Adhikarana atha bhagandarapratiShedho nAma trayastriMsho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
అథాతో భగందరప్రతిషేధం నామాధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః||1||
अथातो भगन्दरप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Bagandarasya nidAnaM samprAptishca (2) · Śloka 2
హస్త్యశ్వపృష్ఠగమనకఠినోత్కటకాసనైః| అర్శోనిదానాభిహితైరపరైశ్చ నిషేవితైః| అనిష్టదిష్టపాకేన సద్యో వా సాధుగర్హణైః| ప్రాయేణ పిటకాపూర్వో యోఽంగులే ద్వ్యంగులేఽపి వా| పాయోర్వ్రణోఽంతర్బాహ్యో వా దుష్టాసృఙ్మాంసగో భవేత్| బస్తిమూత్రాశయాభ్యాశగతత్వాత్ స్యందనాత్మకః| భగందరః స సర్వాంశ్చ దారయత్యక్రియావతః| భగబస్తిగుదాంతేషు దీర్యమాణేషు భూరిభిః| వాతం మూత్రం శకృచ్ఛుక్రం ఖైః సూక్ష్మైర్వహతి క్రమాత్||2||
हस्त्यश्वपृष्ठगमनकठिनोत्कटकासनैः| अर्शोनिदानाभिहितैरपरैश्च निषेवितैः| अनिष्टदिष्टपाकेन सद्यो वा साधुगर्हणैः| प्रायेण पिटकापूर्वो योऽङ्गुले द्व्यङ्गुलेऽपि वा| पायोर्व्रणोऽन्तर्बाह्यो वा दुष्टासृङ्मांसगो भवेत्| बस्तिमूत्राशयाभ्याशगतत्वात् स्यन्दनात्मकः| भगन्दरः स सर्वांश्च दारयत्यक्रियावतः| भगबस्तिगुदान्तेषु दीर्यमाणेषु भूरिभिः| वातं मूत्रं शकृच्छुक्रं खैः सूक्ष्मैर्वहति क्रमात्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sa~gkhyAsamprAptiH (3) · Śloka 3
దోషైః పృథగ్యుతైః సర్వైరాగంతుః సోఽష్టమః స్మృతః||3||
दोषैः पृथग्युतैः सर्वैरागन्तुः सोऽष्टमः स्मृतः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avasthAvisheShe saMj~jAvisheShaH (4) · Śloka 4
అపక్వం పిటకామాహుః పాకప్రాప్తం భగందరం||4||
अपक्वं पिटकामाहुः पाकप्राप्तं भगन्दरम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piTakAlakShaNam (5) · Śloka 5
గూఢమూలాం ససంరంభాం రుగాఢ్యాం రూఢకోపినీం| భగందరకరీం విద్యాత్ పిటకాం న త్వతోఽన్యథా||5||
गूढमूलां ससंरम्भां रुगाढ्यां रूढकोपिनीम्| भगन्दरकरीं विद्यात् पिटकां न त्वतोऽन्यथा||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtapiTakAlakShaNam (6) · Śloka 6
తత్ర శ్యావారుణా తోదభేదస్ఫురణరుక్కరీ| పిటకామారుతాత్ ........................||6||
तत्र श्यावारुणा तोदभेदस्फुरणरुक्करी| पिटकामारुतात् ........................||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittapiTakAlakShaNam (7) · Śloka 7
.................... పిత్తాదుష్ట్రగ్రీవావదుచ్ఛ్రితా| రాగిణీ తనురూష్మాఢ్యా జ్వరధూమాయనాన్వితా||7||
.................... पित्तादुष्ट्रग्रीवावदुच्छ्रिता| रागिणी तनुरूष्माढ्या ज्वरधूमायनान्विता||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphapiTakAlakShaNam (8) · Śloka 8
స్థిరా స్నిగ్ధా మహామూలా పాండుః కండూమతీ కఫాత్||8||
स्थिरा स्निग्धा महामूला पाण्डुः कण्डूमती कफात्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtapittapiTakAlakShaNam (9) · Śloka 9
శ్యావాఽఽతామ్రా సదాహోషా ఘోరరుగ్వాతపిత్తజా||9||
श्यावाऽऽताम्रा सदाहोषा घोररुग्वातपित्तजा||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtakaphapiTakAlakShaNam (10) · Śloka 10
పాండురా కించిదాశ్యావా కృచ్ఛ్రపాకా కఫానిలాత్||10||
पाण्डुरा किञ्चिदाश्यावा कृच्छ्रपाका कफानिलात्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtapiTakAlakShaNam (11) · Śloka 11
పాదాంగుష్ఠసమా సర్వైర్దోషైర్నానావిధవ్యథా| శూలారోచకతృడ్దాహజ్వరచ్ఛర్దిరుపద్రుతా||11||
पादाङ्गुष्ठसमा सर्वैर्दोषैर्नानाविधव्यथा| शूलारोचकतृड्दाहज्वरच्छर्दिरुपद्रुता||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piTakAnAM vraNAvasthAprAptiH (12) · Śloka 12
వ్రణతాం యాంతి తాః పక్వాః ప్రమాదాత్ ........||12||
व्रणतां यान्ति ताः पक्वाः प्रमादात् ........||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shataponakaH BagandaraH (13) · Śloka 13
...............................తత్ర వాతజా| చీయతేఽణుముఖైశ్ఛిద్రైః శతపోనకవత్క్రమాత్| అచ్ఛం స్రవద్భిరాస్రావమజస్రం ఫేనసంయుతం| శతపోనకసంజ్ఞోఽయం.......................||13||
...............................तत्र वातजा| चीयतेऽणुमुखैश्छिद्रैः शतपोनकवत्क्रमात्| अच्छं स्रवद्भिरास्रावमजस्रं फेनसंयुतम्| शतपोनकसंज्ञोऽयम्.......................||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uShTragrIvaH BagandaraH (14) · Śloka 14
..........................ఉష్ట్రగ్రీవస్తు పిత్తజః||14||
..........................उष्ट्रग्रीवस्तु पित्तजः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parisrAvI BagandaraH (15) · Śloka 15
బహుపిచ్ఛాపరిస్రావీ పరిస్రావీ భగందరః||15||
बहुपिच्छापरिस्रावी परिस्रावी भगन्दरः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parikShepI bhagandaraH (16) · Śloka 16
వాతపిత్తాత్ పరిక్షేపీ పరిక్షిప్య గుదం గతిః| జాయతే పరితస్తత్ర ప్రకారం పరిఖేవ చ||16||
वातपित्तात् परिक्षेपी परिक्षिप्य गुदं गतिः| जायते परितस्तत्र प्रकारं परिखेव च||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana RujurBagandaraH (17) · Śloka 17
ఋజుర్వాతకఫాదృజ్వ్యా గుదో గత్యాఽవదీర్యతే||17||
ऋजुर्वातकफादृज्व्या गुदो गत्याऽवदीर्यते||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshoBagandaraH (18) · Śloka 18
కఫపిత్తే తు పూర్వోత్థం దుర్నామాశ్రిత్య కుప్యతః| అర్శోమూలే తతః శోఫః కండూదాహాదిమాన్ భవేత్| స శీఘ్రం పక్వభిన్నోఽస్య క్లేదయన్ మూలమర్శసః| స్రవత్యజస్రం గతిభిరయమర్శో భగందరః||18||
कफपित्ते तु पूर्वोत्थं दुर्नामाश्रित्य कुप्यतः| अर्शोमूले ततः शोफः कण्डूदाहादिमान् भवेत्| स शीघ्रं पक्वभिन्नोऽस्य क्लेदयन् मूलमर्शसः| स्रवत्यजस्रं गतिभिरयमर्शो भगन्दरः||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shambukAvartaH BagandaraH (19) · Śloka 19
సర్వజః శంబుకావర్తః శంబుకావర్తసన్నిభః| గతయో దారయంత్యస్మిన్ రుగ్వేర్గర్దారుణైర్గుదం||19||
सर्वजः शम्बुकावर्तः शम्बुकावर्तसन्निभः| गतयो दारयन्त्यस्मिन् रुग्वेर्गर्दारुणैर्गुदम्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShatajaH BagandaraH (20) · Śloka 20
అస్థిలేశోఽభ్యవహృతో మాంసగృధ్యా యదా గుదం| క్షిణోతి తిర్యఙ్నిర్గచ్ఛనున్మార్గంచ తతో గతిః| స్యాత్తదా పూయదీర్ణాయాం మాంసకోథేన తత్ర చ| జాయంతే కృమయస్తేఽస్య ఖాదంతః పరితో గుదం| విదారయంతి న చిరాదున్మార్గీ క్షతజశ్చ సః||20||
अस्थिलेशोऽभ्यवहृतो मांसगृध्या यदा गुदम्| क्षिणोति तिर्यङ्निर्गच्छनुन्मार्गञ्च ततो गतिः| स्यात्तदा पूयदीर्णायां मांसकोथेन तत्र च| जायन्ते कृमयस्तेऽस्य खादन्तः परितो गुदम्| विदारयन्ति न चिरादुन्मार्गी क्षतजश्च सः||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rugAdinirdhAraNaprakAraH (21) · Śloka 21
తేషు రుగ్దాహకండ్వాదీన్ విద్యాద్వ్రణవిభక్తితః||21||
तेषु रुग्दाहकण्ड्वादीन् विद्याद्व्रणविभक्तितः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAdhyAsAdhyaviBAgaH (22) · Śloka 22
షట్ కృచ్ఛ్రసాధనాస్తేషాం నిచయక్షతజౌ త్యజేత్| ప్రవాహిణీ వలీం ప్రాప్తం సేవనీం వా సమాశ్రితం||22||
षट् कृच्छ्रसाधनास्तेषां निचयक्षतजौ त्यजेत्| प्रवाहिणी वलीं प्राप्तं सेवनीं वा समाश्रितम्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyashcikitsAkramaH (23) · Śloka 23
అథ భగందరిణమపక్వపిటకం పాకపరిహారార్థమపత- ర్పణేన వ్రణప్రతిషేధవిహితేన శీఘ్రముపచరేత్| పక్వపిటకం పునరుపస్నిగ్ధమర్కాదిక్వాథశుద్ధం స్వభ్య- క్తమవగాహస్విన్నం భుక్తవంతం శయనస్థమర్శసమివ యంత్ర- యిత్వా పరాచీనమర్వాచీనం బహిర్ముఖమంతర్ముఖం వా భగందరం సమ్యగీక్షేత| తతోఽంతర్ముఖే యంత్రం ప్రణిధాయ ప్రవాహణప్రవిష్టం భగందర- మభిసమీక్ష్య సమ్యగేషిత్వా శస్త్రేణ పాటయేత్| బహిర్ముఖే త్వేషణీం ప్రణిధాయ సాశయముద్ధరేచ్ఛస్త్రేణానంతరం చోభయమ- ప్యగ్నినా క్షారేణ చోపక్రమేత ఉష్ట్రగ్రీవం తు క్షారేణైవ| తతో నిర్వాపణశోధనరోపణైర్యథాకాలం సాధయేదితి సామాన్యోవిధిః||23||
अथ भगन्दरिणमपक्वपिटकं पाकपरिहारार्थमपत- र्पणेन व्रणप्रतिषेधविहितेन शीघ्रमुपचरेत्| पक्वपिटकं पुनरुपस्निग्धमर्कादिक्वाथशुद्धं स्वभ्य- क्तमवगाहस्विन्नं भुक्तवन्तं शयनस्थमर्शसमिव यन्त्र- यित्वा पराचीनमर्वाचीनं बहिर्मुखमन्तर्मुखं वा भगन्दरं सम्यगीक्षेत| ततोऽन्तर्मुखे यन्त्रं प्रणिधाय प्रवाहणप्रविष्टं भगन्दर- मभिसमीक्ष्य सम्यगेषित्वा शस्त्रेण पाटयेत्| बहिर्मुखे त्वेषणीं प्रणिधाय साशयमुद्धरेच्छस्त्रेणानन्तरं चोभयम- प्यग्निना क्षारेण चोपक्रमेत उष्ट्रग्रीवं तु क्षारेणैव| ततो निर्वापणशोधनरोपणैर्यथाकालं साधयेदिति सामान्योविधिः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shataponakacikitsA (24) · Śloka 24
అథ శతపోనకే నాడీరేకాంతరితాః పాటయిత్వా రోప- యేత్| రూఢాసు చేతరాశ్చికిత్సేత్| అన్యథా తు వివృత్తం వ్రణం గుదస్రోతోవిదారణాద్వాతవిణ్మూత్రాన్Yఅనుప్రపద్యంతే| తతశ్చోన్మా- ర్గగో వాయురాధ్మానాటోపపాయుశూలాదీనుపజనయతి| తత్ర స్నేహా- భ్యక్తగుదస్య స్నిగ్ధాన్ పిండనాడీకుంభీస్వేదాన్ ప్రయు- ంజీతావగాహం వా| స్విన్నంచ వచా హింగుకుష్ఠవ్యోషలవణ- పంచకాజమోదాన్ సర్పిర్మద్యకాంజికకులత్థయూషాన్యతమేన పాయయేత్| వ్రణం చాస్య మధుకతైలేనోష్ణేన సించేత్| గుదం చ బలాతైలాదిభిర్వాతఘ్నైః| అనేన విధినా వాయ్వాదయః స్వమార్గమాపతంతి| తత్కృతాశ్చ వికారా నివర్తంతే||24||
अथ शतपोनके नाडीरेकान्तरिताः पाटयित्वा रोप- येत्| रूढासु चेतराश्चिकित्सेत्| अन्यथा तु विवृत्तं व्रणं गुदस्रोतोविदारणाद्वातविण्मूत्रान्य़नुप्रपद्यन्ते| ततश्चोन्मा- र्गगो वायुराध्मानाटोपपायुशूलादीनुपजनयति| तत्र स्नेहा- भ्यक्तगुदस्य स्निग्धान् पिण्डनाडीकुम्भीस्वेदान् प्रयु- ञ्जीतावगाहं वा| स्विन्नञ्च वचा हिङ्गुकुष्ठव्योषलवण- पञ्चकाजमोदान् सर्पिर्मद्यकाञ्जिककुलत्थयूषान्यतमेन पाययेत्| व्रणं चास्य मधुकतैलेनोष्णेन सिञ्चेत्| गुदं च बलातैलादिभिर्वातघ्नैः| अनेन विधिना वाय्वादयः स्वमार्गमापतन्ति| तत्कृताश्च विकारा निवर्तन्ते||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parikShepiNi vesheShaH (25) · Śloka 25
ఏవమేవ చ పరిక్షేపిణ్యామపి క్రమాద్ గతిం నాడీవిహితేన క్షారసూత్రేణ ద్విశస్త్రిశోవాఽవదారయేత్| సకృదేవ హ్యవదారణాదసాధ్యతా యాప్యతా వా స్యాత్||25||
एवमेव च परिक्षेपिण्यामपि क्रमाद् गतिं नाडीविहितेन क्षारसूत्रेण द्विशस्त्रिशोवाऽवदारयेत्| सकृदेव ह्यवदारणादसाध्यता याप्यता वा स्यात्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshoBagandare visheShaH (26) · Śloka 26
అర్శోభగందరే పూర్వమర్శాసి ఛింద్యాత్ తతో గత్యనుసారేణ భగందరం||26||
अर्शोभगन्दरे पूर्वमर्शासि छिन्द्यात् ततो गत्यनुसारेण भगन्दरम्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmArgicikitsA (27) · Śloka 27
ఉన్మార్గిణం తు ప్రత్యాఖ్యాయోపాచరేత్| అనిస్సృతం చ శల్యమాహరేత్| తథా కృమిఘ్నం క్రమమాలేపాభ్యవహరయోః కుర్వీత| వేదనాయాం తు పూర్వోక్తాః స్వేదాః| వచాదిపాచనం చ| సాల్వలప్రదిగ్ధం వా వ్రణం కదలీమృగలోపాకాజినకౌశేయావికైరుపనాహయేదితి||27||
उन्मार्गिणं तु प्रत्याख्यायोपाचरेत्| अनिस्सृतं च शल्यमाहरेत्| तथा कृमिघ्नं क्रममालेपाभ्यवहरयोः कुर्वीत| वेदनायां तु पूर्वोक्ताः स्वेदाः| वचादिपाचनं च| साल्वलप्रदिग्धं वा व्रणं कदलीमृगलोपाकाजिनकौशेयाविकैरुपनाहयेदिति||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana CedavisheShaviShayaH (28) · Śloka 28
భవతి చాత్ర భగందరే బహుచ్ఛిద్రే ఛేదానాలోచ్య యోజయేత్| గోతీర్థం సర్వతోభద్రమర్ధలాంగలలాంగలౌ| పార్శ్వాగతేన శస్త్రేణ ఛేదో గోతీర్థకో మతః| సర్వతః సర్వతోభద్రః పార్శ్వచ్ఛేదోఽర్ధలాంగలః| పార్శ్వద్వయే లాంగలకః సమస్తాంశ్చాగ్నినా దహేత్| ఆస్రావమార్గాన్ నిశ్శేషం నైవం వికురుతే పునః||28||
भवति चात्र भगन्दरे बहुच्छिद्रे छेदानालोच्य योजयेत्| गोतीर्थं सर्वतोभद्रमर्धलाङ्गललाङ्गलौ| पार्श्वागतेन शस्त्रेण छेदो गोतीर्थको मतः| सर्वतः सर्वतोभद्रः पार्श्वच्छेदोऽर्धलाङ्गलः| पार्श्वद्वये लाङ्गलकः समस्तांश्चाग्निना दहेत्| आस्रावमार्गान् निश्शेषं नैवं विकुरुते पुनः||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana koShThashuddhimahattvam (29) · Śloka 29
యతేత కోష్ఠశుద్ధ్యై చ భిషక్ తస్యాంతరాంతరా||29||
यतेत कोष्ठशुद्ध्यै च भिषक् तस्यान्तरान्तरा||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana virecanayogaH (30) · Śloka 30
అర్ద్రకస్య రసే సిద్ధం కల్కే వా పాయయేద్ ఘృతం| భగందరే మారుతజే పక్వాపక్వే విరేచయేత్||30||
अर्द्रकस्य रसे सिद्धं कल्के वा पाययेद् घृतम्| भगन्दरे मारुतजे पक्वापक्वे विरेचयेत्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vraNashodhanavargaH (31) · Śloka 31
జ్యోతిష్మతీలాంగలికాశ్యామాదంతీత్రివృత్తిలాః| కుష్ఠం శతాహ్వా గోలోమీ తిల్వకో గిరికర్ణికా| హేమక్షీరీ చ వర్గోఽయం లేపాద్యైర్వ్రణశోధనః||31||
ज्योतिष्मतीलाङ्गलिकाश्यामादन्तीत्रिवृत्तिलाः| कुष्ठं शताह्वा गोलोमी तिल्वको गिरिकर्णिका| हेमक्षीरी च वर्गोऽयं लेपाद्यैर्व्रणशोधनः||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tilAdivargaH shodhane (32) · Śloka 32
తిలకుంభవరాదంతీ తుత్థసింధూత్థమాక్షికం| సకృష్ణరోచనాకుష్ఠం శోధనం.............||32||
तिलकुम्भवरादन्ती तुत्थसिन्धूत्थमाक्षिकम्| सकृष्णरोचनाकुष्ठं शोधनं.............||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ma~jjiShThAdimAMsakRudgaNaH (33) · Śloka 33
...........................మాంసకృత్ పునః| మంజిష్ఠాసైంధవక్షౌద్రనాగదంతీత్రివృత్తిలాః| రసాంజనద్విరజనీతేజోహ్వానింబపల్లవాః||33||
..........................ंआंसकृत् पुनः| मञ्जिष्ठासैन्धवक्षौद्रनागदन्तीत्रिवृत्तिलाः| रसाञ्जनद्विरजनीतेजोह्वानिम्बपल्लवाः||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nADIvraNaghnaH nikumbhAdivargaH (34) · Śloka 34
నికుంభకుంభరక్తాహ్వకల్కో నాడీవ్రణాపహః||34||
निकुम्भकुम्भरक्ताह्वकल्को नाडीव्रणापहः||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShyandanAkhyaM tailam (35) · Śloka 35
సుధాశేలుత్రివృత్పాఠామలయూహయమారకైః| జ్యోతిష్మతీలాంగలికాస్వర్జికార్కవచాగ్నికైః| విష్యందనాఖ్యం విపచేత్తైలం శోధనరోపణం||35||
सुधाशेलुत्रिवृत्पाठामलयूहयमारकैः| ज्योतिष्मतीलाङ्गलिकास्वर्जिकार्कवचाग्निकैः| विष्यन्दनाख्यं विपचेत्तैलं शोधनरोपणम्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trivRutAditailam (36) · Śloka 36
త్రివృద్దంతీహరిద్రార్కమూలలోహాశ్వమారకైః| విడంగసారత్రిఫలాస్నుగర్కక్షీరమాక్షికైః| తైలం సమదనైః సిద్ధం భగందరనిబర్హణం||36||
त्रिवृद्दन्तीहरिद्रार्कमूललोहाश्वमारकैः| विडङ्गसारत्रिफलास्नुगर्कक्षीरमाक्षिकैः| तैलं समदनैः सिद्धं भगन्दरनिबर्हणम्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saindhavAditailam (37) · Śloka 37
సైంధవార్కత్రివృత్పాఠాసమంగాపూతికాగ్నికైః| సమాతులుంగచ్ఛదనైస్తైలం శోధనరోపణం||37||
सैन्धवार्कत्रिवृत्पाठासमङ्गापूतिकाग्निकैः| समातुलुङ्गच्छदनैस्तैलं शोधनरोपणम्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viDa~ggasArAdayo lehaH (38) · Śloka 38
మధుతైలయుతా విడంగసారత్రిఫలామాగధికోషణాశ్చ లీఢా| కృమికుష్ఠభగందరప్రమేహక్షతనాడీవ్రణరోపణా భవంతి||38||
मधुतैलयुता विडङ्गसारत्रिफलामागधिकोषणाश्च लीढा| कृमिकुष्ठभगन्दरप्रमेहक्षतनाडीव्रणरोपणा भवन्ति||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana amRutAdigugguluH (39) · Śloka 39
అమృతాత్రుటివేల్లవత్సకం కలిపథ్యామలకాని గుగ్గులుః| క్రమవృద్ధమిదం మధుప్లుతం పిటకాస్థౌల్య భగందరాంజయేత్||39||
अमृतात्रुटिवेल्लवत्सकं कलिपथ्यामलकानि गुग्गुलुः| क्रमवृद्धमिदं मधुप्लुतं पिटकास्थौल्य भगन्दराञ्जयेत्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana guggulupa~jcapalaM cUrNam (40) · Śloka 40
గుగ్గులుపంచపలం పలికాంశా మాగధికా త్రిఫలా చ పృథక్ స్యాత్| త్వక్త్రుటికర్షయుతం మధులీఢం కుష్ఠభగందరగుల్మగతిఘ్నం||40||
गुग्गुलुपञ्चपलं पलिकांशा मागधिका त्रिफला च पृथक् स्यात्| त्वक्त्रुटिकर्षयुतं मधुलीढं कुष्ठभगन्दरगुल्मगतिघ्नम्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gugguluyoge vIryavattaratApAdanam (41) · Śloka 41
శృంగవేరరజోయుక్తం తదేవ చ సుభావితం| క్వాథేన దశములస్య విశేషాద్వాతరోగజిత్||41||
शृङ्गवेररजोयुक्तं तदेव च सुभावितम्| क्वाथेन दशमुलस्य विशेषाद्वातरोगजित्||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uttamakhadirasArAdicUrNam (42) · Śloka 42
ఉత్తమా ఖదిరసారజం రజః శీలయన్నసనవారిభావితం| హంతి తుల్యమహిషాక్షమాక్షికం కుష్ఠమేహపిటకాభగందరాన్||42||
उत्तमा खदिरसारजं रजः शीलयन्नसनवारिभावितम्| हन्ति तुल्यमहिषाक्षमाक्षिकं कुष्ठमेहपिटकाभगन्दरान्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cikitsAntaranidarshanam (43) · Śloka 43
భగందరేష్వేష విశేష ఉక్తః శేషాణి తు వ్యంజనసాధనాని| వ్రణాధికారాత్పరిశీలనాచ్చ సమ్యగ్విదిత్వౌపయికం విదధ్యాత్||43||
भगन्दरेष्वेष विशेष उक्तः शेषाणि तु व्यञ्जनसाधनानि| व्रणाधिकारात्परिशीलनाच्च सम्यग्विदित्वौपयिकं विदध्यात्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rUDhe parihAryANi (44-33) · Śloka 33
అశ్వపృష్ఠగమనం చలరోధం మద్యమైథునమజీర్ణమసాత్మ్యం| సాహసాని వివిధాని చ రూఢే వత్సరం పరిహరేదధికం వా||44|| ఇతి వైద్యపతిసింహగుప్తస్య సూనోర్వాగ్భటస్య కృతావష్టాంగసంగ్రహసంహితాయాముత్తరతంత్రే భంగందరప్రతిషేధో నామ త్రయస్త్రింశోఽధ్యాయః||33||
अश्वपृष्ठगमनं चलरोधं मद्यमैथुनमजीर्णमसात्म्यम्| साहसानि विविधानि च रूढे वत्सरं परिहरेदधिकं वा||४४|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे भङ्गन्दरप्रतिषेधो नाम त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः||३३||
🔊 Audio coming soon