Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
athātaḥ pannarūpīyamindriyaṁ vyākhyāsyāmaḥ||1|| iti ha smāha bhagavānātrēyaḥ||2||
View original
अथातः पन्नरूपीयमिन्द्रियं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
7. pannarūpīyamindriyam
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
dr̥ṣṭyāṁ yasya vijānīyāt pannarūpāṁ kumārikām| praticchāyāmayīmakṣṇōrnainamicchēccikitsitum||3||
View original
दृष्ट्यां यस्य विजानीयात् पन्नरूपां कुमारिकाम्| प्रतिच्छायामयीमक्ष्णोर्नैनमिच्छेच्चिकित्सितुम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
jyōtsnāyāmātapē dīpē salilādarśayōrapi| aṅgēṣu vikr̥tā yasya cchāyā prētastathaiva saḥ||4||
View original
ज्योत्स्नायामातपे दीपे सलिलादर्शयोरपि| अङ्गेषु विकृता यस्य च्छाया प्रेतस्तथैव सः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5-6) · Śloka 6
chinnā bhinnā''kulā cchāyā hīnā vā'pyadhikā'pi vā| naṣṭā tanvī dvidhā cchinnā vikr̥tā viśirā ca yā||5|| ētāścānyāśca yāḥ kāścit praticchāyā vigarhitāḥ| sarvā mumūrṣatāṁ jñēyā na cēllakṣyanimittajāḥ||6||
View original
छिन्ना भिन्नाऽऽकुला च्छाया हीना वाऽप्यधिकाऽपि वा| नष्टा तन्वी द्विधा च्छिन्ना विकृता विशिरा च या||५|| एताश्चान्याश्च याः काश्चित् प्रतिच्छाया विगर्हिताः| सर्वा मुमूर्षतां ज्ञेया न चेल्लक्ष्यनिमित्तजाः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
saṁsthānēna pramāṇēna varṇēna prabhayā tathā| chāyā vivartatē yasya svasthō'pi prēta ēva saḥ||7||
View original
संस्थानेन प्रमाणेन वर्णेन प्रभया तथा| छाया विवर्तते यस्य स्वस्थोऽपि प्रेत एव सः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (8-9) · Śloka 9
saṁsthānamākr̥tirjñēyā suṣamā viṣamā ca sā| madhyamalpaṁ mahaccōktaṁ pramāṇaṁ trividhaṁ nr̥ṇām||8|| pratipramāṇasaṁsthānā jalādarśātapādiṣu| chāyā yā sā praticchāyā cchāyā varṇaprabhāśrayā||9||
View original
संस्थानमाकृतिर्ज्ञेया सुषमा विषमा च सा| मध्यमल्पं महच्चोक्तं प्रमाणं त्रिविधं नृणाम्||८|| प्रतिप्रमाणसंस्थाना जलादर्शातपादिषु| छाया या सा प्रतिच्छाया च्छाया वर्णप्रभाश्रया||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (10-13) · Śloka 13
khādīnāṁ pañca pañcānāṁ chāyā vividhalakṣaṇāḥ| nābhasī nirmalā nīlā sasnēhā saprabhēva ca||10|| rūkṣā śyāvāruṇā yā tu vāyavī sā hataprabhā| viśuddharaktā tvāgnēyī dīptābhā darśanapriyā||11|| śuddhavaidūryavimalā susnigdhā cāmbhasī matā| sthirā snigdhā ghanā ślakṣṇā śyāmā śvētā ca pārthivī||12|| vāyavī garhitā tvāsāṁ catasraḥ syuḥ sukhōdayāḥ | vāyavī tu vināśāya klēśāya mahatē'pi vā||13||
View original
खादीनां पञ्च पञ्चानां छाया विविधलक्षणाः| नाभसी निर्मला नीला सस्नेहा सप्रभेव च||१०|| रूक्षा श्यावारुणा या तु वायवी सा हतप्रभा| विशुद्धरक्ता त्वाग्नेयी दीप्ताभा दर्शनप्रिया||११|| शुद्धवैदूर्यविमला सुस्निग्धा चाम्भसी मता| स्थिरा स्निग्धा घना श्लक्ष्णा श्यामा श्वेता च पार्थिवी||१२|| वायवी गर्हिता त्वासां चतस्रः स्युः सुखोदयाः | वायवी तु विनाशाय क्लेशाय महतेऽपि वा||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (14-15) · Śloka 15
syāttaijasī prabhā sarvā sā tu saptavidhā smr̥tā| raktā pītā sitā śyāvā haritā pāṇḍurā'sitā||14|| tāsāṁ yāḥ syurvikāsinyaḥ snigdhāśca vipulāśca yāḥ| tāḥ śubhā rūkṣamalināḥ saṅkṣiptāścāśubhōdayāḥ ||15||
View original
स्यात्तैजसी प्रभा सर्वा सा तु सप्तविधा स्मृता| रक्ता पीता सिता श्यावा हरिता पाण्डुराऽसिता||१४|| तासां याः स्युर्विकासिन्यः स्निग्धाश्च विपुलाश्च याः| ताः शुभा रूक्षमलिनाः सङ्क्षिप्ताश्चाशुभोदयाः ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (16-17) · Śloka 17
varṇamākrāmati cchāyā bhāstu varṇaprakāśinī| āsannā lakṣyatē cchāyā bhāḥ prakr̥ṣṭā prakāśatē||16|| nācchāyō nāprabhaḥ kaścidviśēṣāścihnayanti tu| nr̥ṇāṁ śubhāśubhōtpattiṁ kālē chāyāprabhāśrayāḥ||17||
View original
वर्णमाक्रामति च्छाया भास्तु वर्णप्रकाशिनी| आसन्ना लक्ष्यते च्छाया भाः प्रकृष्टा प्रकाशते||१६|| नाच्छायो नाप्रभः कश्चिद्विशेषाश्चिह्नयन्ति तु| नृणां शुभाशुभोत्पत्तिं काले छायाप्रभाश्रयाः||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (18-20) · Śloka 20
kāmalā'kṣṇōrmukhaṁ pūrṇaṁ śaṅkhayōrmuktamāṁsatā| santrāsaścōṣṇagātratvaṁ yasya taṁ parivarjayēt||18|| utthāpyamānaḥ śayanāt pramōhaṁ yāti yō naraḥ| muhurmuhurna saptāhaṁ sa jīvati vikatthanaḥ ||19|| saṁsr̥ṣṭā vyādhayō yasya pratilōmānulōmagāḥ| vyāpannā grahaṇī prāyaḥ sō'rdhamāsaṁ na jīvati||20||
View original
कामलाऽक्ष्णोर्मुखं पूर्णं शङ्खयोर्मुक्तमांसता| सन्त्रासश्चोष्णगात्रत्वं यस्य तं परिवर्जयेत्||१८|| उत्थाप्यमानः शयनात् प्रमोहं याति यो नरः| मुहुर्मुहुर्न सप्ताहं स जीवति विकत्थनः ||१९|| संसृष्टा व्याधयो यस्य प्रतिलोमानुलोमगाः| व्यापन्ना ग्रहणी प्रायः सोऽर्धमासं न जीवति||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (21-26) · Śloka 26
uparuddhasya rōgēṇa karśitasyālpamaśnataḥ| bahu mūtrapurīṣaṁ syādyasya taṁ parivarjayēt||21|| durbalō bahu bhuṅktē yaḥ prāgbhuktādannamāturaḥ | alpamūtrapurīṣaśca yathā prētastathaiva saḥ||22|| iṣṭaṁ ca guṇasampannamannamaśnāti yō naraḥ| śaśvacca balavarṇābhyāṁ hīyatē na sa jīvati||23|| prakūjati praśvasiti śithilaṁ cātisāryatē| balahīnaḥ pipāsārtaḥ śuṣkāsyō na sa jīvati||24|| hrasvaṁ ca yaḥ praśvasiti vyāviddhaṁ spandatē ca yaḥ| mr̥tamēva tamātrēyō vyācacakṣē punarvasuḥ||25|| ūrdhvaṁ ca yaḥ praśvasiti ślēṣmaṇā cābhibhūyatē| hīnavarṇabalāhārō yō narō na sa jīvati||26||
View original
उपरुद्धस्य रोगेण कर्शितस्याल्पमश्नतः| बहु मूत्रपुरीषं स्याद्यस्य तं परिवर्जयेत्||२१|| दुर्बलो बहु भुङ्क्ते यः प्राग्भुक्तादन्नमातुरः | अल्पमूत्रपुरीषश्च यथा प्रेतस्तथैव सः||२२|| इष्टं च गुणसम्पन्नमन्नमश्नाति यो नरः| शश्वच्च बलवर्णाभ्यां हीयते न स जीवति||२३|| प्रकूजति प्रश्वसिति शिथिलं चातिसार्यते| बलहीनः पिपासार्तः शुष्कास्यो न स जीवति||२४|| ह्रस्वं च यः प्रश्वसिति व्याविद्धं स्पन्दते च यः| मृतमेव तमात्रेयो व्याचचक्षे पुनर्वसुः||२५|| ऊर्ध्वं च यः प्रश्वसिति श्लेष्मणा चाभिभूयते| हीनवर्णबलाहारो यो नरो न स जीवति||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (27-32) · Śloka 32
ūrdhvāgrē nayanē yasya manyē cāratakampanē| balahīnaḥ pipāsārtaḥ śuṣkāsyō na sa jīvati||27|| yasya gaṇḍāvupacitau jvarakāsau ca dāruṇau| śūlī pradvēṣṭi cāpyannaṁ tasmin karma na sidhyati||28|| vyāvr̥ttamūrdhajihvāsyō bhruvau yasya ca vicyutē| kaṇṭakaiścācitā jihvā yathā prētastathaiva saḥ||29|| śēphaścātyarthamutsiktaṁ niḥsr̥tau vr̥ṣaṇau bhr̥śam| ataścaiva viparyāsō vikr̥tyā prētalakṣaṇam||30|| nicitaṁ yasya māṁsaṁ syāttvagasthiṣvēva dr̥śyatē| kṣīṇasyānaśnatastasya māsamāyuḥ paraṁ bhavēt||31|| tatra ślōkaḥ- idaṁ liṅgamariṣṭākhyamanēkamabhijajñivān| āyurvēdavidityākhyāṁ labhatē kuśalō janaḥ||32||
View original
ऊर्ध्वाग्रे नयने यस्य मन्ये चारतकम्पने| बलहीनः पिपासार्तः शुष्कास्यो न स जीवति||२७|| यस्य गण्डावुपचितौ ज्वरकासौ च दारुणौ| शूली प्रद्वेष्टि चाप्यन्नं तस्मिन् कर्म न सिध्यति||२८|| व्यावृत्तमूर्धजिह्वास्यो भ्रुवौ यस्य च विच्युते| कण्टकैश्चाचिता जिह्वा यथा प्रेतस्तथैव सः||२९|| शेफश्चात्यर्थमुत्सिक्तं निःसृतौ वृषणौ भृशम्| अतश्चैव विपर्यासो विकृत्या प्रेतलक्षणम्||३०|| निचितं यस्य मांसं स्यात्त्वगस्थिष्वेव दृश्यते| क्षीणस्यानश्नतस्तस्य मासमायुः परं भवेत्||३१|| तत्र श्लोकः- इदं लिङ्गमरिष्टाख्यमनेकमभिजज्ञिवान्| आयुर्वेदविदित्याख्यां लभते कुशलो जनः||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 7
ityagnivēśakr̥tē tantrē carakapratisaṁskr̥tē indriyasthānē pannarūpīyamindriyaṁ nāma saptamō'dhyāyaḥ||7||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते इन्द्रियस्थाने पन्नरूपीयमिन्द्रियं नाम सप्तमोऽध्यायः||७||
🔊 Audio coming soon