Adhikarana 1 (1-6) · Śloka 6
అథాతోఽపామార్గతండులీయమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః||1||
ఇతి హ స్మాహ భగవానాత్రేయః||2||
అపామార్గస్య బీజాని పిప్పలీర్మరిచాని చ|
విడంగాన్యథ శిగ్రూణి సర్షపాంస్తుంబురూణి చ||3||
అజాజీం చాజగంధాం చ పీలూన్యేలాం హరేణుకాం|
పృథ్వీకాం సురసాం శ్వేతాం కుఠేరకఫణిజ్ఝకౌ||4||
శిరీషబీజం లశునం హరిద్రే లవణద్వయం|
జ్యోతిష్మతీం నాగరం చ దద్యాచ్ఛీర్షవిరేచనే||5||
గౌరవే శిరసః శూలే పీనసేఽర్ధావభేదకే|
క్రిమివ్యాధావపస్మారే ఘ్రాణనాశే ప్రమోహకే||6||
View original
अथातोऽपामार्गतण्डुलीयमध्यायं व्याख्यास्यामः||१||
इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
अपामार्गस्य बीजानि पिप्पलीर्मरिचानि च|
विडङ्गान्यथ शिग्रूणि सर्षपांस्तुम्बुरूणि च||३||
अजाजीं चाजगन्धां च पीलून्येलां हरेणुकाम्|
पृथ्वीकां सुरसां श्वेतां कुठेरकफणिज्झकौ||४||
शिरीषबीजं लशुनं हरिद्रे लवणद्वयम्|
ज्योतिष्मतीं नागरं च दद्याच्छीर्षविरेचने||५||
गौरवे शिरसः शूले पीनसेऽर्धावभेदके|
क्रिमिव्याधावपस्मारे घ्राणनाशे प्रमोहके||६||
Adhikarana 2 (7-8) · Śloka 8
మదనం మధుకం నింబం జీమూతం కృతవేధనం|
పిప్పలీకుటజేక్ష్వాకూణ్యేలాం ధామార్గవాణి చ||7||
ఉపస్థితే శ్లేష్మపిత్తే వ్యాధావామాశయాశ్రయే|
వమనార్థం ప్రయుంజీత భిషగ్దేహమదూషయన్||8||
View original
मदनं मधुकं निम्बं जीमूतं कृतवेधनम्|
पिप्पलीकुटजेक्ष्वाकूण्येलां धामार्गवाणि च||७||
उपस्थिते श्लेष्मपित्ते व्याधावामाशयाश्रये|
वमनार्थं प्रयुञ्जीत भिषग्देहमदूषयन्||८||
Adhikarana 3 (9-10) · Śloka 10
త్రివృతాం త్రిఫలాం దంతీం నీలినీం సప్తలాం వచాం|
కంపిల్లకం గవాక్షీం చ క్షీరిణీముదకీర్యకాం||9||
పీలూన్యారగ్వధం ద్రాక్షాం ద్రవంతీం నిచులాని చ|
పక్వాశయగతే దోషే విరేకార్థం ప్రయోజయేత్||10||
View original
त्रिवृतां त्रिफलां दन्तीं नीलिनीं सप्तलां वचाम्|
कम्पिल्लकं गवाक्षीं च क्षीरिणीमुदकीर्यकाम्||९||
पीलून्यारग्वधं द्राक्षां द्रवन्तीं निचुलानि च|
पक्वाशयगते दोषे विरेकार्थं प्रयोजयेत्||१०||
Adhikarana 4 (11-14) · Śloka 14
పాటలాం చాగ్నిమంథం చ బిల్వం శ్యోనాకమేవ చ|
కాశ్మర్యం శాలపర్ణీం చ పృశ్నిపర్ణీం నిదిగ్ధికాం||11||
బలాం శ్వదంష్ట్రాం బృహతీమేరండం సపునర్నవం|
యవాన్ కులత్థాన్ కోలాని గుడూచీం మదనాని చ||12||
పలాశం కత్తృణం చైవ స్నేహాంశ్చ లవణాని చ|
ఉదావర్తే విబంధేషు యుంజ్యాదాస్థాపనేషు చ||13||
అత ఏవౌషధగణాత్ సంకల్ప్యమనువాసనం|
మారుతఘ్నమితి ప్రోక్తః సంగ్రహః పాంచకర్మికః||14||
View original
पाटलां चाग्निमन्थं च बिल्वं श्योनाकमेव च|
काश्मर्यं शालपर्णीं च पृश्निपर्णीं निदिग्धिकाम्||११||
बलां श्वदंष्ट्रां बृहतीमेरण्डं सपुनर्नवम्|
यवान् कुलत्थान् कोलानि गुडूचीं मदनानि च||१२||
पलाशं कत्तृणं चैव स्नेहांश्च लवणानि च|
उदावर्ते विबन्धेषु युञ्ज्यादास्थापनेषु च||१३||
अत एवौषधगणात् सङ्कल्प्यमनुवासनम्|
मारुतघ्नमिति प्रोक्तः सङ्ग्रहः पाञ्चकर्मिकः||१४||
Adhikarana 5 (15) · Śloka 15
తాన్యుపస్థితదోషాణాం స్నేహస్వేదోపపాదనైః|
పంచకర్మాణి కుర్వీత మాత్రాకాలౌ విచారయన్||15||
View original
तान्युपस्थितदोषाणां स्नेहस्वेदोपपादनैः|
पञ्चकर्माणि कुर्वीत मात्राकालौ विचारयन्||१५||
Adhikarana 6 (16) · Śloka 16
మాత్రాకాలాశ్రయా యుక్తిః, సిద్ధిర్యుక్తౌ ప్రతిష్ఠితా|
తిష్ఠత్యుపరి యుక్తిజ్ఞో ద్రవ్యజ్ఞానవతాం సదా||16||
View original
मात्राकालाश्रया युक्तिः, सिद्धिर्युक्तौ प्रतिष्ठिता|
तिष्ठत्युपरि युक्तिज्ञो द्रव्यज्ञानवतां सदा||१६||
Adhikarana 7 (17) · Śloka 17
అత ఊర్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి యవాగూర్వివిధౌషధాః|
వివిధానాం వికారాణాం తత్సాధ్యానాం నివృత్తయే||17||
View original
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि यवागूर्विविधौषधाः|
विविधानां विकाराणां तत्साध्यानां निवृत्तये||१७||
Adhikarana 8 (18-33) · Śloka 33
పిప్పలీపిప్పలీమూలచవ్యచిత్రకనాగరైః|
యవాగూర్దీపనీయా స్యాచ్ఛూలఘ్నీ చోపసాధితా||18||
దధిత్థబిల్వచాంగేరీతక్రదాడిమసాధితా|
పాచనీ గ్రాహిణీ, పేయా సవాతే పాంచమూలికీ||19||
శాలపర్ణీబలాబిల్వైః పృశ్నిపర్ణ్యా చ సాధితా|
దాడిమామ్లా హితా పేయా పిత్తశ్లేష్మాతిసారిణాం||20||
పయస్యర్ధోదకే చ్ఛాగే హ్రీవేరోత్పలనాగరైః|
పేయా రక్తాతిసారఘ్నీ పృశ్నిపర్ణ్యా చ సాధితా||21||
దద్యాత్ సాతివిషాం పేయాం సామే సామ్లాం సనాగరాం|
శ్వదంష్ట్రాకంటకారీభ్యాం మూత్రకృచ్ఛ్రే సఫాణితాం||22||
విడంగపిప్పలీమూలశిగ్రుభిర్మరిచేన చ|
తక్రసిద్ధా యవాగూః స్యాత్ క్రిమిఘ్నీ ససువర్చికా||23||
మృద్వీకాసారివాలాజపిప్పలీమధునాగరైః|
పిపాసాఘ్నీ, విషఘ్నీ చ సోమరాజీవిపాచితా||24||
సిద్ధా వరాహనిర్యూహే యవాగూర్బృంహణీ మతా|
గవేధుకానాం భృష్టానాం కర్శనీయా సమాక్షికా||25||
సర్పిష్మతీ బహుతిలా స్నేహనీ లవణాన్వితా|
కుశామలకనిర్యూహే శ్యామాకానాం విరూక్షణీ||26||
దశమూలీశృతా కాసహిక్కాశ్వాసకఫాపహా|
యమకే మదిరాసిద్ధా పక్వాశయరుజాపహా||27||
శాకైర్మాంసైస్తిలైర్మాషైః సిద్ధా వర్చో నిరస్యతి|
జంబ్వామ్రాస్థిదధిత్థామ్లబిల్వైః సాంగ్రాహికీ మతా||28||
క్షారచిత్రకహింగ్వమ్లవేతసైర్భేదినీ మతా|
అభయాపిప్పలీమూలవిశ్వైర్వాతానులోమనీ ||29||
తక్రసిద్ధా యవాగూః స్యాద్ధృతవ్యాపత్తినాశినీ|
తైలవ్యాపది శస్తా స్యాత్తక్రపిణ్యాకసాధితా||30||
గవ్యమాంసరసైః సామ్లా విషమజ్వరనాశినీ|
కంఠ్యా యవానాం యమకే పిప్పల్యామలకైః శృతా||31||
తామ్రచూడరసే సిద్ధా రేతోమార్గరుజాపహా|
సమాషవిదలా వృష్యా ఘృతక్షీరోపసాధితా||32||
ఉపోదికాదధిభ్యాం తు సిద్ధా మదవినాశినీ|
క్షుధం హన్యాదపామార్గక్షీరగోధారసైః శృతా||33||
View original
पिप्पलीपिप्पलीमूलचव्यचित्रकनागरैः|
यवागूर्दीपनीया स्याच्छूलघ्नी चोपसाधिता||१८||
दधित्थबिल्वचाङ्गेरीतक्रदाडिमसाधिता|
पाचनी ग्राहिणी, पेया सवाते पाञ्चमूलिकी||१९||
शालपर्णीबलाबिल्वैः पृश्निपर्ण्या च साधिता|
दाडिमाम्ला हिता पेया पित्तश्लेष्मातिसारिणाम्||२०||
पयस्यर्धोदके च्छागे ह्रीवेरोत्पलनागरैः|
पेया रक्तातिसारघ्नी पृश्निपर्ण्या च साधिता||२१||
दद्यात् सातिविषां पेयां सामे साम्लां सनागराम्|
श्वदंष्ट्राकण्टकारीभ्यां मूत्रकृच्छ्रे सफाणिताम्||२२||
विडङ्गपिप्पलीमूलशिग्रुभिर्मरिचेन च|
तक्रसिद्धा यवागूः स्यात् क्रिमिघ्नी ससुवर्चिका||२३||
मृद्वीकासारिवालाजपिप्पलीमधुनागरैः|
पिपासाघ्नी, विषघ्नी च सोमराजीविपाचिता||२४||
सिद्धा वराहनिर्यूहे यवागूर्बृंहणी मता|
गवेधुकानां भृष्टानां कर्शनीया समाक्षिका||२५||
सर्पिष्मती बहुतिला स्नेहनी लवणान्विता|
कुशामलकनिर्यूहे श्यामाकानां विरूक्षणी||२६||
दशमूलीशृता कासहिक्काश्वासकफापहा|
यमके मदिरासिद्धा पक्वाशयरुजापहा||२७||
शाकैर्मांसैस्तिलैर्माषैः सिद्धा वर्चो निरस्यति|
जम्ब्वाम्रास्थिदधित्थाम्लबिल्वैः साङ्ग्राहिकी मता||२८||
क्षारचित्रकहिङ्ग्वम्लवेतसैर्भेदिनी मता|
अभयापिप्पलीमूलविश्वैर्वातानुलोमनी ||२९||
तक्रसिद्धा यवागूः स्याद्धृतव्यापत्तिनाशिनी|
तैलव्यापदि शस्ता स्यात्तक्रपिण्याकसाधिता||३०||
गव्यमांसरसैः साम्ला विषमज्वरनाशिनी|
कण्ठ्या यवानां यमके पिप्पल्यामलकैः शृता||३१||
ताम्रचूडरसे सिद्धा रेतोमार्गरुजापहा|
समाषविदला वृष्या घृतक्षीरोपसाधिता||३२||
उपोदिकादधिभ्यां तु सिद्धा मदविनाशिनी|
क्षुधं हन्यादपामार्गक्षीरगोधारसैः शृता||३३||
Adhikarana 9 (34) · Śloka 34
తత్ర శ్లోకః- అష్టావింశతిరిత్యేతా యవాగ్వః పరికీర్తితాః|
పంచకర్మాణి చాశ్రిత్య ప్రోక్తో భైషజ్యసంగ్రహః||34||
View original
तत्र श्लोकः- अष्टाविंशतिरित्येता यवाग्वः परिकीर्तिताः|
पञ्चकर्माणि चाश्रित्य प्रोक्तो भैषज्यसङ्ग्रहः||३४||
Adhikarana 10 (35) · Śloka 35
పూర్వం మూలఫలజ్ఞానహేతోరుక్తం యదౌషధం|
పంచకర్మాశ్రయజ్ఞానహేతోస్తత్ కీర్తితం పునః||35||
View original
पूर्वं मूलफलज्ञानहेतोरुक्तं यदौषधम्|
पञ्चकर्माश्रयज्ञानहेतोस्तत् कीर्तितं पुनः||३५||
Adhikarana 11 (36) · Śloka 36
స్మృతిమాన్ హేతుయుక్తిజ్ఞో జితాత్మా ప్రతిపత్తిమాన్|
భిషగౌషధసంయోగైశ్చికిత్సాం కర్తుమర్హతి||36||
View original
स्मृतिमान् हेतुयुक्तिज्ञो जितात्मा प्रतिपत्तिमान्|
भिषगौषधसंयोगैश्चिकित्सां कर्तुमर्हति||३६||
Adhikarana puShpikA · Śloka 2
ఇత్యగ్నివేశకృతే తంత్రే చరకప్రతిసంస్కృతే శ్లోకస్థానేఽపామార్గతండులీయో నామ ద్వితీయోఽధ్యాయః||2||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते श्लोकस्थानेऽपामार्गतण्डुलीयो नाम द्वितीयोऽध्यायः||२||