Adhikarana athAnnasvarupavij~jAnIyo nAma saptamo~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
అథాతోఽన్న్స్వరుపవిజ్ఞానీయం నామాధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాఽహురాత్రేయాదయో మహర్షయః||1||
अथातोऽन्न्स्वरुपविज्ञानीयं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माऽहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana (1) SUkadhAnyavargaH,SAliBedAH teShAM sAmAnyaguNAshca (2) · Śloka 2
రక్తో మహానూ సకలమస్తూర్ణకః శకునాహృతః| శారాముఖో దీర్ఘశూకో లోఘ్రశూఖ్ సుగంధికః| పుండ్రః పాండుః పుండరీకః ప్రమోదో గౌరశారివౌ| కంచనో మహిషః శూకో దూషకః కుసుమాండకః| లాంగలా లోహవాలాఖ్యాః కర్దమాః శీతభీరుకాః| పతంగాస్తపనీయాశ్చ యే చాన్యే శాలయః శుభాః| స్వాదుపాకరసాః స్నిగ్ధా వృష్యా బద్ధాల్పవర్చసః| కషాయానురసాః పథ్యా లఘవో మూత్రలా హిమాః||2||
रक्तो महानू सकलमस्तूर्णकः शकुनाहृतः| शारामुख़ो दीर्घशूको लोघ्रशूकः सुगन्धिकः| पुण्ड्रः पाण्डुः पुण्डरीकः प्रमोदो गौरशारिवौ| कञ्चनो महिषः शूको दूषकः कुसुमाण्डकः| लाङ्गला लोहवालाख़्याः कर्दमाः शीतभीरुकाः| पतङ्गास्तपनीयाश्च ये चान्ये शालयः शुभाः| स्वादुपाकरसाः स्निग्धा वृष्या बद्धाल्पवर्चसः| कषायानुरसाः पथ्या लग़वो मूत्रला हिमाः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shUkajeshu raktashAlyAdInAM yathottaramavaratvam (3) · Śloka 3
శూకజేషు వరస్తత్ర రక్తస్తృష్ణాత్రిదోషహా| మహాంస్తం చాను కలమస్తం చాప్యను తతః పరే||3||
शूकजेषु वरस्तत्र रक्तस्तृष्णात्रिदोषहा| महांस्तं चानु कलमस्तं चाप्यनु ततः परे||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yavakAdInAM yathApUrvamavaratvam (4) · Śloka 4
యవకా హాయనః పాంసువాప్యనైషధకాదయః| స్వాదూష్ణా గురవః స్నిగ్ధాః పాకేఽమ్లాః శ్లేష్మపిత్తలాః| సృష్టమూత్రపురిషాశ్చ పూర్వం పూర్వం చ నిందితాః||4||
यवका हायनः पांसुवाप्यनैषधकादयः| स्वादूष्णा गुरवः स्निग्धाः पाकेऽम्लाः श्लेष्मपित्तलाः| सृष्टमूत्रपुरिषाश्च पूर्वं पूर्वं च निन्दिताः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vrIhiShu ShaShTikasya shraiShThyam (5) · Śloka 5
స్నిగ్ధో గ్రాహి లఘుః స్వాదుస్త్రిదోషఘ్నః స్థిరో హిమః| షష్టికో వ్రీహిషు శ్రేష్ఠో గౌరశ్చాసితగౌరతః||5||
स्निग्धो ग्राहि लघुः स्वादुस्त्रिदोषघ्नः स्थिरो हिमः| षष्टिको व्रीहिषु श्रेष्ठो गौरश्चासितगौरतः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAvrIhyAdInAM ShaShTikAt hInaguNatvam (6) · Śloka 6
తతః క్రమాన్మహావ్రీహికృష్ణవ్రీహిజతూముఖాః| కుక్కటాండకలాబాక్షపారావతకసూకరాః| వరకోద్దాలకోజ్జాలచీనశారదదర్దురాః| గంధనాః కురువిందాశ్చ గుణైరల్పాంతరాః స్మృతాః||6||
ततः क्रमान्महाव्रीहिकृष्णव्रीहिजतूमुखाः| कुक्कटाण्डकलाबाक्षपारावतकसूकराः| वरकोद्दालकोज्जालचीनशारददर्दुराः| गन्धनाः कुरुविन्दाश्च गुणैरल्पान्तराः स्मृताः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana itaravrIhiguNAH (7) · Śloka 7
స్వాదురమ్లవిపాకోఽన్యో వ్రీహిః పిత్తకరో గురుః||7||
स्वादुरम्लविपाकोऽन्यो व्रीहिः पित्तकरो गुरुः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pATalavrIhiguNAH (8) · Śloka 8
బహుమూత్రపురీషోష్మా త్రిదోషస్త్వేవ పాటలః||8||
बहुमूत्रपुरीषोष्मा त्रिदोषस्त्वेव पाटलः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ka~ggvAditRuNadhAnyAnAM sAmAnyaguNAH ka~ggvAdInAM visheShaguNAH (9) · Śloka 9
కంగుకోద్రవజూర్ణాహ్వగదీవరుణపాదికాః| శ్యామాకతోయశ్యామాకహస్తిశ్యామాకశిల్బికాః| శిశిరోద్దాలనీవారవరూకబరకోత్కటాః| మధూలికాంతనిర్గండీవేణుపర్ణీప్రశాంతికాః| గవేధుకాండలౌహిత్యతోయపర్ణీముకుందరాః| కఫపిత్తహరా రూక్షః కషాయమధురా హిమాః| వాతలా బద్ధవిణ్మూత్రా లఘవో లేఖనాత్మకాః| భగ్నసంధానకృత్తత్ర ప్రియంగుర్బృంహణీ గురుః| కోరదూషః పరం గ్రాహి స్పర్శే శీతో విషాపహః| ఉద్దాలకస్తు వీర్యోష్ణో నీవారః శ్లేష్మవర్ధనః| శీతవీర్యా విశేషేణ స్నిగ్ధా వృష్యా మధూలికా||9||
कङ्गुकोद्रवजूर्णाह्वगदीवरुणपादिकाः| श्यामाकतोयश्यामाकहस्तिश्यामाकशिल्बिकाः| शिशिरोद्दालनीवारवरूकबरकोत्कटाः| मधूलिकान्तनिर्गण्डीवेणुपर्णीप्रशान्तिकाः| गवेधुकाण्डलौहित्यतोयपर्णीमुकुन्दराः| कफपित्तहरा रूक्षः कषायमधुरा हिमाः| वातला बद्धविण्मूत्रा लघवो लेखनात्मकाः| भग्नसन्धानकृत्तत्र प्रियङ्गुर्बृंहणी गुरुः| कोरदूषः परं ग्राहि स्पर्शे शीतो विषापहः| उद्दालकस्तु वीर्योष्णो नीवारः श्लेष्मवर्धनः| शीतवीर्या विशेषेण स्निग्धा वृष्या मधूलिका||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yavAdInAM guNAH (10) · Śloka 10
రూక్షః శీతో గురుఃస్వాదుః సరో విడ్వాతకృద్యవః| వృష్యః స్థైర్యకరో మూత్రమేదఃపిత్తకఫాంజయేత్| పీనసశ్వాసకాసోరుస్తంభకంఠత్వగామయాన్| గుణైర్న్యూనతరా జ్ఞేయా యవాదను యవాహ్వయాః| ఉష్ణాః సరా వేణుయవాః కషాయా వాతపిత్తలాః||10||
रूक्षः शीतो गुरुःस्वादुः सरो विड्वातकृद्यवः| वृष्यः स्थैर्यकरो मूत्रमेदःपित्तकफाञ्जयेत्| पीनसश्वासकासोरुस्तम्भकण्ठत्वगामयान्| गुणैर्न्यूनतरा ज्ञेया यवादनु यवाह्वयाः| उष्णाः सरा वेणुयवाः कषाया वातपित्तलाः||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana godhUmaguNAH (11) · Śloka 11
వృష్యః శీతో గురూః స్నిగ్ధో జీవనో వాతపిత్తహా| సంధానకారి మధురో గోధూమః స్థైర్యకృత్సరః| పథ్యా నందీసుఖీ శీతా కషాయా మధురా లఘుః||11||
वृष्यः शीतो गुरूः स्निग्धो जीवनो वातपित्तहा| सन्धानकारि मधुरो गोधूमः स्थैर्यकृत्सरः| पथ्या नन्दीसुखी शीता कषाया मधुरा लघुः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana (2) shimbidhAnyavargaH shimbIparicayasteShAM sAmAnyaguNAshca (12) · Śloka 12
శింబిజా ముద్గమంగల్యవనముద్గమకుష్ఠకాః| మసూరకఫలాఢక్యశ్చణకాశ్చ పృథగ్విధాః| కషాయస్వాదులఘవో విబంధాధ్మానకారిణః| రూక్షా బద్ధమలాః శీతా విపాకే కటుకా హితాః| పిత్తాసృక్కఫమేదస్సు సూపాలేపాదియోజనాత్||12||
शिम्बिजा मुद्गमङ्गल्यवनमुद्गमकुष्ठकाः| मसूरकफलाढक्यश्चणकाश्च पृथग्विधाः| कषायस्वादुलघवो विबन्धाध्मानकारिणः| रूक्षा बद्धमलाः शीता विपाके कटुका हिताः| पित्तासृक्कफमेदस्सु सूपालेपादियोजनात्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mudgaguNAH (13) · Śloka 13
సూప్యానాముత్తమా ముద్గా లఘీయాంసోఽల్పమారుతాః| హరితాస్తేష్వపివరా.....................||13||
सूप्यानामुत्तमा मुद्गा लघीयांसोऽल्पमारुताः| हरितास्तेष्वपिवरा.....................||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana makuShThamasuraguNAH (14) · Śloka 14
.........................మకుష్ఠాః క్రిమికారిణః| వర్ణ్యాః పరం ప్రలేపాద్యైర్మసూరా గ్రాహిణో భృశం||14||
........................ंअकुष्ठाः क्रिमिकारिणः| वर्ण्याः परं प्रलेपाद्यैर्मसूरा ग्राहिणो भृशम्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjamAShaguNAH (15) · Śloka 15
రాజమాషో గురుర్భూరిశకృద్రూక్షోఽతివాతః||15||
राजमाषो गुरुर्भूरिशकृद्रूक्षोऽतिवातः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kulatthaguNAH (16) · Śloka 16
కషాయస్వాదురూక్షోష్ణా కులత్థా రక్తపిత్తలాః| పీనసాశ్వాసకాసార్శోహిధ్మానాహకఫానిలాన్| ఘ్నంతి శుక్రాశ్మరీం శుక్రం దృష్టిం శోఫం తథోదరం| గ్రాహిణో లఘవస్తీక్ష్ణా విపాకేఽమ్లా విదాహినః||16||
कषायस्वादुरूक्षोष्णा कुलत्था रक्तपित्तलाः| पीनसाश्वासकासार्शोहिध्मानाहकफानिलान्| घ्नन्ति शुक्राश्मरीं शुक्रं दृष्टिं शोफं तथोदरम्| ग्राहिणो लघवस्तीक्ष्णा विपाकेऽम्ला विदाहिनः||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana niShpAvaguNAH (17) · Śloka 17
నిష్పావస్తు సరో రూక్షః కషాయమధురో గురుః| పాకేఽమ్లో వాతవిష్టంభీ స్తన్యమూత్రాస్రపిత్తకృత్| ఉష్ణో విదాహీ దృక్శుక్రకఫశోఫవిషాపహః||17||
निष्पावस्तु सरो रूक्षः कषायमधुरो गुरुः| पाकेऽम्लो वातविष्टम्भी स्तन्यमूत्रास्रपित्तकृत्| उष्णो विदाही दृक्शुक्रकफशोफविषापहः||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAShaguNAH (18) · Śloka 18
మాషః స్నిగ్ధో బలశ్లేష్మమలపిత్తకరః సరః| గురుష్ణోఽనిలహా స్వాదుః శుక్రవృద్ధిర్విరేకకృత్||18||
माषः स्निग्धो बलश्लेष्ममलपित्तकरः सरः| गुरुष्णोऽनिलहा स्वादुः शुक्रवृद्धिर्विरेककृत्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAkANDolAtmaguptayorguNAH (19) · Śloka 19
ఫలాని గుణవద్విద్యాత్ కాకాండోలాత్మగుప్తయోః||19||
फलानि गुणवद्विद्यात् काकाण्डोलात्मगुप्तयोः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuSAmrashimbiguNAH (20) · Śloka 20
కుశామ్రశింబీ మధురా వాతాపిత్తహరా హిమా||20||
कुशाम्रशिम्बी मधुरा वातापित्तहरा हिमा||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anuktaSimbidhAnyAnAM sAmAnyaguNAH (21) · Śloka 21
మధురాః శీతలా గుర్వ్యో బలఘ్న్యో రూక్షణాత్మికాః| స్నేహాఢ్యా బలిభిర్భోజ్యా వివిధాః శింబిజాతయః||21||
मधुराः शीतला गुर्व्यो बलघ्न्यो रूक्षणात्मिकाः| स्नेहाढ्या बलिभिर्भोज्या विविधाः शिम्बिजातयः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tilaguNAH (22) · Śloka 22
స్నిగ్ధోష్ణతిక్తకటుకః కషాయమధురస్తిలః| మేధ్యః కేశ్యో గురుర్వర్ణ్యః స్పర్శశీతోఽనిలాపహః| అల్పమూత్రః కటుః పాకే మేధాగ్నికఫపిత్తకృత్| కృష్ణః ప్రశస్తస్తమను శుక్లస్తమను చారుణః||22||
स्निग्धोष्णतिक्तकटुकः कषायमधुरस्तिलः| मेध्यः केश्यो गुरुर्वर्ण्यः स्पर्शशीतोऽनिलापहः| अल्पमूत्रः कटुः पाके मेधाग्निकफपित्तकृत्| कृष्णः प्रशस्तस्तमनु शुक्लस्तमनु चारुणः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atasIguNAH (23) · Śloka 23
స్నిగ్ధోమా స్వాదుతిక్తోష్ణా కఫపిత్తకరీ గురుః| దృక్ఛుక్రహృత్కటుః పాకే.....................||23||
स्निग्धोमा स्वादुतिक्तोष्णा कफपित्तकरी गुरुः| दृक्छुक्रहृत्कटुः पाके.....................||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kusumBabIjaguNAH (24) · Śloka 24
.......................తద్వద్బీజం కుసుంభజం||24||
.......................तद्वद्बीजं कुसुम्भजम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAShayavakayoravaratvaM shimbishUka- dhAnyorvarAvaratvam (25) · Śloka 25
మాషోఽత్ర సర్వేష్వవరో యవకః శూకజేషు చ||25||
माषोऽत्र सर्वेष्ववरो यवकः शूकजेषु च||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana navapurANAdidhAnyaguNAHsUpyasya laghutvAva (26) · Śloka 26
నవం ధాన్యమభిష్యంది సేక్యం కేదారజం చ యత్| లఘు వర్షోషితం దగ్ధభూమిజం స్థలసంభం| శీఘ్రజన్మ తథా సూప్యం నిస్తుషం యుక్తిభర్జితం||26||
नवं धान्यमभिष्यन्दि सेक्यं केदारजं च यत्| लघु वर्षोषितं दग्धभूमिजं स्थलसम्भम्| शीघ्रजन्म तथा सूप्यं निस्तुषं युक्तिभर्जितम्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana (3) kRutAnnavargaH maNDapeyAdInAM yathApUrva lAghavam| (27) · Śloka 27
మండపేయావిలేపీనామోదనస్య చ లాఘవం| యథాపూర్వ............................||27||
मण्डपेयाविलेपीनामोदनस्य च लाघवम्| यथापूर्व............................||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana maNDaguNAH (28) · Śloka 28
.................శివస్తత్ర మండో వాతానులోమనః| తృంగానిదోషశేషఘ్నః పాచనో ధాతుసామ్యకృత్| స్రోతోమార్దవకృత్స్వేదీ సంధుక్షయతి చానలం||28||
.................शिवस्तत्र मण्डो वातानुलोमनः| तृङ्गानिदोषशेषघ्नः पाचनो धातुसाम्यकृत्| स्रोतोमार्दवकृत्स्वेदी सन्धुक्षयति चानलम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana peyAguNAH (29) · Śloka 29
క్షుత్తృష్ణాగ్లానిదౌర్బల్యకుక్షిరోగజ్వరాపహా| మలానులోమినీ పథ్యా పేయా దీపనపాచనీ||29||
क्षुत्तृष्णाग्लानिदौर्बल्यकुक्षिरोगज्वरापहा| मलानुलोमिनी पथ्या पेया दीपनपाचनी||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vilepIguNAH (30) · Śloka 30
విలేపీ గ్రాహిణీ హృద్యా తృష్ణాఘ్నీ దీపనీ హితా| వ్రణాక్షిరోగసంశుద్ధదుర్బలస్నేహపాయినాం||30||
विलेपी ग्राहिणी हृद्या तृष्णाघ्नी दीपनी हिता| व्रणाक्षिरोगसंशुद्धदुर्बलस्नेहपायिनाम्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana odanasya gurulAghavam (31) · Śloka 31
సుధౌతః ప్రస్రుతః స్విన్నస్త్యక్తోష్మా చౌదనో లఘుః| యశ్చాగ్నేయౌషధక్వాథసాధితో భృష్టతండులః| విపరీతో గురుః క్షీరమాంసాద్యైర్యశ్చ సాధితః||31||
सुधौतः प्रस्रुतः स्विन्नस्त्यक्तोष्मा चौदनो लघुः| यश्चाग्नेयौषधक्वाथसाधितो भृष्टतण्डुलः| विपरीतो गुरुः क्षीरमांसाद्यैर्यश्च साधितः||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dravyakriyAdibhiH kRutAnnasya gurulAghavaM peyAdInAM guNAH (32) · Śloka 32
ఇతి ద్రవ్యక్రియాయోగమానాద్యైః సర్వమాదిశేత్||32||
इति द्रव्यक्रियायोगमानाद्यैः सर्वमादिशेत्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsaraguNAH (33) · Śloka 33
శుష్యతాం వ్యాధిముక్తానాం శుద్ధానాం శుద్ధికాంక్షిణాం| కృశక్షామతోరస్కక్షీణధాత్వింద్రియౌజసాం| దృష్టిశ్రవణవహన్యాయుర్బలవర్ణస్వరార్థినాం| భగ్నవిశ్లిష్టసంధీనా వ్రణినాం వాతరోగిణాం| హృద్యః పథ్యంః పరం వృష్యో బృంహణః ప్రీణనో రసః||33||
शुष्यतां व्याधिमुक्तानां शुद्धानां शुद्धिकांक्षिणाम्| कृशक्षामतोरस्कक्षीणधात्विन्द्रियौजसाम्| दृष्टिश्रवणवहन्यायुर्बलवर्णस्वरार्थिनाम्| भग्नविश्लिष्टसंधीना व्रणिनां वातरोगिणाम्| हृद्यः पथ्यंः परं वृष्यो बृंहणः प्रीणनो रसः||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana maudgarasaguNAH (34) · Śloka 34
మౌద్గస్తు పథ్యః సంశుద్ధవ్రణకంఠాక్షిరోగిణాం||34||
मौद्गस्तु पथ्यः संशुद्धव्रणकण्ठाक्षिरोगिणाम्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaulattharasaguNAH (35) · Śloka 35
వాతానులోమీ కౌలత్థో గుల్మతూనిప్రతూనిజిత్||35||
वातानुलोमी कौलत्थो गुल्मतूनिप्रतूनिजित्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAShasUpaguNAH (36) · Śloka 36
ప్రభూతాభ్యంతరమలో మాషసూపః పరం స్మృతః||36||
प्रभूताभ्यन्तरमलो माषसूपः परं स्मृतः||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana khalakAmbalikaguNAH (37) · Śloka 37
ఖలకాంబలికౌ హృద్యౌ చ్ఛేదినౌ స్వౌషధానుగౌ||37||
खलकाम्बलिकौ हृद्यौ च्छेदिनौ स्वौषधानुगौ||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasayUShakhalAnAM lakShaNAni (38) · Śloka 38
పిశితేన రసస్తత్ర యూషో ధాన్యైః ఖలః ఫలైః||38||
पिशितेन रसस्तत्र यूषो धान्यैः खलः फलैः||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAmbalikalakShaNam (39) · Śloka 39
మూలైశ్చ తిలకల్కామ్లప్రాయః కాంబలికః స్మృతః||39||
मूलैश्च तिलकल्काम्लप्रायः काम्बलिकः स्मृतः||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsarasAdInAM kRutAkRutalakShaNam (40) · Śloka 40
జ్ఞేయాః కృతాకృతాస్తే తు స్నేహాదియుతవర్జితాః||40||
ज्ञेयाः कृताकृतास्ते तु स्नेहादियुतवर्जिताः||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dakalAvaNikalakShaNam (41) · Śloka 41
అల్పమాంసాదయః స్వచ్ఛా దకలావణికాః స్మృతాః||41||
अल्पमांसादयः स्वच्छा दकलावणिकाः स्मृताः||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yUShAdInAmuttarottaraM gurutvam (42) · Śloka 42
విద్యాద్యూషే రసే సూపే శాకే చైవోత్తరోత్తరం| గౌరవం తనుసాంద్రామ్లస్వాదుష్వేషు పృథక్ తథా||42||
विद्याद्यूषे रसे सूपे शाके चैवोत्तरोत्तरम्| गौरवं तनुसान्द्राम्लस्वादुष्वेषु पृथक् तथा||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tilapiNyAkavikRutyAdInAM guNAH (43) · Śloka 43
తిలపిణ్యాకవికృతిః శుష్కశాకం విరూఢకం| చాండాకీవటకం దృగ్ఘ్నం దోషలం గ్లపనం గురు||43||
तिलपिण्याकविकृतिः शुष्कशाकं विरूढकम्| चाण्डाकीवटकं दृग्घ्नं दोषलं ग्लपनं गुरु||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parpaTakShAraparpaTayorguNAH (44) · Śloka 44
పర్పటా లఘవో రూచ్యా లఘీయాన్ క్షారపర్పటః||44||
पर्पटा लघवो रूच्या लघीयान् क्षारपर्पटः||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAgaShADavayoguNAH (45) · Śloka 45
హృద్యా వృష్యా రుచికరా గురవో రాగషాడవాః| ప్రీణనా భ్రమతృట్చ్ఛర్దిమదమూర్చ్ఛాశ్రమచ్ఛిదః||45||
हृद्या वृष्या रुचिकरा गुरवो रागषाडवाः| प्रीणना भ्रमतृट्च्छर्दिमदमूर्च्छाश्रमच्छिदः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana manthaguNAH rasAlAguNAH (47) · Śloka 47
తృట్చ్ఛర్దిశ్రమనున్మంథః శీతః సద్యోబలప్రదః| ప్రమేహక్షయకుష్ఠాని న చ స్యుర్మంథపాయినః||46|| రసాలా బృంహణీ వృష్యా స్నిగ్ధా బల్యా రుచిప్రదా||47||
तृट्च्छर्दिश्रमनुन्मन्थः शीतः सद्योबलप्रदः| प्रमेहक्षयकुष्ठानि न च स्युर्मन्थपायिनः||४६|| रसाला बृंहणी वृष्या स्निग्धा बल्या रुचिप्रदा||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAnakaguNAH (48) · Śloka 48
శ్రమక్షుత్తృట్క్లమహరం పానకం ప్రీణనం గురు| విష్టంభి మూత్రలం హృద్యం యథాద్రవ్యగుణం చ తత్||48||
श्रमक्षुत्तृट्क्लमहरं पानकं प्रीणनं गुरु| विष्टम्भि मूत्रलं हृद्यं यथाद्रव्यगुणं च तत्||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lAjAguNAH (49) · Śloka 49
లాజాస్తృటూచ్ఛర్ద్యతీసారమేహమేదఃకఫచ్ఛిదః| కాసపిత్తోపశమనా దీపనా లఘవో హిమాః||49||
लाजास्तृटूच्छर्द्यतीसारमेहमेदःकफच्छिदः| कासपित्तोपशमना दीपना लघवो हिमाः||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pRuthukaguNAH (50) · Śloka 50
పృథుకా గురవో బల్యాః కఫవిష్టంభకారిణః||50||
पृथुका गुरवो बल्याः कफविष्टम्भकारिणः||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAnAguNAH (51) · Śloka 51
ధానావిష్టంభినీ రుక్షా తర్పణీ లేఖనీ గురుః||51||
धानाविष्टम्भिनी रुक्षा तर्पणी लेखनी गुरुः||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saktuprabhRutInAM guNAH (52) · Śloka 52
కంఠనేత్రామయక్షుత్తృట్శ్రమఛర్దివ్రణాపహాః| సక్తవో లఘవః పానాత్ సద్య ఏవ బలప్రదాః| నిచయాత్ కఠినా గుర్వీ ప్రోక్తా పిండీ మృదుర్లఘుః| సక్తూనాం ద్రవతాయోగాల్లఘీయస్యవలేహికా| శష్కులీమోదకాదీనాం వ్యాఖ్యాతైవం చ కల్పనా||52||
कण्ठनेत्रामयक्षुत्तृट्श्रमछर्दिव्रणापहाः| सक्तवो लघवः पानात् सद्य एव बलप्रदाः| निचयात् कठिना गुर्वी प्रोक्ता पिण्डी मृदुर्लघुः| सक्तूनाम् द्रवतायोगाल्लघीयस्यवलेहिका| शष्कुलीमोदकादीनां व्याख्यातैवं च कल्पना||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saktubhakShaNe niyamAH (53) · Śloka 53
నోదకాంతరితాన్న ద్విర్న నిశాయాం న కేవలాన్| న భుక్త్వా న ద్విజైశ్ఛిత్వా సక్తూనధ్యన్న వా బహున్||53||
नोदकान्तरितान्न द्विर्न निशायां न केवलान्| न भुक्त्वा न द्विजैश्छित्वा सक्तूनध्यन्न वा बहुन्||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karkandhubadarAdi saktuguNAH (54) · Śloka 54
కర్కంధుబదరాదీనాం శ్రమతృష్ణాక్లమచ్ఛిదః| సక్తబోఽమ్లరసా హృఘా యథాద్రవ్యగుణాశ్చ తే||54||
कर्कन्धुबदरादीनां श्रमतृष्णाक्लमच्छिदः| सक्तबोऽम्लरसा हृघा यथाद्रव्यगुणाश्च ते||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piNyAkaguNAH (55) · Śloka 55
పిణ్యాకో గ్లపనో రూక్షో విష్టంభీ దృష్టిదూషణః||55||
पिण्याको ग्लपनो रूक्षो विष्टम्भी दृष्टिदूषणः||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana veSavAraguNAH (56) · Śloka 56
వేశవారో గురుః స్నిగ్ధో బలోపచయవర్ధనః||56||
वेशवारो गुरुः स्निग्धो बलोपचयवर्धनः||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mudgAdijAnAM veSavArANAM guNAH (57) · Śloka 57
ముద్గాజిజాస్తు గురవో యథాద్రవ్యగుణానుగాః||57||
मुद्गाजिजास्तु गुरवो यथाद्रव्यगुणानुगाः||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kukUlAdipakvAnAmapUpAnAM yathottaraM laGutvamGAryAdInAM yathottaraM gurutvam (58) · Śloka 58
కుకూలకర్పరభ్రాష్టకంద్వంగారవిపాచితాన్| ఏకయోనీన్ సఘూన్విద్యాదపూపానుత్తరోత్తరం| ఘారీ కేడరికాద్యాశ్చ గురవశ్చ యథోత్తరం||58||
कुकूलकर्परभ्राष्टकन्द्वङ्गारविपाचितान्| एकयोनीन् सघून्विद्यादपूपानुत्तरोत्तरम्| घारी केडरिकाद्याश्च गुरवश्च यथोत्तरम्||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana (4) mAMsavargaH mRugavargaH (59) · Śloka 59
హరిణైణకురంగర్శ్యగోకర్ణమృగమాతృకాః| కాలపుచ్ఛకచారుష్కవరపోతశశోరణాః| శ్వదంష్ట్రామశరభకోహకారకశంభరాః| కరాలకృతమాలౌ చ పృషతశ్చ మృగాః స్మృతాః||59||
हरिणैणकुरङ्गर्श्यगोकर्णमृगमातृकाः| कालपुच्छकचारुष्कवरपोतशशोरणाः| श्वदंष्ट्रामशरभकोहकारकशम्भराः| करालकृतमालौ च पृषतश्च मृगाः स्मृताः||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShkiravargaH (60) · Śloka 60
లావవాతీకవర్తీరరక్తవర్త్మకకక్కుభాః| కపింజలోపచక్రాఖ్యాచకోరరురుబాహవః| వర్తకో వర్తికా చేతి తిత్తిరిః క్రకరః శిఖీ| తామ్రచూడాఖ్యవరకగోనర్దగిరివర్తికాః| తథా శారపదేంద్రాహ్వవారటాశ్చేతి విష్కిరాః||60||
लाववातीकवर्तीररक्तवर्त्मककक्कुभाः| कपिञ्जलोपचक्राख्याचकोररुरुबाहवः| वर्तको वर्तिका चेति तित्तिरिः क्रकरः शिखी| ताम्रचूडाख्यवरकगोनर्दगिरिवर्तिकाः| तथा शारपदेन्द्राह्ववारटाश्चेति विष्किराः||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pratudavargaH (61) · Śloka 61
శతపత్రో భృంగరాజః కోయష్టీ జీవజీవకః| ఖంజరీటకహారీతదుర్నామారికృశాగ్రహాః| లట్వా లడూషో వటహా గోక్ష్వేలో డిండిమాణవః| జటీ దుందుభిపార్కారలోహపృష్ఠకులింగకాః| శారికాశుకశారంగాచిరీటీకకుయష్టికాః| మంజరీయకదాత్యూహగోధాపుత్రప్రియాత్మజాః| కలవింకః పరభృతః కపోతోఽంగారచూడకః| పారావతః పాణవిక ఇత్యుక్తాః ప్రతుదా ద్విజాః||61||
शतपत्रो भृङ्गराजः कोयष्टी जीवजीवकः| खञ्जरीटकहारीतदुर्नामारिकृशाग्रहाः| लट्वा लडूषो वटहा गोक्ष्वेलो डिण्डिमाणवः| जटी दुन्दुभिपार्कारलोहपृष्ठकुलिङ्गकाः| शारिकाशुकशार्ङ्गाचिरीटीककुयष्टिकाः| मञ्जरीयकदात्यूहगोधापुत्रप्रियात्मजाः| कलविङ्कः परभृतः कपोतोऽङ्गारचूडकः| पारावतः पाणविक इत्युक्ताः प्रतुदा द्विजाः||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bileSayavargaH (62) · Śloka 62
శ్వేతః శ్యామశ్చిత్రపృష్ఠః కాలకః కాకులీ మృగః| భేకచిల్లటకూచీకా గోధాశల్యకశాండకాః| వృషాహికదలీశ్వావిన్నకులాద్యా బిలేశయాః||62||
श्वेतः श्यामश्चित्रपृष्ठः कालकः काकुली मृगः| भेकचिल्लटकूचीका गोधाशल्यकशाण्डकाः| वृषाहिकदलीश्वाविन्नकुलाद्या बिलेशयाः||६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prasahavargaH (63) · Śloka 63
గోఖరాశ్వతరోష్ట్రాశ్వద్వీపిసింహర్క్షవానరాః| మార్జారమూషికవ్యాఘ్రవృకబభ్రుతరక్షవః| లోపాకజంబుకశ్యేనచాషోలూకశ్వవాయసాః| శశఘ్నీభాసకురరగృధ్రవేశ్యకులింగకాః| ధూమికా మధుహా చేతి ప్రసహామృగపక్షిణః||63||
गोखराश्वतरोष्ट्राश्वद्वीपिसिंहर्क्षवानराः| मार्जारमूषिकव्याघ्रवृकबभ्रुतरक्षवः| लोपाकजम्बुकश्येनचाषोलूकश्ववायसाः| शशघ्नीभासकुररगृध्रवेश्यकुलिङ्गकाः| धूमिका मधुहा चेति प्रसहामृगपक्षिणः||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAmRugAH (64) · Śloka 64
మహిషన్యంకురోహీతవరాహరురువారణాః| సుమరశ్చమరః ఖడ్గో గవయశ్చ మహామృగాః||64||
महिषन्यङ्कुरोहीतवराहरुरुवारणाः| सुमरश्चमरः खड्गो गवयश्च महामृगाः||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jalacArivargaH (65) · Śloka 65
హంససారసకాదంబబకకారండవప్లవాః| మృణాలకంఠచక్రాహ్వబలాకా రక్తశీర్షకాః| ఉత్క్రోశపుండరీకాక్షశరారీమణితుండకాః| కాకతుండఘనారావమద్గుక్రౌంచాంబుకుక్కుటాః| నంద్యాస్యమల్లికాద్యాశ్చ పక్షిణో జలచారిణః||65||
हंससारसकादम्बबककारण्डवप्लवाः| मृणालकण्ठचक्राह्वबलाका रक्तशीर्षकाः| उत्क्रोशपुण्डरीकाक्षशरारीमणितुण्डकाः| काकतुण्डघनारावमद्गुक्रौञ्चाम्बुकुक्कुटाः| नंद्यास्यमल्लिकाद्याश्च पक्षिणो जलचारिणः||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana matsyavargaH (66) · Śloka 66
మత్స్యారోహితపాఠీనకూర్మకుంభీరకర్కటాః| శుక్తిశఙ్హ్ఖోద్రుశంబూకశఫరీవర్త్మిచంద్రికాః| బోలూకీనక్రమకరశిశుమారతిమింగలాః| రాజీ చిలిచిమాద్యాశ్చ మాంసమిత్యాహురష్టధా||66||
मत्स्यारोहितपाठीनकूर्मकुम्भीरकर्कटाः| शुक्तिशङ्ह्खोद्रुशम्बूकशफरीवर्त्मिचन्द्रिकाः| बोलूकीनक्रमकरशिशुमारतिमिङ्गलाः| राजी चिलिचिमाद्याश्च मांसमित्याहुरष्टधा||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ajAvyoH yojyanishcayaH (67) · Śloka 67
యోనిష్వజావీ వ్యామిశ్రగోచరత్వాదనిశ్చితే||67||
योनिष्वजावी व्यामिश्रगोचरत्वादनिश्चिते||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsasya traividhyAdi (68) · Śloka 68
అద్యాంత్యా జాఙ్హ్గలానూపా మధ్యౌ సాధారణౌ స్మృతౌ| వికీర్యాదిక్రియాయోగైర్భక్షణాద్విష్కిరాదయః||68||
अद्यान्त्या जाङ्ह्गलानूपा मध्यौ साधारणौ स्मृतौ| विकीर्यादिक्रियायोगैर्भक्षणाद्विष्किरादयः||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jA~ggalamAMsaguNAH (69) · Śloka 69
తత్ర బద్ధమలా రుచ్యా మాంసానాముత్తమా హిమాః| కషాయస్వాదువిశదా లఘవో జాంగలా హితాః| పిత్తోత్తరే వాతమధ్యే సన్నిపాతే కఫానుగే||69||
तत्र बद्धमला रुच्या मांसानामुत्तमा हिमाः| कषायस्वादुविशदा लघवो जाङ्गला हिताः| पित्तोत्तरे वातमध्ये सन्निपाते कफानुगे||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hariNaiNayorvarNAH guNASca (70) · Śloka 70
తామ్రోఽత్ర హరిణః కృష్ణస్త్వేణో హృద్యస్త్రిదోషజిత్| లఘీయాన్ షడ్రసశ్చాసౌ............................||70||
ताम्रोऽत्र हरिणः कृष्णस्त्वेणो हृद्यस्त्रिदोषजित्| लघीयान् षड्रसश्चासौ............................||७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shashaguNAH (71) · Śloka 71
........................గ్రాహి రూక్షో హిమః శశః| కటుపాకోఽగ్నికృత్ పథ్యః సన్నిపాతేఽనిలావరే||71||
........................ग्राहि रूक्षो हिमः शशः| कटुपाकोऽग्निकृत् पथ्यः सन्निपातेऽनिलावरे||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lAvakapi~jjalayorguNAH (72) · Śloka 72
తద్వల్లవోఽప్యరూక్షస్తు కించిద్రూక్షః కపింజలః||72||
तद्वल्लवोऽप्यरूक्षस्तु किञ्चिद्रूक्षः कपिञ्जलः||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vanyapArAvatakapotayorguNAH (73) · Śloka 73
పారావతాః కపోతాశ్చ తద్వద్వన్యాః సుపూజితాః||73||
पारावताः कपोताश्च तद्वद्वन्याः सुपूजिताः||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vartakAdInAM sAmAnyaguNAH (74) · Śloka 74
ఈషదుష్ణగురుస్నిగ్ధా బృంహణా వర్తకాదయః||74||
ईषदुष्णगुरुस्निग्धा बृंहणा वर्तकादयः||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tittiriguNAH (75) · Śloka 75
తిత్తిరిస్తేష్వపి వరో మేధాగ్నిబలశుక్రకృ గ్రాహీ వర్ణ్యోఽనిలోక్తసన్నిపాతహరః పరం| ధన్వానూపవిచారిత్వాత్ స్నిగ్ధోష్ణాగురూబృంహణః||75||
तित्तिरिस्तेष्वपि वरो मेधाग्निबलशुक्रकृ ग्राही वर्ण्योऽनिलोक्तसन्निपातहरः परम्| धन्वानूपविचारित्वात् स्निग्धोष्णागुरूबृंहणः||७५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mayUraguNAH (76) · Śloka 76
నాతిపథ్యః శిఖీ పథ్యః శ్రోత్రస్వరవయోదృశాం||76||
नातिपथ्यः शिखी पथ्यः श्रोत्रस्वरवयोदृशाम्||७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kukkuTaguNAH (77) · Śloka 77
తద్వచ్చ కుక్కుటో వృష్యో గ్రామ్యస్తు శ్లేష్మలో గురుః||77||
तद्वच्च कुक्कुटो वृष्यो ग्राम्यस्तु श्लेष्मलो गुरुः||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana krakaropacakrakaguNAH (78) · Śloka 78
మేధానలకరా హృద్యాః క్రకరాః సోపచక్రకాః||78||
मेधानलकरा हृद्याः क्रकराः सोपचक्रकाः||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kANakapotaguNAH (79) · Śloka 79
గురుః సలవణః కాణకపోతః సర్వదోషకృత్||79||
गुरुः सलवणः काणकपोतः सर्वदोषकृत्||७९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bileSayAdivargANAM yathottaraM gurutvAdisAmAnyaguNASca (80) · Śloka 80
గురూష్ణస్నిగ్ధమధురా వర్గాశ్చాతో యథోత్తరం| మూత్రశుక్రకృతో బల్యా వాతఘ్నాః కఫపిత్తలాః||80||
गुरूष्णस्निग्धमधुरा वर्गाश्चातो यथोत्तरम्| मूत्रशुक्रकृतो बल्या वातघ्नाः कफपित्तलाः||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAmRugaguNAH (81) · Śloka 81
శీతామహామృగాస్తేషు.................................||81||
शीतामहामृगास्तेषु.................................||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prasahaguNAH (82) · Śloka 82
.................................క్రవ్యాదాః ప్రసహాః పునః| చక్షుష్యాః సృష్టవిణ్మూత్రమాంసలాః కటుపాకినః| జీర్ణార్శోగ్రహణీదోషశోషార్తానాం పరం హితాః||82||
.................................क्रव्यादाः प्रसहाः पुनः| चक्षुष्याः सृष्टविण्मूत्रमांसलाः कटुपाकिनः| जीर्णार्शोग्रहणीदोषशोषार्तानां परं हिताः||८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana godhAmUShakaguNAH (83) · Śloka 83
గోధా నియచ్ఛతి విషం మూషికః శుక్రకరః||83||
गोधा नियच्छति विषं मूषिकः शुक्रकरः||८३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gomAMsaguNAH (84) · Śloka 84
శుష్కకాసశ్రమాత్యాగ్నివిషమజ్వరపీనసాన్| కార్శ్యకేవలవాతంశ్చ గోమాంసం సన్నియశ్చతి||84||
शुष्ककासश्रमात्याग्निविषमज्वरपीनसान्| कार्श्यकेवलवातंश्च गोमांसं सन्नियश्चति||८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caTakaguNAH (85) · Śloka 85
చటకాః శ్లేష్మలాః స్నిగ్ధా వాతఘ్నాః శుక్రలాః పరం||85||
चटकाः श्लेष्मलाः स्निग्धा वातघ्नाः शुक्रलाः परम्||८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahiShaguNAH (86) · Śloka 86
గురుష్ణో మహిషః స్నిగ్ధః స్వప్నదార్ఢ్యబృహత్వకృత్||86||
गुरुष्णो महिषः स्निग्धः स्वप्नदार्ढ्यबृहत्वकृत्||८६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana varAhaguNAH (87) · Śloka 87
తద్వద్వరాహః శ్రమాహ రుచిశుక్రబలప్రదః||87||
तद्वद्वराहः श्रमाह रुचिशुक्रबलप्रदः||८७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana haMsaguNAH (88) · Śloka 88
హంసః స్వరకరః పిత్తరక్తజిన్మేదురో హిమః||88||
हंसः स्वरकरः पित्तरक्तजिन्मेदुरो हिमः||८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana matsyasAmAnyaguNAH (89) · Śloka 89
కఫపిత్తకరా మత్స్యాః పరం పవననాశనాః||89||
कफपित्तकरा मत्स्याः परं पवननाशनाः||८९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rohitamatsyacilicimayorguNAH (90) · Śloka 90
ప్రతిస్రోతోవిచారిత్వాదాకాశప్లవనేన చ| నిత్యం శైవాలభక్షత్వాద్దివాస్వప్నవివర్జనాత్| రోహితః ప్రవరస్తేషాం పరం చిలిచిమోఽవరః| అగోచరవిచారిత్వాత్ సర్వదోషకరో హి సః||90||
प्रतिस्रोतोविचारित्वादाकाशप्लवनेन च| नित्यं शैवालभक्षत्वाद्दिवास्वप्नविवर्जनात्| रोहितः प्रवरस्तेषां परं चिलिचिमोऽवरः| अगोचरविचारित्वात् सर्वदोषकरो हि सः||९०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kulIraguNAH (91) · Śloka 91
కులీరః పరమం వృష్యో బృంహణః ప్రీణనో గురుః||91||
कुलीरः परमं वृष्यो बृंहणः प्रीणनो गुरुः||९१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AjamAMsaguNAH (92) · Śloka 92
నాతిశీతగురుస్నిగ్ధం మాసంమాజమదోషలం| శరీరధాతుసామాన్యాదనభిష్యంది బృహణం||92||
नातिशीतगुरुस्निग्धं मासंमाजमदोषलम्| शरीरधातुसामान्यादनभिष्यन्दि बृहणम्||९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AvikamAMsaguNAH (93) · Śloka 93
విపరీతమతో జ్ఞేయమావికం బృంహణం తు తత్||93||
विपरीतमतो ज्ञेयमाविकं बृंहणं तु तत्||९३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tyAjyaM mAMsam (94) · Śloka 94
అతిమేద్యం త్యజేన్మాంసం హతం వ్యాధివిషోధకైః| స్వయం మృతం ధూమపూర్ణమగోచరభృతం కృశం||94||
अतिमेद्यं त्यजेन्मांसं हतं व्याधिविषोधकैः| स्वयं मृतं धूमपूर्णमगोचरभृतं कृशम्||९४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana praSastaM mAMsam (95) · Śloka 95
సద్యోహతం వయస్థం చ శుద్ధం సురభి శస్యతే||95||
सद्योहतं वयस्थं च शुद्धं सुरभि शस्यते||९५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svasvavargeShveNAdInAM varatvam (96) · Śloka 96
ఏణః కురంగో హరిణః శశో లావః కపింజలః| తిత్తిరిః క్రకరో గోధా శ్వావిడ్గృధ్రో మృగాధిపః| తథైవ శారికా న్యంకుర్హంసౌ రోహితకచ్ఛపౌ| వర్త్మీ చాగ్ర్యాః స్వవర్గేషు.......................||96||
एणः कुरङ्गो हरिणः शशो लावः कपिञ्जलः| तित्तिरिः क्रकरो गोधा श्वाविड्गृध्रो मृगाधिपः| तथैव शारिका न्यङ्कुर्हंसौ रोहितकच्छपौ| वर्त्मी चाग्र्याः स्ववर्गेषु.......................||९६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vareShu pravarAH (97) · Śloka 97
................................ప్రవరాస్తేష్వపి స్మృతాః| లావైణగోధాః సింహశ్చ..................................||97||
................................प्रवरास्तेष्वपि स्मृताः| लावैणगोधाः सिंहश्च..................................||९७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svasvavargeShu ninditAH (98) · Śloka 98
.......................................... నిందితౌ గౌః సదర్దురః| ఋశ్యః కాణకపోతశ్చ శోషముక్తం యథాయథం||98||
.......................................... निन्दितौ गौः सदर्दुरः| ऋश्यः काणकपोतश्च शोषमुक्तं यथायथम्||९८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aNDAnAM gurutvaM, bAlavRuddhayormAMsaguNAHmAMsAnAM gurulAghavam (99) · Śloka 99
గురుణ్యండాని బాలానాం కషాయమధురం పలం| వృద్ధానాం స్నాయుభూయిష్ఠమబల్యం గురుదోషలం| పుంస్త్రియోః పూర్వపశ్చార్ధే గురుణీ గర్భిణీ గురుహ్| లఘుర్యోషిచ్చతుష్పాస్తు విహంగేషు పునః పుమాన్| శిరఃస్కంధాదీనాం యథాపూర్వం గౌరవం శిరస్కంధోరుపృష్ఠస్య కట్యాః సక్థ్నోశ్చ గౌరవం| తథాఽఽమపక్వాశయయోర్యథాపూర్వం వినిర్దేశేత్| శోణితాదీనాం యథోత్తరం గౌరవం శోణితప్రభృతీనాంచ ధాతూనాముత్తరోత్తరం| మాంసాద్ గరీయో వృషణమేఢ్రవృక్కయకృద్గుదం||99||
गुरुण्यण्डानि बालानां कषायमधुरं पलम्| वृद्धानाम् स्नायुभूयिष्ठमबल्यं गुरुदोषलम्| पुंस्त्रियोः पूर्वपश्चार्धे गुरुणी गर्भिणी गुरुह्| लघुर्योषिच्चतुष्पास्तु विहङ्गेषु पुनः पुमान्| शिरःस्कन्धादीनां यथापूर्वं गौरवम् शिरस्कन्धोरुपृष्ठस्य कट्याः सक्थ्नोश्च गौरवम्| तथाऽऽमपक्वाशययोर्यथापूर्वं विनिर्देशेत्| शोणितादीनां यथोत्तरं गौरवम् शोणितप्रभृतीनाञ्च धातूनामुत्तरोत्तरम्| मांसाद् गरीयो वृषणमेढ्रवृक्कयकृद्गुदम्||९९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana (5)shAkavargaH pAThAdishAkasAmAnyaguNAH (100) · Śloka 100
శాకం పాఠా శటీ శ్రూషా సునిషండ సతీనజం| త్రిదోషఘ్నం లఘు గ్రాహి సరాజక్షవవాస్తుకం||100||
शाकं पाठा शटी श्रूषा सुनिषण्ड सतीनजं| त्रिदोषघ्नं लघु ग्राहि सराजक्षववास्तुकम्||१००||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana suniShaNNakaguNAH (101) · Śloka 101
సునిషణ్ణోఽగ్నికృద్వృష్యస్తేషు...........................||101||
सुनिषण्णोऽग्निकृद्वृष्यस्तेषु...........................||१०१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjakShavavAstukaguNAH (102) · Śloka 102
...................రాజక్షవః పరం| గ్రహణ్యర్శోవికారఘ్నః వర్చ్చోభేదీ తు వాస్తుకః||102||
...................राजक्षवः परम्| ग्रहण्यर्शोविकारघ्नः वर्च्चोभेदी तु वास्तुकः||१०२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAkamAcIguNAH (103) · Śloka 103
హంతి దోషత్రయం కుష్ఠం వృష్యా సోష్ణా రసాయనీ| కాకమాచీ సరా సవర్యా......................||103||
हन्ति दोषत्रयं कुष्ठं वृष्या सोष्णा रसायनी| काकमाची सरा सवर्या......................||१०३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cA~ggerIguNAH (104) · Śloka 104
.......................చాంగేర్యమ్లాఽగ్నిదీపనీ| గ్రహణ్యర్శోఽనిలశ్లేష్మహితోష్ణా గ్రాహిణీ లఘుః||104||
.......................चाङ्गेर्यम्लाऽग्निदीपनी| ग्रहण्यर्शोऽनिलश्लेष्महितोष्णा ग्राहिणी लघुः||१०४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paTolAdInAM sAmAnyaguNAH (105) · Śloka 105
పటోలసప్తలారిష్టశారంగేష్టావల్గుజామృతాః| వేత్రాగ్రబృహతీవాసాకుంతలీతిలపర్ణికాః| మండూకపర్ణీకర్క్కోటకారవేల్లకపర్పటాః| నాడీకలాయగోజిహ్వా వార్త్తాకం వనతిక్తకం| కరీరం కూలకం నందీ కువేలా శకులాదనీ| కఠిల్లం కేంబుకం శీతం సకోశాతకకర్క్కశం| తిక్తం పాకే కటు గ్రాహి వాతలం కఫపిత్తజిత్||105||
पटोलसप्तलारिष्टशार्ङ्गेष्टावल्गुजामृताः| वेत्राग्रबृहतीवासाकुन्तलीतिलपर्णिकाः| मण्डूकपर्णीकर्क्कोटकारवेल्लकपर्पटाः| नाडीकलायगोजिह्वा वार्त्ताकं वनतिक्तकम्| करीरं कूलकं नन्दी कुवेला शकुलादनी| कठिल्लं केम्बुकं शीतं सकोशातककर्क्कशम्| तिक्तं पाके कटु ग्राहि वातलं कफपित्तजित्||१०५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paTolaguNAH (106) · Śloka 106
హృద్యం పటోలం క్రిమినుత్స్వాదుపాకం రుచిప్రదం||106||
हृद्यं पटोलं क्रिमिनुत्स्वादुपाकं रुचिप्रदम्||१०६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bRuhatIdvayaguNAH (107) · Śloka 107
పిత్తలం దీపనం భేది వాతఘ్నం బృహతీద్వయం||107||
पित्तलं दीपनं भेदि वातघ्नं बृहतीद्वयम्||१०७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRuShaguNAH (108) · Śloka 108
వృషం తు వమికాసఘ్నం రక్తపిత్తహరం పరం||108||
वृषं तु वमिकासघ्नं रक्तपित्तहरं परम्||१०८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAravellaguNAH (109) · Śloka 109
కారవేల్లం సకటుకం దీపనం కఫపిత్తజిత్||109||
कारवेल्लं सकटुकं दीपनं कफपित्तजित्||१०९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vArtAkaguNAH (110) · Śloka 110
వార్తాకం కటుతిక్తోష్ణం మధురం కఫవాతజిత్| సక్షారమగ్నిజననం హృద్యం రుచ్యమపిత్తలం||110||
वार्ताकं कटुतिक्तोष्णं मधुरं कफवातजित्| सक्षारमग्निजननं हृद्यं रुच्यमपित्तलम्||११०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karIraguNAH (111) · Śloka 111
కరీరమాధ్మానకరం కషాయం స్వాదుతిక్తకం||111||
करीरमाध्मानकरं कषायं स्वादुतिक्तकं||१११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana koSAtakAvalgujaguNAH (112) · Śloka 112
కోశాతకావల్గుజకౌ భేదినావగ్నిదీపనౌ||112||
कोशातकावल्गुजकौ भेदिनावग्निदीपनौ||११२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SyAmAdInAM sAmAnyaguNAH (113) · Śloka 113
శ్యామాశాల్మతికాశ్మర్యభంజీకర్ణకయూథికాః| వృక్షాదినీక్షీరవృక్షబింబీతనికవృక్షకాః| లోధ్రః శణః కచ్ఛుదారః సశేలుర్వృషముష్టికా| భల్లాతకః కోవిదారః కమలోత్పలకింశకుం| పటోలాదిగుణం స్వాదు కషాయం పిత్తజిత్ పరం||113||
श्यामाशाल्मतिकाश्मर्यभञ्जीकर्णकयूथिकाः| वृक्षादिनीक्षीरवृक्षबिम्बीतनिकवृक्षकाः| लोध्रः शणः कच्छुदारः सशेलुर्वृषमुष्टिका| भल्लातकः कोविदारः कमलोत्पलकिंशकुम्| पटोलादिगुणं स्वादु कषायं पित्तजित् परम्||११३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Ba~jjIguNAH (114) · Śloka 114
బద్ధమూత్రా సరా భంజీ............................||114||
बद्धमूत्रा सरा भञ्जी............................||११४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SatAvarya~gkuraguNAH (115) · Śloka 115
............................కరీరం స్యాదభీరుజం| సతిక్తం లఘు చక్షుష్యం వృష్యం దోషత్రయప్రణుత్||115||
............................करीरं स्यादभीरुजम्| सतिक्तं लघु चक्षुष्यं वृष्यं दोषत्रयप्रणुत्||११५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana taNDulIyaguNAH (116) · Śloka 116
తండులీయో హిమో రూక్షః స్వాదుపాకరసో లఘుః| మదపిత్తవిషాస్రఘ్నో ....................................||116||
तण्डुलीयो हिमो रूक्षः स्वादुपाकरसो लघुः| मदपित्तविषास्रघ्नो ....................................||११६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mu~jjAtaguNAH (117) · Śloka 117
.................ముంజాతం వాతపిత్తజిత్| స్నిగ్ధం శీతం గురు స్వాదు బృంహణం శుక్రకృత్ పరం||117||
................ंउञ्जातं वातपित्तजित्| स्निग्धं शीतं गुरु स्वादु बृंहणं शुक्रकृत् परम्||११७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAlakyAguNAH (118) · Śloka 118
పాలక్యా పిచ్ఛిలా గుర్వీ శ్లేష్మలా భేదినీ హిమాః||118||
पालक्या पिच्छिला गुर्वी श्लेष्मला भेदिनी हिमाः||११८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upodikAcu~jcuguNAH (119) · Śloka 119
మదఘ్న్యుపోదకా చుంచుర్గ్రాహీ తౌ పూర్వవత్తథా||119||
मदघ्न्युपोदका चुञ्चुर्ग्राही तौ पूर्ववत्तथा||११९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidArIguNAH (120) · Śloka 120
విదారీ వాతపిత్తఘ్నీ మూత్రలా స్వాదు శీతలా| జీవనీ బృంహణీ కంఠ్యా గుర్వీ వృష్యా రసాయనీ||120||
विदारी वातपित्तघ्नी मूत्रला स्वादु शीतला| जीवनी बृंहणी कण्ठ्या गुर्वी वृष्या रसायनी||१२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvantIguNAH (121) · Śloka 121
చక్షుష్యా సర్వదోషఘ్నీ జీవంతీ మధురా హిమా| శాకానాం ప్రవరా న్యూనా ద్వితీయా కించిదేవ తు||121||
चक्षुष्या सर्वदोषघ्नी जीवन्ती मधुरा हिमा| शाकानां प्रवरा न्यूना द्वितीया किञ्चिदेव तु||१२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhaNDyAditrayaguNAH (122) · Śloka 122
వాతపిత్తహరా భండీ పర్వణీ పర్వపుష్పికా||122||
वातपित्तहरा भण्डी पर्वणी पर्वपुष्पिका||१२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kUShmANDAdInAM sAmAnyaguNAH (123) · Śloka 123
కూష్మాండతుంబకాలింగకర్కారూర్వారుతిండిశం| తథా త్రపుసచీనాకచిర్భిటం కఫవాతకృత్| భేదీ విష్టంభ్యభిష్యంది స్వాదుపాకరసం గురు||123||
कूष्माण्डतुम्बकालिङ्गकर्कारूर्वारुतिण्डिशम्| तथा त्रपुसचीनाकचिर्भिटं कफवातकृत्| भेदी विष्टम्भ्यभिष्यन्दि स्वादुपाकरसं गुरु||१२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kUShmANDaguNAH (124) · Śloka 124
వల్లీఫలానాం ప్రవరం కూష్మాండం వాతపితాజిత్| బస్తిశుద్ధికరం వృష్యం............................||124||
वल्लीफलानां प्रवरं कूष्माण्डं वातपिताजित्| बस्तिशुद्धिकरं वृष्यं............................||१२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trapusaguNAH (125) · Śloka 125
..................త్రపుసం త్వతిమూత్రలం||125||
..................त्रपुसं त्वतिमूत्रलम्||१२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tumbaguNAH (126) · Śloka 126
తుంబం రూక్షతరం గ్రాహి......................||126||
तुम्बं रूक्षतरं ग्राहि......................||१२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avasthABedena kAli~ggAdiguNAH (127) · Śloka 127
.........................కాలింగోర్వారుచిర్భిటం| బాలం పిత్తహరం శీతం విద్యాత్ పక్వమథోఽన్యథా| శీర్ణవృంతం తు సక్షారం పిత్తలం కఫవాతజిత్| రోచనం దీపనం హృద్యమష్ఠీలానాహనుల్లఘు||127||
.........................कालिङ्गोर्वारुचिर्भिटम्| बालं पित्तहरं शीतं विद्यात् पक्वमथोऽन्यथा| शीर्णवृन्तं तु सक्षारं पित्तलं कफवातजित्| रोचनं दीपनं हृद्यमष्ठीलानाहनुल्लघु||१२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRuNAlAdiguNAH (128) · Śloka 128
మృణాలబిసశాలూకశ్రృంగాటకకశేరుకాః| నందీమాషకకేలూటక్రౌంచాదనకలోడ్యకం| సతరూఢం కదంబం చ రూక్షం గ్రాహి హిమం గురు||128||
मृणालबिसशालूकश्रृङ्गाटककशेरुकाः| नन्दीमाषककेलूटक्रौञ्चादनकलोड्यकम्| सतरूढं कदम्बं च रूक्षं ग्राहि हिमं गुरु||१२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kalambAdiguNAH (129) · Śloka 129
కలంబునాలికామాషకఠింజరకుతుంబకం| చిల్లీలట్వాకనిష్పావకురూటకగవేధుకాః| యాతుకా సాలకల్యాణీ శ్రీపర్ణీ పీలుపర్ణికా| కుమారీ జీవలోణీకా యవశాకసువర్చలాః| కుష్మాండనీలినీ స్వర్చా వృకధూమకలక్ష్మణా| ఆలూపాని చ సర్వాణి తథా సూప్యాని రాలకః| జీవంతికంచుంచుపర్ణీప్రపున్నాటకుబేరకం| స్వాదు రూక్షం సలవణం వాతశ్లేష్మకరం గురు| శీతలం సృష్టవిణ్మూత్రం ప్రాయో విష్టభ్య జీర్యతి| స్విన్నం నిష్పీడితరసం స్నేహాఢ్యం నాతిదోషలం||129||
कलम्बुनालिकामाषकठिञ्जरकुतुम्बकम्| चिल्लीलट्वाकनिष्पावकुरूटकगवेधुकाः| यातुका सालकल्याणी श्रीपर्णी पीलुपर्णिका| कुमारी जीवलोणीका यवशाकसुवर्चलाः| कुष्माण्डनीलिनी स्वर्चा वृकधूमकलक्ष्मणा| आलूपानि च सर्वाणि तथा सूप्यानि रालकः| जीवन्तिकञ्चुञ्चुपर्णीप्रपुन्नाटकुबेरकम्| स्वादु रूक्षं सलवणं वातश्लेष्मकरं गुरु| शीतलं सृष्टविण्मूत्रं प्रायो विष्टभ्य जीर्यति| स्विन्नं निष्पीडितरसं स्नेहाढ्यं नातिदोषलम्||१२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cillIguNAH (130) · Śloka 130
లఘుపత్రా తు యా చిల్లీ సా వాస్తుకసమా మతా||130||
लघुपत्रा तु या चिल्ली सा वास्तुकसमा मता||१३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana takkArIvaraNayorguNAH (131) · Śloka 131
తక్కారీవరణం స్వాదు సతిక్తం కఫవాతజిత్||131||
तक्कारीवरणं स्वादु सतिक्तं कफवातजित्||१३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana varShABUkAlaSAkAnAM guNAH (132) · Śloka 132
వర్షాభ్వౌ కాలశాకం చ సక్షారం కటు తిక్తకం| దీపనం భేదనం హంతి గరశోఫకఫానిలాన్||132||
वर्षाभ्वौ कालशाकं च सक्षारं कटु तिक्तकम्| दीपनं भेदनं हन्ति गरशोफकफानिलान्||१३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ciribilvA~gkuraguNAH (133) · Śloka 133
దీపనాః కఫవాతఘ్నాశ్చిరిబిల్వాంకురాః సరాః||133||
दीपनाः कफवातघ्नाश्चिरिबिल्वाङ्कुराः सराः||१३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana urUbUkalA~ggalyorguNAH (134) · Śloka 134
లఘురుష్ణా సరా తిక్తా సోరుబూకా చ లాంగలీ||134||
लघुरुष्णा सरा तिक्ता सोरुबूका च लाङ्गली||१३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tilavetasayorguNAH (135) · Śloka 135
వాతలౌ కటుతిక్తామ్లౌ భేదినౌ తిలవేతసౌ||135||
वातलौ कटुतिक्ताम्लौ भेदिनौ तिलवेतसौ||१३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcA~ggulaguNAH (136) · Śloka 136
తద్వత్పంచాంగులో...................||136||
तद्वत्पञ्चाङ्गुलो...................||१३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vaMSakarIraguNAH (137) · Śloka 137
.............వంశకరీరాస్తు విదాహినః| వాతపిత్తకరా రూక్షాః కటుపాకాః కఫాపహాః||137||
.............वंशकरीरास्तु विदाहिनः| वातपित्तकरा रूक्षाः कटुपाकाः कफापहाः||१३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bilvAdi SAkatrayaguNAH (138) · Śloka 138
బిల్వరాస్నాబలాశాకం వాతఘ్నమతిసారజిత్||138||
बिल्वरास्नाबलाशाकं वातघ्नमतिसारजित्||१३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vatsAdanyAdiguNAH (139) · Śloka 139
వాయుం వత్సాదనీ హన్యాత్ కఫం గండీరచిత్రకౌ||139||
वायुं वत्सादनी हन्यात् कफं गण्डीरचित्रकौ||१३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pattUraguNAH (140) · Śloka 140
పత్తూరో దీపనస్తిక్తః ప్లీహార్శఃకఫవాతజిత్||140||
पत्तूरो दीपनस्तिक्तः प्लीहार्शःकफवातजित्||१४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAsamardaguNAH (141) · Śloka 141
క్రిమికాసకఫోత్క్లేదాంకాసమర్దో జయేత్సరః||141||
क्रिमिकासकफोत्क्लेदान्कासमर्दो जयेत्सरः||१४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kausumBaSAkaguNAH (142) · Śloka 142
రూక్షోష్ణమమ్లం కౌసుంభం గురు పిత్తకరం సరం||142||
रूक्षोष्णमम्लं कौसुम्भं गुरु पित्तकरं सरम्||१४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sArShapashAkaguNAH (143) · Śloka 143
సక్షారం మధురం స్నిగ్ధముష్ణం గురు చ సార్షపం| శాకానామవరం బద్ధవిణ్మూత్రం సర్వదోషకృత్||143||
सक्षारं मधुरं स्निग्धमुष्णं गुरु च सार्षपम्| शाकानामवरं बद्धविण्मूत्रं सर्वदोषकृत्||१४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avasthAdiBedena mUlakaguNAH (144) · Śloka 144
యద్బాలమవ్యక్తరసం కించిత్క్షారం సతిక్తకం| తన్మూలకం దోషహరం లఘు సోష్ణం నియచ్ఛతి| గుల్మకాసక్షయశ్వాసవ్రణనేత్రగలామయాన్| స్వరాగ్నిసాదోదావర్తపీనసాంశ్చ మహత్పునః| గురూష్ణకటుకం స్వాదు విపాకం సర్వదోషకృత్| గుర్వభిష్యంది చ స్నిగ్ధసిద్ధం తదపి వాతజిత్| వాతశ్లేష్మహరం శుష్కం సర్వమామం తు దోషలం||144||
यद्बालमव्यक्तरसं किञ्चित्क्षारं सतिक्तकम्| तन्मूलकं दोषहरं लघु सोष्णं नियच्छति| गुल्मकासक्षयश्वासव्रणनेत्रगलामयान्| स्वराग्निसादोदावर्तपीनसांश्च महत्पुनः| गुरूष्णकटुकं स्वादु विपाकं सर्वदोषकृत्| गुर्वभिष्यन्दि च स्निग्धसिद्धं तदपि वातजित्| वातश्लेष्महरं शुष्कं सर्वमामं तु दोषलम्||१४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piNDAlukaguNAH (145) · Śloka 145
కటూష్ణో వాతకఫహా పిండాలుః పిత్తవర్ధనః||145||
कटूष्णो वातकफहा पिण्डालुः पित्तवर्धनः||१४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuTherAdiguNAH (haritavargaH) (146) · Śloka 146
కుఠేరశిగ్రుసురససుముఖాసురిభూస్తృణాః| ధాన్యతుంబురుశైలేయయవానీ శృంగివేరకాః| పర్ణాసో గృంజనోఽజాజీ జీరకం గజపిప్పలీ| ఫణిర్జార్జకజంబీరఖరాహ్వాకాలమాలికాః| దీప్యకః క్షవకద్వీపిబస్తగంధాది బద్ధవిట్| రసే పాకే చ కటుకం దోషోత్క్లేశకరం లఘు| విదాహి రూక్షతీక్ష్ణోష్ణం దృక్శుక్రక్రిమినాశనం| వర్గో హరితకాఖ్యోఽయముపదంశేషు యుజ్యతే| వాసనో వ్యంజనానాం చ హృద్యో దీపనరోచనః||146||
कुठेरशिग्रुसुरससुमुखासुरिभूस्तृणाः| धान्यतुम्बुरुशैलेययवानी शृङ्गिवेरकाः| पर्णासो गृञ्जनोऽजाजी जीरकं गजपिप्पली| फणिर्जार्जकजम्बीरखराह्वाकालमालिकाः| दीप्यकः क्षवकद्वीपिबस्तगन्धादि बद्धविट्| रसे पाके च कटुकं दोषोत्क्लेशकरं लघु| विदाहि रूक्षतीक्ष्णोष्णं दृक्शुक्रक्रिमिनाशनम्| वर्गो हरितकाख्योऽयमुपदंशेषु युज्यते| वासनो व्यञ्जनानां च हृद्यो दीपनरोचनः||१४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana surasasumuKadhAnakAnAM guNAH (147) · Śloka 147
హిధ్మాకాసవిషశ్వాసపార్శ్వరుక్పూతిగంధహా| సురసః సుముఖః శోఫగంధహా ధానకా పునః| కషాయతిక్తమధురా మూత్రలా న చ పిత్తకృత్||147||
हिध्माकासविषश्वासपार्श्वरुक्पूतिगन्धहा| सुरसः सुमुखः शोफगन्धहा धानका पुनः| कषायतिक्तमधुरा मूत्रला न च पित्तकृत्||१४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana KarAhvacitrakayorguNAH (148) · Śloka 148
ఖరాహ్వా బస్తిశూలఘ్నీ చిత్రకో దీపనః పరం||148||
खराह्वा बस्तिशूलघ्नी चित्रको दीपनः परम्||१४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lashunaguNAH (149) · Śloka 149
పత్రే సక్షారమధురో మధ్యే మధురపిచ్ఛిలః| తీక్ష్ణోష్ణో లశునః కందే కటుపాకరసః సరః| హృద్యః కేశ్యః గురుర్బృష్యః స్నిగ్ధో రోచనదీపనః| భగ్నసంధానకృద్ బల్యో రక్తపిత్తప్రదూషణః| కిలాసకుష్ఠగుల్మార్శీమేహక్రిమికఫానిలాన్| సహిధ్మాపీనసశ్వాసకాసాన్ హంతి రసాయనం||149||
पत्रे सक्षारमधुरो मध्ये मधुरपिच्छिलः| तीक्ष्णोष्णो लशुनः कन्दे कटुपाकरसः सरः| हृद्यः केश्यः गुरुर्बृष्यः स्निग्धो रोचनदीपनः| भग्नसन्धानकृद् बल्यो रक्तपित्तप्रदूषणः| किलासकुष्ठगुल्मार्शीमेहक्रिमिकफानिलान्| सहिध्मापीनसश्वासकासान् हन्ति रसायनम्||१४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana palANDuguNAH (150) · Śloka 150
పలాండుస్తద్గుణైర్న్యూనో విపాకే మధురస్తు సః| కఫం కరోతి నో పిత్తం కేవలానిలనాశనః||150||
पलाण्डुस्तद्गुणैर्न्यूनो विपाके मधुरस्तु सः| कफं करोति नो पित्तं केवलानिलनाशनः||१५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sUraNabhUkandayorguNAH (151) · Śloka 151
దీపనః సూరణో రూచ్యః కఫఘ్నో విశదో లఘుః| విశేషాదర్శసాం పథ్యో భూకందస్త్వతిదోషలః||151||
दीपनः सूरणो रूच्यः कफघ्नो विशदो लघुः| विशेषादर्शसां पथ्यो भूकन्दस्त्वतिदोषलः||१५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAkAnAM patrapuShpAdikrameNa yathottaraM gurutvam (152) · Śloka 152
పత్రే పుష్పే ఫలే నాలే కందే చ గురుతా క్రమాత్||152||
पत्रे पुष्पे फले नाले कन्दे च गुरुता क्रमात्||१५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana varAvaraSAkam (153) · Śloka 153
వరా శాకేషు జీవంతీ సార్షపాస్త్వవరాః పరం||153||
वरा शाकेषु जीवन्ती सार्षपास्त्ववराः परम्||१५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana (6) PalavargaH drAkShAguNAH (154) · Śloka 154
ద్రాక్షా ఫలోత్తమా వృష్యా చక్షుష్యా సృష్టమూత్రవిట్| స్వాదు పాకరసా స్నిగ్ధా సకషాయా హిమా గురుః| నిహంత్యనిలపిత్తాస్రతిక్తాస్యత్వమదాత్యయాన్| తృష్ణాకాసజ్వరశ్వాసస్వరభేదక్షతక్షయాన్||154||
द्राक्षा फलोत्तमा वृष्या चक्षुष्या सृष्टमूत्रविट्| स्वादु पाकरसा स्निग्धा सकषाया हिमा गुरुः| निहन्त्यनिलपित्तास्रतिक्तास्यत्वमदात्ययान्| तृष्णाकासज्वरश्वासस्वरभेदक्षतक्षयान्||१५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dADimaguNAH (155) · Śloka 155
ఉద్రిక్తపిత్తాంజయతి త్రిదోషాన్ స్వాదు దాడిమం| పిత్తావిరోధి నాత్యుష్ణమమ్లం వాతకఫాపహం| సర్వం హృద్యం లఘుః స్నిగ్ధం గ్రాహి రోచనదీపనం||155||
उद्रिक्तपित्ताञ्जयति त्रिदोषान् स्वादु दाडिमम्| पित्ताविरोधि नात्युष्णमम्लं वातकफापहम्| सर्वं हृद्यं लघुः स्निग्धं ग्राहि रोचनदीपनम्||१५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kadalyAdiphalAnAM sAmAnyaguNAH (156) · Śloka 156
మోచఖర్జూరపనసనాలికేరపరుషకం| ఆమ్రాతతాలకాశ్మర్యరాజాదనమధూకజం| సౌవీరబదరాంకోలఫల్గుశ్లేష్మాతకోద్భవం| వాతామాభిషుకాక్షోడముకూలకనికోచకం| ఉరుమాణం ప్రియాలం చ బృంహణం గురుశీతలం| దాహక్షతక్షయహరం రక్తపిత్తప్రసాదనం| స్వాదు పాకరసం స్నిగ్ధం విష్టంభి కఫశుక్రకృత్||156||
मोचखर्जूरपनसनालिकेरपरुषकम्| आम्राततालकाश्मर्यराजादनमधूकजम्| सौवीरबदराङ्कोलफल्गुश्लेष्मातकोद्भवम्| वातामाभिषुकाक्षोडमुकूलकनिकोचकम्| उरुमाणं प्रियालं च बृंहणं गुरुशीतलम्| दाहक्षतक्षयहरं रक्तपित्तप्रसादनम्| स्वादु पाकरसं स्निग्धं विष्टम्भि कफशुक्रकृत्||१५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAlikeraguNAH,kadalIPalaguNAH,rAjAdanaPalaguNAH (157) · Śloka 157
నాలికేరం గురు స్నిగ్ధం పిత్తఘ్నం స్వాదు శీతలం| బలమాంసకరం హృద్యం బృంహణం బస్తిశోధనం| మోచం స్వాదురసం ప్రోక్తం కషాయం నాతిశీతలం| రక్తపిత్తహరం వృష్యం రుచ్యం శ్లేష్మకరం గురు| స్నిగ్ధం స్వాదు కషాయం చ రాజాదనఫలం గురు||157||
नालिकेरं गुरु स्निग्धं पित्तघ्नं स्वादु शीतलम्| बलमांसकरं हृद्यं बृंहणं बस्तिशोधनम्| मोचं स्वादुरसं प्रोक्तं कषायं नातिशीतलम्| रक्तपित्तहरं वृष्यं रुच्यं श्लेष्मकरं गुरु| स्निग्धं स्वादु कषायं च राजादनफलं गुरु||१५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tAlaPalakASmarIPalaguNAH (158) · Śloka 158
ఫలం తు పిత్తలం తాలం సరం కాశ్మర్యజం హిమం| శకృన్మూత్రవిబంధఘ్నం కేశ్యం మేధ్యం రసాయనం||158||
फलं तु पित्तलं तालं सरं काश्मर्यजं हिमम्| शकृन्मूत्रविबन्धघ्नं केश्यं मेध्यं रसायनम्||१५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madhUrakabadaraPalayorguNAH (159) · Śloka 159
మధూకజమహృద్యం తు బదరం సరణాత్మకం||159||
मधूकजमहृद्यं तु बदरं सरणात्मकम्||१५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAmAdiguNAH (160) · Śloka 160
వాతామాద్యుష్ణవీర్యం తు కఫపిత్తకరం సరం||160||
वातामाद्युष्णवीर्यं तु कफपित्तकरं सरम्||१६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana priyAlaguNAH (161) · Śloka 161
పరం వాతహరం స్నిగ్ధమనుష్ణం తు ప్రియాలజం||161||
परं वातहरं स्निग्धमनुष्णं तु प्रियालजम्||१६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana priyAlamajjakolamajjayorguNAH (162) · Śloka 162
ప్రియాలమజ్జా మధురో వృష్యః పిత్తానిలాపహః| కోలమజ్జా గుణైస్తద్వత్తృట్ఛర్దిః కాసజిచ్చ సః||162||
प्रियालमज्जा मधुरो वृष्यः पित्तानिलापहः| कोलमज्जा गुणैस्तद्वत्तृट्छर्दिः कासजिच्च सः||१६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tindukAdInAM sAmAnyaguNAH (163) · Śloka 163
తిందుకాశ్మంతకాసీనఫలినీ బింబితోదనం| టంకాశ్వకర్ణబకులగాంగేరుధవధన్వనం| శ్వేతపాకకపిత్థాని సించతీ భవ్యజాంబవం| క్షీరివృక్షభవం బీజం పౌష్కరం కఫపిత్తజిత్| కషాయమధురం రూక్షం శీతలం గురు లేఖనం| విబంధాధ్మానజననం స్తంభనం వాతకోపనం||163||
तिन्दुकाश्मन्तकासीनफलिनी बिम्बितोदनम्| टङ्काश्वकर्णबकुलगाङ्गेरुधवधन्वनम्| श्वेतपाककपित्थानि सिञ्चती भव्यजाम्बवम्| क्षीरिवृक्षभवं बीजं पौष्करं कफपित्तजित्| कषायमधुरं रूक्षं शीतलं गुरु लेखनम्| विबन्धाध्मानजननं स्तम्भनं वातकोपनम्||१६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kapitthaguNAH (164) · Śloka 164
కపిత్థమామం కంఠఘ్నం కషాయామ్లం త్రిదోషకృత్| పక్వం రుచ్యం కషాయామ్లం స్వాదు హిధ్మావమిప్రణుత్| దోషఘ్నం షాడవారిష్టరాగయుక్తిషు పూజితం| విషఘ్నముభయం గ్రాహి కపిత్థాన్యేవమాదిశేత్||164||
कपित्थमामं कण्ठघ्नं कषायाम्लं त्रिदोषकृत्| पक्वं रुच्यं कषायाम्लं स्वादु हिध्मावमिप्रणुत्| दोषघ्नं षाडवारिष्टरागयुक्तिषु पूजितम्| विषघ्नमुभयं ग्राहि कपित्थान्येवमादिशेत्||१६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana si~jcitikAPalaguNAH (165) · Śloka 165
బృంహణం వాతపిత్తఘ్నం స్నిగ్ధం సించితికాఫలం||165||
बृंहणं वातपित्तघ्नं स्निग्धं सिञ्चितिकाफलम्||१६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BavyajAmbavakShIrivRukShaPalaguNAH (166) · Śloka 166
భవ్యం విశదమమ్లంచ జాంబవం త్వతివాతలం| విష్టంభకృదకంఠ్యం చ సామ్లంతు క్షీరివృక్షజం||166||
भव्यं विशदमम्लञ्च जाम्बवं त्वतिवातलम्| विष्टम्भकृदकण्ठ्यं च साम्लन्तु क्षीरिवृक्षजम्||१६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana akShakIPalaguNAH (167) · Śloka 167
పిత్తశ్లేష్మఘ్నమమ్లం చ వాతలం చాక్షకీఫలం||167||
पित्तश्लेष्मघ्नमम्लं च वातलं चाक्षकीफलम्||१६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmraguNAHsahakArarasaguNAH (168) · Śloka 168
బాలం కషాయకట్వమ్లం రూక్షం వాతాస్రపిత్తకృత్| సంపూర్ణమామ్రమమ్లం తు రక్తపిత్తకఫప్రదం| స్వాదు సామ్లం గురు స్నిగ్ధం మారుతఘ్నమపిత్తలం| హృద్యం పర్యాగతం శ్లేష్మమాంసశుక్రబలప్రదం| సహకారరసో హృద్యః సురభిః స్నిగ్ధరోచనః| దీపనః పిత్తవాతఘ్నః శుక్రశోణితశుద్ధికృత్||168||
बालं कषायकट्वम्लं रूक्षं वातास्रपित्तकृत्| सम्पूर्णमाम्रमम्लं तु रक्तपित्तकफप्रदम्| स्वादु साम्लं गुरु स्निग्धं मारुतघ्नमपित्तलम्| हृद्यं पर्यागतं श्लेष्ममांसशुक्रबलप्रदम्| सहकाररसो हृद्यः सुरभिः स्निग्धरोचनः| दीपनः पित्तवातघ्नः शुक्रशोणितशुद्धिकृत्||१६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lavalIPalaguNAH (169) · Śloka 169
కషాయం రోచనం హృద్యం వాతలం లవలీఫలం||169||
कषायं रोचनं हृद्यं वातलं लवलीफलम्||१६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bilvaguNAH (170) · Śloka 170
గుర్వగ్నిసాదకృద్బిల్వం దోషలం పూతిమారుతం| పక్వం బాలం పునస్తీక్ష్ణం పిత్తలం లఘుదీపనం| వాతశ్లేష్మఘ్నముష్ణం చ స్నిగ్ధం గ్రాహ్యుభయం పరం||170||
गुर्वग्निसादकृद्बिल्वं दोषलं पूतिमारुतम्| पक्वं बालं पुनस्तीक्ष्णं पित्तलं लघुदीपनम्| वातश्लेष्मघ्नमुष्णं च स्निग्धं ग्राह्युभयं परम्||१७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRukShAmlakoSAmrayorguNAH (171) · Śloka 171
వృక్షామ్లం గ్రాహి రూక్షోష్ణం లఘు దీపనరోచనం| వాతశ్లేష్మహరం కించిదూనం కోశామ్లజం తతః||171||
वृक्षाम्लं ग्राहि रूक्षोष्णं लघु दीपनरोचनम्| वातश्लेष्महरं किञ्चिदूनं कोशाम्लजं ततः||१७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kara~jjaPalaguNAH (172) · Śloka 172
ఫలం కరంజం విష్టంభి పిత్తశ్లేష్మావిరోధి చ||172||
फलं करञ्जं विष्टम्भि पित्तश्लेष्माविरोधि च||१७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SamIPalaguNAH (173) · Śloka 173
గురూష్ణమధురం రూక్షం కేశఘ్నం చ శమీఫలం||173||
गुरूष्णमधुरं रूक्षं केशघ्नं च शमीफलम्||१७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pIluPalaguNAH (174) · Śloka 174
కటుపాకరసం పీలు తీక్ష్ణోష్ణం భేది పిత్తలం| క్రిమి గుల్మోదరగరప్లీహార్శః కఫవాతజిత్| సతిక్తం స్వాదు యత్పీలు నాత్యుష్ణం తత్త్రిదోషజిత్||174||
कटुपाकरसं पीलु तीक्ष्णोष्णं भेदि पित्तलम्| क्रिमि गुल्मोदरगरप्लीहार्शः कफवातजित्| सतिक्तं स्वादु यत्पीलु नात्युष्णं तत्त्रिदोषजित्||१७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nIpAdiPalAnAM guNAH (175) · Śloka 175
నీపం శతాక్షికం ప్రాచీనాగరం తృణశూల్యజం| అస్మాదల్పాంతరగుణమేంగుదం సవికంకతం||175||
नीपं शताक्षिकं प्राचीनागरं तृणशूल्यजम्| अस्मादल्पान्तरगुणमेङ्गुदं सविकङ्कतम्||१७५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAtulu~ggaguNAH (176) · Śloka 176
త్వక్తిక్తకటుకా స్నిగ్ధా మాతులుంగస్య వాతజిత్| బృంహణం మధురం మాంసం వాతపిత్తహరం గురు| లఘు తత్కేసరం కాసశ్వాసహిధ్మామదాత్యయాన్| అస్యశోషానిలశ్లేష్మవిబంధచ్ఛర్ద్యరోచకాన్| గుల్మోదరార్శఃశూలాని మందాగ్నిత్వం చ నాశయేత్||176||
त्वक्तिक्तकटुका स्निग्धा मातुलुङ्गस्य वातजित्| बृंहणं मधुरं मांसं वातपित्तहरं गुरु| लघु तत्केसरं कासश्वासहिध्मामदात्ययान्| अस्यशोषानिलश्लेष्मविबन्धच्छर्द्यरोचकान्| गुल्मोदरार्शःशूलानि मन्दाग्नित्वं च नाशयेत्||१७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhallAtakaguNAH (177) · Śloka 177
భల్లాతకస్య త్వఙ్మాంస బృంహణం స్వాదు శీతలం| తదస్థ్యగ్నిసమం మేధ్యం కఫవాతహరం పరం||177||
भल्लातकस्य त्वङ्मांस बृंहणं स्वादु शीतलम्| तदस्थ्यग्निसमं मेध्यं कफवातहरं परम्||१७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pArAvatArukayorguNAH (178) · Śloka 178
స్వాద్వమ్లం శీతముష్ణంచ ద్విధా పారావతం గురు| రుచ్యమత్యగ్నిశమనం రుచ్యం మధురమారుకం| పక్వమాశు జరాం యాతి నాత్యుష్ణం గురు దోషలం||178||
स्वाद्वम्लं शीतमुष्णञ्च द्विधा पारावतं गुरु| रुच्यमत्यग्निशमनं रुच्यं मधुरमारुकम्| पक्वमाशु जरां याति नात्युष्णं गुरु दोषलम्||१७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ArdradrAkShAdiguNAH (179) · Śloka 179
ద్రాక్షాపరూషకం చార్ద్రమమ్లం పిత్తకఫప్రదం| గురూష్ణవీర్యం వాతఘ్నం సరం సకరమర్దకం||179||
द्राक्षापरूषकं चार्द्रमम्लं पित्तकफप्रदम्| गुरूष्णवीर्यं वातघ्नं सरं सकरमर्दकम्||१७९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kolAdiguNAH (180) · Śloka 180
తథామ్లం కోలకర్కంధులికుచామ్రాతకారుకం| ఐరావతం దంతశఠం సత్రుదం మృగతిండకం| నాతిపిత్తకరం పక్వం శుష్కం చ కరమర్దకం||180||
तथाम्लं कोलकर्कन्धुलिकुचाम्रातकारुकम्| ऐरावतं दन्तशठं सत्रुदं मृगतिण्डकम्| नातिपित्तकरं पक्वं शुष्कं च करमर्दकम्||१८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana amlikA~gkolayorguNAH (181) · Śloka 181
దీపనం భేదనం శుష్కమమ్లికాంకోలయోః ఫలం| తృష్ణాశ్రమక్లమచ్ఛేది లఘ్విష్టం కఫవాతయోః||181||
दीपनं भेदनं शुष्कमम्लिकाङ्कोलयोः फलम्| तृष्णाश्रमक्लमच्छेदि लघ्विष्टं कफवातयोः||१८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana likucaguNAH (182) · Śloka 182
ఫలానామవరం తత్ర లికుచం సర్వదోషకృత్||182||
फलानामवरं तत्र लिकुचं सर्वदोषकृत्||१८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sApavAdaH tyAjyadhAnyashAkaphalanirdeshaH (183) · Śloka 183
హిమానిలోష్ణదుర్వాతవ్యలలాలాదిదూషితం| జంతుజుష్టం జలే మగ్నమభూమిజమనార్తవం| అన్యధాన్యయుతం హీనవీర్యం జీర్ణతయాఽతి చ| ధాన్యం త్యజేత్తథా శాకం రూక్షసిద్ధమకోమలం| అసంజాతరసం తద్వచ్ఛుష్కం చాన్యత్ర మూలకాత్| ప్రాయేణ ఫలమప్యేవం తథామం బిల్వవర్జితం||183||
हिमानिलोष्णदुर्वातव्यललालादिदूषितम्| जन्तुजुष्टं जले मग्नमभूमिजमनार्तवम्| अन्यधान्ययुतं हीनवीर्यं जीर्णतयाऽति च| धान्यं त्यजेत्तथा शाकं रूक्षसिद्धमकोमलम्| असञ्जातरसं तद्वच्छुष्कं चान्यत्र मूलकात्| प्रायेण फलमप्येवं तथामं बिल्ववर्जितम्||१८३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana (7) mAtrAdivargaH prakaraNopasaMhAraH (184) · Śloka 184
శకశింబిలపక్వాన్నమాంసశాకఫలాశ్రయైః| వర్గైరన్నైకదేశోఽయం భూయిష్ఠముపయోగవాన్| నిర్దిష్టో రసవీర్యాద్యైర్యథాస్వం కర్మసాధనే||184||
शकशिम्बिलपक्वान्नमांसशाकफलाश्रयैः| वर्गैरन्नैकदेशोऽयं भूयिष्ठमुपयोगवान्| निर्दिष्टो रसवीर्याद्यैर्यथास्वं कर्मसाधने||१८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAtrAdivaSAt hitAhitasyABimatavastunaH niravaSeSheNa guNakathanaM duSSakam (185) · Śloka 185
న శక్యం విస్తరేణాపి వక్తుం సర్వం తు సర్వథా| హితాహితత్వేఽప్యేకాంతనియమోఽస్మాదనిశ్చితః| మాత్రాయోగక్రియాదేశకాలావస్థాదిభేదతః| తతస్తతో యతో దృష్టాస్తే తే భావాస్తథా తథా||185||
न शक्यं विस्तरेणापि वक्तुं सर्वं तु सर्वथा| हिताहितत्वेऽप्येकान्तनियमोऽस्मादनिश्चितः| मात्रायोगक्रियादेशकालावस्थादिभेदतः| ततस्ततो यतो दृष्टास्ते ते भावास्तथा तथा||१८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAtrAviSeShodAharaNAni (186) · Śloka 186
మాత్రయా సేవితం మద్యం హంతి రోగాంస్తదుద్భవాన్| నిషేవ్యమాణం తిలశో విషమప్యమృతాయతే| హీనాతిమాత్రమశనం మరున్నిచయకోపనం| భజేతే విషరుపత్వం తుల్యాంశే మధుసర్పిషీ||186||
मात्रया सेवितं मद्यं हन्ति रोगांस्तदुद्भवान्| निषेव्यमाणं तिलशो विषमप्यमृतायते| हीनातिमात्रमशनं मरुन्निचयकोपनम्| भजेते विषरुपत्वं तुल्यांशे मधुसर्पिषी||१८६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMyogaviSeShodAharaNam (187) · Śloka 187
క్షారోఽమ్లరససంయోగో మధురీభవతి క్షణాత్| ఉత్తుండకస్యాస్తిందుకేన తిక్తతా మధురాయతే| హింగుర్గైరికసింధూత్థం గంధవర్ణరసాధికం| పూగతాంబూలశంఖేభ్యో గంధవర్ణరసోద్భవః| కోద్రవో హంత్యసృక్పిత్తం కరోత్యేవ విదాహిభిః| కుష్ఠం తత్కార్యపి తిలో హంతి భల్లాతకైః సహ| గుడః కర్తాగ్నిసాదస్య స హినస్త్యభయాదిభిః| తృష్యత్యగ్నేః సమదనం సర్పిరప్యుపదిశ్యతే| జీవనీయమపి క్షీరం విషలేశేన మృత్యవే| తుల్యే అపి హతోఽన్యోన్యం విషే స్థావరజంగమే| సక్తవో వాతలా రూక్షాః పీతాస్తే తర్పయంతి తు||187||
क्षारोऽम्लरससंयोगो मधुरीभवति क्षणात्| उत्तुण्डकस्यास्तिन्दुकेन तिक्तता मधुरायते| हिङ्गुर्गैरिकसिन्धूत्थं गन्धवर्णरसाधिकम्| पूगताम्बूलशङ्खेभ्यो गन्धवर्णरसोद्भवः| कोद्रवो हन्त्यसृक्पित्तं करोत्येव विदाहिभिः| कुष्ठं तत्कार्यपि तिलो हन्ति भल्लातकैः सह| गुडः कर्ताग्निसादस्य स हिनस्त्यभयादिभिः| तृष्यत्यग्नेः समदनं सर्पिरप्युपदिश्यते| जीवनीयमपि क्षीरं विषलेशेन मृत्यवे| तुल्ये अपि हतोऽन्योन्यं विषे स्थावरजङ्गमे| सक्तवो वातला रूक्षाः पीतास्ते तर्पयन्ति तु||१८७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svabhAvavisheShodAharaNam (188) · Śloka 188
వినాపి చోపయోగేన మణిమంత్రాదికార్యకృత్||188||
विनापि चोपयोगेन मणिमन्त्रादिकार्यकृत्||१८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMskAravisheShodAharaNam (189) · Śloka 189
ఆర్ద్రకాజ్జాయతే శుంఠీ సంస్కారేణ లఘీయసీ| లఘుభ్యోఽపి హి సక్తుభ్యో గురవః సిద్ధపిండికాః||189||
आर्द्रकाज्जायते शुण्ठी संस्कारेण लघीयसी| लघुभ्योऽपि हि सक्तुभ्यो गुरवः सिद्धपिण्डिकाः||१८९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kriyAsvabhAvavisheShodAharaNam (190) · Śloka 190
భృష్టః క్షుణ్ణోఽపి పృథుకో రక్తశాలేర్లఘోర్గురుః||190||
भृष्टः क्षुण्णोऽपि पृथुको रक्तशालेर्लघोर्गुरुः||१९०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kriyAvisheShodAharaNam (191) · Śloka 191
శాలిః పిష్టో గరీయస్త్వం గోధూమాదపి గచ్ఛతి||191||
शालिः पिष्टो गरीयस्त्वं गोधूमादपि गच्छति||१९१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMskAravisheShodAharaNam (192) · Śloka 192
లఘు పిత్తహరా లాజా వ్రీహితో గురుపిత్తలాత్| సంగ్రాహిణో లఘుర్ముద్గాత్కుల్మాషో భేదనో గురుః| ఆమం గ్రాహితరం తక్రం నాగరీకృతమార్ద్రకం||192||
लघु पित्तहरा लाजा व्रीहितो गुरुपित्तलात्| संग्राहिणो लघुर्मुद्गात्कुल्माषो भेदनो गुरुः| आमं ग्राहितरं तक्रं नागरीकृतमार्द्रकम्||१९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMyogasaMskAraviSeShodAharaNAni (193) · Śloka 193
గుడాత్తోయాచ్చ సుతరాం మూత్రలం గురు పానకం||193||
गुडात्तोयाच्च सुतरां मूत्रलं गुरु पानकम्||१९३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kriyAsaMyogavisheShodAharaNam (194) · Śloka 194
గరీయో గుడదధ్యుత్థా రసాలా చాతిశుక్రలా||194||
गरीयो गुडदध्युत्था रसाला चातिशुक्रला||१९४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kriyAvisheShodAharaNam (195) · Śloka 195
దండాభిమథనాద్దధ్నో గురుణశ్చాతిశోఫదాత్| అనుద్ధృతస్నేహమపి తక్రం శోఫహరం లఘు||195||
दण्डाभिमथनाद्दध्नो गुरुणश्चातिशोफदात्| अनुद्धृतस्नेहमपि तक्रं शोफहरं लघु||१९५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svabhAvavisheShodAharaNam (196) · Śloka 196
సర్పిః స్నిగ్ధతరం హంతి నార్దితం నవనీతవత్||196||
सर्पिः स्निग्धतरं हन्ति नार्दितं नवनीतवत्||१९६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMskAravisheShodAharaNam (197) · Śloka 197
చక్షుష్యోఽపి హి గోధూమస్తైలపక్వస్తు దృష్టిహా| మూలకం దోషజననం సిద్ధం తు తదదోషలం| ఉష్ణం విషీభవత్యేవ విషఘ్నమపి మాక్షికం||197||
चक्षुष्योऽपि हि गोधूमस्तैलपक्वस्तु दृष्टिहा| मूलकं दोषजननं सिद्धं तु तददोषलम्| उष्णं विषीभवत्येव विषघ्नमपि माक्षिकम्||१९७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAtraviSeShodAharaNAni (198) · Śloka 198
దుర్భాజనస్థా ద్రాక్షామ్లా దోషలా చ ప్రజాయతే||198||
दुर्भाजनस्था द्राक्षाम्ला दोषला च प्रजायते||१९८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viruddhakriyAprayogaviSeShodAharaNam (199) · Śloka 199
శ్లఖ్శ్ణశుష్కఘనో లేపశ్చందనస్యాపి దాహకృత్| త్వగ్గతస్యోష్మణో రోధాచ్ఛీతకృత్త్వన్యథాఽగురోః||199||
श्लख्श्णशुष्कघनो लेपश्चन्दनस्यापि दाहकृत्| त्वग्गतस्योष्मणो रोधाच्छीतकृत्त्वन्यथाऽगुरोः||१९९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kriyAsvaBAvavisheShodAharaNam (200) · Śloka 200
మేధ్యస్తిలః స్పర్శశీతో మేధ్యం తైలం ఖలో హిమః| తస్యైవ శ్లేష్మకారిత్వం న తైలస్య ఖలస్య వా||200||
मेध्यस्तिलः स्पर्शशीतो मेध्यं तैलं खलो हिमः| तस्यैव श्लेष्मकारित्वं न तैलस्य खलस्य वा||२००||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svaBAvavisheShodAharaNam (201) · Śloka 201
దధ్ని శ్వయథుకారిత్వం న తక్రనవనీతయోః||201||
दध्नि श्वयथुकारित्वं न तक्रनवनीतयोः||२०१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana deshavisheSheShu sAtmyavisheShodAharaNAni (202) · Śloka 202
దేశవిశేషేషు సాత్మ్యవిశేషోదాహరణాని భూమిసాత్మ్యం దధిక్షీరకరీరం మరువాసిషు| క్షారః ప్రాచ్యేషు మత్స్యాస్తు సైంధవేష్వశ్మకేషు తు| తైలామ్లః కందమూలాని మలయే కోంకణే పునః| పేయా మంథ ఉదీచ్యేషు గోధూమోఽవంతిభూమిషు| బాహ్లికా బాహ్లవాశ్చీనాః శూలికా యవనాః శకాః| మాంసగోధూమమార్ద్వీకశస్త్రవైశ్వానరోచితాః||202||
देशविशेषेषु सात्म्यविशेषोदाहरणानि भूमिसात्म्यं दधिक्षीरकरीरं मरुवासिषु| क्षारः प्राच्येषु मत्स्यास्तु सैन्धवेष्वश्मकेषु तु| तैलाम्लः कन्दमूलानि मलये कोङ्कणे पुनः| पेया मन्थ उदीच्येषु गोधूमोऽवन्तिभूमिषु| बाह्लिका बाह्लवाश्चीनाः शूलिका यवनाः शकाः| मांसगोधूममार्द्वीकशस्त्रवैश्वानरोचिताः||२०२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dehasAtmyAsAtmyodAharaNAni (203) · Śloka 203
దేహసాత్మ్యం ఘృతం క్షీరం మద్యం మాంసం చ కస్యచిత్| పేయా యూషో రసోఽన్యస్య గోధూమోఽన్యస్య శాలయః| అహితైరపి తేషాం చ తైరేవోపహితం హితం||203||
देहसात्म्यं घृतं क्षीरं मद्यं मांसं च कस्यचित्| पेया यूषो रसोऽन्यस्य गोधूमोऽन्यस्य शालयः| अहितैरपि तेषां च तैरेवोपहितं हितम्||२०३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svaBAvavisheShodAharaNam (204) · Śloka 204
అన్నపానౌషధం దోషమాత్రాకాలాద్యపేక్షయా| సాత్మ్యం హ్యాశు బలం ధత్తే నాతిదోషంచ బహ్వపి||204||
अन्नपानौषधं दोषमात्राकालाद्यपेक्षया| सात्म्यं ह्याशु बलं धत्ते नातिदोषञ्च बह्वपि||२०४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dehavisheShodAharaNam (205) · Śloka 205
స్రంసనం సత్ పయో గవ్యం భవతి గ్రాహి కస్యచిత్||205||
स्रंसनं सत् पयो गव्यं भवति ग्राहि कस्यचित्||२०५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prakRutivisheShaH (206) · Śloka 206
మందోఽగ్నిర్భవతి ప్రాయః కఫవాయోత్తరే హిమే||206||
मन्दोऽग्निर्भवति प्रायः कफवायोत्तरे हिमे||२०६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dehavisheShodAharaNam,avasthAvisheShodAharaNam (207) · Śloka 207
విషఘ్నేనాపి పయసా దేహేఽహేర్వధతే విషం| స్థూలస్థవిరబాలాదౌ వమనాది నిషిధ్యతే||207||
विषघ्नेनापि पयसा देहेऽहेर्वधते विषम्| स्थूलस्थविरबालादौ वमनादि निषिध्यते||२०७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svabhAvavisheShodAharaNam (208) · Śloka 208
తక్రమామం కఫం కోష్ఠే హంతి కంఠే కరోతి తు| వాతహృత్వేఽపి మృద్వీకఖర్జూరం కోష్ఠవాతకృత్||208||
तक्रमामं कफं कोष्ठे हन्ति कण्ठे करोति तु| वातहृत्वेऽपि मृद्वीकखर्जूरं कोष्ठवातकृत्||२०८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShayavisheShodAharaNAni (209) · Śloka 209
నాతిపథ్యః శిఖీ పథ్యః శ్రోత్రస్వరవయోదృశాం||209||
नातिपथ्यः शिखी पथ्यः श्रोत्रस्वरवयोदृशाम्||२०९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dRuShTishrotrayoH svabhAvavisheShodAharaNam (210) · Śloka 210
దృష్టేః స్పర్శహిమం ద్రవ్యం శ్రోత్రస్యోష్ణం తు పూజితం||210||
दृष्टेः स्पर्शहिमं द्रव्यं श्रोत्रस्योष्णं तु पूजितम्||२१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avasthAvisheShodAharaNam (211) · Śloka 211
పయః స్వాదు సరం శీతం విపరీతం తతో దధి| కాలేన జాయతే తస్మాత్ క్షీరవచ్చ పునర్ఘృతం| పయో దధి చ వాతఘ్నమజాతం వాతలం తు తత్| తక్రం గ్రాహి కషాయామ్లమమ్లమేవ తు భేదనం||211||
पयः स्वादु सरं शीतं विपरीतं ततो दधि| कालेन जायते तस्मात् क्षीरवच्च पुनर्घृतम्| पयो दधि च वातघ्नमजातं वातलं तु तत्| तक्रं ग्राहि कषायाम्लमम्लमेव तु भेदनम्||२११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMskArakAlavisheShodAharaNAni (212) · Śloka 212
ధాతకీగుడతోయాని కారణం మద్యశుక్తయోః| శీతే న తు తదాద్యంతే స్నిగ్ధామ్లలవణా హితాః| ఉదమంథదివాస్వప్నౌ గ్రీష్మాదన్యత్ర గర్హితౌ||212||
धातकीगुडतोयानि कारणं मद्यशुक्तयोः| शीते न तु तदाद्यन्ते स्निग्धाम्ललवणा हिताः| उदमन्थदिवास्वप्नौ ग्रीष्मादन्यत्र गर्हितौ||२१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAlasvabhAvavisheShodAharaNam (213) · Śloka 213
సమయోగేఽపి ఘర్మాద్యా వాతాదిచయహేతవః| ఋతుష్వన్యో రసేష్వన్యో రౌక్ష్యే స్నేహే బలే క్రమః||213||
समयोगेऽपि घर्माद्या वातादिचयहेतवः| ऋतुष्वन्यो रसेष्वन्यो रौक्ष्ये स्नेहे बले क्रमः||२१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avasthAvisheShodAharaNam (214) · Śloka 214
రసాయనం కాకమాచీ సద్యః పర్యుషితా విషం||214||
रसायनं काकमाची सद्यः पर्युषिता विषम्||२१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jAtivisheShodAharaNam (215) · Śloka 215
మూలకం దోషజిద్బాలం విపరీతం తు కందవత్||215||
मूलकं दोषजिद्बालं विपरीतं तु कन्दवत्||२१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyAdhyavasthAvisheShodAharaNam (216) · Śloka 216
జ్వరే పేయా కషాయాశ్చ సర్పిః క్షీరం విరేచనం| షడహం షడహం యుంజ్యాద్వీక్ష్య దోషబలాబలం||216||
ज्वरे पेया कषायाश्च सर्पिः क्षीरं विरेचनम्| षडहं षडहं युञ्ज्याद्वीक्ष्य दोषबलाबलम्||२१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rogAvasthodAharaNam (217) · Śloka 217
ఛర్దిహృద్రోగగుల్మార్తే వమనం చ చికిత్సితే| నిషిద్ధమపి నిర్దిష్టం బస్తిరర్శసకుష్ఠినోః||217||
छर्दिहृद्रोगगुल्मार्ते वमनं च चिकित्सिते| निषिद्धमपि निर्दिष्टं बस्तिरर्शसकुष्ठिनोः||२१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samprAptivisheShodAharaNam (218) · Śloka 218
జ్వరే తుల్యర్తుదోషత్వం ప్రమేహే తుల్యదూష్యతా| రక్తగుల్మే పురాణత్వం సుఖసాధ్యత్వహేతవః||218||
ज्वरे तुल्यर्तुदोषत्वं प्रमेहे तुल्यदूष्यता| रक्तगुल्मे पुराणत्वं सुखसाध्यत्वहेतवः||२१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rogAvasthAvisheShodAharaNam (219) · Śloka 219
ఆశ్చోతనమభిష్యందే యుంజీతోర్ధ్వం దినత్రయాత్| అంజనం పక్వదోశస్య ప్రతిశ్యాయే చ నావనం| నాతిప్రవృద్ధే తిమిరే సిరామోక్షో విధీయతే||219||
आश्चोतनमभिष्यन्दे युञ्जीतोर्ध्वं दिनत्रयात्| अञ्जनं पक्वदोशस्य प्रतिश्याये च नावनम्| नातिप्रवृद्धे तिमिरे सिरामोक्षो विधीयते||२१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rogasvabhAvavisheShodAharaNam (220) · Śloka 220
దుష్టాస్రసంభవేఽపీష్టో నాస్రపిత్తే సిరావ్యధః||220||
दुष्टास्रसम्भवेऽपीष्टो नास्रपित्ते सिराव्यधः||२२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pradesharogavisheShodAharaNam (221) · Śloka 221
అపథ్యం పథ్యమప్యన్నం నిశాయాం నేత్రరోగిణాం||221||
अपथ्यं पथ्यमप्यन्नं निशायां नेत्ररोगिणाम्||२२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAraNavisheShodAharaNam (222) · Śloka 222
అహితాః సక్తవః శుష్కా హితాస్తే తు ప్రమేహిణః||222||
अहिताः सक्तवः शुष्का हितास्ते तु प्रमेहिणः||२२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dravyashaktivisheShodAharaNam (223) · Śloka 223
గుల్మినః క్షీరదధ్యాది హపుషాద్యైర్యుతం హితం| వాతలం వాతకోపేఽపి వర్షాసు మధు శస్యతే||223||
गुल्मिनः क्षीरदध्यादि हपुषाद्यैर्युतं हितम्| वातलं वातकोपेऽपि वर्षासु मधु शस्यते||२२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upayogavisheShodAharaNam (224) · Śloka 224
తదేవ మద్యం మద్యస్య..............................||224||
तदेव मद्यं मद्यस्य..............................||२२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vastuvisheShodAharaNam (225) · Śloka 225
..................................విషయస్య తు విషాంతరం||225||
..................................विषयस्य तु विषान्तरम्||२२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana deshakAlavisheShodAharaNam,vyAdhisvabhAvavisheShodAharaNamvastusvabhAvavisheShodAharaNam (226) · Śloka 226
ఘృతమానూపదేశోత్థం హేమంతే చ బలాధికం| ఆలస్యగౌరవే రూపం వాతజేఽపి జ్వరే పురః| స్వేదైర్యాతి శమం దాహః ప్రాయో లశునపానజః||226||
घृतमानूपदेशोत्थं हेमन्ते च बलाधिकम्| आलस्यगौरवे रूपं वातजेऽपि ज्वरे पुरः| स्वेदैर्याति शमं दाहः प्रायो लशुनपानजः||२२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAlavastusvabhAvavisheShodAharaNam (227) · Śloka 227
దివాస్వప్నాజ్జరాం యాతి భుక్తమన్యేద్యురద్య న|227|
दिवास्वप्नाज्जरां याति भुक्तमन्येद्युरद्य न|२२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAraNavisheShodAharaNam (227) · Śloka 227
కోష్ఠే రుద్ధోఽగ్నికృద్వాయుర్మేదసార్శోభిరగ్నిహృత్||227||
कोष्ठे रुद्धोऽग्निकृद्वायुर्मेदसार्शोभिरग्निहृत्||२२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prabhAvavisheShodAharaNam (228) · Śloka 228
దుష్పానం దుర్జరం సర్పిర్దీపనం చ పయోఽన్యథా|228|
दुष्पानं दुर्जरं सर्पिर्दीपनं च पयोऽन्यथा|२२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vastusvabhAvavisheShodAharaNam (228) · Śloka 228
సర్పాదిశవకోథేభ్యో వృశ్చికానాం సముద్భవః| తే తైరేవ పునర్దష్టాః సద్యో జహతి జీవితం|228|
सर्पादिशवकोथेभ्यो वृश्चिकानां समुद्भवः| ते तैरेव पुनर्दष्टाः सद्यो जहति जीवितम्|२२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dravyasvabhAvavisheShodAharaNam (228) · Śloka 228
స్వయమేవ విషం తీవ్రం తాంపునర్నాతిబాధతే|228|
स्वयमेव विषं तीव्रं तान्पुनर्नातिबाधते|२२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avasthAvisheShodAharaNam (228) · Śloka 228
సర్వాంగవ్యాపి తేషాంచ శుక్రవత్సంసృతం విషం| తన్మాంసముపయోగాయ మాంసవర్గే చ పఠ్యతే||228||
सर्वाङ्गव्यापि तेषाञ्च शुक्रवत्संसृतं विषम्| तन्मांसमुपयोगाय मांसवर्गे च पठ्यते||२२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svabhAvavisheSho viruddhakAryakAraNodAharaNam (229) · Śloka 229
ఛర్దిఘ్నీ మక్షికావిట్ చ మక్షికైవ తు వామయేత్||229||
छर्दिघ्नी मक्षिकाविट् च मक्षिकैव तु वामयेत्||२२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samprAptivisheShodAharaNam (230) · Śloka 230
కఫే లంఘనసాధ్యేఽపి కర్తరి జ్వరగుల్మయోః| తుల్యేఽపి దేశకాలాదౌ లంఘనం న సమం మతం||230||
कफे लङ्घनसाध्येऽपि कर्तरि ज्वरगुल्मयोः| तुल्येऽपि देशकालादौ लङ्घनं न समं मतम्||२३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rogasvabhAvavisheShodAharaNam (231) · Śloka 231
సర్వథా దోషజిత్తక్రం గ్రహణ్యాం దోషకృద్ వ్రణే| సంస్కారస్వభావవిశేషోదాహరణం పీనసశ్వాసకాసాదౌ సిద్ధమేవ ప్రశస్యతే||231||
सर्वथा दोषजित्तक्रं ग्रहण्यां दोषकृद् व्रणे| संस्कारस्वभावविशेषोदाहरणम् पीनसश्वासकासादौ सिद्धमेव प्रशस्यते||२३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAtrAdiprakaraNopasaMhAraH (7) · Śloka 7
ఇత్యేతేఽన్యే చ బహవః సూక్ష్మా దుర్లభహేతుకాః| ధర్మా విచిత్రా భావేషు కించిత్తేషాం నిదర్శితం| దిశాఽనయా శేషమపి స్వయమూహ్యేత బుద్ధిమాన్| న శాస్త్రమాత్రశరణో న చానాలోచితాగమః||232|| ఇతి వైద్యపతిసింహగుప్తస్య సూనోర్వాగ్భటస్య కృతౌ అష్టాంగసంగ్రహసంహితాయాం సూత్రస్థానే అన్నస్వరూపవిజ్ఞానీయో నామ సప్తమోఽధ్యాయః||7||
इत्येतेऽन्ये च बहवः सूक्ष्मा दुर्लभहेतुकाः| धर्मा विचित्रा भावेषु किञ्चित्तेषां निदर्शितम्| दिशाऽनया शेषमपि स्वयमूह्येत बुद्धिमान्| न शास्त्रमात्रशरणो न चानालोचितागमः||२३२|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसङ्ग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने अन्नस्वरूपविज्ञानीयो नाम सप्तमोऽध्यायः||७||
🔊 Audio coming soon