1. dīrghañjīvitīyō'dhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1) · Śloka 1

அதாதோ தீர்கஞ்ஜீவிதீயமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௧||

Adhikarana 2 (2) · Śloka 2

இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨||

Adhikarana 3 (3) · Śloka 3

தீர்கஂ ஜீவிதமந்விச்சந்பரத்வாஜ உபாகமத்| இந்த்ரமுக்ரதபா புத்த்வா ஶரண்யமமரேஶ்வரம்||௩||

Adhikarana 4 (4-5) · Śloka 5

ப்ரஹ்மணா ஹி யதாப்ரோக்தமாயுர்வேதஂ ப்ரஜாபதிஃ| ஜக்ராஹ நிகிலேநாதாவஶ்விநௌ து புநஸ்ததஃ||௪|| அஶ்விப்யாஂ பகவாஞ்சக்ரஃ ப்ரதிபேதே ஹ கேவலம்| ஷிப்ரோக்தோ பரத்வாஜஸ்தஸ்மாச்சக்ரமுபாகமத்||௫||

Adhikarana 5 (6-7) · Śloka 7

விக்நபூதா யதா ரோகாஃ ப்ராதுர்பூதாஃ ஶரீரிணாம்| தபோபவாஸாத்யயநப்ரஹ்மசர்யவ்ரதாயுஷாம் ||௬|| ததா பூதேஷ்வநுக்ரோஶஂ புரஸ்கத்ய மஹர்ஷயஃ| ஸமேதாஃ புண்யகர்மாணஃ பார்ஶ்வே ஹிமவதஃ ஶுபே||௭||

Adhikarana 6 (8-14) · Śloka 15

அங்கிரா ஜமதக்நிஶ்ச வஸிஷ்டஃ கஶ்யபோ பகுஃ| ஆத்ரேயோ கௌதமஃ ஸாங்க்யஃ புலஸ்த்யோ நாரதோऽஸிதஃ||௮|| அகஸ்த்யோ வாமதேவஶ்ச மார்கண்டேயாஶ்வலாயநௌ| பாரிக்ஷிர்பிக்ஷுராத்ரேயோ பரத்வாஜஃ கபிஞ்ஜ(ஷ்ட)லஃ||௯|| விஶ்வாமித்ராஶ்மரத்யௌ ச பார்கவஶ்ச்யவநோऽபிஜித்| கார்க்யஃ ஶாண்டில்யகௌண்டில்யௌ(ந்யௌ)வார்க்ஷிர்தேவலகாலவௌ||௧௦|| ஸாங்கத்யோ பைஜவாபிஶ்ச குஶிகோ பாதராயணஃ| படிஶஃ ஶரலோமா ச காப்யகாத்யாயநாவுபௌ||௧௧|| காங்காயநஃ கைகஶேயோ தௌம்யோ மாரீசகாஶ்யபௌ| ஶர்கராக்ஷோ ஹிரண்யாக்ஷோ லோகாக்ஷஃ பைங்கிரேவ ச||௧௨|| ஶௌநகஃ ஶாகுநேயஶ்ச மைத்ரேயோ மைமதாயநிஃ| வைகாநஸா வாலகில்யாஸ்ததா சாந்யே மஹர்ஷயஃ||௧௩|| ப்ரஹ்மஜ்ஞாநஸ்ய நிதயோ த(ய)மஸ்ய நியமஸ்ய ச| தபஸஸ்தேஜஸா தீப்தா ஹூயமாநா இவாக்நயஃ||௧௪|| ஸுகோபவிஷ்டாஸ்தே தத்ர புண்யாஂ சக்ருஃ கதாமிமாம்|௧௫|

Adhikarana 7 (15-17) · Śloka 18

தர்மார்தகாமமோக்ஷாணாமாரோக்யஂ மூலமுத்தமம்||௧௫|| ரோகாஸ்தஸ்யாபஹர்தாரஃ ஶ்ரேயஸோ ஜீவிதஸ்ய ச| ப்ராதுர்பூதோ மநுஷ்யாணாமந்தராயோ மஹாநயம்||௧௬|| கஃ ஸ்யாத்தேஷாஂ ஶமோபாய இத்யுக்த்வா த்யாநமாஸ்திதாஃ| அத தே ஶரணஂ ஶக்ரஂ ததஶுர்த்யாநசக்ஷுஷா||௧௭|| ஸ வக்ஷ்யதி ஶமோபாயஂ யதாவதமரப்ரபுஃ|௧௮|

Adhikarana 8 (18-23) · Śloka 23

கஃ ஸஹஸ்ராக்ஷபவநஂ கச்சேத் ப்ரஷ்டுஂ ஶசீபதிம்||௧௮|| அஹமர்தே நியுஜ்யேயமத்ரேதி ப்ரதமஂ வசஃ| பரத்வாஜோऽப்ரவீத்தஸ்மாதஷிபிஃ ஸ நியோஜிதஃ||௧௯|| ஸ ஶக்ரபவநஂ கத்வா ஸுரர்ஷிகணமத்யகம் | ததர்ஶ பலஹந்தாரஂ தீப்யமாநமிவாநலம்||௨௦|| ஸோऽபிகம்ய ஜயாஶீர்பிரபிநந்த்ய ஸுரேஶ்வரம்| ப்ரோவாச விநயாத்தீமாநஷீணாஂ வாக்யமுத்தமம்||௨௧|| வ்யாதயோ ஹி ஸமுத்பந்நாஃ ஸர்வப்ராணிபயங்கராஃ| தத்ப்ரூஹி மே ஶமோபாயஂ யதாவதமரப்ரபோ||௨௨|| தஸ்மை ப்ரோவாச பகவாநாயுர்வேதஂ ஶதக்ரதுஃ| பதைரல்பைர்மதிஂ புத்த்வா விபுலாஂ பரமர்ஷயே||௨௩||

Adhikarana 9 (24) · Śloka 24

ஹேதுலிங்கௌஷதஜ்ஞாநஂ ஸ்வஸ்தாதுரபராயணம்| த்ரிஸூத்ரஂ ஶாஶ்வதஂ புண்யஂ புபுதே யஂ பிதாமஹஃ||௨௪||

Adhikarana 10 (25-26) · Śloka 26

ஸோऽநந்தபாரஂ த்ரிஸ்கந்தமாயுர்வேதஂ மஹாமதிஃ| யதாவதசிராத் ஸர்வஂ புபுதே தந்மநா முநிஃ||௨௫|| தேநாயுரமிதஂ லேபே பரத்வாஜஃ ஸுகாந்விதம்| ஷிப்யோऽநதிகஂ தச்ச ஶஶஂஸாநவஶேஷயந்||௨௬||

Adhikarana 11 (27-29) · Śloka 29

ஷயஶ்ச பரத்வாஜாஜ்ஜகஹுஸ்தஂ ப்ரஜாஹிதம்| தீர்கமாயுஶ்சிகீர்ஷந்தோ வேதஂ வர்தநமாயுஷஃ||௨௭|| மஹர்ஷயஸ்தே ததஶுர்யதாவஜ்ஜ்ஞாநசக்ஷுஷா| ஸாமாந்யஂ ச விஶேஷஂ ச குணாந் த்ரவ்யாணி கர்ம ச||௨௮|| ஸமவாயஂ ச தஜ்ஜ்ஞாத்வா தந்த்ரோக்தஂ விதிமாஸ்திதாஃ| லேபிரே பரமஂ ஶர்ம ஜீவிதஂ சாப்யநித்வரம் ||௨௯||

Adhikarana 12 (30-31) · Śloka 31

அத மைத்ரீபரஃ புண்யமாயுர்வேதஂ புநர்வஸுஃ| ஶிஷ்யேப்யோ தத்தவாந் ஷட்ப்யஃ ஸர்வபூதாநுகம்பயா||௩௦|| அக்நிவேஶஶ்ச பேல(ட)ஶ்ச ஜதூகர்ணஃ பராஶரஃ| ஹாரீதஃ க்ஷாரபாணிஶ்ச ஜகஹுஸ்தந்முநேர்வசஃ||௩௧||

Adhikarana 13 (32-40) · Śloka 40

புத்தேர்விஶேஷஸ்தத்ராஸீந்நோபதேஶாந்தரஂ முநேஃ| தந்த்ரஸ்ய கர்தா ப்ரதமமக்நிவேஶோ யதோऽபவத்||௩௨|| அத பேலாதயஶ்சக்ருஃ ஸ்வஂ ஸ்வஂ தந்த்ரஂ கதாநி ச| ஶ்ராவயாமாஸுராத்ரேயஂ ஸர்ஷிஸங்கஂ ஸுமேதஸஃ||௩௩|| ஶ்ருத்வா ஸூத்ரணமர்தாநாமஷயஃ புண்யகர்மணாம்| யதாவத்ஸூத்ரிதமிதி ப்ரஹஷ்டாஸ்தேऽநுமேநிரே||௩௪|| ஸர்வ ஏவாஸ்துவஂஸ்தாஂஶ்ச ஸர்வபூதஹிதைஷிணஃ| ஸாது பூதேஷ்வநுக்ரோஶ இத்யுச்சைரப்ருவந் ஸமம்||௩௫|| தஂ புண்யஂ ஶுஶ்ருவுஃ ஶப்தஂ திவி தேவர்ஷயஃ ஸ்திதாஃ| ஸாமராஃ பரமர்ஷீணாஂ ஶ்ருத்வா முமுதிரே பரம்||௩௬|| அஹோ ஸாத்விதி நிர்கோஷோ லோகாஂஸ்த்ரீநந்வவா(நா)தயத்| நபஸி ஸ்நிக்தகம்பீரோ ஹர்ஷாத்பூதைருதீரிதஃ||௩௭|| ஶிவோ வாயுர்வவௌ ஸர்வா பாபிருந்மீலிதா திஶஃ| நிபேதுஃ ஸஜலாஶ்சைவ திவ்யாஃ குஸுமவஷ்டயஃ||௩௮|| அதாக்நிவேஶப்ரமுகாந் விவிஶுர்ஜ்ஞாநதேவதாஃ| புத்திஃ ஸித்திஃ ஸ்மதிர்மேதா ததிஃ கீர்திஃ க்ஷமா தயா||௩௯|| தாநி சாநுமதாந்யேஷாஂ தந்த்ராணி பரமர்ஷிபிஃ| ப(பா)வாய பூதஸங்காநாஂ ப்ரதிஷ்டாஂ புவி லேபிரே||௪௦||

Adhikarana 14 (41) · Śloka 41

ஹிதாஹிதஂ ஸுகஂ துஃகமாயுஸ்தஸ்ய ஹிதாஹிதம்| மாநஂ ச தச்ச யத்ரோக்தமாயுர்வேதஃ ஸ உச்யதே||௪௧||

Adhikarana 15 (42) · Śloka 42

ஶரீரேந்த்ரியஸத்த்வாத்மஸஂயோகோ தாரி ஜீவிதம்| நித்யகஶ்சாநுபந்தஶ்ச பர்யாயைராயுருச்யதே||௪௨||

Adhikarana 16 (43) · Śloka 43

தஸ்யாயுஷஃ புண்யதமோ வேதோ வேதவிதாஂ மதஃ| வக்ஷ்யதே யந்மநுஷ்யாணாஂ லோகயோருபயோர்ஹிதம் ||௪௩||

Adhikarana 17 (44) · Śloka 44

ஸர்வதா ஸர்வபாவாநாஂ ஸாமாந்யஂ வத்திகாரணம்| ஹ்ராஸஹேதுர்விஶேஷஶ்ச, ப்ரவத்திருபயஸ்ய து||௪௪||

Adhikarana 18 (45) · Śloka 45

ஸாமாந்யமேகத்வகரஂ, விஶேஷஸ்து பதக்த்வகத்| துல்யார்ததா ஹி ஸாமாந்யஂ, விஶேஷஸ்து விபர்யயஃ||௪௫||

Adhikarana 19 (46-47) · Śloka 47

ஸத்த்வமாத்மா ஶரீரஂ ச த்ரயமேதத்த்ரிதண்டவத்| லோகஸ்திஷ்டதி ஸஂயோகாத்தத்ர ஸர்வஂ ப்ரதிஷ்டிதம்||௪௬|| ஸ புமாஂஶ்சேதநஂ தச்ச தச்சாதிகரணஂ ஸ்மதம்| வேதஸ்யாஸ்ய, ததர்தஂ ஹி வேதோऽயஂ ஸம்ப்ரகாஶிதஃ||௪௭||

Adhikarana 20 (48) · Śloka 48

காதீந்யாத்மா மநஃ காலோ திஶஶ்ச த்ரவ்யஸங்க்ரஹஃ| ஸேந்த்ரியஂ சேதநஂ த்ரவ்யஂ, நிரிந்த்ரியமசேதநம்||௪௮||

Adhikarana 21 (49) · Śloka 49

ஸார்தா குர்வாதயோ புத்திஃ ப்ரயத்நாந்தாஃ பராதயஃ| குணாஃ ப்ரோக்தாஃ ...|௪௯|

Adhikarana 22 (49) · Śloka 49

...ப்ரயத்நாதி கர்ம சேஷ்டிதமுச்யதே||௪௯||

Adhikarana 23 (50) · Śloka 50

ஸமவாயோऽபதக்பாவோ பூம்யாதீநாஂ குணைர்மதஃ| ஸ நித்யோ யத்ர ஹி த்ரவ்யஂ ந தத்ராநியதோ குணஃ||௫௦||

Adhikarana 24 (51) · Śloka 51

யத்ராஶ்ரிதாஃ கர்மகுணாஃ காரணஂ ஸமவாயி யத்| தத்த்ரவ்யஂ ...|௫௧|

Adhikarana 25 (51) · Śloka 51

...ஸமவாயீ து நிஶ்சேஷ்டஃ காரணஂ குணஃ||௫௧||

Adhikarana 26 (52) · Śloka 52

ஸஂயோகே ச விபாகே ச காரணஂ த்ரவ்யமாஶ்ரிதம்| கர்தவ்யஸ்ய க்ரியா கர்ம கர்ம நாந்யதபேக்ஷதே||௫௨||

Adhikarana 27 (53) · Śloka 53

இத்யுக்தஂ காரணஂ...|௫௩|

Adhikarana 28 (53) · Śloka 53

... கார்யஂ தாதுஸாம்யமிஹோச்யதே| தாதுஸாம்யக்ரியா சோக்தா தந்த்ரஸ்யாஸ்ய ப்ரயோஜநம்||௫௩||

Adhikarana 29 (54) · Śloka 54

காலபுத்தீந்த்ரியார்தாநாஂ யோகோ மித்யா ந சாதி ச| த்வயாஶ்ரயாணாஂ வ்யாதீநாஂ த்ரிவிதோ ஹேதுஸங்க்ரஹஃ||௫௪||

Adhikarana 30 (55) · Śloka 55

ஶரீரஂ ஸத்த்வஸஞ்ஜ்ஞஂ ச வ்யாதீநாமாஶ்ரயோ மதஃ| ததா ஸுகாநாஂ, யோகஸ்து ஸுகாநாஂ காரணஂ ஸமஃ||௫௫||

Adhikarana 31 (56) · Śloka 56

நிர்விகாரஃ பரஸ்த்வாத்மா ஸத்த்வபூதகுணேந்த்ரியைஃ| சைதந்யே காரணஂ நித்யோ த்ரஷ்டா பஶ்யதி ஹி க்ரியாஃ||௫௬||

Adhikarana 32 (57) · Śloka 57

வாயுஃ பித்தஂ கபஶ்சோக்தஃ ஶாரீரோ தோஷஸங்க்ரஹஃ| மாநஸஃ புநருத்திஷ்டோ ரஜஶ்ச தம ஏவ ச||௫௭||

Adhikarana 33 (58) · Śloka 58

ப்ரஶாம்யத்யௌஷதைஃ பூர்வோ தைவயுக்திவ்யபாஶ்ரயைஃ| மாநஸோ ஜ்ஞாநவிஜ்ஞாநதைர்யஸ்மதிஸமாதிபிஃ||௫௮||

Adhikarana 34 (59-61) · Śloka 61

ரூக்ஷஃ ஶீதோ லகுஃ ஸூக்ஷ்மஶ்சலோऽத விஶதஃ கரஃ| விபரீதகுணைர்த்ரவ்யைர்மாருதஃ ஸம்ப்ரஶாம்யதி||௫௯|| ஸஸ்நேஹமுஷ்ணஂ தீக்ஷ்ணஂ ச த்ரவமம்லஂ ஸரஂ கடு| விபரீதகுணைஃ பித்தஂ த்ரவ்யைராஶு ப்ரஶாம்யதி||௬௦|| குருஶீதமதுஸ்நிக்தமதுரஸ்திரபிச்சிலாஃ| ஶ்லேஷ்மணஃ ப்ரஶமஂ யாந்தி விபரீதகுணைர்குணாஃ||௬௧||

Adhikarana 35 (62) · Śloka 63

விபரீதகுணைர்தேஶமாத்ராகாலோபபாதிதைஃ| பேஷஜைர்விநிவர்தந்தே விகாராஃ ஸாத்யஸம்மதாஃ||௬௨|| ஸாதநஂ ந த்வஸாத்யாநாஂ வ்யாதீநாமுபதிஶ்யதே|௬௩|

Adhikarana 36 (63) · Śloka 63

பூயஶ்சாதோ யதாத்ரவ்யஂ குணகர்மாணி வக்ஷ்யதே||௬௩||

Adhikarana 37 (64) · Śloka 64

ரஸநார்தோ ரஸஸ்தஸ்ய த்ரவ்யமாபஃ க்ஷிதிஸ்ததா| நிர்வத்தௌ ச விஶேஷே ச ப்ரத்யயாஃ காதயஸ்த்ரயஃ||௬௪||

Adhikarana 38 (65) · Śloka 65

ஸ்வாதுரம்லோऽத லவணஃ கடுகஸ்திக்த ஏவ ச| கஷாயஶ்சேதி ஷட்கோऽயஂ ரஸாநாஂ ஸங்க்ரஹஃ ஸ்மதஃ||௬௫||

Adhikarana 39 (66) · Śloka 1

ஸ்வாத்வம்லலவணா வாயுஂ, கஷாயஸ்வாதுதிக்தகாஃ| ஜயந்தி பித்தஂ, ஶ்லேஷ்மாணஂ கஷாயகடுதிக்தகாஃ||௬௬|| (கட்வம்லலவணாஃ பித்தஂ, ஸ்வாத்வம்லலவணாஃ கபம்| கடுதிக்தகஷாயாஶ்ச கோபயந்தி ஸமீரணம் ||௧||)|

Adhikarana 40 (67) · Śloka 67

கிஞ்சித்தோஷப்ரஶமநஂ கிஞ்சித்தாதுப்ரதூஷணம்| ஸ்வஸ்தவத்தௌ மதஂ கிஞ்சித்த்ரிவிதஂ த்ரவ்யமுச்யதே||௬௭||

Adhikarana 41 (68-73) · Śloka 74

தத் புநஸ்த்ரிவிதஂ ப்ரோக்தஂ ஜங்கமௌத்பிதபார்திவம் | மதூநி கோரஸாஃ பித்தஂ வஸா மஜ்ஜாऽஸகாமிஷம்||௬௮|| விண்மூத்ரசர்மரேதோऽஸ்திஸ்நாயுஶங்கநகாஃ குராஃ| ஜங்கமேப்யஃ ப்ரயுஜ்யந்தே கேஶா லோமாநி ரோசநாஃ||௬௯|| ஸுவர்ணஂ ஸமலாஃ பஞ்ச லோஹாஃ ஸஸிகதாஃ ஸுதா| மநஃஶிலாலே மணயோ லவணஂ கைரிகாஞ்ஜநே||௭௦|| பௌமமௌஷதமுத்திஷ்டமௌத்பிதஂ து சதுர்விதம்| வநஸ்பதிஸ்ததா வீருத்வாநஸ்பத்யஸ்ததௌஷதிஃ||௭௧|| பலைர்வநஸ்பதிஃ புஷ்பைர்வாநஸ்பத்யஃ பலைரபி| ஓஷத்யஃ பலபாகாந்தாஃ ப்ரதாநைர்வீருதஃ ஸ்மதாஃ||௭௨|| மூலத்வக்ஸாரநிர்யாஸநால(ட)ஸ்வரஸபல்லவாஃ| க்ஷாராஃ க்ஷீரஂ பலஂ புஷ்பஂ பஸ்ம தைலாநி கண்டகாஃ||௭௩|| பத்ராணி ஶுங்காஃ கந்தாஶ்ச ப்ரரோஹாஶ்சௌத்பிதோ கணஃ|௭௪|

Adhikarana 42 (74-76) · Śloka 76

மூலிந்யஃ ஷோடஶைகோநா பலிந்யோ விஂஶதிஃ ஸ்மதாஃ||௭௪|| மஹாஸ்நேஹாஶ்ச சத்வாரஃ பஞ்சைவ லவணாநி ச| அஷ்டௌ மூத்ராணி ஸங்க்யாதாந்யஷ்டாவேவ பயாஂஸி ச||௭௫|| ஶோதநார்தாஶ்ச ஷட் வக்ஷாஃ புநர்வஸுநிதர்ஶிதாஃ| ய ஏதாந் வேத்தி ஸஂயோக்துஂ விகாரேஷு ஸ வேதவித்||௭௬||

Adhikarana 43 (77-79) · Śloka 80

ஹஸ்திதந்தீ ஹைமவதீ ஶ்யாமா த்ரிவததோகுடா| ஸப்தலா ஶ்வேதநாமா ச ப்ரத்யக்ஶ்ரேணீ கவாக்ஷ்யபி||௭௭|| ஜ்யோதிஷ்மதீ ச பிம்பீ ச ஶணபுஷ்பீ விஷாணிகா| அஜகந்தா த்ரவந்தீ ச க்ஷீரிணீ சாத்ர ஷோடஶீ||௭௮|| ஶணபுஷ்பீ ச பிம்பீ ச ச்சர்தநே ஹைமவத்யபி| ஶ்வேதா ஜ்யோதிஷ்மதீ சைவ யோஜ்யா ஶீர்ஷவிரேசநே||௭௯|| ஏகாதஶாவஶிஷ்டா யாஃ ப்ரயோஜ்யாஸ்தா விரேசநே| இத்யுக்தா நாமகர்மப்யாஂ மூலிந்யஃ...|௮௦|

Adhikarana 44 (80-85) · Śloka 86

...பலிநீஃ ஶணு||௮௦|| ஶங்கிந்யத விடங்காநி த்ரபுஷஂ மதநாநி ச| தாமார்கவமதேக்ஷ்வாகு ஜீமூதஂ கதவேதநம்| ஆநூபஂ ஸ்தலஜஂ சைவ க்லீதகஂ த்விவிதஂ ஸ்மதம்||௮௧|| ப்ரகீர்யா சோதகீர்யா ச ப்ரத்யக்புஷ்பா ததாऽபயா| அந்தஃகோடரபுஷ்பீ ச ஹஸ்திபர்ண்யாஶ்ச ஶாரதம்||௮௨|| கம்பில்லகாரக்வதயோஃ பலஂ யத் குடஜஸ்ய ச| தாமார்கவமதேக்ஷ்வாகு ஜீமூதஂ கதவேதநம்||௮௩|| மதநஂ குடஜஂ சைவ த்ரபுஷஂ ஹஸ்திபர்ணிநீ| ஏதாநி வமநே சைவ யோஜ்யாந்யாஸ்தாபநேஷு ச||௮௪|| நஸ்தஃ ப்ரச்சர்தநே சைவ ப்ரத்யக்புஷ்பா விதீயதே| தஶ யாந்யவஶிஷ்டாநி தாந்யுக்தாநி விரேசநே||௮௫|| நாமகர்மபிருக்தாநி பலாந்யேகோநவிஂஶதிஃ|௮௬|

Adhikarana 45 (86-87) · Śloka 88

ஸர்பிஸ்தைலஂ வஸா மஜ்ஜா ஸ்நேஹோ திஷ்டஶ்சதுர்விதஃ ||௮௬|| பாநாப்யஞ்ஜநபஸ்த்யர்தஂ நஸ்யார்தஂ சைவ யோகதஃ| ஸ்நேஹநா ஜீவநா வர்ண்யா பலோபசயவர்தநாஃ||௮௭|| ஸ்நேஹா ஹ்யேதே ச விஹிதா வாதபித்தகபாபஹாஃ|௮௮|

Adhikarana 46 (88-91) · Śloka 92

ஸௌவர்சலஂ ஸைந்தவஂ ச விடமௌத்பிதமேவ ச||௮௮|| ஸாமுத்ரேண ஸஹைதாநி பஞ்ச ஸ்யுர்லவணாநி ச| ஸ்நிக்தாந்யுஷ்ணாநி தீக்ஷ்ணாநி தீபநீயதமாநி ச||௮௯|| ஆலேபநார்தே யுஜ்யந்தே ஸ்நேஹஸ்வேதவிதௌ ததா| அதோபாகோர்த்வபாகேஷு நிரூஹேஷ்வநுவாஸநே||௯௦|| அப்யஞ்ஜநே போஜநார்தே ஶிரஸஶ்ச விரேசநே| ஶஸ்த்ரகர்மணி வர்த்யர்தமஞ்ஜநோத்ஸாதநேஷு ச||௯௧|| அஜீர்ணாநாஹயோர்வாதே குல்மே ஶூலே ததோதரே| உக்தாநி லவணா(நி)...|௯௨|

Adhikarana 47 (92-104) · Śloka 105

... ந்யூ(ஊ)ர்த்வஂ மூத்ராண்யஷ்டௌ நிபோத மே||௯௨|| முக்யாநி யாநி திஷ்டாநி ஸர்வாண்யாத்ரேயஶாஸநே| அவிமூத்ரமஜாமூத்ரஂ கோமூத்ரஂ மாஹிஷஂ ச யத் ||௯௩|| ஹஸ்திமூத்ரமதோஷ்ட்ரஸ்ய ஹயஸ்ய ச கரஸ்ய ச| உஷ்ணஂ தீக்ஷ்ணமதோऽரூக்ஷஂ கடுகஂ லவணாந்விதம்||௯௪|| மூத்ரமுத்ஸாதநே யுக்தஂ யுக்தமாலேபநேஷு ச| யுக்தமாஸ்தாபநே மூத்ரஂ யுக்தஂ சாபி விரேசநே||௯௫|| ஸ்வேதேஷ்வபி ச தத்யுக்தமாநாஹேஷ்வகதேஷு ச| உதரேஷ்வத சார்ஶஃஸு குல்மிகுஷ்டிகிலாஸிஷு ||௯௬|| தத்யுக்தமுபநாஹேஷு பரிஷேகே ததைவ ச| தீபநீயஂ விஷக்நஂ ச க்ரிமிக்நஂ சோபதிஶ்யதே||௯௭|| பாண்டுரோகோபஸஷ்டாநாமுத்தமஂ ஶர்ம சோச்யதே| ஶ்லேஷ்மாணஂ ஶமயேத் பீதஂ மாருதஂ சாநுலோமயேத்||௯௮|| கர்ஷேத் பித்தமதோபாகமித்யஸ்மிந் குணஸங்க்ரஹஃ| ஸாமாந்யேந மயோக்தஸ்து பதக்த்வேந ப்ரவக்ஷ்யதே||௯௯|| அவிமூத்ரஂ ஸதிக்தஂ ஸ்யாத் ஸ்நிக்தஂ பித்தாவிரோதி ச| ஆஜஂ கஷாயமதுரஂ பத்யஂ தோஷாந்நிஹந்தி ச||௧௦௦|| கவ்யஂ ஸமதுரஂ கிஞ்சித்தோஷக்நஂ க்ரிமிகுஷ்டநுத்| கண்டூஂ ச ஶமயேத் பீதஂ ஸம்யக்தோஷோதரே ஹிதம்||௧௦௧|| அர்ஶஃஶோபோதரக்நஂ து ஸக்ஷாரஂ மாஹிஷஂ ஸரம்| ஹாஸ்திகஂ லவணஂ மூத்ரஂ ஹிதஂ து க்ரிமிகுஷ்டிநாம்||௧௦௨|| ப்ரஶஸ்தஂ பத்தவிண்மூத்ரவிஷஶ்லேஷ்மாமயார்ஶஸாம்| ஸதிக்தஂ ஶ்வாஸகாஸக்நமர்ஶோக்நஂ சௌஷ்ட்ரமுச்யதே||௧௦௩|| வாஜிநாஂ திக்தகடுகஂ குஷ்டவ்ரணவிஷாபஹம்| கரமூத்ரமபஸ்மாரோந்மாதக்ரஹவிநாஶநம்||௧௦௪|| இதீஹோக்தாநி மூத்ராணி யதாஸாமர்த்யயோகதஃ|௧௦௫|

Adhikarana 48 (105-113) · Śloka 113

அதஃ க்ஷீராணி வக்ஷ்யந்தே கர்ம சைஷாஂ குணாஶ்ச யே||௧௦௫|| அவிக்ஷீரமஜாக்ஷீரஂ கோக்ஷீரஂ மாஹிஷஂ ச யத்| உஷ்ட்ரீணாமத நாகீநாஂ வடவாயாஃ ஸ்த்ரியாஸ்ததா||௧௦௬|| ப்ராயஶோ மதுரஂ ஸ்நிக்தஂ ஶீதஂ ஸ்தந்யஂ பயோ மதம்| ப்ரீணநஂ பஂஹணஂ வஷ்யஂ மேத்யஂ பல்யஂ மநஸ்கரம்||௧௦௭|| ஜீவநீயஂ ஶ்ரமஹரஂ ஶ்வாஸகாஸநிபர்ஹணம்| ஹந்தி ஶோணிதபித்தஂ ச ஸந்தாநஂ விஹதஸ்ய ச||௧௦௮|| ஸர்வப்ராணபதாஂ ஸாத்ம்யஂ ஶமநஂ ஶோதநஂ ததா| தஷ்ணாக்நஂ தீபநீயஂ ச ஶ்ரேஷ்டஂ க்ஷீணக்ஷதேஷு ச||௧௦௯|| பாண்டுரோகேऽம்லபித்தே ச ஶோஷே குல்மே ததோதரே| அதீஸாரே ஜ்வரே தாஹே ஶ்வயதௌ ச விஶேஷதஃ ||௧௧௦|| யோநிஶுக்ரப்ரதோஷேஷு மூத்ரேஷ்வப்ரசுரேஷு ச| புரீஷே க்ரதிதே பத்யஂ வாதபித்தவிகாரிணாம்||௧௧௧|| நஸ்யாலேபாவகாஹேஷு வமநாஸ்தாபநேஷு ச| விரேசநே ஸ்நேஹநே ச பயஃ ஸர்வத்ர யுஜ்யதே||௧௧௨|| யதாக்ரமஂ க்ஷீரகுணாநேகைகஸ்ய பதக் பதக்| அந்நபாநாதிகேऽத்யாயே பூயோ வக்ஷ்யாம்யஶேஷதஃ||௧௧௩||

Adhikarana 49 (114-115) · Śloka 115

அதாபரே த்ரயோ வக்ஷாஃ பதக்யே பலமூலிபிஃ| ஸ்நுஹ்யர்காஶ்மந்தகாஸ்தேஷாமிதஂ கர்ம பதக் பதக்||௧௧௪|| வமநேऽஶ்மந்தகஂ வித்யாத் ஸ்நுஹீக்ஷீரஂ விரேசநே| க்ஷீரமர்கஸ்ய விஜ்ஞேயஂ வமநே ஸவிரேசநே||௧௧௫||

Adhikarana 50 (116-119) · Śloka 119

இமாஂஸ்த்ரீநபராந் வக்ஷாநாஹுர்யேஷாஂ ஹிதாஸ்த்வசஃ| பூதீகஃ கஷ்ணகந்தா ச தில்வகஶ்ச ததா தருஃ||௧௧௬|| விரேசநே ப்ரயோக்தவ்யஃ பூதீகஸ்தில்வகஸ்ததா| கஷ்ணகந்தா பரீஸர்பே ஶோதேஷ்வர்ஶஃஸு சோச்யதே||௧௧௭|| தத்ருவித்ரதிகண்டேஷு குஷ்டேஷ்வப்யலஜீஷு ச| ஷட்வக்ஷாஞ்சோதநாநேதாநபி வித்யாத்விசக்ஷணஃ||௧௧௮|| இத்யுக்தாஃ பலமூலிந்யஃ ஸ்நேஹாஶ்ச லவணாநி ச| மூத்ரஂ க்ஷீராணி வக்ஷாஶ்ச ஷட் யே திஷ்டபயஸ்த்வசஃ||௧௧௯||

Adhikarana 51 (120-123) · Śloka 123

ஓஷதீர்நாமரூபாப்யாஂ ஜாநதே ஹ்யஜபா வநே| அவிபாஶ்சைவ கோபாஶ்ச யே சாந்யே வநவாஸிநஃ||௧௨௦|| ந நாமஜ்ஞாநமாத்ரேண ரூபஜ்ஞாநேந வா புநஃ| ஓஷதீநாஂ பராஂ ப்ராப்திஂ கஶ்சித்வேதிதுமர்ஹதி||௧௨௧|| யோகவித்த்வப்யரூபஜ்ஞஸ்தாஸாஂ தத்த்வவிதுச்யதே| கிஂ புநர்யோ விஜாநீயாதோஷதீஃ ஸர்வதா பிஷக்||௧௨௨|| யோகமாஸாஂ து யோ வித்யாத்தேஶகாலோபபாதிதம்| புருஷஂ புருஷஂ வீக்ஷ்ய ஸ ஜ்ஞேயோ பிஷகுத்தமஃ||௧௨௩||

Adhikarana 52 (124-125) · Śloka 125

யதா விஷஂ யதா ஶஸ்த்ரஂ யதாऽக்நிரஶநிர்யதா| ததௌஷதமவிஜ்ஞாதஂ விஜ்ஞாதமமதஂ யதா||௧௨௪|| ஔஷதஂ ஹ்யநபிஜ்ஞாதஂ நாமரூபகுணைஸ்த்ரிபிஃ| விஜ்ஞாதஂ சாபி துர்யுக்தமநர்தாயோபபத்யதே||௧௨௫||

Adhikarana 53 (126-133) · Śloka 133

யோகாதபி விஷஂ தீக்ஷ்ணமுத்தமஂ பேஷஜஂ பவேத்| பேஷஜஂ சாபி துர்யுக்தஂ தீக்ஷ்ணஂ ஸம்பத்யதே விஷம்||௧௨௬|| தஸ்மாந்ந பிஷஜா யுக்தஂ யுக்திபாஹ்யேந பேஷஜம்| தீமதா கிஞ்சிதாதேயஂ ஜீவிதாரோக்யகாங்க்ஷிணா||௧௨௭|| குர்யாந்நிபதிதோ மூர்த்நி ஸஶேஷஂ வாஸவாஶநிஃ| ஸஶேஷமாதுரஂ குர்யாந்நத்வஜ்ஞமதமௌஷதம்||௧௨௮|| துஃகிதாய ஶயாநாய ஶ்ரத்ததாநாய ரோகிணே| யோ பேஷஜமவிஜ்ஞாய ப்ராஜ்ஞமாநீ ப்ரயச்சதி||௧௨௯|| த்யக்ததர்மஸ்ய பாபஸ்ய மத்யுபூதஸ்ய துர்மதேஃ| நரோ நரகபாதீ ஸ்யாத்தஸ்ய ஸம்பாஷணாதபி||௧௩௦|| வரமாஶீவிஷவிஷஂ க்வதிதஂ தாம்ரமேவ வா| பீதமத்யக்நிஸந்தப்தா பக்ஷிதா வாऽப்யயோகுடாஃ||௧௩௧|| நது ஶ்ருதவதாஂ வேஶஂ பிப்ரதா ஶரணாகதாத்| கஹீதமந்நஂ பாநஂ வா வித்தஂ வா ரோகபீடிதாத்||௧௩௨|| பிஷக்புபூஷுர்மதிமாநதஃ ஸ்வகுணஸம்பதி| பரஂ ப்ரயத்நமாதிஷ்டேத் ப்ராணதஃ ஸ்யாத்யதா நணாம்||௧௩௩||

Adhikarana 54 (134) · Śloka 134

ததேவ யுக்தஂ பைஷஜ்யஂ யதாரோக்யாய கல்பதே| ஸ சைவ பிஷஜாஂ ஶ்ரேஷ்டோ ரோகேப்யோ யஃ ப்ரமோசயேத்||௧௩௪||

Adhikarana 55 (135) · Śloka 135

ஸம்யக்ப்ரயோகஂ ஸர்வேஷாஂ ஸித்திராக்யாதி கர்மணாம்| ஸித்திராக்யாதி ஸர்வைஶ்ச குணைர்யுக்தஂ பிஷக்தமம்||௧௩௫||

Adhikarana 56 (136-140) · Śloka 140

தத்ர ஶ்லோகாஃ- ஆயுர்வேதாகமோ ஹேதுராகமஸ்ய ப்ரவர்தநம்| ஸூத்ரணஸ்யாப்யநுஜ்ஞாநமாயுர்வேதஸ்ய நிர்ணயஃ||௧௩௬|| ஸம்பூர்ணஂ காரணஂ கார்யமாயுர்வேதப்ரயோஜநம்| ஹேதவஶ்சைவ தோஷாஶ்ச பேஷஜஂ ஸங்க்ரஹேண ச||௧௩௭|| ரஸாஃ ஸப்ரத்யயத்ரவ்யாஸ்த்ரிவிதோ த்ரவ்யஸங்க்ரஹஃ| மூலிந்யஶ்ச பலிந்யஶ்ச ஸ்நேஹாஶ்ச லவணாநி ச||௧௩௮|| மூத்ரஂ க்ஷீராணி வக்ஷாஶ்ச ஷட் யே க்ஷீரத்வகாஶ்ரயாஃ| கர்மாணி சைஷாஂ ஸர்வேஷாஂ யோகாயோககுணாகுணாஃ||௧௩௯|| வைத்யாபவாதோ யத்ரஸ்தாஃ ஸர்வே ச பிஷஜாஂ குணாஃ| ஸர்வமேதத் ஸமாக்யாதஂ பூர்வாத்யாயே மஹர்ஷிணா||௧௪௦||

Adhikarana puShpikA · Śloka 1

இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதே ஸூத்ரஸ்தாநே தீர்கஞ்ஜீவிதீயோ நாம ப்ரதமோऽத்யாயஃ||௧||