Adhikarana atha bhagandarapratiShedho nAma trayastriMsho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
অথাতো ভগন্দরপ্রতিষেধং নামাধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
अथातो भगन्दरप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Bagandarasya nidAnaM samprAptishca (2) · Śloka 2
হস্ত্যশ্বপৃষ্ঠগমনকঠিনোত্কটকাসনৈঃ| অর্শোনিদানাভিহিতৈরপরৈশ্চ নিষেবিতৈঃ| অনিষ্টদিষ্টপাকেন সদ্যো বা সাধুগর্হণৈঃ| প্রাযেণ পিটকাপূর্বো যোঽঙ্গুলে দ্ব্যঙ্গুলেঽপি বা| পাযোর্ব্রণোঽন্তর্বাহ্যো বা দুষ্টাসৃঙ্মাংসগো ভবেত্| বস্তিমূত্রাশযাভ্যাশগতত্বাত্ স্যন্দনাত্মকঃ| ভগন্দরঃ স সর্বাংশ্চ দারযত্যক্রিযাবতঃ| ভগবস্তিগুদান্তেষু দীর্যমাণেষু ভূরিভিঃ| বাতং মূত্রং শকৃচ্ছুক্রং খৈঃ সূক্ষ্মৈর্বহতি ক্রমাত্||২||
हस्त्यश्वपृष्ठगमनकठिनोत्कटकासनैः| अर्शोनिदानाभिहितैरपरैश्च निषेवितैः| अनिष्टदिष्टपाकेन सद्यो वा साधुगर्हणैः| प्रायेण पिटकापूर्वो योऽङ्गुले द्व्यङ्गुलेऽपि वा| पायोर्व्रणोऽन्तर्बाह्यो वा दुष्टासृङ्मांसगो भवेत्| बस्तिमूत्राशयाभ्याशगतत्वात् स्यन्दनात्मकः| भगन्दरः स सर्वांश्च दारयत्यक्रियावतः| भगबस्तिगुदान्तेषु दीर्यमाणेषु भूरिभिः| वातं मूत्रं शकृच्छुक्रं खैः सूक्ष्मैर्वहति क्रमात्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sa~gkhyAsamprAptiH (3) · Śloka 3
দোষৈঃ পৃথগ্যুতৈঃ সর্বৈরাগন্তুঃ সোঽষ্টমঃ স্মৃতঃ||৩||
दोषैः पृथग्युतैः सर्वैरागन्तुः सोऽष्टमः स्मृतः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avasthAvisheShe saMj~jAvisheShaH (4) · Śloka 4
অপক্বং পিটকামাহুঃ পাকপ্রাপ্তং ভগন্দরম্||৪||
अपक्वं पिटकामाहुः पाकप्राप्तं भगन्दरम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piTakAlakShaNam (5) · Śloka 5
গূঢমূলাং সসংরম্ভাং রুগাঢ্যাং রূঢকোপিনীম্| ভগন্দরকরীং বিদ্যাত্ পিটকাং ন ত্বতোঽন্যথা||৫||
गूढमूलां ससंरम्भां रुगाढ्यां रूढकोपिनीम्| भगन्दरकरीं विद्यात् पिटकां न त्वतोऽन्यथा||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtapiTakAlakShaNam (6) · Śloka 6
তত্র শ্যাবারুণা তোদভেদস্ফুরণরুক্করী| পিটকামারুতাত্ ........................||৬||
तत्र श्यावारुणा तोदभेदस्फुरणरुक्करी| पिटकामारुतात् ........................||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittapiTakAlakShaNam (7) · Śloka 7
.................... পিত্তাদুষ্ট্রগ্রীবাবদুচ্ছ্রিতা| রাগিণী তনুরূষ্মাঢ্যা জ্বরধূমাযনান্বিতা||৭||
.................... पित्तादुष्ट्रग्रीवावदुच्छ्रिता| रागिणी तनुरूष्माढ्या ज्वरधूमायनान्विता||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphapiTakAlakShaNam (8) · Śloka 8
স্থিরা স্নিগ্ধা মহামূলা পাণ্ডুঃ কণ্ডূমতী কফাত্||৮||
स्थिरा स्निग्धा महामूला पाण्डुः कण्डूमती कफात्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtapittapiTakAlakShaNam (9) · Śloka 9
শ্যাবাঽঽতাম্রা সদাহোষা ঘোররুগ্বাতপিত্তজা||৯||
श्यावाऽऽताम्रा सदाहोषा घोररुग्वातपित्तजा||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtakaphapiTakAlakShaNam (10) · Śloka 10
পাণ্ডুরা কিঞ্চিদাশ্যাবা কৃচ্ছ্রপাকা কফানিলাত্||১০||
पाण्डुरा किञ्चिदाश्यावा कृच्छ्रपाका कफानिलात्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtapiTakAlakShaNam (11) · Śloka 11
পাদাঙ্গুষ্ঠসমা সর্বৈর্দোষৈর্নানাবিধব্যথা| শূলারোচকতৃড্দাহজ্বরচ্ছর্দিরুপদ্রুতা||১১||
पादाङ्गुष्ठसमा सर्वैर्दोषैर्नानाविधव्यथा| शूलारोचकतृड्दाहज्वरच्छर्दिरुपद्रुता||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piTakAnAM vraNAvasthAprAptiH (12) · Śloka 12
ব্রণতাং যান্তি তাঃ পক্বাঃ প্রমাদাত্ ........||১২||
व्रणतां यान्ति ताः पक्वाः प्रमादात् ........||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shataponakaH BagandaraH (13) · Śloka 13
...............................তত্র বাতজা| চীযতেঽণুমুখৈশ্ছিদ্রৈঃ শতপোনকবত্ক্রমাত্| অচ্ছং স্রবদ্ভিরাস্রাবমজস্রং ফেনসংযুতম্| শতপোনকসংজ্ঞোঽযম্.......................||১৩||
...............................तत्र वातजा| चीयतेऽणुमुखैश्छिद्रैः शतपोनकवत्क्रमात्| अच्छं स्रवद्भिरास्रावमजस्रं फेनसंयुतम्| शतपोनकसंज्ञोऽयम्.......................||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uShTragrIvaH BagandaraH (14) · Śloka 14
..........................উষ্ট্রগ্রীবস্তু পিত্তজঃ||১৪||
..........................उष्ट्रग्रीवस्तु पित्तजः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parisrAvI BagandaraH (15) · Śloka 15
বহুপিচ্ছাপরিস্রাবী পরিস্রাবী ভগন্দরঃ||১৫||
बहुपिच्छापरिस्रावी परिस्रावी भगन्दरः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parikShepI bhagandaraH (16) · Śloka 16
বাতপিত্তাত্ পরিক্ষেপী পরিক্ষিপ্য গুদং গতিঃ| জাযতে পরিতস্তত্র প্রকারং পরিখেব চ||১৬||
वातपित्तात् परिक्षेपी परिक्षिप्य गुदं गतिः| जायते परितस्तत्र प्रकारं परिखेव च||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana RujurBagandaraH (17) · Śloka 17
ঋজুর্বাতকফাদৃজ্ব্যা গুদো গত্যাঽবদীর্যতে||১৭||
ऋजुर्वातकफादृज्व्या गुदो गत्याऽवदीर्यते||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshoBagandaraH (18) · Śloka 18
কফপিত্তে তু পূর্বোত্থং দুর্নামাশ্রিত্য কুপ্যতঃ| অর্শোমূলে ততঃ শোফঃ কণ্ডূদাহাদিমান্ ভবেত্| স শীঘ্রং পক্বভিন্নোঽস্য ক্লেদযন্ মূলমর্শসঃ| স্রবত্যজস্রং গতিভিরযমর্শো ভগন্দরঃ||১৮||
कफपित्ते तु पूर्वोत्थं दुर्नामाश्रित्य कुप्यतः| अर्शोमूले ततः शोफः कण्डूदाहादिमान् भवेत्| स शीघ्रं पक्वभिन्नोऽस्य क्लेदयन् मूलमर्शसः| स्रवत्यजस्रं गतिभिरयमर्शो भगन्दरः||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shambukAvartaH BagandaraH (19) · Śloka 19
সর্বজঃ শম্বুকাবর্তঃ শম্বুকাবর্তসন্নিভঃ| গতযো দারযন্ত্যস্মিন্ রুগ্বের্গর্দারুণৈর্গুদম্||১৯||
सर्वजः शम्बुकावर्तः शम्बुकावर्तसन्निभः| गतयो दारयन्त्यस्मिन् रुग्वेर्गर्दारुणैर्गुदम्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShatajaH BagandaraH (20) · Śloka 20
অস্থিলেশোঽভ্যবহৃতো মাংসগৃধ্যা যদা গুদম্| ক্ষিণোতি তির্যঙ্নির্গচ্ছনুন্মার্গঞ্চ ততো গতিঃ| স্যাত্তদা পূযদীর্ণাযাং মাংসকোথেন তত্র চ| জাযন্তে কৃমযস্তেঽস্য খাদন্তঃ পরিতো গুদম্| বিদারযন্তি ন চিরাদুন্মার্গী ক্ষতজশ্চ সঃ||২০||
अस्थिलेशोऽभ्यवहृतो मांसगृध्या यदा गुदम्| क्षिणोति तिर्यङ्निर्गच्छनुन्मार्गञ्च ततो गतिः| स्यात्तदा पूयदीर्णायां मांसकोथेन तत्र च| जायन्ते कृमयस्तेऽस्य खादन्तः परितो गुदम्| विदारयन्ति न चिरादुन्मार्गी क्षतजश्च सः||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rugAdinirdhAraNaprakAraH (21) · Śloka 21
তেষু রুগ্দাহকণ্ড্বাদীন্ বিদ্যাদ্ব্রণবিভক্তিতঃ||২১||
तेषु रुग्दाहकण्ड्वादीन् विद्याद्व्रणविभक्तितः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAdhyAsAdhyaviBAgaH (22) · Śloka 22
ষট্ কৃচ্ছ্রসাধনাস্তেষাং নিচযক্ষতজৌ ত্যজেত্| প্রবাহিণী বলীং প্রাপ্তং সেবনীং বা সমাশ্রিতম্||২২||
षट् कृच्छ्रसाधनास्तेषां निचयक्षतजौ त्यजेत्| प्रवाहिणी वलीं प्राप्तं सेवनीं वा समाश्रितम्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyashcikitsAkramaH (23) · Śloka 23
অথ ভগন্দরিণমপক্বপিটকং পাকপরিহারার্থমপত- র্পণেন ব্রণপ্রতিষেধবিহিতেন শীঘ্রমুপচরেত্| পক্বপিটকং পুনরুপস্নিগ্ধমর্কাদিক্বাথশুদ্ধং স্বভ্য- ক্তমবগাহস্বিন্নং ভুক্তবন্তং শযনস্থমর্শসমিব যন্ত্র- যিত্বা পরাচীনমর্বাচীনং বহির্মুখমন্তর্মুখং বা ভগন্দরং সম্যগীক্ষেত| ততোঽন্তর্মুখে যন্ত্রং প্রণিধায প্রবাহণপ্রবিষ্টং ভগন্দর- মভিসমীক্ষ্য সম্যগেষিত্বা শস্ত্রেণ পাটযেত্| বহির্মুখে ত্বেষণীং প্রণিধায সাশযমুদ্ধরেচ্ছস্ত্রেণানন্তরং চোভযম- প্যগ্নিনা ক্ষারেণ চোপক্রমেত উষ্ট্রগ্রীবং তু ক্ষারেণৈব| ততো নির্বাপণশোধনরোপণৈর্যথাকালং সাধযেদিতি সামান্যোবিধিঃ||২৩||
अथ भगन्दरिणमपक्वपिटकं पाकपरिहारार्थमपत- र्पणेन व्रणप्रतिषेधविहितेन शीघ्रमुपचरेत्| पक्वपिटकं पुनरुपस्निग्धमर्कादिक्वाथशुद्धं स्वभ्य- क्तमवगाहस्विन्नं भुक्तवन्तं शयनस्थमर्शसमिव यन्त्र- यित्वा पराचीनमर्वाचीनं बहिर्मुखमन्तर्मुखं वा भगन्दरं सम्यगीक्षेत| ततोऽन्तर्मुखे यन्त्रं प्रणिधाय प्रवाहणप्रविष्टं भगन्दर- मभिसमीक्ष्य सम्यगेषित्वा शस्त्रेण पाटयेत्| बहिर्मुखे त्वेषणीं प्रणिधाय साशयमुद्धरेच्छस्त्रेणानन्तरं चोभयम- प्यग्निना क्षारेण चोपक्रमेत उष्ट्रग्रीवं तु क्षारेणैव| ततो निर्वापणशोधनरोपणैर्यथाकालं साधयेदिति सामान्योविधिः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shataponakacikitsA (24) · Śloka 24
অথ শতপোনকে নাডীরেকান্তরিতাঃ পাটযিত্বা রোপ- যেত্| রূঢাসু চেতরাশ্চিকিত্সেত্| অন্যথা তু বিবৃত্তং ব্রণং গুদস্রোতোবিদারণাদ্বাতবিণ্মূত্রান্য়নুপ্রপদ্যন্তে| ততশ্চোন্মা- র্গগো বাযুরাধ্মানাটোপপাযুশূলাদীনুপজনযতি| তত্র স্নেহা- ভ্যক্তগুদস্য স্নিগ্ধান্ পিণ্ডনাডীকুম্ভীস্বেদান্ প্রযু- ঞ্জীতাবগাহং বা| স্বিন্নঞ্চ বচা হিঙ্গুকুষ্ঠব্যোষলবণ- পঞ্চকাজমোদান্ সর্পির্মদ্যকাঞ্জিককুলত্থযূষান্যতমেন পাযযেত্| ব্রণং চাস্য মধুকতৈলেনোষ্ণেন সিঞ্চেত্| গুদং চ বলাতৈলাদিভির্বাতঘ্নৈঃ| অনেন বিধিনা বায্বাদযঃ স্বমার্গমাপতন্তি| তত্কৃতাশ্চ বিকারা নিবর্তন্তে||২৪||
अथ शतपोनके नाडीरेकान्तरिताः पाटयित्वा रोप- येत्| रूढासु चेतराश्चिकित्सेत्| अन्यथा तु विवृत्तं व्रणं गुदस्रोतोविदारणाद्वातविण्मूत्रान्य़नुप्रपद्यन्ते| ततश्चोन्मा- र्गगो वायुराध्मानाटोपपायुशूलादीनुपजनयति| तत्र स्नेहा- भ्यक्तगुदस्य स्निग्धान् पिण्डनाडीकुम्भीस्वेदान् प्रयु- ञ्जीतावगाहं वा| स्विन्नञ्च वचा हिङ्गुकुष्ठव्योषलवण- पञ्चकाजमोदान् सर्पिर्मद्यकाञ्जिककुलत्थयूषान्यतमेन पाययेत्| व्रणं चास्य मधुकतैलेनोष्णेन सिञ्चेत्| गुदं च बलातैलादिभिर्वातघ्नैः| अनेन विधिना वाय्वादयः स्वमार्गमापतन्ति| तत्कृताश्च विकारा निवर्तन्ते||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parikShepiNi vesheShaH (25) · Śloka 25
এবমেব চ পরিক্ষেপিণ্যামপি ক্রমাদ্ গতিং নাডীবিহিতেন ক্ষারসূত্রেণ দ্বিশস্ত্রিশোবাঽবদারযেত্| সকৃদেব হ্যবদারণাদসাধ্যতা যাপ্যতা বা স্যাত্||২৫||
एवमेव च परिक्षेपिण्यामपि क्रमाद् गतिं नाडीविहितेन क्षारसूत्रेण द्विशस्त्रिशोवाऽवदारयेत्| सकृदेव ह्यवदारणादसाध्यता याप्यता वा स्यात्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshoBagandare visheShaH (26) · Śloka 26
অর্শোভগন্দরে পূর্বমর্শাসি ছিন্দ্যাত্ ততো গত্যনুসারেণ ভগন্দরম্||২৬||
अर्शोभगन्दरे पूर्वमर्शासि छिन्द्यात् ततो गत्यनुसारेण भगन्दरम्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmArgicikitsA (27) · Śloka 27
উন্মার্গিণং তু প্রত্যাখ্যাযোপাচরেত্| অনিস্সৃতং চ শল্যমাহরেত্| তথা কৃমিঘ্নং ক্রমমালেপাভ্যবহরযোঃ কুর্বীত| বেদনাযাং তু পূর্বোক্তাঃ স্বেদাঃ| বচাদিপাচনং চ| সাল্বলপ্রদিগ্ধং বা ব্রণং কদলীমৃগলোপাকাজিনকৌশেযাবিকৈরুপনাহযেদিতি||২৭||
उन्मार्गिणं तु प्रत्याख्यायोपाचरेत्| अनिस्सृतं च शल्यमाहरेत्| तथा कृमिघ्नं क्रममालेपाभ्यवहरयोः कुर्वीत| वेदनायां तु पूर्वोक्ताः स्वेदाः| वचादिपाचनं च| साल्वलप्रदिग्धं वा व्रणं कदलीमृगलोपाकाजिनकौशेयाविकैरुपनाहयेदिति||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana CedavisheShaviShayaH (28) · Śloka 28
ভবতি চাত্র ভগন্দরে বহুচ্ছিদ্রে ছেদানালোচ্য যোজযেত্| গোতীর্থং সর্বতোভদ্রমর্ধলাঙ্গললাঙ্গলৌ| পার্শ্বাগতেন শস্ত্রেণ ছেদো গোতীর্থকো মতঃ| সর্বতঃ সর্বতোভদ্রঃ পার্শ্বচ্ছেদোঽর্ধলাঙ্গলঃ| পার্শ্বদ্বযে লাঙ্গলকঃ সমস্তাংশ্চাগ্নিনা দহেত্| আস্রাবমার্গান্ নিশ্শেষং নৈবং বিকুরুতে পুনঃ||২৮||
भवति चात्र भगन्दरे बहुच्छिद्रे छेदानालोच्य योजयेत्| गोतीर्थं सर्वतोभद्रमर्धलाङ्गललाङ्गलौ| पार्श्वागतेन शस्त्रेण छेदो गोतीर्थको मतः| सर्वतः सर्वतोभद्रः पार्श्वच्छेदोऽर्धलाङ्गलः| पार्श्वद्वये लाङ्गलकः समस्तांश्चाग्निना दहेत्| आस्रावमार्गान् निश्शेषं नैवं विकुरुते पुनः||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana koShThashuddhimahattvam (29) · Śloka 29
যতেত কোষ্ঠশুদ্ধ্যৈ চ ভিষক্ তস্যান্তরান্তরা||২৯||
यतेत कोष्ठशुद्ध्यै च भिषक् तस्यान्तरान्तरा||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana virecanayogaH (30) · Śloka 30
অর্দ্রকস্য রসে সিদ্ধং কল্কে বা পাযযেদ্ ঘৃতম্| ভগন্দরে মারুতজে পক্বাপক্বে বিরেচযেত্||৩০||
अर्द्रकस्य रसे सिद्धं कल्के वा पाययेद् घृतम्| भगन्दरे मारुतजे पक्वापक्वे विरेचयेत्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vraNashodhanavargaH (31) · Śloka 31
জ্যোতিষ্মতীলাঙ্গলিকাশ্যামাদন্তীত্রিবৃত্তিলাঃ| কুষ্ঠং শতাহ্বা গোলোমী তিল্বকো গিরিকর্ণিকা| হেমক্ষীরী চ বর্গোঽযং লেপাদ্যৈর্ব্রণশোধনঃ||৩১||
ज्योतिष्मतीलाङ्गलिकाश्यामादन्तीत्रिवृत्तिलाः| कुष्ठं शताह्वा गोलोमी तिल्वको गिरिकर्णिका| हेमक्षीरी च वर्गोऽयं लेपाद्यैर्व्रणशोधनः||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tilAdivargaH shodhane (32) · Śloka 32
তিলকুম্ভবরাদন্তী তুত্থসিন্ধূত্থমাক্ষিকম্| সকৃষ্ণরোচনাকুষ্ঠং শোধনং.............||৩২||
तिलकुम्भवरादन्ती तुत्थसिन्धूत्थमाक्षिकम्| सकृष्णरोचनाकुष्ठं शोधनं.............||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ma~jjiShThAdimAMsakRudgaNaH (33) · Śloka 33
..........................ংআংসকৃত্ পুনঃ| মঞ্জিষ্ঠাসৈন্ধবক্ষৌদ্রনাগদন্তীত্রিবৃত্তিলাঃ| রসাঞ্জনদ্বিরজনীতেজোহ্বানিম্বপল্লবাঃ||৩৩||
..........................ंआंसकृत् पुनः| मञ्जिष्ठासैन्धवक्षौद्रनागदन्तीत्रिवृत्तिलाः| रसाञ्जनद्विरजनीतेजोह्वानिम्बपल्लवाः||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nADIvraNaghnaH nikumbhAdivargaH (34) · Śloka 34
নিকুম্ভকুম্ভরক্তাহ্বকল্কো নাডীব্রণাপহঃ||৩৪||
निकुम्भकुम्भरक्ताह्वकल्को नाडीव्रणापहः||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShyandanAkhyaM tailam (35) · Śloka 35
সুধাশেলুত্রিবৃত্পাঠামলযূহযমারকৈঃ| জ্যোতিষ্মতীলাঙ্গলিকাস্বর্জিকার্কবচাগ্নিকৈঃ| বিষ্যন্দনাখ্যং বিপচেত্তৈলং শোধনরোপণম্||৩৫||
सुधाशेलुत्रिवृत्पाठामलयूहयमारकैः| ज्योतिष्मतीलाङ्गलिकास्वर्जिकार्कवचाग्निकैः| विष्यन्दनाख्यं विपचेत्तैलं शोधनरोपणम्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trivRutAditailam (36) · Śloka 36
ত্রিবৃদ্দন্তীহরিদ্রার্কমূললোহাশ্বমারকৈঃ| বিডঙ্গসারত্রিফলাস্নুগর্কক্ষীরমাক্ষিকৈঃ| তৈলং সমদনৈঃ সিদ্ধং ভগন্দরনিবর্হণম্||৩৬||
त्रिवृद्दन्तीहरिद्रार्कमूललोहाश्वमारकैः| विडङ्गसारत्रिफलास्नुगर्कक्षीरमाक्षिकैः| तैलं समदनैः सिद्धं भगन्दरनिबर्हणम्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saindhavAditailam (37) · Śloka 37
সৈন্ধবার্কত্রিবৃত্পাঠাসমঙ্গাপূতিকাগ্নিকৈঃ| সমাতুলুঙ্গচ্ছদনৈস্তৈলং শোধনরোপণম্||৩৭||
सैन्धवार्कत्रिवृत्पाठासमङ्गापूतिकाग्निकैः| समातुलुङ्गच्छदनैस्तैलं शोधनरोपणम्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viDa~ggasArAdayo lehaH (38) · Śloka 38
মধুতৈলযুতা বিডঙ্গসারত্রিফলামাগধিকোষণাশ্চ লীঢা| কৃমিকুষ্ঠভগন্দরপ্রমেহক্ষতনাডীব্রণরোপণা ভবন্তি||৩৮||
मधुतैलयुता विडङ्गसारत्रिफलामागधिकोषणाश्च लीढा| कृमिकुष्ठभगन्दरप्रमेहक्षतनाडीव्रणरोपणा भवन्ति||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana amRutAdigugguluH (39) · Śloka 39
অমৃতাত্রুটিবেল্লবত্সকং কলিপথ্যামলকানি গুগ্গুলুঃ| ক্রমবৃদ্ধমিদং মধুপ্লুতং পিটকাস্থৌল্য ভগন্দরাঞ্জযেত্||৩৯||
अमृतात्रुटिवेल्लवत्सकं कलिपथ्यामलकानि गुग्गुलुः| क्रमवृद्धमिदं मधुप्लुतं पिटकास्थौल्य भगन्दराञ्जयेत्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana guggulupa~jcapalaM cUrNam (40) · Śloka 40
গুগ্গুলুপঞ্চপলং পলিকাংশা মাগধিকা ত্রিফলা চ পৃথক্ স্যাত্| ত্বক্ত্রুটিকর্ষযুতং মধুলীঢং কুষ্ঠভগন্দরগুল্মগতিঘ্নম্||৪০||
गुग्गुलुपञ्चपलं पलिकांशा मागधिका त्रिफला च पृथक् स्यात्| त्वक्त्रुटिकर्षयुतं मधुलीढं कुष्ठभगन्दरगुल्मगतिघ्नम्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gugguluyoge vIryavattaratApAdanam (41) · Śloka 41
শৃঙ্গবেররজোযুক্তং তদেব চ সুভাবিতম্| ক্বাথেন দশমুলস্য বিশেষাদ্বাতরোগজিত্||৪১||
शृङ्गवेररजोयुक्तं तदेव च सुभावितम्| क्वाथेन दशमुलस्य विशेषाद्वातरोगजित्||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uttamakhadirasArAdicUrNam (42) · Śloka 42
উত্তমা খদিরসারজং রজঃ শীলযন্নসনবারিভাবিতম্| হন্তি তুল্যমহিষাক্ষমাক্ষিকং কুষ্ঠমেহপিটকাভগন্দরান্||৪২||
उत्तमा खदिरसारजं रजः शीलयन्नसनवारिभावितम्| हन्ति तुल्यमहिषाक्षमाक्षिकं कुष्ठमेहपिटकाभगन्दरान्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cikitsAntaranidarshanam (43) · Śloka 43
ভগন্দরেষ্বেষ বিশেষ উক্তঃ শেষাণি তু ব্যঞ্জনসাধনানি| ব্রণাধিকারাত্পরিশীলনাচ্চ সম্যগ্বিদিত্বৌপযিকং বিদধ্যাত্||৪৩||
भगन्दरेष्वेष विशेष उक्तः शेषाणि तु व्यञ्जनसाधनानि| व्रणाधिकारात्परिशीलनाच्च सम्यग्विदित्वौपयिकं विदध्यात्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rUDhe parihAryANi (44-33) · Śloka 33
অশ্বপৃষ্ঠগমনং চলরোধং মদ্যমৈথুনমজীর্ণমসাত্ম্যম্| সাহসানি বিবিধানি চ রূঢে বত্সরং পরিহরেদধিকং বা||৪৪|| ইতি বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতাবষ্টাঙ্গসংগ্রহসংহিতাযামুত্তরতন্ত্রে ভঙ্গন্দরপ্রতিষেধো নাম ত্রযস্ত্রিংশোঽধ্যাযঃ||৩৩||
अश्वपृष्ठगमनं चलरोधं मद्यमैथुनमजीर्णमसात्म्यम्| साहसानि विविधानि च रूढे वत्सरं परिहरेदधिकं वा||४४|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे भङ्गन्दरप्रतिषेधो नाम त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः||३३||
🔊 Audio coming soon