Adhikarana atha granthyarbudashlIpadApacInADIvij~jAnIyo nAma catustriMsho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
അഥാതോ ഗ്രന്ഥ്യര്ബുദശ്ലീപദാപചീനാഡീവിജ്ഞാനീയം നാമാധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||
अथातो ग्रन्थ्यर्बुदश्लीपदापचीनाडीविज्ञानीयं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana granthinidAnaM niruktishca (2) · Śloka 2
കഫപ്രധാനാഃ കുര്വന്തി മേദോമാംസാസ്രഗാമലാഃ| വൃത്തോന്നതം തം ശ്വയഥും സ ഗ്രന്ഥിര്ഗ്രഥനാത് സ്മൃതഃ||൨||
कफप्रधानाः कुर्वन्ति मेदोमांसास्रगामलाः| वृत्तोन्नतं तं श्वयथुं स ग्रन्थिर्ग्रथनात् स्मृतः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana grantheH sa~gkhyAsamprAptiH (3) · Śloka 3
ദോഷാസൃങ്ഹ്മാംസമേദോऽസ്ഥിസിരാവ്രണഭവാ നവ| തേ.......................................||൩||
दोषासृङ्ह्मांसमेदोऽस्थिसिराव्रणभवा नव| ते.......................................||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtagranthilakShaNam (4) · Śloka 4
അത്ര വാതാദായാമതോദഭേദാന്വിതോऽസിതഃ| സ്ഥാനാത്സ്ഥാനാന്തരഗതിരകസ്മാദ്ധാനിവൃദ്ധിമാന്| മൃദുര്ബസ്തിരിവാനദ്ധോ വിഭിന്നോച്ഛം സ്രവത്യസൃക്||൪||
अत्र वातादायामतोदभेदान्वितोऽसितः| स्थानात्स्थानान्तरगतिरकस्माद्धानिवृद्धिमान्| मृदुर्बस्तिरिवानद्धो विभिन्नोच्छं स्रवत्यसृक्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittagranthilakShaNam (5) · Śloka 5
പിത്താത് സദാഹപീതാഭോ രക്തോ വാ പച്യതേ ദ്രുതമ്| ഭിന്നോऽസ്രമുഷ്ണം സ്രവതി....................||൫||
पित्तात् सदाहपीताभो रक्तो वा पच्यते द्रुतम्| भिन्नोऽस्रमुष्णं स्रवति....................||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmagranthilakShaNam (6) · Śloka 6
.........................ശ്ലേഷ്മണാ നീരുജോ ഘനഃ| ശീതഃ സവര്ണഃ കണ്ഡൂമാന് പക്വഃ പൂയം സ്രവേദ് ഘനമ്||൬||
.........................श्लेष्मणा नीरुजो घनः| शीतः सवर्णः कण्डूमान् पक्वः पूयं स्रवेद् घनम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktajagranthilakShaNam (7) · Śloka 7
ദോഷൈര്ദുഷ്ടേऽസൃജി ഗ്രന്ഥിര്ഭവേന്മൂര്ച്ഛത്സു ജന്തുഷു| സിരാമാംസഞ്ച സംശ്രിത്യ സസ്വാപഃ പൈത്തലക്ഷണഃ||൭||
दोषैर्दुष्टेऽसृजि ग्रन्थिर्भवेन्मूर्च्छत्सु जन्तुषु| सिरामांसञ्च संश्रित्य सस्वापः पैत्तलक्षणः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsagranthilakShaNam (8) · Śloka 8
മാംസലൈര്ദൂഷിതം മാംസമാഹാരൈര്ഗ്രന്ഥിമാവഹേത്| സ്നിഗ്ധം മഹാന്തം കഠിനം സിരാനദ്ധം കഫാകൃതിമ്||൮||
मांसलैर्दूषितं मांसमाहारैर्ग्रन्थिमावहेत्| स्निग्धं महान्तं कठिनं सिरानद्धं कफाकृतिम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana medogranthilakShaNam (9) · Śloka 9
പ്രവൃദ്ധം മേദുരൈര്മേദോ നീതം മാംസേऽഥ വാ ത്വചി| വായുനാ കുരുതേ ഗ്രന്ഥിം ഭൃശം സ്നിഗ്ധം മൃദും ചലമ്| ശ്ലേഷ്മതുല്യാകൃതിം ദേഹക്ഷയവൃദ്ധിക്ഷയോദയമ്| സ വിഭിന്നോ ഘനം മേദസ്താമ്രാസിതസിതം സ്രവേത്||൯||
प्रवृद्धं मेदुरैर्मेदो नीतं मांसेऽथ वा त्वचि| वायुना कुरुते ग्रन्थिं भृशं स्निग्धं मृदुं चलम्| श्लेष्मतुल्याकृतिं देहक्षयवृद्धिक्षयोदयम्| स विभिन्नो घनं मेदस्ताम्रासितसितं स्रवेत्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asthigranthilakShaNam (10) · Śloka 10
അസ്ഥിഭങ്ഗാഭിഘാതാഭ്യാമുന്നതാവനതം തു യത്| സോऽസ്ഥിഗ്രന്ഥിഃ............................||൧൦||
अस्थिभङ्गाभिघाताभ्यामुन्नतावनतं तु यत्| सोऽस्थिग्रन्थिः............................||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAgranthilakShaNam (11) · Śloka 11
.........................പദാതേസ്തു സഹസാऽമ്ഭോऽവഗാഹനാത്| വ്യായാമാദ്വാ പ്രതാന്തസ്യ സിരാജാലം സശോണിതമ്| വായുഃ സമ്പീഡ്യ സങ്കോച്യ വക്രീകൃത്യ വിശോഷ്യ ച| നിസ്ഫുരം നീരുജം ഗ്രന്ഥിം കുരുതേ സ സിരാഹ്വയഃ||൧൧||
.........................पदातेस्तु सहसाऽम्भोऽवगाहनात्| व्यायामाद्वा प्रतान्तस्य सिराजालं सशोणितम्| वायुः सम्पीड्य सङ्कोच्य वक्रीकृत्य विशोष्य च| निस्फुरं नीरुजं ग्रन्थिं कुरुते स सिराह्वयः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vraNagranthilakShaNam (12) · Śloka 12
അരൂഢേ രൂഢമാത്രേ വാ വ്രണേ സര്വരസാശിനഃ| സാര്ദ്രേ വാ ബന്ധരഹിതേ ഗാത്രേऽശ്മാഭിഹതേऽഥ വാ| വാതോऽസ്രമസ്രുതം ദുഷ്ടം സംശോഷ്യ ഗ്രഥിതം വ്രണമ്| കുര്യാത് സദാഹഃ കണ്ഡൂമാന് വ്രണഗ്രന്ഥിരയം സ്മൃതഃ||൧൨||
अरूढे रूढमात्रे वा व्रणे सर्वरसाशिनः| सार्द्रे वा बन्धरहिते गात्रेऽश्माभिहतेऽथ वा| वातोऽस्रमस्रुतं दुष्टं संशोष्य ग्रथितं व्रणम्| कुर्यात् सदाहः कण्डूमान् व्रणग्रन्थिरयं स्मृतः||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAdhyAsAdhyaviBAgaH (13) · Śloka 13
സാധ്യാ ദോഷാസ്രമേദോജാ ന തു സ്ഥൂലഖരാശ്ചലാഃ| മര്മകണ്ഠോദരസ്ഥാശ്ച........................||൧൩||
साध्या दोषास्रमेदोजा न तु स्थूलखराश्चलाः| मर्मकण्ठोदरस्थाश्च........................||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arbudasya sAmAnyasvarUpam (14) · Śloka 14
...............................ംഅഹത്തു ഗ്രന്ഥിതോऽര്ബുദമ്||൧൪||
...............................ंअहत्तु ग्रन्थितोऽर्बुदम्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atideshena lakShaNanirdeshaH (15) · Śloka 15
തല്ലക്ഷണം ച മേദോऽന്തൈഃ ഷോഢാ ദോഷാദിഭിസ്തു തത്| പ്രായോ മേദഃ കഫാഢ്യത്വാത് സ്ഥിരത്വാച്ച ന പച്യതേ||൧൫||
तल्लक्षणं च मेदोऽन्तैः षोढा दोषादिभिस्तु तत्| प्रायो मेदः कफाढ्यत्वात् स्थिरत्वाच्च न पच्यते||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shoNitArbudasya visheShalakShaNam (16) · Śloka 16
സിരാസ്ഥം ശോണിതം ദോഷഃ സങ്കോച്യാനുപ്രപീഡ്യ ച| പാചയേച്ച തദാനദ്ധം സാऽസ്രാവം മാംസപിണ്ഡിതമ്| മാംസാങ്കുരൈശ്ചിതം യാതി വൃദ്ധിം ചാശു സ്രവേത്തതഃ| അജസ്രം ദുഷ്ടരുധിരം ഭൂരി തച്ഛോണിതാര്ബുദമ്||൧൬||
सिरास्थं शोणितं दोषः सङ्कोच्यानुप्रपीड्य च| पाचयेच्च तदानद्धं साऽस्रावं मांसपिण्डितम्| मांसाङ्कुरैश्चितं याति वृद्धिं चाशु स्रवेत्ततः| अजस्रं दुष्टरुधिरं भूरि तच्छोणितार्बुदम्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arbudAnAM sAdhyAsAdhyavibhAgaH (17) · Śloka 17
തേഷ്വസൃങ്മാംസജേ വര്ജ്യേ ചത്വാര്യന്യാനി സാധയേത്||൧൭||
तेष्वसृङ्मांसजे वर्ज्ये चत्वार्यन्यानि साधयेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlIpadalakShaNam (18) · Śloka 18
പ്രസ്ഥിതാ വങ്ക്ഷണോര്വാദിമധഃ കായം കഫോല്ബണാഃ| ദോഷാ മാംസാസ്രഗാഃ പാദൌ കാലേനാശ്രിത്യ കുര്വതേ| ശനൈഃ ശനൈര്ഘനം ശോഫം ശ്ലീപദം തം പ്രചക്ഷതേ||൧൮||
प्रस्थिता वङ्क्षणोर्वादिमधः कायं कफोल्बणाः| दोषा मांसास्रगाः पादौ कालेनाश्रित्य कुर्वते| शनैः शनैर्घनं शोफं श्लीपदं तं प्रचक्षते||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajashlIpadalakShaNam (19) · Śloka 19
പരിപോടയുതം കൃഷ്ണമനിമിത്തരുജം ഖരമ്| രൂക്ഷം ച വാതാത്...........................||൧൯||
परिपोटयुतं कृष्णमनिमित्तरुजं खरम्| रूक्षं च वातात्...........................||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajashlIpadalakShaNam (20) · Śloka 20
...................പിത്താത്തു പീതം ദാഹജ്വരാന്വിതമ്||൨൦||
...................पित्तात्तु पीतं दाहज्वरान्वितम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajashlIpadalakShaNam (21) · Śloka 21
കഫാദ്ഗുരുസ്നിഗ്ധമരുക്ചിതം മാംസാങ്കുരൈര്ബൃഹത്||൨൧||
कफाद्गुरुस्निग्धमरुक्चितं मांसाङ्कुरैर्बृहत्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asAdhyashlIpadalakShaNam (22) · Śloka 22
തത്ത്യജേദ്വത്സരാതീതം സുമഹത്സപരിസ്രുതിഃ||൨൨||
तत्त्यजेद्वत्सरातीतं सुमहत्सपरिस्रुतिः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlIpadaviShaye matAntaram (23) · Śloka 23
പാണിനാ സൌഷ്ഠകര്ണേഷു വദന്ത്യന്യേ തു പാദവത്| ശ്ലീപദം......................................||൨൩||
पाणिना सौष्ठकर्णेषु वदन्त्यन्ये तु पादवत्| श्लीपदं......................................||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlIpadahetuH (24) · Śloka 24
..................ജായതേ തച്ച ദേശേऽനൂപേ ഭൃശം ഭ്രമാത്||൨൪||
..................जायते तच्च देशेऽनूपे भृशं भ्रमात्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apacInidAnam (25) · Śloka 25
മേദസ്ഥാഃ കണ്ഠമന്യാക്ഷകക്ഷവങ്ക്ഷണഗാ മലാഃ| സവര്ണാന് കഠിനാന്സ്നിഗ്ധാന്വാര്താകാമലകാകൃതീന്| അവഗാഢാന് ബഹന് ഗണ്ഡാംശ്ചിരപാകാംശ്ച കുര്വതേ| പച്യന്തേऽല്പരുജസ്തേऽന്യേ സ്രവന്ത്യന്യേऽതികണ്ഡുരാഃ| നശ്യന്ത്യന്യേ ഭവന്ത്യന്യേ ദീര്ഘകാലാനുബന്ധിനഃ| ഗണ്ഡമാലാപചീ ചേയം ദൂര്വേവ ക്ഷയവൃദ്ധിഭാക്| താം ത്യജേത്സജ്വരച്ഛര്ദിപാര്ശ്വരുക്കാസപീനസാമ്||൨൫||
मेदस्थाः कण्ठमन्याक्षकक्षवङ्क्षणगा मलाः| सवर्णान् कठिनान्स्निग्धान्वार्ताकामलकाकृतीन्| अवगाढान् बहन् गण्डांश्चिरपाकांश्च कुर्वते| पच्यन्तेऽल्परुजस्तेऽन्ये स्रवन्त्यन्येऽतिकण्डुराः| नश्यन्त्यन्ये भवन्त्यन्ये दीर्घकालानुबन्धिनः| गण्डमालापची चेयं दूर्वेव क्षयवृद्धिभाक्| तां त्यजेत्सज्वरच्छर्दिपार्श्वरुक्कासपीनसाम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nADIvraNaH (26) · Śloka 26
അഭേദാത് പക്വശോഫസ്യ വ്രണേ ചാപഥ്യസേവിനഃ| അനുപ്രവിശ്യ മാംസാദീന് ദൂരം പൂയോऽഭിധാവതി| ഗതിഃ സാ ദൂരഗമനാന്നാഡീ നാഡീവ സംസ്രുതേഃ| നാഡ്യേകാനൃജുരന്യേഷാം സൈവാനേകഗതിര്ഗതിഃ||൨൬||
अभेदात् पक्वशोफस्य व्रणे चापथ्यसेविनः| अनुप्रविश्य मांसादीन् दूरं पूयोऽभिधावति| गतिः सा दूरगमनान्नाडी नाडीव संस्रुतेः| नाड्येकानृजुरन्येषां सैवानेकगतिर्गतिः||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nADIvraNasya sa~gkhyAsamprAptiH (27) · Śloka 27
സാ ദോഷൈഃ പൃഥഗേകസ്ഥൈഃ ശല്യഹേതുശ്ച പഞ്ചമീ||൨൭||
सा दोषैः पृथगेकस्थैः शल्यहेतुश्च पञ्चमी||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajanADIlakShaNam (28) · Śloka 28
വാതാത് സരുക്സൂക്ഷ്മമുഖീ വിവര്ണാ ഫേനിലോദ്വമാ| സ്രവത്യഭ്യധികം രാത്രൌ....................||൨൮||
वातात् सरुक्सूक्ष्ममुखी विवर्णा फेनिलोद्वमा| स्रवत्यभ्यधिकं रात्रौ....................||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajanADIlakShaNam (29) · Śloka 29
......................പിത്താത്തൃഡ്ജ്വരദാഹകൃത്| പീതോഷ്ണപൂതിപൂയസ്രുദ്ദിവാ ചാതി നിഷിഞ്ചതി||൨൯||
......................पित्तात्तृड्ज्वरदाहकृत्| पीतोष्णपूतिपूयस्रुद्दिवा चाति निषिञ्चति||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajanADIlakShaNam (30) · Śloka 30
ധനപിച്ഛിലസംസ്രാവാ കണ്ഡൂലാ കഠിനാ കഫാത്| നിശി ചാഭ്യധികക്ലേദാ......................||൩൦||
धनपिच्छिलसंस्रावा कण्डूला कठिना कफात्| निशि चाभ्यधिकक्लेदा......................||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtanADIlakShaNam (31) · Śloka 31
..........................സര്വൈഃ സര്വാകൃതിം ത്യജേത്||൩൧||
..........................सर्वैः सर्वाकृतिं त्यजेत्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shalyajanADIlakShaNam (32-34) · Śloka 34
ന്തഃസ്ഥിതം ശല്യമനാഹൃതം തു കരോതി നാഡീം ബഹതേ ച സാസ്യ| ഫേനാനുവിദ്ധം തനുമല്പമുഷ്ണം സാസ്രഞ്ച പൂയം സരുജഞ്ച നിത്യമ്||൩൨|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതാവഷ്ടാങ്ഗ സംഗ്രഹസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രേ ഗ്രന്ഥ്യര്ബുദശ്ലീപദാപചീ നാഡീവിജ്ഞാനീയോ നാമ ചതുസ്ത്രിംശോऽധ്യായഃ||൩൪||
न्तःस्थितं शल्यमनाहृतं तु करोति नाडीं बहते च सास्य| फेनानुविद्धं तनुमल्पमुष्णं सास्रञ्च पूयं सरुजञ्च नित्यम्||३२|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्ग संग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे ग्रन्थ्यर्बुदश्लीपदापची नाडीविज्ञानीयो नाम चतुस्त्रिंशोऽध्यायः||३४||
🔊 Audio coming soon