Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3
ਅਥਾਤਃ ਪੁਸ੍ਪਿਤਕਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਹ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨|| ਪੁਸ੍ਪਂ ਯਥਾ ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਂ ਫਲਸ੍ਯੇਹ ਭਵਿਸ੍ਯਤਃ| ਤਥਾ ਲਿਙ੍ਗਮਰਿਸ੍ਟਾਖ੍ਯਂ ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਂ ਮਰਿਸ੍ਯਤਃ||੩||
अथातः पुष्पितकमिन्द्रियं व्याख्यास्यामह||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२|| पुष्पं यथा पूर्वरूपं फलस्येह भविष्यतः| तथा लिङ्गमरिष्टाख्यं पूर्वरूपं मरिष्यतः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2 (4-5) · Śloka 5
ਅਪ੍ਯੇਵਂ ਤੁ ਭਵੇਤ੍ ਪੁਸ੍ਪਂ ਫਲੇਨਾਨਨੁਬਨ੍ਧਿ ਯਤ੍| ਫਲਂ ਚਾਪਿ ਭਵੇਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਯਸ੍ਯ ਪੁਸ੍ਪਂ ਨ ਪੂਰ੍ਵਜਮ੍ ||੪|| ਨ ਤ੍ਵਰਿਸ੍ਟਸ੍ਯ ਜਾਤਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ੋਸ੍ਤਿ ਮਰਣਾਦਤੇ| ਮਰਣਂ ਚਾਪਿ ਤਨ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਯਨ੍ਨਾਰਿਸ੍ਟਪੁਰਃਸਰਮ੍||੫||
अप्येवं तु भवेत् पुष्पं फलेनाननुबन्धि यत्| फलं चापि भवेत् किञ्चिद्यस्य पुष्पं न पूर्वजम् ||४|| न त्वरिष्टस्य जातस्य नाशोऽस्ति मरणादृते| मरणं चापि तन्नास्ति यन्नारिष्टपुरःसरम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (6) · Śloka 6
ਮਿਥ੍ਯਾਦਸ੍ਟਮਰਿਸ੍ਟਾਭਮਨਰਿਸ੍ਟਮਜਾਨਤਾ| ਅਰਿਸ੍ਟਂ ਵਾਪ੍ਯਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਮੇਤਤ੍ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪਰਾਧਜਮ੍||੬||
मिथ्यादृष्टमरिष्टाभमनरिष्टमजानता| अरिष्टं वाऽप्यसम्बुद्धमेतत् प्रज्ञापराधजम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7) · Śloka 7
ਜ੍ਞਾਨਸਮ੍ਬੋਧਨਾਰ੍ਥਂ ਤੁ ਲਿਙ੍ਗੈਰ੍ਮਰਣਪੂਰ੍ਵਜੈਃ| ਪੁਸ੍ਪਿਤਾਨੁਪਦੇਕ੍ਸ੍ਯਾਮੋ ਨਰਾਨ੍ ਬਹੁਵਿਧੈਰ੍ਬਹੂਨ੍ ||੭||
ज्ञानसम्बोधनार्थं तु लिङ्गैर्मरणपूर्वजैः| पुष्पितानुपदेक्ष्यामो नरान् बहुविधैर्बहून् ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (8-16) · Śloka 17
ਨਾਨਾਪੁਸ੍ਪੋਪਮੋ ਗਨ੍ਧੋ ਯਸ੍ਯ ਭਾਤਿ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍| ਪੁਸ੍ਪਿਤਸ੍ਯ ਵਨਸ੍ਯੇਵ ਨਾਨਾਦ੍ਰੁਮਲਤਾਵਤਃ||੮|| ਤਮਾਹੁਃ ਪੁਸ੍ਪਿਤਂ ਧੀਰਾ ਨਰਂ ਮਰਣਲਕ੍ਸਣੈਃ| ਸ ਨਾ ਸਂਵਤ੍ਸਰਾਦ੍ਦੇਹਂ ਜਹਾਤੀਤਿ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਃ||੯|| ਏਵਮੇਕੈਕਸ਼ਃ ਪੁਸ੍ਪੈਰ੍ਯਸ੍ਯ ਗਨ੍ਧਃ ਸਮੋ ਭਵੇਤ੍| ਇਸ੍ਟੈਰ੍ਵਾ ਯਦਿ ਵਾਨਿਸ੍ਟੈਃ ਸ ਚ ਪੁਸ੍ਪਿਤ ਉਚ੍ਯਤੇ||੧੦|| ਸਮਾਸੇਨਾਸ਼ੁਭਾਨ੍ ਗਨ੍ਧਾਨੇਕਤ੍ਵੇਨਾਥਵਾ ਪੁਨਃ| ਆਜਿਘ੍ਰੇਦ੍ਯਸ੍ਯ ਗਾਤ੍ਰੇਸੁ ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ ਪੁਸ੍ਪਿਤਂ ਭਿਸਕ੍||੧੧|| ਆਪ੍ਲੁਤਾਨਾਪ੍ਲੁਤੇ ਕਾਯੇ ਯਸ੍ਯ ਗਨ੍ਧਾਃ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਾਃ| ਵ੍ਯਤ੍ਯਾਸੇਨਾਨਿਮਿਤ੍ਤਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਸ ਚ ਪੁਸ੍ਪਿਤ ਉਚ੍ਯਤੇ||੧੨|| ਤਦ੍ਯਥਾ- ਚਨ੍ਦਨਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਤਗਰਾਗੁਰੁਣੀ ਮਧੁ| ਮਾਲ੍ਯਂ ਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸੇ ਚ ਮਤਾਨਿ ਕੁਣਪਾਨਿ ਚ||੧੩|| ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਵਿਵਿਧਾਤ੍ਮਾਨੋ ਗਨ੍ਧਾ ਵਿਵਿਧਯੋਨਯਃ| ਤੇਪ੍ਯਨੇਨਾਨੁਮਾਨੇਨ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਵਿਕਤਿਂ ਗਤਾਃ||੧੪|| ਇਦਂ ਚਾਪ੍ਯਤਿਦੇਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਲਕ੍ਸਣਂ ਗਨ੍ਧਸਂਸ਼੍ਰਯਮ੍| ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮੋ ਯਦਭਿਜ੍ਞਾਯ ਭਿਸਙ੍ਮਰਣਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍||੧੫|| ਵਿਯੋਨਿਰ੍ਵਿਦੁਰੋ ਗਨ੍ਧੋ ਯਸ੍ਯ ਗਾਤ੍ਰੇਸੁ ਜਾਯਤੇ| ਇਸ੍ਟੋ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾਨਿਸ੍ਟੋ ਨ ਸ ਜੀਵਤਿ ਤਾਂ ਸਮਾਮ੍||੧੬|| ਏਤਾਵਦ੍ਗਨ੍ਧਵਿਜ੍ਞਾਨਂ,...|੧੭|
नानापुष्पोपमो गन्धो यस्य भाति दिवानिशम्| पुष्पितस्य वनस्येव नानाद्रुमलतावतः||८|| तमाहुः पुष्पितं धीरा नरं मरणलक्षणैः| स ना संवत्सराद्देहं जहातीति विनिश्चयः||९|| एवमेकैकशः पुष्पैर्यस्य गन्धः समो भवेत्| इष्टैर्वा यदि वाऽनिष्टैः स च पुष्पित उच्यते||१०|| समासेनाशुभान् गन्धानेकत्वेनाथवा पुनः| आजिघ्रेद्यस्य गात्रेषु तं विद्यात् पुष्पितं भिषक्||११|| आप्लुतानाप्लुते काये यस्य गन्धाः शुभाशुभाः| व्यत्यासेनानिमित्ताः स्युः स च पुष्पित उच्यते||१२|| तद्यथा- चन्दनं कुष्ठं तगरागुरुणी मधु| माल्यं मूत्रपुरीषे च मृतानि कुणपानि च||१३|| ये चान्ये विविधात्मानो गन्धा विविधयोनयः| तेऽप्यनेनानुमानेन विज्ञेया विकृतिं गताः||१४|| इदं चाप्यतिदेशार्थं लक्षणं गन्धसंश्रयम्| वक्ष्यामो यदभिज्ञाय भिषङ्मरणमादिशेत्||१५|| वियोनिर्विदुरो गन्धो यस्य गात्रेषु जायते| इष्टो वा यदि वाऽनिष्टो न स जीवति तां समाम्||१६|| एतावद्गन्धविज्ञानं,...|१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (17-22) · Śloka 22
...ਰਸਜ੍ਞਾਨਮਤਃ ਪਰਮ੍| ਆਤੁਰਾਣਾਂ ਸ਼ਰੀਰੇਸੁ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍||੧੭|| ਯੋ ਰਸਃ ਪ੍ਰਕਤਿਸ੍ਥਾਨਾਂ ਨਰਾਣਾਂ ਦੇਹਸਮ੍ਭਵਃ| ਸ ਏਸਾਂ ਚਰਮੇ ਕਾਲੇ ਵਿਕਾਰਂ ਭਜਤੇ ਦ੍ਵਯਮ੍||੧੮|| ਕਸ਼੍ਚਿਦੇਵਾਸ੍ਯਵੈਰਸ੍ਯਮਤ੍ਯਰ੍ਥਮੁਪਪਦ੍ਯਤੇ| ਸ੍ਵਾਦੁਤ੍ਵਮਪਰਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਿਪੁਲਂ ਭਜਤੇ ਰਸਃ||੧੯|| ਤਮਨੇਨਾਨੁਮਾਨੇਨ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਕਤਿਮਾਗਤਮ੍| ਮਨੁਸ੍ਯੋ ਹਿ ਮਨੁਸ੍ਯਸ੍ਯ ਕਥਂ ਰਸਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍||੨੦|| ਮਕ੍ਸਿਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਯੂਕਾਸ਼੍ਚ ਦਂਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਮਸ਼ਕੈਃ ਸਹ| ਵਿਰਸਾਦਪਸਰ੍ਪਨ੍ਤਿ ਜਨ੍ਤੋਃ ਕਾਯਾਨ੍ਮੁਮੂਰ੍ਸਤਃ||੨੧|| ਅਤ੍ਯਰ੍ਥਰਸਿਕਂ ਕਾਯਂ ਕਾਲਪਕ੍ਵਸ੍ਯ ਮਕ੍ਸਿਕਾਃ| ਅਪਿ ਸ੍ਨਾਤਾਨੁਲਿਪ੍ਤਸ੍ਯ ਭਸ਼ਮਾਯਾਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ||੨੨||
...रसज्ञानमतः परम्| आतुराणां शरीरेषु वक्ष्यते विधिपूर्वकम्||१७|| यो रसः प्रकृतिस्थानां नराणां देहसम्भवः| स एषां चरमे काले विकारं भजते द्वयम्||१८|| कश्चिदेवास्यवैरस्यमत्यर्थमुपपद्यते| स्वादुत्वमपरश्चापि विपुलं भजते रसः||१९|| तमनेनानुमानेन विद्याद्विकृतिमागतम्| मनुष्यो हि मनुष्यस्य कथं रसमवाप्नुयात्||२०|| मक्षिकाश्चैव यूकाश्च दंशाश्च मशकैः सह| विरसादपसर्पन्ति जन्तोः कायान्मुमूर्षतः||२१|| अत्यर्थरसिकं कायं कालपक्वस्य मक्षिकाः| अपि स्नातानुलिप्तस्य भृशमायान्ति सर्वशः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (23) · Śloka 23
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਃ- ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨ ਮਯੋਕ੍ਤਾਨਿ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਰਸਗਨ੍ਧਯੋਃ| ਪੁਸ੍ਪਿਤਸ੍ਯ ਨਰਸ੍ਯੈਤਤ੍ਫਲਂ ਮਰਣਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍||੨੩||
तत्र श्लोकः- सामान्येन मयोक्तानि लिङ्गानि रसगन्धयोः| पुष्पितस्य नरस्यैतत्फलं मरणमादिशेत्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 2
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਥਾਨੇ ਪੁਸ੍ਪਿਤਕਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते इन्द्रियस्थाने पुष्पितकमिन्द्रियं नाम द्वितीयोऽध्यायः||२||
🔊 Audio coming soon