33. bhagandarapratiṣēdhaḥ

Adhikarana atha bhagandarapratiShedho nAma trayastriMsho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1

ಅಥಾತೋ ಭಗನ್ದರಪ್ರತಿಷೇಧಂ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||

Adhikarana Bagandarasya nidAnaM samprAptishca (2) · Śloka 2

ಹಸ್ತ್ಯಶ್ವಪೃಷ್ಠಗಮನಕಠಿನೋತ್ಕಟಕಾಸನೈಃ| ಅರ್ಶೋನಿದಾನಾಭಿಹಿತೈರಪರೈಶ್ಚ ನಿಷೇವಿತೈಃ| ಅನಿಷ್ಟದಿಷ್ಟಪಾಕೇನ ಸದ್ಯೋ ವಾ ಸಾಧುಗರ್ಹಣೈಃ| ಪ್ರಾಯೇಣ ಪಿಟಕಾಪೂರ್ವೋ ಯೋಽಙ್ಗುಲೇ ದ್ವ್ಯಙ್ಗುಲೇಽಪಿ ವಾ| ಪಾಯೋರ್ವ್ರಣೋಽನ್ತರ್ಬಾಹ್ಯೋ ವಾ ದುಷ್ಟಾಸೃಙ್ಮಾಂಸಗೋ ಭವೇತ್| ಬಸ್ತಿಮೂತ್ರಾಶಯಾಭ್ಯಾಶಗತತ್ವಾತ್ ಸ್ಯನ್ದನಾತ್ಮಕಃ| ಭಗನ್ದರಃ ಸ ಸರ್ವಾಂಶ್ಚ ದಾರಯತ್ಯಕ್ರಿಯಾವತಃ| ಭಗಬಸ್ತಿಗುದಾನ್ತೇಷು ದೀರ್ಯಮಾಣೇಷು ಭೂರಿಭಿಃ| ವಾತಂ ಮೂತ್ರಂ ಶಕೃಚ್ಛುಕ್ರಂ ಖೈಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮೈರ್ವಹತಿ ಕ್ರಮಾತ್||೨||

Adhikarana sa~gkhyAsamprAptiH (3) · Śloka 3

ದೋಷೈಃ ಪೃಥಗ್ಯುತೈಃ ಸರ್ವೈರಾಗನ್ತುಃ ಸೋಽಷ್ಟಮಃ ಸ್ಮೃತಃ||೩||

Adhikarana avasthAvisheShe saMj~jAvisheShaH (4) · Śloka 4

ಅಪಕ್ವಂ ಪಿಟಕಾಮಾಹುಃ ಪಾಕಪ್ರಾಪ್ತಂ ಭಗನ್ದರಮ್||೪||

Adhikarana piTakAlakShaNam (5) · Śloka 5

ಗೂಢಮೂಲಾಂ ಸಸಂರಮ್ಭಾಂ ರುಗಾಢ್ಯಾಂ ರೂಢಕೋಪಿನೀಮ್| ಭಗನ್ದರಕರೀಂ ವಿದ್ಯಾತ್ ಪಿಟಕಾಂ ನ ತ್ವತೋಽನ್ಯಥಾ||೫||

Adhikarana vAtapiTakAlakShaNam (6) · Śloka 6

ತತ್ರ ಶ್ಯಾವಾರುಣಾ ತೋದಭೇದಸ್ಫುರಣರುಕ್ಕರೀ| ಪಿಟಕಾಮಾರುತಾತ್ ........................||೬||

Adhikarana pittapiTakAlakShaNam (7) · Śloka 7

.................... ಪಿತ್ತಾದುಷ್ಟ್ರಗ್ರೀವಾವದುಚ್ಛ್ರಿತಾ| ರಾಗಿಣೀ ತನುರೂಷ್ಮಾಢ್ಯಾ ಜ್ವರಧೂಮಾಯನಾನ್ವಿತಾ||೭||

Adhikarana kaphapiTakAlakShaNam (8) · Śloka 8

ಸ್ಥಿರಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ಮಹಾಮೂಲಾ ಪಾಣ್ಡುಃ ಕಣ್ಡೂಮತೀ ಕಫಾತ್||೮||

Adhikarana vAtapittapiTakAlakShaNam (9) · Śloka 9

ಶ್ಯಾವಾಽಽತಾಮ್ರಾ ಸದಾಹೋಷಾ ಘೋರರುಗ್ವಾತಪಿತ್ತಜಾ||೯||

Adhikarana vAtakaphapiTakAlakShaNam (10) · Śloka 10

ಪಾಣ್ಡುರಾ ಕಿಞ್ಚಿದಾಶ್ಯಾವಾ ಕೃಚ್ಛ್ರಪಾಕಾ ಕಫಾನಿಲಾತ್||೧೦||

Adhikarana sannipAtapiTakAlakShaNam (11) · Śloka 11

ಪಾದಾಙ್ಗುಷ್ಠಸಮಾ ಸರ್ವೈರ್ದೋಷೈರ್ನಾನಾವಿಧವ್ಯಥಾ| ಶೂಲಾರೋಚಕತೃಡ್ದಾಹಜ್ವರಚ್ಛರ್ದಿರುಪದ್ರುತಾ||೧೧||

Adhikarana piTakAnAM vraNAvasthAprAptiH (12) · Śloka 12

ವ್ರಣತಾಂ ಯಾನ್ತಿ ತಾಃ ಪಕ್ವಾಃ ಪ್ರಮಾದಾತ್ ........||೧೨||

Adhikarana shataponakaH BagandaraH (13) · Śloka 13

...............................ತತ್ರ ವಾತಜಾ| ಚೀಯತೇಽಣುಮುಖೈಶ್ಛಿದ್ರೈಃ ಶತಪೋನಕವತ್ಕ್ರಮಾತ್| ಅಚ್ಛಂ ಸ್ರವದ್ಭಿರಾಸ್ರಾವಮಜಸ್ರಂ ಫೇನಸಂಯುತಮ್| ಶತಪೋನಕಸಂಜ್ಞೋಽಯಮ್.......................||೧೩||

Adhikarana uShTragrIvaH BagandaraH (14) · Śloka 14

..........................ಉಷ್ಟ್ರಗ್ರೀವಸ್ತು ಪಿತ್ತಜಃ||೧೪||

Adhikarana parisrAvI BagandaraH (15) · Śloka 15

ಬಹುಪಿಚ್ಛಾಪರಿಸ್ರಾವೀ ಪರಿಸ್ರಾವೀ ಭಗನ್ದರಃ||೧೫||

Adhikarana parikShepI bhagandaraH (16) · Śloka 16

ವಾತಪಿತ್ತಾತ್ ಪರಿಕ್ಷೇಪೀ ಪರಿಕ್ಷಿಪ್ಯ ಗುದಂ ಗತಿಃ| ಜಾಯತೇ ಪರಿತಸ್ತತ್ರ ಪ್ರಕಾರಂ ಪರಿಖೇವ ಚ||೧೬||

Adhikarana RujurBagandaraH (17) · Śloka 17

ಋಜುರ್ವಾತಕಫಾದೃಜ್ವ್ಯಾ ಗುದೋ ಗತ್ಯಾಽವದೀರ್ಯತೇ||೧೭||

Adhikarana arshoBagandaraH (18) · Śloka 18

ಕಫಪಿತ್ತೇ ತು ಪೂರ್ವೋತ್ಥಂ ದುರ್ನಾಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ಕುಪ್ಯತಃ| ಅರ್ಶೋಮೂಲೇ ತತಃ ಶೋಫಃ ಕಣ್ಡೂದಾಹಾದಿಮಾನ್ ಭವೇತ್| ಸ ಶೀಘ್ರಂ ಪಕ್ವಭಿನ್ನೋಽಸ್ಯ ಕ್ಲೇದಯನ್ ಮೂಲಮರ್ಶಸಃ| ಸ್ರವತ್ಯಜಸ್ರಂ ಗತಿಭಿರಯಮರ್ಶೋ ಭಗನ್ದರಃ||೧೮||

Adhikarana shambukAvartaH BagandaraH (19) · Śloka 19

ಸರ್ವಜಃ ಶಮ್ಬುಕಾವರ್ತಃ ಶಮ್ಬುಕಾವರ್ತಸನ್ನಿಭಃ| ಗತಯೋ ದಾರಯನ್ತ್ಯಸ್ಮಿನ್ ರುಗ್ವೇರ್ಗರ್ದಾರುಣೈರ್ಗುದಮ್||೧೯||

Adhikarana kShatajaH BagandaraH (20) · Śloka 20

ಅಸ್ಥಿಲೇಶೋಽಭ್ಯವಹೃತೋ ಮಾಂಸಗೃಧ್ಯಾ ಯದಾ ಗುದಮ್| ಕ್ಷಿಣೋತಿ ತಿರ್ಯಙ್ನಿರ್ಗಚ್ಛನುನ್ಮಾರ್ಗಞ್ಚ ತತೋ ಗತಿಃ| ಸ್ಯಾತ್ತದಾ ಪೂಯದೀರ್ಣಾಯಾಂ ಮಾಂಸಕೋಥೇನ ತತ್ರ ಚ| ಜಾಯನ್ತೇ ಕೃಮಯಸ್ತೇಽಸ್ಯ ಖಾದನ್ತಃ ಪರಿತೋ ಗುದಮ್| ವಿದಾರಯನ್ತಿ ನ ಚಿರಾದುನ್ಮಾರ್ಗೀ ಕ್ಷತಜಶ್ಚ ಸಃ||೨೦||

Adhikarana rugAdinirdhAraNaprakAraH (21) · Śloka 21

ತೇಷು ರುಗ್ದಾಹಕಣ್ಡ್ವಾದೀನ್ ವಿದ್ಯಾದ್ವ್ರಣವಿಭಕ್ತಿತಃ||೨೧||

Adhikarana sAdhyAsAdhyaviBAgaH (22) · Śloka 22

ಷಟ್ ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧನಾಸ್ತೇಷಾಂ ನಿಚಯಕ್ಷತಜೌ ತ್ಯಜೇತ್| ಪ್ರವಾಹಿಣೀ ವಲೀಂ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಸೇವನೀಂ ವಾ ಸಮಾಶ್ರಿತಮ್||೨೨||

Adhikarana sAmAnyashcikitsAkramaH (23) · Śloka 23

ಅಥ ಭಗನ್ದರಿಣಮಪಕ್ವಪಿಟಕಂ ಪಾಕಪರಿಹಾರಾರ್ಥಮಪತ- ರ್ಪಣೇನ ವ್ರಣಪ್ರತಿಷೇಧವಿಹಿತೇನ ಶೀಘ್ರಮುಪಚರೇತ್| ಪಕ್ವಪಿಟಕಂ ಪುನರುಪಸ್ನಿಗ್ಧಮರ್ಕಾದಿಕ್ವಾಥಶುದ್ಧಂ ಸ್ವಭ್ಯ- ಕ್ತಮವಗಾಹಸ್ವಿನ್ನಂ ಭುಕ್ತವನ್ತಂ ಶಯನಸ್ಥಮರ್ಶಸಮಿವ ಯನ್ತ್ರ- ಯಿತ್ವಾ ಪರಾಚೀನಮರ್ವಾಚೀನಂ ಬಹಿರ್ಮುಖಮನ್ತರ್ಮುಖಂ ವಾ ಭಗನ್ದರಂ ಸಮ್ಯಗೀಕ್ಷೇತ| ತತೋಽನ್ತರ್ಮುಖೇ ಯನ್ತ್ರಂ ಪ್ರಣಿಧಾಯ ಪ್ರವಾಹಣಪ್ರವಿಷ್ಟಂ ಭಗನ್ದರ- ಮಭಿಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಸಮ್ಯಗೇಷಿತ್ವಾ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಪಾಟಯೇತ್| ಬಹಿರ್ಮುಖೇ ತ್ವೇಷಣೀಂ ಪ್ರಣಿಧಾಯ ಸಾಶಯಮುದ್ಧರೇಚ್ಛಸ್ತ್ರೇಣಾನನ್ತರಂ ಚೋಭಯಮ- ಪ್ಯಗ್ನಿನಾ ಕ್ಷಾರೇಣ ಚೋಪಕ್ರಮೇತ ಉಷ್ಟ್ರಗ್ರೀವಂ ತು ಕ್ಷಾರೇಣೈವ| ತತೋ ನಿರ್ವಾಪಣಶೋಧನರೋಪಣೈರ್ಯಥಾಕಾಲಂ ಸಾಧಯೇದಿತಿ ಸಾಮಾನ್ಯೋವಿಧಿಃ||೨೩||

Adhikarana shataponakacikitsA (24) · Śloka 24

ಅಥ ಶತಪೋನಕೇ ನಾಡೀರೇಕಾನ್ತರಿತಾಃ ಪಾಟಯಿತ್ವಾ ರೋಪ- ಯೇತ್| ರೂಢಾಸು ಚೇತರಾಶ್ಚಿಕಿತ್ಸೇತ್| ಅನ್ಯಥಾ ತು ವಿವೃತ್ತಂ ವ್ರಣಂ ಗುದಸ್ರೋತೋವಿದಾರಣಾದ್ವಾತವಿಣ್ಮೂತ್ರಾನ್ಯನುಪ್ರಪದ್ಯನ್ತೇ| ತತಶ್ಚೋನ್ಮಾ- ರ್ಗಗೋ ವಾಯುರಾಧ್ಮಾನಾಟೋಪಪಾಯುಶೂಲಾದೀನುಪಜನಯತಿ| ತತ್ರ ಸ್ನೇಹಾ- ಭ್ಯಕ್ತಗುದಸ್ಯ ಸ್ನಿಗ್ಧಾನ್ ಪಿಣ್ಡನಾಡೀಕುಮ್ಭೀಸ್ವೇದಾನ್ ಪ್ರಯು- ಞ್ಜೀತಾವಗಾಹಂ ವಾ| ಸ್ವಿನ್ನಞ್ಚ ವಚಾ ಹಿಙ್ಗುಕುಷ್ಠವ್ಯೋಷಲವಣ- ಪಞ್ಚಕಾಜಮೋದಾನ್ ಸರ್ಪಿರ್ಮದ್ಯಕಾಞ್ಜಿಕಕುಲತ್ಥಯೂಷಾನ್ಯತಮೇನ ಪಾಯಯೇತ್| ವ್ರಣಂ ಚಾಸ್ಯ ಮಧುಕತೈಲೇನೋಷ್ಣೇನ ಸಿಞ್ಚೇತ್| ಗುದಂ ಚ ಬಲಾತೈಲಾದಿಭಿರ್ವಾತಘ್ನೈಃ| ಅನೇನ ವಿಧಿನಾ ವಾಯ್ವಾದಯಃ ಸ್ವಮಾರ್ಗಮಾಪತನ್ತಿ| ತತ್ಕೃತಾಶ್ಚ ವಿಕಾರಾ ನಿವರ್ತನ್ತೇ||೨೪||

Adhikarana parikShepiNi vesheShaH (25) · Śloka 25

ಏವಮೇವ ಚ ಪರಿಕ್ಷೇಪಿಣ್ಯಾಮಪಿ ಕ್ರಮಾದ್ ಗತಿಂ ನಾಡೀವಿಹಿತೇನ ಕ್ಷಾರಸೂತ್ರೇಣ ದ್ವಿಶಸ್ತ್ರಿಶೋವಾಽವದಾರಯೇತ್| ಸಕೃದೇವ ಹ್ಯವದಾರಣಾದಸಾಧ್ಯತಾ ಯಾಪ್ಯತಾ ವಾ ಸ್ಯಾತ್||೨೫||

Adhikarana arshoBagandare visheShaH (26) · Śloka 26

ಅರ್ಶೋಭಗನ್ದರೇ ಪೂರ್ವಮರ್ಶಾಸಿ ಛಿನ್ದ್ಯಾತ್ ತತೋ ಗತ್ಯನುಸಾರೇಣ ಭಗನ್ದರಮ್||೨೬||

Adhikarana unmArgicikitsA (27) · Śloka 27

ಉನ್ಮಾರ್ಗಿಣಂ ತು ಪ್ರತ್ಯಾಖ್ಯಾಯೋಪಾಚರೇತ್| ಅನಿಸ್ಸೃತಂ ಚ ಶಲ್ಯಮಾಹರೇತ್| ತಥಾ ಕೃಮಿಘ್ನಂ ಕ್ರಮಮಾಲೇಪಾಭ್ಯವಹರಯೋಃ ಕುರ್ವೀತ| ವೇದನಾಯಾಂ ತು ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾಃ ಸ್ವೇದಾಃ| ವಚಾದಿಪಾಚನಂ ಚ| ಸಾಲ್ವಲಪ್ರದಿಗ್ಧಂ ವಾ ವ್ರಣಂ ಕದಲೀಮೃಗಲೋಪಾಕಾಜಿನಕೌಶೇಯಾವಿಕೈರುಪನಾಹಯೇದಿತಿ||೨೭||

Adhikarana CedavisheShaviShayaH (28) · Śloka 28

ಭವತಿ ಚಾತ್ರ ಭಗನ್ದರೇ ಬಹುಚ್ಛಿದ್ರೇ ಛೇದಾನಾಲೋಚ್ಯ ಯೋಜಯೇತ್| ಗೋತೀರ್ಥಂ ಸರ್ವತೋಭದ್ರಮರ್ಧಲಾಙ್ಗಲಲಾಙ್ಗಲೌ| ಪಾರ್ಶ್ವಾಗತೇನ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಛೇದೋ ಗೋತೀರ್ಥಕೋ ಮತಃ| ಸರ್ವತಃ ಸರ್ವತೋಭದ್ರಃ ಪಾರ್ಶ್ವಚ್ಛೇದೋಽರ್ಧಲಾಙ್ಗಲಃ| ಪಾರ್ಶ್ವದ್ವಯೇ ಲಾಙ್ಗಲಕಃ ಸಮಸ್ತಾಂಶ್ಚಾಗ್ನಿನಾ ದಹೇತ್| ಆಸ್ರಾವಮಾರ್ಗಾನ್ ನಿಶ್ಶೇಷಂ ನೈವಂ ವಿಕುರುತೇ ಪುನಃ||೨೮||

Adhikarana koShThashuddhimahattvam (29) · Śloka 29

ಯತೇತ ಕೋಷ್ಠಶುದ್ಧ್ಯೈ ಚ ಭಿಷಕ್ ತಸ್ಯಾನ್ತರಾನ್ತರಾ||೨೯||

Adhikarana virecanayogaH (30) · Śloka 30

ಅರ್ದ್ರಕಸ್ಯ ರಸೇ ಸಿದ್ಧಂ ಕಲ್ಕೇ ವಾ ಪಾಯಯೇದ್ ಘೃತಮ್| ಭಗನ್ದರೇ ಮಾರುತಜೇ ಪಕ್ವಾಪಕ್ವೇ ವಿರೇಚಯೇತ್||೩೦||

Adhikarana vraNashodhanavargaH (31) · Śloka 31

ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀಲಾಙ್ಗಲಿಕಾಶ್ಯಾಮಾದನ್ತೀತ್ರಿವೃತ್ತಿಲಾಃ| ಕುಷ್ಠಂ ಶತಾಹ್ವಾ ಗೋಲೋಮೀ ತಿಲ್ವಕೋ ಗಿರಿಕರ್ಣಿಕಾ| ಹೇಮಕ್ಷೀರೀ ಚ ವರ್ಗೋಽಯಂ ಲೇಪಾದ್ಯೈರ್ವ್ರಣಶೋಧನಃ||೩೧||

Adhikarana tilAdivargaH shodhane (32) · Śloka 32

ತಿಲಕುಮ್ಭವರಾದನ್ತೀ ತುತ್ಥಸಿನ್ಧೂತ್ಥಮಾಕ್ಷಿಕಮ್| ಸಕೃಷ್ಣರೋಚನಾಕುಷ್ಠಂ ಶೋಧನಂ.............||೩೨||

Adhikarana ma~jjiShThAdimAMsakRudgaNaH (33) · Śloka 33

..........................ಂಆಂಸಕೃತ್ ಪುನಃ| ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಸೈನ್ಧವಕ್ಷೌದ್ರನಾಗದನ್ತೀತ್ರಿವೃತ್ತಿಲಾಃ| ರಸಾಞ್ಜನದ್ವಿರಜನೀತೇಜೋಹ್ವಾನಿಮ್ಬಪಲ್ಲವಾಃ||೩೩||

Adhikarana nADIvraNaghnaH nikumbhAdivargaH (34) · Śloka 34

ನಿಕುಮ್ಭಕುಮ್ಭರಕ್ತಾಹ್ವಕಲ್ಕೋ ನಾಡೀವ್ರಣಾಪಹಃ||೩೪||

Adhikarana viShyandanAkhyaM tailam (35) · Śloka 35

ಸುಧಾಶೇಲುತ್ರಿವೃತ್ಪಾಠಾಮಲಯೂಹಯಮಾರಕೈಃ| ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀಲಾಙ್ಗಲಿಕಾಸ್ವರ್ಜಿಕಾರ್ಕವಚಾಗ್ನಿಕೈಃ| ವಿಷ್ಯನ್ದನಾಖ್ಯಂ ವಿಪಚೇತ್ತೈಲಂ ಶೋಧನರೋಪಣಮ್||೩೫||

Adhikarana trivRutAditailam (36) · Śloka 36

ತ್ರಿವೃದ್ದನ್ತೀಹರಿದ್ರಾರ್ಕಮೂಲಲೋಹಾಶ್ವಮಾರಕೈಃ| ವಿಡಙ್ಗಸಾರತ್ರಿಫಲಾಸ್ನುಗರ್ಕಕ್ಷೀರಮಾಕ್ಷಿಕೈಃ| ತೈಲಂ ಸಮದನೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ಭಗನ್ದರನಿಬರ್ಹಣಮ್||೩೬||

Adhikarana saindhavAditailam (37) · Śloka 37

ಸೈನ್ಧವಾರ್ಕತ್ರಿವೃತ್ಪಾಠಾಸಮಙ್ಗಾಪೂತಿಕಾಗ್ನಿಕೈಃ| ಸಮಾತುಲುಙ್ಗಚ್ಛದನೈಸ್ತೈಲಂ ಶೋಧನರೋಪಣಮ್||೩೭||

Adhikarana viDa~ggasArAdayo lehaH (38) · Śloka 38

ಮಧುತೈಲಯುತಾ ವಿಡಙ್ಗಸಾರತ್ರಿಫಲಾಮಾಗಧಿಕೋಷಣಾಶ್ಚ ಲೀಢಾ| ಕೃಮಿಕುಷ್ಠಭಗನ್ದರಪ್ರಮೇಹಕ್ಷತನಾಡೀವ್ರಣರೋಪಣಾ ಭವನ್ತಿ||೩೮||

Adhikarana amRutAdigugguluH (39) · Śloka 39

ಅಮೃತಾತ್ರುಟಿವೇಲ್ಲವತ್ಸಕಂ ಕಲಿಪಥ್ಯಾಮಲಕಾನಿ ಗುಗ್ಗುಲುಃ| ಕ್ರಮವೃದ್ಧಮಿದಂ ಮಧುಪ್ಲುತಂ ಪಿಟಕಾಸ್ಥೌಲ್ಯ ಭಗನ್ದರಾಞ್ಜಯೇತ್||೩೯||

Adhikarana guggulupa~jcapalaM cUrNam (40) · Śloka 40

ಗುಗ್ಗುಲುಪಞ್ಚಪಲಂ ಪಲಿಕಾಂಶಾ ಮಾಗಧಿಕಾ ತ್ರಿಫಲಾ ಚ ಪೃಥಕ್ ಸ್ಯಾತ್| ತ್ವಕ್ತ್ರುಟಿಕರ್ಷಯುತಂ ಮಧುಲೀಢಂ ಕುಷ್ಠಭಗನ್ದರಗುಲ್ಮಗತಿಘ್ನಮ್||೪೦||

Adhikarana gugguluyoge vIryavattaratApAdanam (41) · Śloka 41

ಶೃಙ್ಗವೇರರಜೋಯುಕ್ತಂ ತದೇವ ಚ ಸುಭಾವಿತಮ್| ಕ್ವಾಥೇನ ದಶಮುಲಸ್ಯ ವಿಶೇಷಾದ್ವಾತರೋಗಜಿತ್||೪೧||

Adhikarana uttamakhadirasArAdicUrNam (42) · Śloka 42

ಉತ್ತಮಾ ಖದಿರಸಾರಜಂ ರಜಃ ಶೀಲಯನ್ನಸನವಾರಿಭಾವಿತಮ್| ಹನ್ತಿ ತುಲ್ಯಮಹಿಷಾಕ್ಷಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಕುಷ್ಠಮೇಹಪಿಟಕಾಭಗನ್ದರಾನ್||೪೨||

Adhikarana cikitsAntaranidarshanam (43) · Śloka 43

ಭಗನ್ದರೇಷ್ವೇಷ ವಿಶೇಷ ಉಕ್ತಃ ಶೇಷಾಣಿ ತು ವ್ಯಞ್ಜನಸಾಧನಾನಿ| ವ್ರಣಾಧಿಕಾರಾತ್ಪರಿಶೀಲನಾಚ್ಚ ಸಮ್ಯಗ್ವಿದಿತ್ವೌಪಯಿಕಂ ವಿದಧ್ಯಾತ್||೪೩||

Adhikarana rUDhe parihAryANi (44-33) · Śloka 33

ಅಶ್ವಪೃಷ್ಠಗಮನಂ ಚಲರೋಧಂ ಮದ್ಯಮೈಥುನಮಜೀರ್ಣಮಸಾತ್ಮ್ಯಮ್| ಸಾಹಸಾನಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಚ ರೂಢೇ ವತ್ಸರಂ ಪರಿಹರೇದಧಿಕಂ ವಾ||೪೪|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ಭಙ್ಗನ್ದರಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೩೩||