2. apāmārgataṇḍulīyō'dhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-6) · Śloka 6

અથાતોઽપામાર્ગતણ્ડુલીયમધ્યાયં વ્યાખ્યાસ્યામઃ||૧|| ઇતિ હ સ્માહ ભગવાનાત્રેયઃ||૨|| અપામાર્ગસ્ય બીજાનિ પિપ્પલીર્મરિચાનિ ચ| વિડઙ્ગાન્યથ શિગ્રૂણિ સર્ષપાંસ્તુમ્બુરૂણિ ચ||૩|| અજાજીં ચાજગન્ધાં ચ પીલૂન્યેલાં હરેણુકામ્| પૃથ્વીકાં સુરસાં શ્વેતાં કુઠેરકફણિજ્ઝકૌ||૪|| શિરીષબીજં લશુનં હરિદ્રે લવણદ્વયમ્| જ્યોતિષ્મતીં નાગરં ચ દદ્યાચ્છીર્ષવિરેચને||૫|| ગૌરવે શિરસઃ શૂલે પીનસેઽર્ધાવભેદકે| ક્રિમિવ્યાધાવપસ્મારે ઘ્રાણનાશે પ્રમોહકે||૬||

Adhikarana 2 (7-8) · Śloka 8

મદનં મધુકં નિમ્બં જીમૂતં કૃતવેધનમ્| પિપ્પલીકુટજેક્ષ્વાકૂણ્યેલાં ધામાર્ગવાણિ ચ||૭|| ઉપસ્થિતે શ્લેષ્મપિત્તે વ્યાધાવામાશયાશ્રયે| વમનાર્થં પ્રયુઞ્જીત ભિષગ્દેહમદૂષયન્||૮||

Adhikarana 3 (9-10) · Śloka 10

ત્રિવૃતાં ત્રિફલાં દન્તીં નીલિનીં સપ્તલાં વચામ્| કમ્પિલ્લકં ગવાક્ષીં ચ ક્ષીરિણીમુદકીર્યકામ્||૯|| પીલૂન્યારગ્વધં દ્રાક્ષાં દ્રવન્તીં નિચુલાનિ ચ| પક્વાશયગતે દોષે વિરેકાર્થં પ્રયોજયેત્||૧૦||

Adhikarana 4 (11-14) · Śloka 14

પાટલાં ચાગ્નિમન્થં ચ બિલ્વં શ્યોનાકમેવ ચ| કાશ્મર્યં શાલપર્ણીં ચ પૃશ્નિપર્ણીં નિદિગ્ધિકામ્||૧૧|| બલાં શ્વદંષ્ટ્રાં બૃહતીમેરણ્ડં સપુનર્નવમ્| યવાન્ કુલત્થાન્ કોલાનિ ગુડૂચીં મદનાનિ ચ||૧૨|| પલાશં કત્તૃણં ચૈવ સ્નેહાંશ્ચ લવણાનિ ચ| ઉદાવર્તે વિબન્ધેષુ યુઞ્જ્યાદાસ્થાપનેષુ ચ||૧૩|| અત એવૌષધગણાત્ સઙ્કલ્પ્યમનુવાસનમ્| મારુતઘ્નમિતિ પ્રોક્તઃ સઙ્ગ્રહઃ પાઞ્ચકર્મિકઃ||૧૪||

Adhikarana 5 (15) · Śloka 15

તાન્યુપસ્થિતદોષાણાં સ્નેહસ્વેદોપપાદનૈઃ| પઞ્ચકર્માણિ કુર્વીત માત્રાકાલૌ વિચારયન્||૧૫||

Adhikarana 6 (16) · Śloka 16

માત્રાકાલાશ્રયા યુક્તિઃ, સિદ્ધિર્યુક્તૌ પ્રતિષ્ઠિતા| તિષ્ઠત્યુપરિ યુક્તિજ્ઞો દ્રવ્યજ્ઞાનવતાં સદા||૧૬||

Adhikarana 7 (17) · Śloka 17

અત ઊર્ધ્વં પ્રવક્ષ્યામિ યવાગૂર્વિવિધૌષધાઃ| વિવિધાનાં વિકારાણાં તત્સાધ્યાનાં નિવૃત્તયે||૧૭||

Adhikarana 8 (18-33) · Śloka 33

પિપ્પલીપિપ્પલીમૂલચવ્યચિત્રકનાગરૈઃ| યવાગૂર્દીપનીયા સ્યાચ્છૂલઘ્ની ચોપસાધિતા||૧૮|| દધિત્થબિલ્વચાઙ્ગેરીતક્રદાડિમસાધિતા| પાચની ગ્રાહિણી, પેયા સવાતે પાઞ્ચમૂલિકી||૧૯|| શાલપર્ણીબલાબિલ્વૈઃ પૃશ્નિપર્ણ્યા ચ સાધિતા| દાડિમામ્લા હિતા પેયા પિત્તશ્લેષ્માતિસારિણામ્||૨૦|| પયસ્યર્ધોદકે ચ્છાગે હ્રીવેરોત્પલનાગરૈઃ| પેયા રક્તાતિસારઘ્ની પૃશ્નિપર્ણ્યા ચ સાધિતા||૨૧|| દદ્યાત્ સાતિવિષાં પેયાં સામે સામ્લાં સનાગરામ્| શ્વદંષ્ટ્રાકણ્ટકારીભ્યાં મૂત્રકૃચ્છ્રે સફાણિતામ્||૨૨|| વિડઙ્ગપિપ્પલીમૂલશિગ્રુભિર્મરિચેન ચ| તક્રસિદ્ધા યવાગૂઃ સ્યાત્ ક્રિમિઘ્ની સસુવર્ચિકા||૨૩|| મૃદ્વીકાસારિવાલાજપિપ્પલીમધુનાગરૈઃ| પિપાસાઘ્ની, વિષઘ્ની ચ સોમરાજીવિપાચિતા||૨૪|| સિદ્ધા વરાહનિર્યૂહે યવાગૂર્બૃંહણી મતા| ગવેધુકાનાં ભૃષ્ટાનાં કર્શનીયા સમાક્ષિકા||૨૫|| સર્પિષ્મતી બહુતિલા સ્નેહની લવણાન્વિતા| કુશામલકનિર્યૂહે શ્યામાકાનાં વિરૂક્ષણી||૨૬|| દશમૂલીશૃતા કાસહિક્કાશ્વાસકફાપહા| યમકે મદિરાસિદ્ધા પક્વાશયરુજાપહા||૨૭|| શાકૈર્માંસૈસ્તિલૈર્માષૈઃ સિદ્ધા વર્ચો નિરસ્યતિ| જમ્બ્વામ્રાસ્થિદધિત્થામ્લબિલ્વૈઃ સાઙ્ગ્રાહિકી મતા||૨૮|| ક્ષારચિત્રકહિઙ્ગ્વમ્લવેતસૈર્ભેદિની મતા| અભયાપિપ્પલીમૂલવિશ્વૈર્વાતાનુલોમની ||૨૯|| તક્રસિદ્ધા યવાગૂઃ સ્યાદ્ધૃતવ્યાપત્તિનાશિની| તૈલવ્યાપદિ શસ્તા સ્યાત્તક્રપિણ્યાકસાધિતા||૩૦|| ગવ્યમાંસરસૈઃ સામ્લા વિષમજ્વરનાશિની| કણ્ઠ્યા યવાનાં યમકે પિપ્પલ્યામલકૈઃ શૃતા||૩૧|| તામ્રચૂડરસે સિદ્ધા રેતોમાર્ગરુજાપહા| સમાષવિદલા વૃષ્યા ઘૃતક્ષીરોપસાધિતા||૩૨|| ઉપોદિકાદધિભ્યાં તુ સિદ્ધા મદવિનાશિની| ક્ષુધં હન્યાદપામાર્ગક્ષીરગોધારસૈઃ શૃતા||૩૩||

Adhikarana 9 (34) · Śloka 34

તત્ર શ્લોકઃ- અષ્ટાવિંશતિરિત્યેતા યવાગ્વઃ પરિકીર્તિતાઃ| પઞ્ચકર્માણિ ચાશ્રિત્ય પ્રોક્તો ભૈષજ્યસઙ્ગ્રહઃ||૩૪||

Adhikarana 10 (35) · Śloka 35

પૂર્વં મૂલફલજ્ઞાનહેતોરુક્તં યદૌષધમ્| પઞ્ચકર્માશ્રયજ્ઞાનહેતોસ્તત્ કીર્તિતં પુનઃ||૩૫||

Adhikarana 11 (36) · Śloka 36

સ્મૃતિમાન્ હેતુયુક્તિજ્ઞો જિતાત્મા પ્રતિપત્તિમાન્| ભિષગૌષધસંયોગૈશ્ચિકિત્સાં કર્તુમર્હતિ||૩૬||

Adhikarana puShpikA · Śloka 2

ઇત્યગ્નિવેશકૃતે તન્ત્રે ચરકપ્રતિસંસ્કૃતે શ્લોકસ્થાનેઽપામાર્ગતણ્ડુલીયો નામ દ્વિતીયોઽધ્યાયઃ||૨||