Adhikarana atha bhagandarapratiShedho nAma trayastriMsho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
അഥാതോ ഭഗന്ദരപ്രതിഷേധം നാമാധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||
अथातो भगन्दरप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Bagandarasya nidAnaM samprAptishca (2) · Śloka 2
ഹസ്ത്യശ്വപൃഷ്ഠഗമനകഠിനോത്കടകാസനൈഃ| അര്ശോനിദാനാഭിഹിതൈരപരൈശ്ച നിഷേവിതൈഃ| അനിഷ്ടദിഷ്ടപാകേന സദ്യോ വാ സാധുഗര്ഹണൈഃ| പ്രായേണ പിടകാപൂര്വോ യോऽങ്ഗുലേ ദ്വ്യങ്ഗുലേऽപി വാ| പായോര്വ്രണോऽന്തര്ബാഹ്യോ വാ ദുഷ്ടാസൃങ്മാംസഗോ ഭവേത്| ബസ്തിമൂത്രാശയാഭ്യാശഗതത്വാത് സ്യന്ദനാത്മകഃ| ഭഗന്ദരഃ സ സര്വാംശ്ച ദാരയത്യക്രിയാവതഃ| ഭഗബസ്തിഗുദാന്തേഷു ദീര്യമാണേഷു ഭൂരിഭിഃ| വാതം മൂത്രം ശകൃച്ഛുക്രം ഖൈഃ സൂക്ഷ്മൈര്വഹതി ക്രമാത്||൨||
हस्त्यश्वपृष्ठगमनकठिनोत्कटकासनैः| अर्शोनिदानाभिहितैरपरैश्च निषेवितैः| अनिष्टदिष्टपाकेन सद्यो वा साधुगर्हणैः| प्रायेण पिटकापूर्वो योऽङ्गुले द्व्यङ्गुलेऽपि वा| पायोर्व्रणोऽन्तर्बाह्यो वा दुष्टासृङ्मांसगो भवेत्| बस्तिमूत्राशयाभ्याशगतत्वात् स्यन्दनात्मकः| भगन्दरः स सर्वांश्च दारयत्यक्रियावतः| भगबस्तिगुदान्तेषु दीर्यमाणेषु भूरिभिः| वातं मूत्रं शकृच्छुक्रं खैः सूक्ष्मैर्वहति क्रमात्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sa~gkhyAsamprAptiH (3) · Śloka 3
ദോഷൈഃ പൃഥഗ്യുതൈഃ സര്വൈരാഗന്തുഃ സോऽഷ്ടമഃ സ്മൃതഃ||൩||
दोषैः पृथग्युतैः सर्वैरागन्तुः सोऽष्टमः स्मृतः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avasthAvisheShe saMj~jAvisheShaH (4) · Śloka 4
അപക്വം പിടകാമാഹുഃ പാകപ്രാപ്തം ഭഗന്ദരമ്||൪||
अपक्वं पिटकामाहुः पाकप्राप्तं भगन्दरम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piTakAlakShaNam (5) · Śloka 5
ഗൂഢമൂലാം സസംരമ്ഭാം രുഗാഢ്യാം രൂഢകോപിനീമ്| ഭഗന്ദരകരീം വിദ്യാത് പിടകാം ന ത്വതോऽന്യഥാ||൫||
गूढमूलां ससंरम्भां रुगाढ्यां रूढकोपिनीम्| भगन्दरकरीं विद्यात् पिटकां न त्वतोऽन्यथा||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtapiTakAlakShaNam (6) · Śloka 6
തത്ര ശ്യാവാരുണാ തോദഭേദസ്ഫുരണരുക്കരീ| പിടകാമാരുതാത് ........................||൬||
तत्र श्यावारुणा तोदभेदस्फुरणरुक्करी| पिटकामारुतात् ........................||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittapiTakAlakShaNam (7) · Śloka 7
.................... പിത്താദുഷ്ട്രഗ്രീവാവദുച്ഛ്രിതാ| രാഗിണീ തനുരൂഷ്മാഢ്യാ ജ്വരധൂമായനാന്വിതാ||൭||
.................... पित्तादुष्ट्रग्रीवावदुच्छ्रिता| रागिणी तनुरूष्माढ्या ज्वरधूमायनान्विता||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphapiTakAlakShaNam (8) · Śloka 8
സ്ഥിരാ സ്നിഗ്ധാ മഹാമൂലാ പാണ്ഡുഃ കണ്ഡൂമതീ കഫാത്||൮||
स्थिरा स्निग्धा महामूला पाण्डुः कण्डूमती कफात्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtapittapiTakAlakShaNam (9) · Śloka 9
ശ്യാവാऽऽതാമ്രാ സദാഹോഷാ ഘോരരുഗ്വാതപിത്തജാ||൯||
श्यावाऽऽताम्रा सदाहोषा घोररुग्वातपित्तजा||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtakaphapiTakAlakShaNam (10) · Śloka 10
പാണ്ഡുരാ കിഞ്ചിദാശ്യാവാ കൃച്ഛ്രപാകാ കഫാനിലാത്||൧൦||
पाण्डुरा किञ्चिदाश्यावा कृच्छ्रपाका कफानिलात्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtapiTakAlakShaNam (11) · Śloka 11
പാദാങ്ഗുഷ്ഠസമാ സര്വൈര്ദോഷൈര്നാനാവിധവ്യഥാ| ശൂലാരോചകതൃഡ്ദാഹജ്വരച്ഛര്ദിരുപദ്രുതാ||൧൧||
पादाङ्गुष्ठसमा सर्वैर्दोषैर्नानाविधव्यथा| शूलारोचकतृड्दाहज्वरच्छर्दिरुपद्रुता||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piTakAnAM vraNAvasthAprAptiH (12) · Śloka 12
വ്രണതാം യാന്തി താഃ പക്വാഃ പ്രമാദാത് ........||൧൨||
व्रणतां यान्ति ताः पक्वाः प्रमादात् ........||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shataponakaH BagandaraH (13) · Śloka 13
...............................തത്ര വാതജാ| ചീയതേऽണുമുഖൈശ്ഛിദ്രൈഃ ശതപോനകവത്ക്രമാത്| അച്ഛം സ്രവദ്ഭിരാസ്രാവമജസ്രം ഫേനസംയുതമ്| ശതപോനകസംജ്ഞോऽയമ്.......................||൧൩||
...............................तत्र वातजा| चीयतेऽणुमुखैश्छिद्रैः शतपोनकवत्क्रमात्| अच्छं स्रवद्भिरास्रावमजस्रं फेनसंयुतम्| शतपोनकसंज्ञोऽयम्.......................||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uShTragrIvaH BagandaraH (14) · Śloka 14
..........................ഉഷ്ട്രഗ്രീവസ്തു പിത്തജഃ||൧൪||
..........................उष्ट्रग्रीवस्तु पित्तजः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parisrAvI BagandaraH (15) · Śloka 15
ബഹുപിച്ഛാപരിസ്രാവീ പരിസ്രാവീ ഭഗന്ദരഃ||൧൫||
बहुपिच्छापरिस्रावी परिस्रावी भगन्दरः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parikShepI bhagandaraH (16) · Śloka 16
വാതപിത്താത് പരിക്ഷേപീ പരിക്ഷിപ്യ ഗുദം ഗതിഃ| ജായതേ പരിതസ്തത്ര പ്രകാരം പരിഖേവ ച||൧൬||
वातपित्तात् परिक्षेपी परिक्षिप्य गुदं गतिः| जायते परितस्तत्र प्रकारं परिखेव च||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana RujurBagandaraH (17) · Śloka 17
ഋജുര്വാതകഫാദൃജ്വ്യാ ഗുദോ ഗത്യാऽവദീര്യതേ||൧൭||
ऋजुर्वातकफादृज्व्या गुदो गत्याऽवदीर्यते||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshoBagandaraH (18) · Śloka 18
കഫപിത്തേ തു പൂര്വോത്ഥം ദുര്നാമാശ്രിത്യ കുപ്യതഃ| അര്ശോമൂലേ തതഃ ശോഫഃ കണ്ഡൂദാഹാദിമാന് ഭവേത്| സ ശീഘ്രം പക്വഭിന്നോऽസ്യ ക്ലേദയന് മൂലമര്ശസഃ| സ്രവത്യജസ്രം ഗതിഭിരയമര്ശോ ഭഗന്ദരഃ||൧൮||
कफपित्ते तु पूर्वोत्थं दुर्नामाश्रित्य कुप्यतः| अर्शोमूले ततः शोफः कण्डूदाहादिमान् भवेत्| स शीघ्रं पक्वभिन्नोऽस्य क्लेदयन् मूलमर्शसः| स्रवत्यजस्रं गतिभिरयमर्शो भगन्दरः||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shambukAvartaH BagandaraH (19) · Śloka 19
സര്വജഃ ശമ്ബുകാവര്തഃ ശമ്ബുകാവര്തസന്നിഭഃ| ഗതയോ ദാരയന്ത്യസ്മിന് രുഗ്വേര്ഗര്ദാരുണൈര്ഗുദമ്||൧൯||
सर्वजः शम्बुकावर्तः शम्बुकावर्तसन्निभः| गतयो दारयन्त्यस्मिन् रुग्वेर्गर्दारुणैर्गुदम्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShatajaH BagandaraH (20) · Śloka 20
അസ്ഥിലേശോऽഭ്യവഹൃതോ മാംസഗൃധ്യാ യദാ ഗുദമ്| ക്ഷിണോതി തിര്യങ്നിര്ഗച്ഛനുന്മാര്ഗഞ്ച തതോ ഗതിഃ| സ്യാത്തദാ പൂയദീര്ണായാം മാംസകോഥേന തത്ര ച| ജായന്തേ കൃമയസ്തേऽസ്യ ഖാദന്തഃ പരിതോ ഗുദമ്| വിദാരയന്തി ന ചിരാദുന്മാര്ഗീ ക്ഷതജശ്ച സഃ||൨൦||
अस्थिलेशोऽभ्यवहृतो मांसगृध्या यदा गुदम्| क्षिणोति तिर्यङ्निर्गच्छनुन्मार्गञ्च ततो गतिः| स्यात्तदा पूयदीर्णायां मांसकोथेन तत्र च| जायन्ते कृमयस्तेऽस्य खादन्तः परितो गुदम्| विदारयन्ति न चिरादुन्मार्गी क्षतजश्च सः||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rugAdinirdhAraNaprakAraH (21) · Śloka 21
തേഷു രുഗ്ദാഹകണ്ഡ്വാദീന് വിദ്യാദ്വ്രണവിഭക്തിതഃ||൨൧||
तेषु रुग्दाहकण्ड्वादीन् विद्याद्व्रणविभक्तितः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAdhyAsAdhyaviBAgaH (22) · Śloka 22
ഷട് കൃച്ഛ്രസാധനാസ്തേഷാം നിചയക്ഷതജൌ ത്യജേത്| പ്രവാഹിണീ വലീം പ്രാപ്തം സേവനീം വാ സമാശ്രിതമ്||൨൨||
षट् कृच्छ्रसाधनास्तेषां निचयक्षतजौ त्यजेत्| प्रवाहिणी वलीं प्राप्तं सेवनीं वा समाश्रितम्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyashcikitsAkramaH (23) · Śloka 23
അഥ ഭഗന്ദരിണമപക്വപിടകം പാകപരിഹാരാര്ഥമപത- ര്പണേന വ്രണപ്രതിഷേധവിഹിതേന ശീഘ്രമുപചരേത്| പക്വപിടകം പുനരുപസ്നിഗ്ധമര്കാദിക്വാഥശുദ്ധം സ്വഭ്യ- ക്തമവഗാഹസ്വിന്നം ഭുക്തവന്തം ശയനസ്ഥമര്ശസമിവ യന്ത്ര- യിത്വാ പരാചീനമര്വാചീനം ബഹിര്മുഖമന്തര്മുഖം വാ ഭഗന്ദരം സമ്യഗീക്ഷേത| തതോऽന്തര്മുഖേ യന്ത്രം പ്രണിധായ പ്രവാഹണപ്രവിഷ്ടം ഭഗന്ദര- മഭിസമീക്ഷ്യ സമ്യഗേഷിത്വാ ശസ്ത്രേണ പാടയേത്| ബഹിര്മുഖേ ത്വേഷണീം പ്രണിധായ സാശയമുദ്ധരേച്ഛസ്ത്രേണാനന്തരം ചോഭയമ- പ്യഗ്നിനാ ക്ഷാരേണ ചോപക്രമേത ഉഷ്ട്രഗ്രീവം തു ക്ഷാരേണൈവ| തതോ നിര്വാപണശോധനരോപണൈര്യഥാകാലം സാധയേദിതി സാമാന്യോവിധിഃ||൨൩||
अथ भगन्दरिणमपक्वपिटकं पाकपरिहारार्थमपत- र्पणेन व्रणप्रतिषेधविहितेन शीघ्रमुपचरेत्| पक्वपिटकं पुनरुपस्निग्धमर्कादिक्वाथशुद्धं स्वभ्य- क्तमवगाहस्विन्नं भुक्तवन्तं शयनस्थमर्शसमिव यन्त्र- यित्वा पराचीनमर्वाचीनं बहिर्मुखमन्तर्मुखं वा भगन्दरं सम्यगीक्षेत| ततोऽन्तर्मुखे यन्त्रं प्रणिधाय प्रवाहणप्रविष्टं भगन्दर- मभिसमीक्ष्य सम्यगेषित्वा शस्त्रेण पाटयेत्| बहिर्मुखे त्वेषणीं प्रणिधाय साशयमुद्धरेच्छस्त्रेणानन्तरं चोभयम- प्यग्निना क्षारेण चोपक्रमेत उष्ट्रग्रीवं तु क्षारेणैव| ततो निर्वापणशोधनरोपणैर्यथाकालं साधयेदिति सामान्योविधिः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shataponakacikitsA (24) · Śloka 24
അഥ ശതപോനകേ നാഡീരേകാന്തരിതാഃ പാടയിത്വാ രോപ- യേത്| രൂഢാസു ചേതരാശ്ചികിത്സേത്| അന്യഥാ തു വിവൃത്തം വ്രണം ഗുദസ്രോതോവിദാരണാദ്വാതവിണ്മൂത്രാന്യനുപ്രപദ്യന്തേ| തതശ്ചോന്മാ- ര്ഗഗോ വായുരാധ്മാനാടോപപായുശൂലാദീനുപജനയതി| തത്ര സ്നേഹാ- ഭ്യക്തഗുദസ്യ സ്നിഗ്ധാന് പിണ്ഡനാഡീകുമ്ഭീസ്വേദാന് പ്രയു- ഞ്ജീതാവഗാഹം വാ| സ്വിന്നഞ്ച വചാ ഹിങ്ഗുകുഷ്ഠവ്യോഷലവണ- പഞ്ചകാജമോദാന് സര്പിര്മദ്യകാഞ്ജികകുലത്ഥയൂഷാന്യതമേന പായയേത്| വ്രണം ചാസ്യ മധുകതൈലേനോഷ്ണേന സിഞ്ചേത്| ഗുദം ച ബലാതൈലാദിഭിര്വാതഘ്നൈഃ| അനേന വിധിനാ വായ്വാദയഃ സ്വമാര്ഗമാപതന്തി| തത്കൃതാശ്ച വികാരാ നിവര്തന്തേ||൨൪||
अथ शतपोनके नाडीरेकान्तरिताः पाटयित्वा रोप- येत्| रूढासु चेतराश्चिकित्सेत्| अन्यथा तु विवृत्तं व्रणं गुदस्रोतोविदारणाद्वातविण्मूत्रान्य़नुप्रपद्यन्ते| ततश्चोन्मा- र्गगो वायुराध्मानाटोपपायुशूलादीनुपजनयति| तत्र स्नेहा- भ्यक्तगुदस्य स्निग्धान् पिण्डनाडीकुम्भीस्वेदान् प्रयु- ञ्जीतावगाहं वा| स्विन्नञ्च वचा हिङ्गुकुष्ठव्योषलवण- पञ्चकाजमोदान् सर्पिर्मद्यकाञ्जिककुलत्थयूषान्यतमेन पाययेत्| व्रणं चास्य मधुकतैलेनोष्णेन सिञ्चेत्| गुदं च बलातैलादिभिर्वातघ्नैः| अनेन विधिना वाय्वादयः स्वमार्गमापतन्ति| तत्कृताश्च विकारा निवर्तन्ते||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parikShepiNi vesheShaH (25) · Śloka 25
ഏവമേവ ച പരിക്ഷേപിണ്യാമപി ക്രമാദ് ഗതിം നാഡീവിഹിതേന ക്ഷാരസൂത്രേണ ദ്വിശസ്ത്രിശോവാऽവദാരയേത്| സകൃദേവ ഹ്യവദാരണാദസാധ്യതാ യാപ്യതാ വാ സ്യാത്||൨൫||
एवमेव च परिक्षेपिण्यामपि क्रमाद् गतिं नाडीविहितेन क्षारसूत्रेण द्विशस्त्रिशोवाऽवदारयेत्| सकृदेव ह्यवदारणादसाध्यता याप्यता वा स्यात्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshoBagandare visheShaH (26) · Śloka 26
അര്ശോഭഗന്ദരേ പൂര്വമര്ശാസി ഛിന്ദ്യാത് തതോ ഗത്യനുസാരേണ ഭഗന്ദരമ്||൨൬||
अर्शोभगन्दरे पूर्वमर्शासि छिन्द्यात् ततो गत्यनुसारेण भगन्दरम्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmArgicikitsA (27) · Śloka 27
ഉന്മാര്ഗിണം തു പ്രത്യാഖ്യായോപാചരേത്| അനിസ്സൃതം ച ശല്യമാഹരേത്| തഥാ കൃമിഘ്നം ക്രമമാലേപാഭ്യവഹരയോഃ കുര്വീത| വേദനായാം തു പൂര്വോക്താഃ സ്വേദാഃ| വചാദിപാചനം ച| സാല്വലപ്രദിഗ്ധം വാ വ്രണം കദലീമൃഗലോപാകാജിനകൌശേയാവികൈരുപനാഹയേദിതി||൨൭||
उन्मार्गिणं तु प्रत्याख्यायोपाचरेत्| अनिस्सृतं च शल्यमाहरेत्| तथा कृमिघ्नं क्रममालेपाभ्यवहरयोः कुर्वीत| वेदनायां तु पूर्वोक्ताः स्वेदाः| वचादिपाचनं च| साल्वलप्रदिग्धं वा व्रणं कदलीमृगलोपाकाजिनकौशेयाविकैरुपनाहयेदिति||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana CedavisheShaviShayaH (28) · Śloka 28
ഭവതി ചാത്ര ഭഗന്ദരേ ബഹുച്ഛിദ്രേ ഛേദാനാലോച്യ യോജയേത്| ഗോതീര്ഥം സര്വതോഭദ്രമര്ധലാങ്ഗലലാങ്ഗലൌ| പാര്ശ്വാഗതേന ശസ്ത്രേണ ഛേദോ ഗോതീര്ഥകോ മതഃ| സര്വതഃ സര്വതോഭദ്രഃ പാര്ശ്വച്ഛേദോऽര്ധലാങ്ഗലഃ| പാര്ശ്വദ്വയേ ലാങ്ഗലകഃ സമസ്താംശ്ചാഗ്നിനാ ദഹേത്| ആസ്രാവമാര്ഗാന് നിശ്ശേഷം നൈവം വികുരുതേ പുനഃ||൨൮||
भवति चात्र भगन्दरे बहुच्छिद्रे छेदानालोच्य योजयेत्| गोतीर्थं सर्वतोभद्रमर्धलाङ्गललाङ्गलौ| पार्श्वागतेन शस्त्रेण छेदो गोतीर्थको मतः| सर्वतः सर्वतोभद्रः पार्श्वच्छेदोऽर्धलाङ्गलः| पार्श्वद्वये लाङ्गलकः समस्तांश्चाग्निना दहेत्| आस्रावमार्गान् निश्शेषं नैवं विकुरुते पुनः||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana koShThashuddhimahattvam (29) · Śloka 29
യതേത കോഷ്ഠശുദ്ധ്യൈ ച ഭിഷക് തസ്യാന്തരാന്തരാ||൨൯||
यतेत कोष्ठशुद्ध्यै च भिषक् तस्यान्तरान्तरा||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana virecanayogaH (30) · Śloka 30
അര്ദ്രകസ്യ രസേ സിദ്ധം കല്കേ വാ പായയേദ് ഘൃതമ്| ഭഗന്ദരേ മാരുതജേ പക്വാപക്വേ വിരേചയേത്||൩൦||
अर्द्रकस्य रसे सिद्धं कल्के वा पाययेद् घृतम्| भगन्दरे मारुतजे पक्वापक्वे विरेचयेत्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vraNashodhanavargaH (31) · Śloka 31
ജ്യോതിഷ്മതീലാങ്ഗലികാശ്യാമാദന്തീത്രിവൃത്തിലാഃ| കുഷ്ഠം ശതാഹ്വാ ഗോലോമീ തില്വകോ ഗിരികര്ണികാ| ഹേമക്ഷീരീ ച വര്ഗോऽയം ലേപാദ്യൈര്വ്രണശോധനഃ||൩൧||
ज्योतिष्मतीलाङ्गलिकाश्यामादन्तीत्रिवृत्तिलाः| कुष्ठं शताह्वा गोलोमी तिल्वको गिरिकर्णिका| हेमक्षीरी च वर्गोऽयं लेपाद्यैर्व्रणशोधनः||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tilAdivargaH shodhane (32) · Śloka 32
തിലകുമ്ഭവരാദന്തീ തുത്ഥസിന്ധൂത്ഥമാക്ഷികമ്| സകൃഷ്ണരോചനാകുഷ്ഠം ശോധനം.............||൩൨||
तिलकुम्भवरादन्ती तुत्थसिन्धूत्थमाक्षिकम्| सकृष्णरोचनाकुष्ठं शोधनं.............||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ma~jjiShThAdimAMsakRudgaNaH (33) · Śloka 33
..........................ംആംസകൃത് പുനഃ| മഞ്ജിഷ്ഠാസൈന്ധവക്ഷൌദ്രനാഗദന്തീത്രിവൃത്തിലാഃ| രസാഞ്ജനദ്വിരജനീതേജോഹ്വാനിമ്ബപല്ലവാഃ||൩൩||
..........................ंआंसकृत् पुनः| मञ्जिष्ठासैन्धवक्षौद्रनागदन्तीत्रिवृत्तिलाः| रसाञ्जनद्विरजनीतेजोह्वानिम्बपल्लवाः||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nADIvraNaghnaH nikumbhAdivargaH (34) · Śloka 34
നികുമ്ഭകുമ്ഭരക്താഹ്വകല്കോ നാഡീവ്രണാപഹഃ||൩൪||
निकुम्भकुम्भरक्ताह्वकल्को नाडीव्रणापहः||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShyandanAkhyaM tailam (35) · Śloka 35
സുധാശേലുത്രിവൃത്പാഠാമലയൂഹയമാരകൈഃ| ജ്യോതിഷ്മതീലാങ്ഗലികാസ്വര്ജികാര്കവചാഗ്നികൈഃ| വിഷ്യന്ദനാഖ്യം വിപചേത്തൈലം ശോധനരോപണമ്||൩൫||
सुधाशेलुत्रिवृत्पाठामलयूहयमारकैः| ज्योतिष्मतीलाङ्गलिकास्वर्जिकार्कवचाग्निकैः| विष्यन्दनाख्यं विपचेत्तैलं शोधनरोपणम्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trivRutAditailam (36) · Śloka 36
ത്രിവൃദ്ദന്തീഹരിദ്രാര്കമൂലലോഹാശ്വമാരകൈഃ| വിഡങ്ഗസാരത്രിഫലാസ്നുഗര്കക്ഷീരമാക്ഷികൈഃ| തൈലം സമദനൈഃ സിദ്ധം ഭഗന്ദരനിബര്ഹണമ്||൩൬||
त्रिवृद्दन्तीहरिद्रार्कमूललोहाश्वमारकैः| विडङ्गसारत्रिफलास्नुगर्कक्षीरमाक्षिकैः| तैलं समदनैः सिद्धं भगन्दरनिबर्हणम्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saindhavAditailam (37) · Śloka 37
സൈന്ധവാര്കത്രിവൃത്പാഠാസമങ്ഗാപൂതികാഗ്നികൈഃ| സമാതുലുങ്ഗച്ഛദനൈസ്തൈലം ശോധനരോപണമ്||൩൭||
सैन्धवार्कत्रिवृत्पाठासमङ्गापूतिकाग्निकैः| समातुलुङ्गच्छदनैस्तैलं शोधनरोपणम्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viDa~ggasArAdayo lehaH (38) · Śloka 38
മധുതൈലയുതാ വിഡങ്ഗസാരത്രിഫലാമാഗധികോഷണാശ്ച ലീഢാ| കൃമികുഷ്ഠഭഗന്ദരപ്രമേഹക്ഷതനാഡീവ്രണരോപണാ ഭവന്തി||൩൮||
मधुतैलयुता विडङ्गसारत्रिफलामागधिकोषणाश्च लीढा| कृमिकुष्ठभगन्दरप्रमेहक्षतनाडीव्रणरोपणा भवन्ति||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana amRutAdigugguluH (39) · Śloka 39
അമൃതാത്രുടിവേല്ലവത്സകം കലിപഥ്യാമലകാനി ഗുഗ്ഗുലുഃ| ക്രമവൃദ്ധമിദം മധുപ്ലുതം പിടകാസ്ഥൌല്യ ഭഗന്ദരാഞ്ജയേത്||൩൯||
अमृतात्रुटिवेल्लवत्सकं कलिपथ्यामलकानि गुग्गुलुः| क्रमवृद्धमिदं मधुप्लुतं पिटकास्थौल्य भगन्दराञ्जयेत्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana guggulupa~jcapalaM cUrNam (40) · Śloka 40
ഗുഗ്ഗുലുപഞ്ചപലം പലികാംശാ മാഗധികാ ത്രിഫലാ ച പൃഥക് സ്യാത്| ത്വക്ത്രുടികര്ഷയുതം മധുലീഢം കുഷ്ഠഭഗന്ദരഗുല്മഗതിഘ്നമ്||൪൦||
गुग्गुलुपञ्चपलं पलिकांशा मागधिका त्रिफला च पृथक् स्यात्| त्वक्त्रुटिकर्षयुतं मधुलीढं कुष्ठभगन्दरगुल्मगतिघ्नम्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gugguluyoge vIryavattaratApAdanam (41) · Śloka 41
ശൃങ്ഗവേരരജോയുക്തം തദേവ ച സുഭാവിതമ്| ക്വാഥേന ദശമുലസ്യ വിശേഷാദ്വാതരോഗജിത്||൪൧||
शृङ्गवेररजोयुक्तं तदेव च सुभावितम्| क्वाथेन दशमुलस्य विशेषाद्वातरोगजित्||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uttamakhadirasArAdicUrNam (42) · Śloka 42
ഉത്തമാ ഖദിരസാരജം രജഃ ശീലയന്നസനവാരിഭാവിതമ്| ഹന്തി തുല്യമഹിഷാക്ഷമാക്ഷികം കുഷ്ഠമേഹപിടകാഭഗന്ദരാന്||൪൨||
उत्तमा खदिरसारजं रजः शीलयन्नसनवारिभावितम्| हन्ति तुल्यमहिषाक्षमाक्षिकं कुष्ठमेहपिटकाभगन्दरान्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cikitsAntaranidarshanam (43) · Śloka 43
ഭഗന്ദരേഷ്വേഷ വിശേഷ ഉക്തഃ ശേഷാണി തു വ്യഞ്ജനസാധനാനി| വ്രണാധികാരാത്പരിശീലനാച്ച സമ്യഗ്വിദിത്വൌപയികം വിദധ്യാത്||൪൩||
भगन्दरेष्वेष विशेष उक्तः शेषाणि तु व्यञ्जनसाधनानि| व्रणाधिकारात्परिशीलनाच्च सम्यग्विदित्वौपयिकं विदध्यात्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rUDhe parihAryANi (44-33) · Śloka 33
അശ്വപൃഷ്ഠഗമനം ചലരോധം മദ്യമൈഥുനമജീര്ണമസാത്മ്യമ്| സാഹസാനി വിവിധാനി ച രൂഢേ വത്സരം പരിഹരേദധികം വാ||൪൪|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതാവഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രേ ഭങ്ഗന്ദരപ്രതിഷേധോ നാമ ത്രയസ്ത്രിംശോऽധ്യായഃ||൩൩||
अश्वपृष्ठगमनं चलरोधं मद्यमैथुनमजीर्णमसात्म्यम्| साहसानि विविधानि च रूढे वत्सरं परिहरेदधिकं वा||४४|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे भङ्गन्दरप्रतिषेधो नाम त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः||३३||
🔊 Audio coming soon