Adhikarana atha vraNavibhaktiparij~jAnIyo nAmaikonatriMsho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
અથાતો વ્રણવિભક્તિપરિજ્ઞાનીયન્નામાધ્યાયં વ્યાખ્યાસ્યામઃ| ઇતિ હ સ્માહુરાત્રેયાદયો મહર્ષયઃ||૧||
अथातो व्रणविभक्तिपरिज्ञानीयन्नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vraNaniruktiH (2) · Śloka 2
યાવદાયુર્વૃણીતે વિવૃણોતિ વા શરીરમિતિ વ્રણઃ||૨||
यावदायुर्वृणीते विवृणोति वा शरीरमिति व्रणः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nijAgantuBedau (3) · Śloka 3
સ ચ દ્વિવિધો નિજ આગન્તુશ્ચ| તત્ર નિજો દોષસમુત્થઃ| આગન્તુઃ શસ્ત્રાનુશસ્ત્રોપલલગુડનખદશનવિષાણવિષારુષ્કરાદિનિમિત્તઃ| સોઽપિ પુનર્વાતાદિભિરધિષ્ઠિતો નિજતાં લભતે||૩||
स च द्विविधो निज आगन्तुश्च| तत्र निजो दोषसमुत्थः| आगन्तुः शस्त्रानुशस्त्रोपललगुडनखदशनविषाणविषारुष्करादिनिमित्तः| सोऽपि पुनर्वातादिभिरधिष्ठितो निजतां लभते||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuddhaduShTavraNau (4) · Śloka 4
પુનશ્ચ દ્વેધા વ્રણો દુષ્ટઃ શુદ્ધશ્ચ| તત્ર દોષદૂષિતો દુષ્ટઃ||૪||
पुनश्च द्वेधा व्रणो दुष्टः शुद्धश्च| तत्र दोषदूषितो दुष्टः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana duShTavraNasAmAnyalakShaNam (5) · Śloka 5
તસ્ય સામાન્યલિઙ્ગમતિસંવૃતવિવૃતત્વમતિમૃદુકઠિનતાઽત્યુત્સાદાવસાદાવતિશીતોષ્ણભાવોઽતિરક્તકૃષ્ણપાણ્ડુતા પૂતીમાંસસિરાસ્નાયુપ્રતિચ્છન્નત્વં પૂતીપૂયાસ્રાવઃ સોત્સઙ્ગિતા દાહપાકકણ્ડૂશ્વયથુવેદનાસંરમ્ભપિટકોપદ્રવોપદ્રુતત્વં દીર્ઘકાલાનુબન્ધશ્ચ||૫||
तस्य सामान्यलिङ्गमतिसंवृतविवृतत्वमतिमृदुकठिनताऽत्युत्सादावसादावतिशीतोष्णभावोऽतिरक्तकृष्णपाण्डुता पूतीमांससिरास्नायुप्रतिच्छन्नत्वं पूतीपूयास्रावः सोत्सङ्गिता दाहपाककण्डूश्वयथुवेदनासंरम्भपिटकोपद्रवोपद्रुतत्वं दीर्घकालानुबन्धश्च||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana duShTavraNaBedAH (6) · Śloka 6
વિશેષતસ્તુ પઞ્ચદશધા ભિદ્યતે||૬||
विशेषतस्तु पञ्चदशधा भिद्यते||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaduShTavraNalakShaNam (7) · Śloka 7
તત્ર શ્યાવોઽરુણઃ કૃષ્ણો ભસ્માસ્થિકપોતગલાન્યતમવર્ણો વા દધિમસ્તુક્ષારામ્બુમાંસધાવનપુલાકોદકનિભાલ્પસ્રાવો રૂક્ષશ્ચટચટાયમાનશીલોઽકસ્માદ્વિવિધશૂલસ્ફુરણાયામતોદભેદસ્વાપબહુલો નિર્માંસશ્ચ વાતાત્||૭||
तत्र श्यावोऽरुणः कृष्णो भस्मास्थिकपोतगलान्यतमवर्णो वा दधिमस्तुक्षाराम्बुमांसधावनपुलाकोदकनिभाल्पस्रावो रूक्षश्चटचटायमानशीलोऽकस्माद्विविधशूलस्फुरणायामतोदभेदस्वापबहुलो निर्मांसश्च वातात्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittaduShTavraNalakShaNam (8) · Śloka 8
ક્ષિપ્રજઃ પીતનીલહરિતકૃષ્ણકપિલપિઙ્ગલો ગોમૂત્રભસ્મશઙ્ખકિંશુકોદકમાર્દ્વીકતૈલાભોષ્ણભૂરિક્લેદો દાહોષાજ્વરરાગપાકાવદરણધૂમાયનાન્વિતઃ ક્ષારોક્ષિતક્ષતોપમવેદનઃ પિટકાજુષ્ટશ્ચ પિત્તાત્||૮||
क्षिप्रजः पीतनीलहरितकृष्णकपिलपिङ्गलो गोमूत्रभस्मशङ्खकिंशुकोदकमार्द्वीकतैलाभोष्णभूरिक्लेदो दाहोषाज्वररागपाकावदरणधूमायनान्वितः क्षारोक्षितक्षतोपमवेदनः पिटकाजुष्टश्च पित्तात्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPaduShTavraNalakShaNam (9) · Śloka 9
સ્નિગ્ધઃ સ્થૂલૌષ્ઠઃ પાણ્ડુશ્ચણ્ડકણ્ડૂર્નવનીતવસામજ્જપિષ્ટતિલનારિકેલામ્બુસદૃશશ્વેતશીતબહલપિચ્છિલક્લેદઃ સ્વાપસ્તમ્ભસ્તૈમિત્યગૌરવોપદેહયુક્તઃ સિરાસ્નાયુજાલાવતતો મન્દવેદનઃ કઠિનશ્ચ કફાત્||૯||
स्निग्धः स्थूलौष्ठः पाण्डुश्चण्डकण्डूर्नवनीतवसामज्जपिष्टतिलनारिकेलाम्बुसदृशश्वेतशीतबहलपिच्छिलक्लेदः स्वापस्तम्भस्तैमित्यगौरवोपदेहयुक्तः सिरास्नायुजालावततो मन्दवेदनः कठिनश्च कफात्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktaduShTavraNalakShaNam (10) · Śloka 10
પ્રવાલરક્તઃ કૃષ્ણસ્ફોટપિટકાજાલોપચિતો વાજિસ્થાનગન્ધિઃ| સરક્તપૂયસ્રાવી પિત્તલિઙ્ગશ્ચ રક્તાત્||૧૦||
प्रवालरक्तः कृष्णस्फोटपिटकाजालोपचितो वाजिस्थानगन्धिः| सरक्तपूयस्रावी पित्तलिङ्गश्च रक्तात्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMsargAdiduShTavraNalakShaNam (11) · Śloka 11
યથાસ્વલિઙ્ગસઙ્કરે દ્વાભ્યાં ત્રિભિઃ સર્વૈશ્ચ દુષ્ટં વિદ્યાત્| અપિ ચ-ઘૃતમણ્ડાભો મત્સ્યધાવનગન્ધિર્મૃદુવિસર્પી કૃષ્ણોષ્ણપૂયશ્ચ પિત્તરક્તાભ્યામ્||૧૧||
यथास्वलिङ्गसङ्करे द्वाभ्यां त्रिभिः सर्वैश्च दुष्टं विद्यात्| अपि च-घृतमण्डाभो मत्स्यधावनगन्धिर्मृदुविसर्पी कृष्णोष्णपूयश्च पित्तरक्ताभ्याम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuddhavraNalakShaNam (12) · Śloka 12
વાતાદિભિરેવ ચ વ્રણસ્યાનધિષ્ઠાનં શુદ્ધિઃ| તત્ર યથોક્તદુષ્ટલિઙ્ગાભાવાત્ સંરમ્ભરહિતત્વં જિહ્વાવર્ણતા શ્લક્ષ્ણત્વં નીરુજત્વં નિરાસ્રાવતા શ્યાવપર્યન્તત્વં સમૌષ્ઠમધ્યતા કિઞ્ચિદુન્નતમધ્યતા વા||૧૨||
वातादिभिरेव च व्रणस्यानधिष्ठानं शुद्धिः| तत्र यथोक्तदुष्टलिङ्गाभावात् संरम्भरहितत्वं जिह्वावर्णता श्लक्ष्णत्वं नीरुजत्वं निरास्रावता श्यावपर्यन्तत्वं समौष्ठमध्यता किञ्चिदुन्नतमध्यता वा||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShTau vraNASayAH (13) · Śloka 13
ત્વડ્માંસસિરાસ્નાયુસન્ધ્યસ્થિકોષ્ઠમર્માણ્યષ્ટૌ વ્રણાશયઃ| આશયવિશેષાચ્ચાઽઽસ્રાવવિશેષઃ||૧૩||
त्वड्मांससिरास्नायुसन्ध्यस्थिकोष्ठमर्माण्यष्टौ व्रणाशयः| आशयविशेषाच्चाऽऽस्रावविशेषः||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tvaggatasyAsrAvaviSeShaH (14) · Śloka 14
તત્ર ઘૃષ્ટાસુ વા ત્વક્ષુ સ્ફોટેષુ વા ભિન્નેષુ સલિલપ્રકાશો ભવત્યાસ્રાવઃ| કિઞ્ચિદ્વિસ્રઃ પીતાવભાસશ્ચ||૧૪||
तत्र घृष्टासु वा त्वक्षु स्फोटेषु वा भिन्नेषु सलिलप्रकाशो भवत्यास्रावः| किञ्चिद्विस्रः पीतावभासश्च||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsagatAsrAvavisheShaH (15) · Śloka 15
માંસગતઃ સર્પિઃપ્રકાશો બહલઃ પિચ્છિલશ્ચ||૧૫||
मांसगतः सर्पिःप्रकाशो बहलः पिच्छिलश्च||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAgatAsrAvavisheShaH (16) · Śloka 16
સિરાગતસ્તુ સદ્યશ્છિન્નાસુ સિરાસુ રક્તાતિપ્રવૃત્તિઃ| પક્વાસુ ચ તોયનાડીભિરિવામ્ભસઃ પૂયસ્યાગમનમ્| સ ચ તનુર્વિચ્છિન્નઃ પિચ્છિલોઽવલમ્બી શ્યાવશ્ચ||૧૬||
सिरागतस्तु सद्यश्छिन्नासु सिरासु रक्तातिप्रवृत्तिः| पक्वासु च तोयनाडीभिरिवाम्भसः पूयस्यागमनम्| स च तनुर्विच्छिन्नः पिच्छिलोऽवलम्बी श्यावश्च||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snAvagatAsrAvaviSeShaH (17) · Śloka 17
સ્નાવગતઃ સ્નિગ્ધો ઘનઃ સિઙ્ઘાણકપ્રતિમઃ સરક્તશ્ચ||૧૭||
स्नावगतः स्निग्धो घनः सिङ्घाणकप्रतिमः सरक्तश्च||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sandhigatAsrAvaviSeShaH (18) · Śloka 18
સન્ધિગતઃ સમન્તાત્ પ્રપીડ્યમાનો ન પ્રવર્તતે તથાઽઽકુઞ્ચનપ્રસારણોન્નમનનમનપ્રવાહણેષુ સ્રવતિ પિચ્છિલોઽવલમ્બી સ ફેનરુધિરોન્મિશ્રશ્ચ||૧૮||
सन्धिगतः समन्तात् प्रपीड्यमानो न प्रवर्तते तथाऽऽकुञ्चनप्रसारणोन्नमननमनप्रवाहणेषु स्रवति पिच्छिलोऽवलम्बी स फेनरुधिरोन्मिश्रश्च||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asthigatAsrAvavisheShaH (19) · Śloka 19
સન્ધિગતસ્ત્વાસ્રાવઃ સમન્તાત્ પ્રપીડ્યમાનો ન પ્રવર્તતે તથા યથાઽઽકુઞ્જનાદિષુ સ્રવતિ| પિચ્છિલાદિગુણશ્ચ ભવતિ| સન્ધિગતસ્રાવઃ સમન્તાત્ પ્રપીડ્યમાનો ન પ્રવર્તતે તથા યથાઽઽકુઞ્ચનાદિષુ સ્રવતિ| પિચ્છિલાદિ ગુણશ્ચ ભવતિ| અસ્થિગત સ્રાવઃ વિશેષઃ -અસ્થિ ત્વભિહતં સ્ફુટિતં ભિન્નં દોષાવદારિતં વા દોષભક્ષિતત્વાન્નિસ્સારં ભવતિ| આસ્રાવશ્ચાત્ર મજ્જમિશ્રઃ સરુ-ધિરઃ સ્નિગ્ધશ્ચ||૧૯||
सन्धिगतस्त्वास्रावः समन्तात् प्रपीड्यमानो न प्रवर्तते तथा यथाऽऽकुञ्जनादिषु स्रवति| पिच्छिलादिगुणश्च भवति| सन्धिगतस्रावः समन्तात् प्रपीड्यमानो न प्रवर्तते तथा यथाऽऽकुञ्चनादिषु स्रवति| पिच्छिलादि गुणश्च भवति| अस्थिगत स्रावः विशेषः -अस्थि त्वभिहतं स्फुटितं भिन्नं दोषावदारितं वा दोषभक्षितत्वान्निस्सारं भवति| आस्रावश्चात्र मज्जमिश्रः सरु-धिरः स्निग्धश्च||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana koShThagatAsrAvaviSeShaH (20) · Śloka 20
કોષ્ઠાશ્રિતસ્તુ વ્રણો મૂત્રપુરીષરુધિરપયોદકાનિ સ્રવતિ||૨૦||
कोष्ठाश्रितस्तु व्रणो मूत्रपुरीषरुधिरपयोदकानि स्रवति||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana marmagatAsrAvanirdeSaH (21) · Śloka 21
મર્મગતસ્તુ નોચ્યતે ત્વગાદિષ્વેવારુદ્ધત્વાત્||૨૧||
मर्मगतस्तु नोच्यते त्वगादिष्वेवारुद्धत्वात्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sukhasAdhyavraNalakShaNam (22) · Śloka 22
તેષુ યથાપૂર્વં સુખસાધ્યત્વમ્| તથાઽઽયતશ્ચુતુરસ્રો વૃત્તસ્ત્રિપુટકશ્ચ વ્રણઃ| શેષાસ્તુ વિકૃતાકૃતયો દુરુપચારાઃ| તે ચ પ્રાયશો ભવન્ત્યાગન્તવઃ| સ્વયં વિદીર્ણાશ્ચ દોષજા ન તુ વૈદ્યકૃતાઃ||૨૨||
तेषु यथापूर्वं सुखसाध्यत्वम्| तथाऽऽयतश्चुतुरस्रो वृत्तस्त्रिपुटकश्च व्रणः| शेषास्तु विकृताकृतयो दुरुपचाराः| ते च प्रायशो भवन्त्यागन्तवः| स्वयं विदीर्णाश्च दोषजा न तु वैद्यकृताः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vayasthAdInAM vraNAnAM sucikitsyatvantatra hetushca (23) · Śloka 23
વયસ્થાનાં દૃઢાનાં પ્રાણવતાં સત્ત્વવતામાત્મવતાં દીપ્તાગ્નીનાં ચ વ્રણાઃ સુચિકિત્સ્યાઃ| તત્ર વયસ્થાનાં પ્રત્યગ્રધાતુત્વાદાશુ વ્રણસંરોહો ભવતિ| દૃઢાનાં સ્થિરબહુમાંસત્વાચ્છસ્ત્રમવચાર્યમાણં સિરાસ્નાય્વાદીન્ ન પ્રાપ્નોતિ| પ્રાણવતાં વેદનાહારવિહારયન્ત્રણાદિભિર્ન ગ્લાનિઃ| સત્ત્વવતાં દારુણૈરપિ ક્રિયાવિશેષૈર્ન વ્યથા ભવતિ| આત્મવતાં સુનિયમિતાહારવિહારાદિભિરુપદેશૈર્નાન્યથા ભવતિ| દીપ્તગ્નીનામપ્રક્લિન્નદેહત્વાત્| પ્રકૃતિતશ્ચાપ્રક્લેદિશરીરાણાં તદ્વિધયોશ્ચ દેશકાલયોરાસ્રાવદૌર્ગન્ધ્યાભાવાદાશુ વિશુદ્ધેન માંસેનાનુપદ્રવમાપૂરણમ્||૨૩||
वयस्थानां दृढानां प्राणवतां सत्त्ववतामात्मवतां दीप्ताग्नीनां च व्रणाः सुचिकित्स्याः| तत्र वयस्थानां प्रत्यग्रधातुत्वादाशु व्रणसंरोहो भवति| दृढानां स्थिरबहुमांसत्वाच्छस्त्रमवचार्यमाणं सिरास्नाय्वादीन् न प्राप्नोति| प्राणवतां वेदनाहारविहारयन्त्रणादिभिर्न ग्लानिः| सत्त्ववतां दारुणैरपि क्रियाविशेषैर्न व्यथा भवति| आत्मवतां सुनियमिताहारविहारादिभिरुपदेशैर्नान्यथा भवति| दीप्तग्नीनामप्रक्लिन्नदेहत्वात्| प्रकृतितश्चाप्रक्लेदिशरीराणां तद्विधयोश्च देशकालयोरास्रावदौर्गन्ध्याभावादाशु विशुद्धेन मांसेनानुपद्रवमापूरणम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRuddhAdInAM vraNAnAM duScikistyatvantatra hetuSca (24) · Śloka 24
એત એવ ગુણા વૃદ્ધકૃશાલ્પપ્રાણાભીરુમન્દાગ્નિપ્રક્લેદિદેહદેશકાલેષુ વિપરીતાઃ શિષ્યોપનયનીયં ચેક્ષેત||૨૪||
एत एव गुणा वृद्धकृशाल्पप्राणाभीरुमन्दाग्निप्रक्लेदिदेहदेशकालेषु विपरीताः शिष्योपनयनीयं चेक्षेत||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana suKaropaNIyAH duHKaropaNIyASca vraNAH (25) · Śloka 25
તથા સ્ફિક્પાયુપ્રજનનલલાટગણ્ડૌષ્ઠપૃષ્ઠકર્ણફલકોશોદરજત્રુમુખાભ્યન્તરસ્થાઃ સુખરોપણીયાઃ| વિપરીતાસ્ત્વક્ષિદન્તનાસાઽપાઙ્ગશ્રોત્રનાભિજઠરસેવનીનિતમ્બપાર્શ્વકુક્ષિવક્ષઃકક્ષાસ્તનસન્ધિભાગગતાઃ| સફેનપૂયરક્તાનિલવાહિનોન્તઃશલ્યાશ્ચાધોભાગાચ્ચોર્ધ્વભાગનિર્વમના રોમાન્તોપનખમર્મજઙ્ઘાસ્થિઘ્રાણાશ્રિતાશ્ચ| ભગન્દરશ્ચાન્તર્મુખઃ સેવનીકટ્યસ્થિસંશ્રિતઃ| અપિ ચ-કુષ્ઠિનાં વિષજુષ્ટાનાં શોષિણાં મધુમેહિનામ્| વ્રણાઃ કૃચ્છ્રેણ સિધ્યન્તિ યેષાઞ્ચ સ્યુર્વ્રણે વ્રણાઃ||૨૫||
तथा स्फिक्पायुप्रजननललाटगण्डौष्ठपृष्ठकर्णफलकोशोदरजत्रुमुखाभ्यन्तरस्थाः सुखरोपणीयाः| विपरीतास्त्वक्षिदन्तनासाऽपाङ्गश्रोत्रनाभिजठरसेवनीनितम्बपार्श्वकुक्षिवक्षःकक्षास्तनसन्धिभागगताः| सफेनपूयरक्तानिलवाहिनोन्तःशल्याश्चाधोभागाच्चोर्ध्वभागनिर्वमना रोमान्तोपनखमर्मजङ्घास्थिघ्राणाश्रिताश्च| भगन्दरश्चान्तर्मुखः सेवनीकट्यस्थिसंश्रितः| अपि च-कुष्ठिनां विषजुष्टानां शोषिणां मधुमेहिनाम्| व्रणाः कृच्छ्रेण सिध्यन्ति येषाञ्च स्युर्व्रणे व्रणाः||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yApyavraNAH (26) · Śloka 26
યાપ્યાસ્ત્વવપાટિકા નિરુદ્ધમણિરુદ્ધગુદવ્રણગ્રન્થિપ્રભૃતયઃ સર્વાસ્થિક્ષતં ચ||૨૬||
याप्यास्त्ववपाटिका निरुद्धमणिरुद्धगुदव्रणग्रन्थिप्रभृतयः सर्वास्थिक्षतं च||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asAdhyavraNAH (27) · Śloka 27
અસાધ્યાઃ પુનર્માંસપિણ્ડવદુદ્ગતાઃ પ્રસેકિનોન્તઃપૂયા વેદનાવન્તશ્ચ પાયુવદુદ્ધૃત્તૌષ્ઠાઃ કઠિના ગોશ્રૃઙ્ગવદુન્નતમાંસપ્રરોહા દુષ્ટશોણિતાસ્રાવિણસ્તનુપિચ્છલાસ્રાવસ્રાવિણો વા મધ્યોન્નતાઃ સમવસન્નસુષિરપર્યન્તાઃ શણતૂલવત્સ્નાયુજાલવન્તો દુર્દર્શના મેદોમજ્જવસામસ્તુલુઙ્ગસ્રાવિણશ્ચ દોષસમુત્થાઃ પીતાસિતા મૂત્રપુરીષવાતવાહિનશ્ચ કોષ્ઠસ્થાઃ રક્તાર્શયજાશ્ચ ક્ષારોદકસમાસ્રાવાઃ તથાઽઽમાશયજાઃ કલાયામ્ભોનિભાસ્રાવાઃ પક્વાશયજશ્ચ તથાપુલાકોદકમિવ સ્રવન્તઃ ક્ષીણમાંસાનાં ચ સર્વતોગતયસ્ત્વણુમુખમાંસબુદ્બુદવન્તઃ સશ્બ્દવાતવાહિનશ્ચ શિરઃકણ્ઠસ્થાઃ વિસર્પજ્વરપિપાસારોચકાઽવિપાકકાસશ્વાસાતીસારચ્છર્દિયુક્તાઃ ભિન્ને ચ શિરઃકપાલે યત્ર મસ્તુલુઙ્ગદર્શનં ત્રિદોષલિઙ્ગપ્રાદુર્ભાવો વા સ્યાદિતિ| ભવતિ ચાત્ર- સ્નાયુક્લેદાત્સિરાચ્છેદાદ્ગામ્ભીર્યાત્કૃમિભક્ષણાત્| અસ્થિભેદાત્ સશલ્યત્વાત્ સવિષત્વાદતર્કિતાત્| મિથ્યાબન્ધાદતિસ્નેહાદ્રૌક્ષ્યાદ્રોમાદિઘટ્ટનાત્| ક્ષોભાદશુદ્ધકોષ્ઠત્વાત્સૌહિત્યાદતિકર્શનાત્| મદ્યપાનાદ્દિવાસ્વપ્નાદ્વા યામાદ્રાત્રિજાગરાત્| વ્રણો મિથ્યોપચારાચ્ચ નૈવ સાધ્યોઽપિ સિધ્યતિ||૨૭||
असाध्याः पुनर्मांसपिण्डवदुद्गताः प्रसेकिनोन्तःपूया वेदनावन्तश्च पायुवदुद्धृत्तौष्ठाः कठिना गोश्रृङ्गवदुन्नतमांसप्ररोहा दुष्टशोणितास्राविणस्तनुपिच्छलास्रावस्राविणो वा मध्योन्नताः समवसन्नसुषिरपर्यन्ताः शणतूलवत्स्नायुजालवन्तो दुर्दर्शना मेदोमज्जवसामस्तुलुङ्गस्राविणश्च दोषसमुत्थाः पीतासिता मूत्रपुरीषवातवाहिनश्च कोष्ठस्थाः रक्तार्शयजाश्च क्षारोदकसमास्रावाः तथाऽऽमाशयजाः कलायाम्भोनिभास्रावाः पक्वाशयजश्च तथापुलाकोदकमिव स्रवन्तः क्षीणमांसानां च सर्वतोगतयस्त्वणुमुखमांसबुद्बुदवन्तः सश्ब्दवातवाहिनश्च शिरःकण्ठस्थाः विसर्पज्वरपिपासारोचकाऽविपाककासश्वासातीसारच्छर्दियुक्ताः भिन्ने च शिरःकपाले यत्र मस्तुलुङ्गदर्शनं त्रिदोषलिङ्गप्रादुर्भावो वा स्यादिति| भवति चात्र- स्नायुक्लेदात्सिराच्छेदाद्गाम्भीर्यात्कृमिभक्षणात्| अस्थिभेदात् सशल्यत्वात् सविषत्वादतर्कितात्| मिथ्याबन्धादतिस्नेहाद्रौक्ष्याद्रोमादिघट्टनात्| क्षोभादशुद्धकोष्ठत्वात्सौहित्यादतिकर्शनात्| मद्यपानाद्दिवास्वप्नाद्वा यामाद्रात्रिजागरात्| व्रणो मिथ्योपचाराच्च नैव साध्योऽपि सिध्यति||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rohadravaNalakShaNam (28-29) · Śloka 29
કપોતવર્ણપ્રતિમા યસ્યાન્તાઃ ક્લેદવર્જિતાઃ| સ્થિરાશ્ચ પિટકાવન્તો રોહતીતિ તમાદિશેત્||૨૮|| ઇતિ વૈદ્યપતિસિંહગુપ્તસ્ય સૂનોર્વાગ્ભટસ્ય કૃતાવષ્ટાઙ્ગસંગ્રહસંહિતાયામુત્તરતન્ત્રે વ્રણવિભક્તિપરિજ્ઞાનીયો નામૈકોનત્રિંશોઽધ્યાયઃ||૨૯||
कपोतवर्णप्रतिमा यस्यान्ताः क्लेदवर्जिताः| स्थिराश्च पिटकावन्तो रोहतीति तमादिशेत्||२८|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे व्रणविभक्तिपरिज्ञानीयो नामैकोनत्रिंशोऽध्यायः||२९||
🔊 Audio coming soon