShaghnaH (91) · Śloka 91
জতুসর্জরসোশীরসর্ষপাপত্রবালকৈঃ| সবেল্লারুষ্করপুরৈঃ কুসুমৈরর্জুনস্য চ| ধূপো বাসগৃহে হন্তি বিষং স্থাবরজঙ্গমম্| ন তত্র কীটাঃ সবিষা নোন্দুরা ন সরীসৃপাঃ| ন কৃত্যাকার্মণাদ্যাশ্চ ধূপোঽযং যত্র দৃশ্যতে||৯১||
जतुसर्जरसोशीरसर्षपापत्रवालकैः| सवेल्लारुष्करपुरैः कुसुमैरर्जुनस्य च| धूपो वासगृहे हन्ति विषं स्थावरजङ्गमम्| न तत्र कीटाः सविषा नोन्दुरा न सरीसृपाः| न कृत्याकार्मणाद्याश्च धूपोऽयं यत्र दृश्यते||९१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shikhipicchAdidhUpaH viShaghnaH (92) · Śloka 92
শিখিপিচ্ছং বলাকাস্থি সর্ষপাশ্চন্দনং ঘৃতম্| ধূপে বিষঘ্নঃ শযনবসনাসনগেহগঃ||৯২||
शिखिपिच्छं बलाकास्थि सर्षपाश्चन्दनं घृतम्| धूपे विषघ्नः शयनवसनासनगेहगः||९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vishAlAdiyogaH snAnajale yojyaH (93) · Śloka 93
বিশালাব্যোষমঞ্জিষ্ঠাযষ্টীলবণপঞ্চকম্| দ্বিনিশাপত্রবেল্লৈলাত্রিবৃচ্চূর্ণং সমাক্ষিকম্| গোশ্রৃঙ্গে নিহিতং যোজ্যং স্নানীযেঽম্ভসি ভূপতেঃ| পূর্বোক্তং ত্র্যূষণাদিঞ্চ স্নানীযেঽম্ভসি যোজযেত্||৯৩||
विशालाव्योषमञ्जिष्ठायष्टीलवणपञ्चकम्| द्विनिशापत्रवेल्लैलात्रिवृच्चूर्णं समाक्षिकम्| गोश्रृङ्गे निहितं योज्यं स्नानीयेऽम्भसि भूपतेः| पूर्वोक्तं त्र्यूषणादिञ्च स्नानीयेऽम्भसि योजयेत्||९३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhavAdikvAthashcandanAdikalkaH mUrvAdikvAthaH snAnAdijale prayojyaH (94) · Śloka 94
ক্বাথো ধবার্ককুসুমশ্বেতাপামার্গসর্ষপৈঃ| সদধ্যাজ্যঃ কৃতো যুক্তৈঃ কতকানাকুলীদ্বযৈঃ| কল্কো বা চন্দনক্ষীরিপলাশদ্রুমবল্কলৈঃ| মূর্বৈলাবালুসুরসনাকুলীতণ্ডুলীযকৈঃ| ক্বাথঃ সর্বোদকার্যেষু কাকমাচীযুতৈর্হিতঃ||৯৪||
क्वाथो धवार्ककुसुमश्वेतापामार्गसर्षपैः| सदध्याज्यः कृतो युक्तैः कतकानाकुलीद्वयैः| कल्को वा चन्दनक्षीरिपलाशद्रुमवल्कलैः| मूर्वैलावालुसुरसनाकुलीतण्डुलीयकैः| क्वाथः सर्वोदकार्येषु काकमाचीयुतैर्हितः||९४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rocanAditilakAH viShaghnAH (95) · Śloka 95
রোচনাপত্রনৈপালীকুঙ্কুমৈস্তিলকান্ বহূন্| বিষৈর্ন বাধ্যতে স্যাচ্চ নারীনরনৃপপ্রিযঃ||৯৫||
रोचनापत्रनैपालीकुङ्कुमैस्तिलकान् बहून्| विषैर्न बाध्यते स्याच्च नारीनरनृपप्रियः||९५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana haridrAdyuddhUlanacUrNAni viShaghnAni (96) · Śloka 96
চূর্ণৈর্হরিদ্রামঞ্জিষ্ঠাকিণিহীকণনিম্বজৈঃ| দিগ্ধং নির্বিষতামেতি গাত্রমিত্যাহ গৌতমঃ||৯৬||
चूर्णैर्हरिद्रामञ्जिष्ठाकिणिहीकणनिम्बजैः| दिग्धं निर्विषतामेति गात्रमित्याह गौतमः||९६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sa~jjIvanAdyagadAnAM prayoganirdeshaH vamanAdividhishca (97) · Śloka 97
নস্যপানাঞ্জনালেপৈর্যুঞ্জ্যাত্সঞ্জীবনাত্মকান্| অগদান্বিষভুক্তস্য তীক্ষ্ণানি বমনানি চ| পিপ্পলীমধুকক্ষৌদ্রশর্করেক্ষুরসৈঃ সহ| দ্বিনিশাপত্রবেল্লৈলাত্রিবৃচ্চূর্ণং সমাক্ষিকম্| বিরেচনং সিরামোক্ষং প্রাপ্তং বিস্রাবণং যদি||৯৭||
नस्यपानाञ्जनालेपैर्युञ्ज्यात्सञ्जीवनात्मकान्| अगदान्विषभुक्तस्य तीक्ष्णानि वमनानि च| पिप्पलीमधुकक्षौद्रशर्करेक्षुरसैः सह| द्विनिशापत्रवेल्लैलात्रिवृच्चूर्णं समाक्षिकम्| विरेचनं सिरामोक्षं प्राप्तं विस्रावणं यदि||९७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAj~jaH hRudayAvaraNopadeshaH ajeyaghRutAmRutaghRutAdisevanopadeshashca (98) · Śloka 98
হৃদযাবরণং কার্যং প্রাগেবামিত্রমধ্যতঃ| পিবেদ্ ঘৃতমজেযাখ্যমমৃতং বাপ্যভুক্তবান্| সর্পিঃ ক্ষৌদ্রং দধিক্ষীরমন্তঃ শীতলং জলম্||৯৮||
हृदयावरणं कार्यं प्रागेवामित्रमध्यतः| पिबेद् घृतमजेयाख्यममृतं वाप्यभुक्तवान्| सर्पिः क्षौद्रं दधिक्षीरमन्तः शीतलं जलम्||९८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana godhAdimAMsarasaprayogashca (99) · Śloka 99
সিতামধুকপালিন্দী কল্কবন্মাংসমিষ্যতে| গোধাহরিণবভ্রূণাং সকণাশুণ্ঠিপার্ষতম্| সনাগরং সাতিবিষং শিখিনঃ সসিতোপলম্| সুশীতাঃ সঘৃতাশ্চৈষাং যথাস্বং কল্পিতা রসাঃ||৯৯||
सितामधुकपालिन्दी कल्कवन्मांसमिष्यते| गोधाहरिणबभ्रूणां सकणाशुण्ठिपार्षतम्| सनागरं सातिविषं शिखिनः ससितोपलम्| सुशीताः सघृताश्चैषां यथास्वं कल्पिता रसाः||९९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tAmrarajaHprayogaH (100) · Śloka 100
বিষপীতায দদ্যাচ্চ শুদ্ধাযোর্ধ্বমধস্তথা| সূক্ষ্মং তাম্ররজঃ কালে সক্ষৌদ্রং হৃদ্বিশোধনম্||১০০||
विषपीताय दद्याच्च शुद्धायोर्ध्वमधस्तथा| सूक्ष्मं ताम्ररजः काले सक्षौद्रं हृद्विशोधनम्||१००||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana suvarNacUrNaprayogaH maulaviShavidhiprayogashca (101) · Śloka 101
শুদ্ধে হৃদি ততঃ শাণং হেমচূর্ণস্য দাপযেত্| ন সজ্জতে হেমপাঙ্গে পদ্মপত্রেঽম্বুবদ্বিষম্| জাযতে বিপুলং চাযুর্গরেঽপ্যেষ বিধিঃ স্মৃতঃ||১০১||
शुद्धे हृदि ततः शाणं हेमचूर्णस्य दापयेत्| न सज्जते हेमपाङ्गे पद्मपत्रेऽम्बुवद्विषम्| जायते विपुलं चायुर्गरेऽप्येष विधिः स्मृतः||१०१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAj~jaH garaviShAdibhyo rakShaNIyatvamArAdhyatva~jca (102) · Śloka 102
ইত্থং গরবিষাদিভ্যো রক্ষেদ্বৈদ্যো নরেশ্বরম্| স্যাদুচ্ছেদস্তদুচ্ছেদাত্প্রজানাং সর্বকর্মণাম্| আজ্ঞাধৈর্যক্ষমাত্যাগা মানুষত্বেঽযমানুষাঃ| যদ্রাজ্ঞঃ কর্মভিস্তস্মাদারাধ্যোঽসাবতীন্দ্রিযৈঃ||১০২||
इत्थं गरविषादिभ्यो रक्षेद्वैद्यो नरेश्वरम्| स्यादुच्छेदस्तदुच्छेदात्प्रजानां सर्वकर्मणाम्| आज्ञाधैर्यक्षमात्यागा मानुषत्वेऽयमानुषाः| यद्राज्ञः कर्मभिस्तस्मादाराध्योऽसावतीन्द्रियैः||१०२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAj~jaH ArAdhanopAyAH (103) · Śloka 103
যত্র সাক্ষান্নৃপস্তত্র বিজ্ঞাতঃ প্রবিশেদ্ভিষক্| ন সম্ম্তোঽপ্যনুচিতং যানস্থানাসনং ভজেত্| উচিতে পুরতো রাজ্ঞস্তিষ্ঠেদ্বাক্যং চ নাক্ষিপেত্| অহীনকালং রাজার্থং স্বার্থং প্রিযহিতৈঃ সহ| দেশে কালে পরার্থং চ বদেদ্ ধর্মার্থসংহিতম্| নানুশিষ্যাদপৃচ্ছন্তং মহদেতদ্ধি সাহসম্| নাচরেদহিতেনৈনং মূলচ্ছেদকরং হি তত্| অনুকূলং হিতং বাচ্যমহিতাদ্বারযেন্মিথঃ| উদারৈঃ সান্ত্বযন্বাক্যৈর্দোষশ্চেত্তদুপেক্ষযা| তূষ্ণীং বা প্রতিবাক্যে স্যাদ্বর্জযেদ্ দ্বেষ্যসঙ্কথাম্| বিপশ্চিদপ্যচিত্তজ্ঞো বালিশোঽপি তু ভাববিত্| অতিপ্রিযোঽপি দ্বেষ্যোঽপি যাত্যাশু বিপরীততাম্| নিবেদ্য রাজ্ঞে কুর্বীত কার্যাণি সুলঘূন্যপি| ন যাযান্ন চিরং তিষ্ঠেত্কোশস্থানাবরোধযোঃ| স্বল্পেঽপি দর্শযেত্তুষ্টিং লাভেঽনুদ্ধতমানসঃ| মিথঃ কথনমন্যেন কৌলীনং দ্বন্দ্ববাদিতাম্| বস্ত্রাদি রাজ্ঞা সদৃশং রাজলীলাং চ বর্জযেত্| দত্তং যত্তু নৃপেণৈব তদ্ধার্থং তুষ্টিবৃদ্ধযে| হসিতব্যে স্মিতং কুর্যাত্ প্রভোরেবানুবৃত্তিতঃ| উচ্যমানেঽবলম্বেত পরমর্মণি মূকতাম্| স্বমর্মণি তু বাধির্যং ধৈর্যমাধুর্যসৌষ্ঠবান্| অত্যাযাসেন নাত্মানং কুর্যাদতিসমুচ্ছ্রিতম্| পাতো যথা হি দুঃখায নোচ্ছ্রাযঃ সুখকৃত্তথা||১০৩||
यत्र साक्षान्नृपस्तत्र विज्ञातः प्रविशेद्भिषक्| न सम्म्तोऽप्यनुचितं यानस्थानासनं भजेत्| उचिते पुरतो राज्ञस्तिष्ठेद्वाक्यं च नाक्षिपेत्| अहीनकालं राजार्थं स्वार्थं प्रियहितैः सह| देशे काले परार्थं च वदेद् धर्मार्थसंहितम्| नानुशिष्यादपृच्छन्तं महदेतद्धि साहसम्| नाचरेदहितेनैनं मूलच्छेदकरं हि तत्| अनुकूलं हितं वाच्यमहिताद्वारयेन्मिथः| उदारैः सान्त्वयन्वाक्यैर्दोषश्चेत्तदुपेक्षया| तूष्णीं वा प्रतिवाक्ये स्याद्वर्जयेद् द्वेष्यसङ्कथाम्| विपश्चिदप्यचित्तज्ञो बालिशोऽपि तु भाववित्| अतिप्रियोऽपि द्वेष्योऽपि यात्याशु विपरीतताम्| निवेद्य राज्ञे कुर्वीत कार्याणि सुलघून्यपि| न यायान्न चिरं तिष्ठेत्कोशस्थानावरोधयोः| स्वल्पेऽपि दर्शयेत्तुष्टिं लाभेऽनुद्धतमानसः| मिथः कथनमन्येन कौलीनं द्वन्द्ववादिताम्| वस्त्रादि राज्ञा सदृशं राजलीलां च वर्जयेत्| दत्तं यत्तु नृपेणैव तद्धार्थं तुष्टिवृद्धये| हसितव्ये स्मितं कुर्यात् प्रभोरेवानुवृत्तितः| उच्यमानेऽवलम्बेत परमर्मणि मूकताम्| स्वमर्मणि तु बाधिर्यं धैर्यमाधुर्यसौष्ठवान्| अत्यायासेन नात्मानं कुर्यादतिसमुच्छ्रितम्| पातो यथा हि दुःखाय नोच्छ्रायः सुखकृत्तथा||१०३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjasevAyAH kaThinatvam (104) · Śloka 104
আসন্নসেবা নৃপতেঃ ক্রীডাশস্ত্রাহিপাবকৈঃ| কৌশলেনাতিমহতা বিনীতৈঃ সা নিরুধ্যতে| প্রাপ্য দুষ্প্রাপমৈশ্বর্যং বহুমানং চ ভূপতেঃ| যথোপভুঞ্জীত চিরং তথা স্যাদপ্রমাদবান্||১০৪||
आसन्नसेवा नृपतेः क्रीडाशस्त्राहिपावकैः| कौशलेनातिमहता विनीतैः सा निरुध्यते| प्राप्य दुष्प्रापमैश्वर्यं बहुमानं च भूपतेः| यथोपभुञ्जीत चिरं तथा स्यादप्रमादवान्||१०४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAj~jaH shayyAbhimantraNam (105) · Śloka 105
বিদধ্যাত্পরিতঃ শয্যাং রক্ষামন্ত্রাভিমন্ত্রিতাম্||১০৫||
विदध्यात्परितः शय्यां रक्षामन्त्राभिमन्त्रिताम्||१०५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAj~jaH svastyayanam (106) · Śloka 106
রাত্রৌ সিদ্ধার্থকান্ ভূতিমক্ষতৈরন্বিতাং শুচিম্| রক্ষাশক্তিং তথোচ্ছীর্ষে সযবাঙ্কুরযাবকাম্| সদূর্বং পূর্ণকলশং সপুষ্পফলপল্লবম্| উপহারং চ সন্ধ্যাযাং ভুক্ত্বা চান্তে নিশাসু চ| এতত্স্বস্ত্যযনং কর্ম কর্তব্যং শুচিনা শুচেঃ| আযুষ্যং পৌষ্টিকং ভূতবিষকার্মণপাপ্মজিত্||১০৬||
रात्रौ सिद्धार्थकान् भूतिमक्षतैरन्वितां शुचिम्| रक्षाशक्तिं तथोच्छीर्षे सयवाङ्कुरयावकाम्| सदूर्वं पूर्णकलशं सपुष्पफलपल्लवम्| उपहारं च सन्ध्यायां भुक्त्वा चान्ते निशासु च| एतत्स्वस्त्ययनं कर्म कर्तव्यं शुचिना शुचेः| आयुष्यं पौष्टिकं भूतविषकार्मणपाप्मजित्||१०६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasAdhanaprakaraNopasaMhAraH (107) · Śloka 107
সংক্ষেপ এষ বিষপালনসাধনায প্রোক্তস্তু বিস্তরবিধিঃ পুনরুত্তরে তু| আলোচ্য সম্যগখিলং মতিপূর্বকারী যুঞ্জীত তং পরিবিকল্প্য বিকারচিহ্নম্||১০৭||
संक्षेप एष विषपालनसाधनाय प्रोक्तस्तु विस्तरविधिः पुनरुत्तरे तु| आलोच्य सम्यगखिलं मतिपूर्वकारी युञ्जीत तं परिविकल्प्य विकारचिह्नम्||१०७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShAdirakShaNopAyAnusAraNaphalam (8) · Śloka 8
ইতি বিষগররক্ষো রক্ষণাযোপদেশং ভজতি নরপতির্যো নিত্যমেবাপ্রমত্তঃ| নিজপররিপুবৃন্দৈরপ্রধৃষ্যো মহাত্মা জনযতি জনতাযাঃ ক্ষেমযোগৌ চিরায||১০৮|| ইতি বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতৌ অষ্টাঙ্গসংগ্রহসংহিতাযাং সূত্রস্থানে অন্নরক্ষাবিধির্নামাষ্টমোঽধ্যাযঃ||৮||
इति विषगररक्षो रक्षणायोपदेशं भजति नरपतिर्यो नित्यमेवाप्रमत्तः| निजपररिपुवृन्दैरप्रधृष्यो महात्मा जनयति जनतायाः क्षेमयोगौ चिराय||१०८|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने अन्नरक्षाविधिर्नामाष्टमोऽध्यायः||८||
🔊 Audio coming soon