1. dīrghañjīvitīyō'dhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1) · Śloka 1

ಅಥಾತೋ ದೀರ್ಘಞ್ಜೀವಿತೀಯಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧||

Adhikarana 2 (2) · Śloka 2

ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||

Adhikarana 3 (3) · Śloka 3

ದೀರ್ಘಂ ಜೀವಿತಮನ್ವಿಚ್ಛನ್ಭರದ್ವಾಜ ಉಪಾಗಮತ್| ಇನ್ದ್ರಮುಗ್ರತಪಾ ಬುದ್ಧ್ವಾ ಶರಣ್ಯಮಮರೇಶ್ವರಮ್||೩||

Adhikarana 4 (4-5) · Śloka 5

ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಹಿ ಯಥಾಪ್ರೋಕ್ತಮಾಯುರ್ವೇದಂ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ| ಜಗ್ರಾಹ ನಿಖಿಲೇನಾದಾವಶ್ವಿನೌ ತು ಪುನಸ್ತತಃ||೪|| ಅಶ್ವಿಭ್ಯಾಂ ಭಗವಾಞ್ಛಕ್ರಃ ಪ್ರತಿಪೇದೇ ಹ ಕೇವಲಮ್| ಋಷಿಪ್ರೋಕ್ತೋ ಭರದ್ವಾಜಸ್ತಸ್ಮಾಚ್ಛಕ್ರಮುಪಾಗಮತ್||೫||

Adhikarana 5 (6-7) · Śloka 7

ವಿಘ್ನಭೂತಾ ಯದಾ ರೋಗಾಃ ಪ್ರಾದುರ್ಭೂತಾಃ ಶರೀರಿಣಾಮ್| ತಪೋಪವಾಸಾಧ್ಯಯನಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವ್ರತಾಯುಷಾಮ್ ||೬|| ತದಾ ಭೂತೇಷ್ವನುಕ್ರೋಶಂ ಪುರಸ್ಕೃತ್ಯ ಮಹರ್ಷಯಃ| ಸಮೇತಾಃ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಾಣಃ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ಹಿಮವತಃ ಶುಭೇ||೭||

Adhikarana 6 (8-14) · Śloka 15

ಅಙ್ಗಿರಾ ಜಮದಗ್ನಿಶ್ಚ ವಸಿಷ್ಠಃ ಕಶ್ಯಪೋ ಭೃಗುಃ| ಆತ್ರೇಯೋ ಗೌತಮಃ ಸಾಙ್ಖ್ಯಃ ಪುಲಸ್ತ್ಯೋ ನಾರದೋಽಸಿತಃ||೮|| ಅಗಸ್ತ್ಯೋ ವಾಮದೇವಶ್ಚ ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಾಶ್ವಲಾಯನೌ| ಪಾರಿಕ್ಷಿರ್ಭಿಕ್ಷುರಾತ್ರೇಯೋ ಭರದ್ವಾಜಃ ಕಪಿಞ್ಜ(ಷ್ಠ)ಲಃ||೯|| ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಾಶ್ಮರಥ್ಯೌ ಚ ಭಾರ್ಗವಶ್ಚ್ಯವನೋಽಭಿಜಿತ್| ಗಾರ್ಗ್ಯಃ ಶಾಣ್ಡಿಲ್ಯಕೌಣ್ಡಿಲ್ಯೌ(ನ್ಯೌ)ವಾರ್ಕ್ಷಿರ್ದೇವಲಗಾಲವೌ||೧೦|| ಸಾಙ್ಕೃತ್ಯೋ ಬೈಜವಾಪಿಶ್ಚ ಕುಶಿಕೋ ಬಾದರಾಯಣಃ| ಬಡಿಶಃ ಶರಲೋಮಾ ಚ ಕಾಪ್ಯಕಾತ್ಯಾಯನಾವುಭೌ||೧೧|| ಕಾಙ್ಕಾಯನಃ ಕೈಕಶೇಯೋ ಧೌಮ್ಯೋ ಮಾರೀಚಕಾಶ್ಯಪೌ| ಶರ್ಕರಾಕ್ಷೋ ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷೋ ಲೋಕಾಕ್ಷಃ ಪೈಙ್ಗಿರೇವ ಚ||೧೨|| ಶೌನಕಃ ಶಾಕುನೇಯಶ್ಚ ಮೈತ್ರೇಯೋ ಮೈಮತಾಯನಿಃ| ವೈಖಾನಸಾ ವಾಲಖಿಲ್ಯಾಸ್ತಥಾ ಚಾನ್ಯೇ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧೩|| ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಸ್ಯ ನಿಧಯೋ ದ(ಯ)ಮಸ್ಯ ನಿಯಮಸ್ಯ ಚ| ತಪಸಸ್ತೇಜಸಾ ದೀಪ್ತಾ ಹೂಯಮಾನಾ ಇವಾಗ್ನಯಃ||೧೪|| ಸುಖೋಪವಿಷ್ಟಾಸ್ತೇ ತತ್ರ ಪುಣ್ಯಾಂ ಚಕ್ರುಃ ಕಥಾಮಿಮಾಮ್|೧೫|

Adhikarana 7 (15-17) · Śloka 18

ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಮೋಕ್ಷಾಣಾಮಾರೋಗ್ಯಂ ಮೂಲಮುತ್ತಮಮ್||೧೫|| ರೋಗಾಸ್ತಸ್ಯಾಪಹರ್ತಾರಃ ಶ್ರೇಯಸೋ ಜೀವಿತಸ್ಯ ಚ| ಪ್ರಾದುರ್ಭೂತೋ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಮನ್ತರಾಯೋ ಮಹಾನಯಮ್||೧೬|| ಕಃ ಸ್ಯಾತ್ತೇಷಾಂ ಶಮೋಪಾಯ ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಧ್ಯಾನಮಾಸ್ಥಿತಾಃ| ಅಥ ತೇ ಶರಣಂ ಶಕ್ರಂ ದದೃಶುರ್ಧ್ಯಾನಚಕ್ಷುಷಾ||೧೭|| ಸ ವಕ್ಷ್ಯತಿ ಶಮೋಪಾಯಂ ಯಥಾವದಮರಪ್ರಭುಃ|೧೮|

Adhikarana 8 (18-23) · Śloka 23

ಕಃ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಭವನಂ ಗಚ್ಛೇತ್ ಪ್ರಷ್ಟುಂ ಶಚೀಪತಿಮ್||೧೮|| ಅಹಮರ್ಥೇ ನಿಯುಜ್ಯೇಯಮತ್ರೇತಿ ಪ್ರಥಮಂ ವಚಃ| ಭರದ್ವಾಜೋಽಬ್ರವೀತ್ತಸ್ಮಾದೃಷಿಭಿಃ ಸ ನಿಯೋಜಿತಃ||೧೯|| ಸ ಶಕ್ರಭವನಂ ಗತ್ವಾ ಸುರರ್ಷಿಗಣಮಧ್ಯಗಮ್ | ದದರ್ಶ ಬಲಹನ್ತಾರಂ ದೀಪ್ಯಮಾನಮಿವಾನಲಮ್||೨೦|| ಸೋಽಭಿಗಮ್ಯ ಜಯಾಶೀರ್ಭಿರಭಿನನ್ದ್ಯ ಸುರೇಶ್ವರಮ್| ಪ್ರೋವಾಚ ವಿನಯಾದ್ಧೀಮಾನೃಷೀಣಾಂ ವಾಕ್ಯಮುತ್ತಮಮ್||೨೧|| ವ್ಯಾಧಯೋ ಹಿ ಸಮುತ್ಪನ್ನಾಃ ಸರ್ವಪ್ರಾಣಿಭಯಙ್ಕರಾಃ| ತದ್ಬ್ರೂಹಿ ಮೇ ಶಮೋಪಾಯಂ ಯಥಾವದಮರಪ್ರಭೋ||೨೨|| ತಸ್ಮೈ ಪ್ರೋವಾಚ ಭಗವಾನಾಯುರ್ವೇದಂ ಶತಕ್ರತುಃ| ಪದೈರಲ್ಪೈರ್ಮತಿಂ ಬುದ್ಧ್ವಾ ವಿಪುಲಾಂ ಪರಮರ್ಷಯೇ||೨೩||

Adhikarana 9 (24) · Śloka 24

ಹೇತುಲಿಙ್ಗೌಷಧಜ್ಞಾನಂ ಸ್ವಸ್ಥಾತುರಪರಾಯಣಮ್| ತ್ರಿಸೂತ್ರಂ ಶಾಶ್ವತಂ ಪುಣ್ಯಂ ಬುಬುಧೇ ಯಂ ಪಿತಾಮಹಃ||೨೪||

Adhikarana 10 (25-26) · Śloka 26

ಸೋಽನನ್ತಪಾರಂ ತ್ರಿಸ್ಕನ್ಧಮಾಯುರ್ವೇದಂ ಮಹಾಮತಿಃ| ಯಥಾವದಚಿರಾತ್ ಸರ್ವಂ ಬುಬುಧೇ ತನ್ಮನಾ ಮುನಿಃ||೨೫|| ತೇನಾಯುರಮಿತಂ ಲೇಭೇ ಭರದ್ವಾಜಃ ಸುಖಾನ್ವಿತಮ್| ಋಷಿಭ್ಯೋಽನಧಿಕಂ ತಚ್ಚ ಶಶಂಸಾನವಶೇಷಯನ್||೨೬||

Adhikarana 11 (27-29) · Śloka 29

ಋಷಯಶ್ಚ ಭರದ್ವಾಜಾಜ್ಜಗೃಹುಸ್ತಂ ಪ್ರಜಾಹಿತಮ್| ದೀರ್ಘಮಾಯುಶ್ಚಿಕೀರ್ಷನ್ತೋ ವೇದಂ ವರ್ಧನಮಾಯುಷಃ||೨೭|| ಮಹರ್ಷಯಸ್ತೇ ದದೃಶುರ್ಯಥಾವಜ್ಜ್ಞಾನಚಕ್ಷುಷಾ| ಸಾಮಾನ್ಯಂ ಚ ವಿಶೇಷಂ ಚ ಗುಣಾನ್ ದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಕರ್ಮ ಚ||೨೮|| ಸಮವಾಯಂ ಚ ತಜ್ಜ್ಞಾತ್ವಾ ತನ್ತ್ರೋಕ್ತಂ ವಿಧಿಮಾಸ್ಥಿತಾಃ| ಲೇಭಿರೇ ಪರಮಂ ಶರ್ಮ ಜೀವಿತಂ ಚಾಪ್ಯನಿತ್ವರಮ್ ||೨೯||

Adhikarana 12 (30-31) · Śloka 31

ಅಥ ಮೈತ್ರೀಪರಃ ಪುಣ್ಯಮಾಯುರ್ವೇದಂ ಪುನರ್ವಸುಃ| ಶಿಷ್ಯೇಭ್ಯೋ ದತ್ತವಾನ್ ಷಡ್ಭ್ಯಃ ಸರ್ವಭೂತಾನುಕಮ್ಪಯಾ||೩೦|| ಅಗ್ನಿವೇಶಶ್ಚ ಭೇಲ(ಡ)ಶ್ಚ ಜತೂಕರ್ಣಃ ಪರಾಶರಃ| ಹಾರೀತಃ ಕ್ಷಾರಪಾಣಿಶ್ಚ ಜಗೃಹುಸ್ತನ್ಮುನೇರ್ವಚಃ||೩೧||

Adhikarana 13 (32-40) · Śloka 40

ಬುದ್ಧೇರ್ವಿಶೇಷಸ್ತತ್ರಾಸೀನ್ನೋಪದೇಶಾನ್ತರಂ ಮುನೇಃ| ತನ್ತ್ರಸ್ಯ ಕರ್ತಾ ಪ್ರಥಮಮಗ್ನಿವೇಶೋ ಯತೋಽಭವತ್||೩೨|| ಅಥ ಭೇಲಾದಯಶ್ಚಕ್ರುಃ ಸ್ವಂ ಸ್ವಂ ತನ್ತ್ರಂ ಕೃತಾನಿ ಚ| ಶ್ರಾವಯಾಮಾಸುರಾತ್ರೇಯಂ ಸರ್ಷಿಸಙ್ಘಂ ಸುಮೇಧಸಃ||೩೩|| ಶ್ರುತ್ವಾ ಸೂತ್ರಣಮರ್ಥಾನಾಮೃಷಯಃ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಣಾಮ್| ಯಥಾವತ್ಸೂತ್ರಿತಮಿತಿ ಪ್ರಹೃಷ್ಟಾಸ್ತೇಽನುಮೇನಿರೇ||೩೪|| ಸರ್ವ ಏವಾಸ್ತುವಂಸ್ತಾಂಶ್ಚ ಸರ್ವಭೂತಹಿತೈಷಿಣಃ| ಸಾಧು ಭೂತೇಷ್ವನುಕ್ರೋಶ ಇತ್ಯುಚ್ಚೈರಬ್ರುವನ್ ಸಮಮ್||೩೫|| ತಂ ಪುಣ್ಯಂ ಶುಶ್ರುವುಃ ಶಬ್ದಂ ದಿವಿ ದೇವರ್ಷಯಃ ಸ್ಥಿತಾಃ| ಸಾಮರಾಃ ಪರಮರ್ಷೀಣಾಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಮುಮುದಿರೇ ಪರಮ್||೩೬|| ಅಹೋ ಸಾಧ್ವಿತಿ ನಿರ್ಘೋಷೋ ಲೋಕಾಂಸ್ತ್ರೀನನ್ವವಾ(ನಾ)ದಯತ್| ನಭಸಿ ಸ್ನಿಗ್ಧಗಮ್ಭೀರೋ ಹರ್ಷಾದ್ಭೂತೈರುದೀರಿತಃ||೩೭|| ಶಿವೋ ವಾಯುರ್ವವೌ ಸರ್ವಾ ಭಾಭಿರುನ್ಮೀಲಿತಾ ದಿಶಃ| ನಿಪೇತುಃ ಸಜಲಾಶ್ಚೈವ ದಿವ್ಯಾಃ ಕುಸುಮವೃಷ್ಟಯಃ||೩೮|| ಅಥಾಗ್ನಿವೇಶಪ್ರಮುಖಾನ್ ವಿವಿಶುರ್ಜ್ಞಾನದೇವತಾಃ| ಬುದ್ಧಿಃ ಸಿದ್ಧಿಃ ಸ್ಮೃತಿರ್ಮೇಧಾ ಧೃತಿಃ ಕೀರ್ತಿಃ ಕ್ಷಮಾ ದಯಾ||೩೯|| ತಾನಿ ಚಾನುಮತಾನ್ಯೇಷಾಂ ತನ್ತ್ರಾಣಿ ಪರಮರ್ಷಿಭಿಃ| ಭ(ಭಾ)ವಾಯ ಭೂತಸಙ್ಘಾನಾಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಂ ಭುವಿ ಲೇಭಿರೇ||೪೦||

Adhikarana 14 (41) · Śloka 41

ಹಿತಾಹಿತಂ ಸುಖಂ ದುಃಖಮಾಯುಸ್ತಸ್ಯ ಹಿತಾಹಿತಮ್| ಮಾನಂ ಚ ತಚ್ಚ ಯತ್ರೋಕ್ತಮಾಯುರ್ವೇದಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ||೪೧||

Adhikarana 15 (42) · Śloka 42

ಶರೀರೇನ್ದ್ರಿಯಸತ್ತ್ವಾತ್ಮಸಂಯೋಗೋ ಧಾರಿ ಜೀವಿತಮ್| ನಿತ್ಯಗಶ್ಚಾನುಬನ್ಧಶ್ಚ ಪರ್ಯಾಯೈರಾಯುರುಚ್ಯತೇ||೪೨||

Adhikarana 16 (43) · Śloka 43

ತಸ್ಯಾಯುಷಃ ಪುಣ್ಯತಮೋ ವೇದೋ ವೇದವಿದಾಂ ಮತಃ| ವಕ್ಷ್ಯತೇ ಯನ್ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ಲೋಕಯೋರುಭಯೋರ್ಹಿತಮ್ ||೪೩||

Adhikarana 17 (44) · Śloka 44

ಸರ್ವದಾ ಸರ್ವಭಾವಾನಾಂ ಸಾಮಾನ್ಯಂ ವೃದ್ಧಿಕಾರಣಮ್| ಹ್ರಾಸಹೇತುರ್ವಿಶೇಷಶ್ಚ, ಪ್ರವೃತ್ತಿರುಭಯಸ್ಯ ತು||೪೪||

Adhikarana 18 (45) · Śloka 45

ಸಾಮಾನ್ಯಮೇಕತ್ವಕರಂ, ವಿಶೇಷಸ್ತು ಪೃಥಕ್ತ್ವಕೃತ್| ತುಲ್ಯಾರ್ಥತಾ ಹಿ ಸಾಮಾನ್ಯಂ, ವಿಶೇಷಸ್ತು ವಿಪರ್ಯಯಃ||೪೫||

Adhikarana 19 (46-47) · Śloka 47

ಸತ್ತ್ವಮಾತ್ಮಾ ಶರೀರಂ ಚ ತ್ರಯಮೇತತ್ತ್ರಿದಣ್ಡವತ್| ಲೋಕಸ್ತಿಷ್ಠತಿ ಸಂಯೋಗಾತ್ತತ್ರ ಸರ್ವಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್||೪೬|| ಸ ಪುಮಾಂಶ್ಚೇತನಂ ತಚ್ಚ ತಚ್ಚಾಧಿಕರಣಂ ಸ್ಮೃತಮ್| ವೇದಸ್ಯಾಸ್ಯ, ತದರ್ಥಂ ಹಿ ವೇದೋಽಯಂ ಸಮ್ಪ್ರಕಾಶಿತಃ||೪೭||

Adhikarana 20 (48) · Śloka 48

ಖಾದೀನ್ಯಾತ್ಮಾ ಮನಃ ಕಾಲೋ ದಿಶಶ್ಚ ದ್ರವ್ಯಸಙ್ಗ್ರಹಃ| ಸೇನ್ದ್ರಿಯಂ ಚೇತನಂ ದ್ರವ್ಯಂ, ನಿರಿನ್ದ್ರಿಯಮಚೇತನಮ್||೪೮||

Adhikarana 21 (49) · Śloka 49

ಸಾರ್ಥಾ ಗುರ್ವಾದಯೋ ಬುದ್ಧಿಃ ಪ್ರಯತ್ನಾನ್ತಾಃ ಪರಾದಯಃ| ಗುಣಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ ...|೪೯|

Adhikarana 22 (49) · Śloka 49

...ಪ್ರಯತ್ನಾದಿ ಕರ್ಮ ಚೇಷ್ಟಿತಮುಚ್ಯತೇ||೪೯||

Adhikarana 23 (50) · Śloka 50

ಸಮವಾಯೋಽಪೃಥಗ್ಭಾವೋ ಭೂಮ್ಯಾದೀನಾಂ ಗುಣೈರ್ಮತಃ| ಸ ನಿತ್ಯೋ ಯತ್ರ ಹಿ ದ್ರವ್ಯಂ ನ ತತ್ರಾನಿಯತೋ ಗುಣಃ||೫೦||

Adhikarana 24 (51) · Śloka 51

ಯತ್ರಾಶ್ರಿತಾಃ ಕರ್ಮಗುಣಾಃ ಕಾರಣಂ ಸಮವಾಯಿ ಯತ್| ತದ್ದ್ರವ್ಯಂ ...|೫೧|

Adhikarana 25 (51) · Śloka 51

...ಸಮವಾಯೀ ತು ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟಃ ಕಾರಣಂ ಗುಣಃ||೫೧||

Adhikarana 26 (52) · Śloka 52

ಸಂಯೋಗೇ ಚ ವಿಭಾಗೇ ಚ ಕಾರಣಂ ದ್ರವ್ಯಮಾಶ್ರಿತಮ್| ಕರ್ತವ್ಯಸ್ಯ ಕ್ರಿಯಾ ಕರ್ಮ ಕರ್ಮ ನಾನ್ಯದಪೇಕ್ಷತೇ||೫೨||

Adhikarana 27 (53) · Śloka 53

ಇತ್ಯುಕ್ತಂ ಕಾರಣಂ...|೫೩|

Adhikarana 28 (53) · Śloka 53

... ಕಾರ್ಯಂ ಧಾತುಸಾಮ್ಯಮಿಹೋಚ್ಯತೇ| ಧಾತುಸಾಮ್ಯಕ್ರಿಯಾ ಚೋಕ್ತಾ ತನ್ತ್ರಸ್ಯಾಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಜನಮ್||೫೩||

Adhikarana 29 (54) · Śloka 54

ಕಾಲಬುದ್ಧೀನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಾನಾಂ ಯೋಗೋ ಮಿಥ್ಯಾ ನ ಚಾತಿ ಚ| ದ್ವಯಾಶ್ರಯಾಣಾಂ ವ್ಯಾಧೀನಾಂ ತ್ರಿವಿಧೋ ಹೇತುಸಙ್ಗ್ರಹಃ||೫೪||

Adhikarana 30 (55) · Śloka 55

ಶರೀರಂ ಸತ್ತ್ವಸಞ್ಜ್ಞಂ ಚ ವ್ಯಾಧೀನಾಮಾಶ್ರಯೋ ಮತಃ| ತಥಾ ಸುಖಾನಾಂ, ಯೋಗಸ್ತು ಸುಖಾನಾಂ ಕಾರಣಂ ಸಮಃ||೫೫||

Adhikarana 31 (56) · Śloka 56

ನಿರ್ವಿಕಾರಃ ಪರಸ್ತ್ವಾತ್ಮಾ ಸತ್ತ್ವಭೂತಗುಣೇನ್ದ್ರಿಯೈಃ| ಚೈತನ್ಯೇ ಕಾರಣಂ ನಿತ್ಯೋ ದ್ರಷ್ಟಾ ಪಶ್ಯತಿ ಹಿ ಕ್ರಿಯಾಃ||೫೬||

Adhikarana 32 (57) · Śloka 57

ವಾಯುಃ ಪಿತ್ತಂ ಕಫಶ್ಚೋಕ್ತಃ ಶಾರೀರೋ ದೋಷಸಙ್ಗ್ರಹಃ| ಮಾನಸಃ ಪುನರುದ್ದಿಷ್ಟೋ ರಜಶ್ಚ ತಮ ಏವ ಚ||೫೭||

Adhikarana 33 (58) · Śloka 58

ಪ್ರಶಾಮ್ಯತ್ಯೌಷಧೈಃ ಪೂರ್ವೋ ದೈವಯುಕ್ತಿವ್ಯಪಾಶ್ರಯೈಃ| ಮಾನಸೋ ಜ್ಞಾನವಿಜ್ಞಾನಧೈರ್ಯಸ್ಮೃತಿಸಮಾಧಿಭಿಃ||೫೮||

Adhikarana 34 (59-61) · Śloka 61

ರೂಕ್ಷಃ ಶೀತೋ ಲಘುಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಶ್ಚಲೋಽಥ ವಿಶದಃ ಖರಃ| ವಿಪರೀತಗುಣೈರ್ದ್ರವ್ಯೈರ್ಮಾರುತಃ ಸಮ್ಪ್ರಶಾಮ್ಯತಿ||೫೯|| ಸಸ್ನೇಹಮುಷ್ಣಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಚ ದ್ರವಮಮ್ಲಂ ಸರಂ ಕಟು| ವಿಪರೀತಗುಣೈಃ ಪಿತ್ತಂ ದ್ರವ್ಯೈರಾಶು ಪ್ರಶಾಮ್ಯತಿ||೬೦|| ಗುರುಶೀತಮೃದುಸ್ನಿಗ್ಧಮಧುರಸ್ಥಿರಪಿಚ್ಛಿಲಾಃ| ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಃ ಪ್ರಶಮಂ ಯಾನ್ತಿ ವಿಪರೀತಗುಣೈರ್ಗುಣಾಃ||೬೧||

Adhikarana 35 (62) · Śloka 63

ವಿಪರೀತಗುಣೈರ್ದೇಶಮಾತ್ರಾಕಾಲೋಪಪಾದಿತೈಃ| ಭೇಷಜೈರ್ವಿನಿವರ್ತನ್ತೇ ವಿಕಾರಾಃ ಸಾಧ್ಯಸಮ್ಮತಾಃ||೬೨|| ಸಾಧನಂ ನ ತ್ವಸಾಧ್ಯಾನಾಂ ವ್ಯಾಧೀನಾಮುಪದಿಶ್ಯತೇ|೬೩|

Adhikarana 36 (63) · Śloka 63

ಭೂಯಶ್ಚಾತೋ ಯಥಾದ್ರವ್ಯಂ ಗುಣಕರ್ಮಾಣಿ ವಕ್ಷ್ಯತೇ||೬೩||

Adhikarana 37 (64) · Śloka 64

ರಸನಾರ್ಥೋ ರಸಸ್ತಸ್ಯ ದ್ರವ್ಯಮಾಪಃ ಕ್ಷಿತಿಸ್ತಥಾ| ನಿರ್ವೃತ್ತೌ ಚ ವಿಶೇಷೇ ಚ ಪ್ರತ್ಯಯಾಃ ಖಾದಯಸ್ತ್ರಯಃ||೬೪||

Adhikarana 38 (65) · Śloka 65

ಸ್ವಾದುರಮ್ಲೋಽಥ ಲವಣಃ ಕಟುಕಸ್ತಿಕ್ತ ಏವ ಚ| ಕಷಾಯಶ್ಚೇತಿ ಷಟ್ಕೋಽಯಂ ರಸಾನಾಂ ಸಙ್ಗ್ರಹಃ ಸ್ಮೃತಃ||೬೫||

Adhikarana 39 (66) · Śloka 1

ಸ್ವಾದ್ವಮ್ಲಲವಣಾ ವಾಯುಂ, ಕಷಾಯಸ್ವಾದುತಿಕ್ತಕಾಃ| ಜಯನ್ತಿ ಪಿತ್ತಂ, ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣಂ ಕಷಾಯಕಟುತಿಕ್ತಕಾಃ||೬೬|| (ಕಟ್ವಮ್ಲಲವಣಾಃ ಪಿತ್ತಂ, ಸ್ವಾದ್ವಮ್ಲಲವಣಾಃ ಕಫಮ್| ಕಟುತಿಕ್ತಕಷಾಯಾಶ್ಚ ಕೋಪಯನ್ತಿ ಸಮೀರಣಮ್ ||೧||)|

Adhikarana 40 (67) · Śloka 67

ಕಿಞ್ಚಿದ್ದೋಷಪ್ರಶಮನಂ ಕಿಞ್ಚಿದ್ಧಾತುಪ್ರದೂಷಣಮ್| ಸ್ವಸ್ಥವೃತ್ತೌ ಮತಂ ಕಿಞ್ಚಿತ್ತ್ರಿವಿಧಂ ದ್ರವ್ಯಮುಚ್ಯತೇ||೬೭||

Adhikarana 41 (68-73) · Śloka 74

ತತ್ ಪುನಸ್ತ್ರಿವಿಧಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಜಙ್ಗಮೌದ್ಭಿದಪಾರ್ಥಿವಮ್ | ಮಧೂನಿ ಗೋರಸಾಃ ಪಿತ್ತಂ ವಸಾ ಮಜ್ಜಾಽಸೃಗಾಮಿಷಮ್||೬೮|| ವಿಣ್ಮೂತ್ರಚರ್ಮರೇತೋಽಸ್ಥಿಸ್ನಾಯುಶೃಙ್ಗನಖಾಃ ಖುರಾಃ| ಜಙ್ಗಮೇಭ್ಯಃ ಪ್ರಯುಜ್ಯನ್ತೇ ಕೇಶಾ ಲೋಮಾನಿ ರೋಚನಾಃ||೬೯|| ಸುವರ್ಣಂ ಸಮಲಾಃ ಪಞ್ಚ ಲೋಹಾಃ ಸಸಿಕತಾಃ ಸುಧಾ| ಮನಃಶಿಲಾಲೇ ಮಣಯೋ ಲವಣಂ ಗೈರಿಕಾಞ್ಜನೇ||೭೦|| ಭೌಮಮೌಷಧಮುದ್ದಿಷ್ಟಮೌದ್ಭಿದಂ ತು ಚತುರ್ವಿಧಮ್| ವನಸ್ಪತಿಸ್ತಥಾ ವೀರುದ್ವಾನಸ್ಪತ್ಯಸ್ತಥೌಷಧಿಃ||೭೧|| ಫಲೈರ್ವನಸ್ಪತಿಃ ಪುಷ್ಪೈರ್ವಾನಸ್ಪತ್ಯಃ ಫಲೈರಪಿ| ಓಷಧ್ಯಃ ಫಲಪಾಕಾನ್ತಾಃ ಪ್ರತಾನೈರ್ವೀರುಧಃ ಸ್ಮೃತಾಃ||೭೨|| ಮೂಲತ್ವಕ್ಸಾರನಿರ್ಯಾಸನಾಲ(ಡ)ಸ್ವರಸಪಲ್ಲವಾಃ| ಕ್ಷಾರಾಃ ಕ್ಷೀರಂ ಫಲಂ ಪುಷ್ಪಂ ಭಸ್ಮ ತೈಲಾನಿ ಕಣ್ಟಕಾಃ||೭೩|| ಪತ್ರಾಣಿ ಶುಙ್ಗಾಃ ಕನ್ದಾಶ್ಚ ಪ್ರರೋಹಾಶ್ಚೌದ್ಭಿದೋ ಗಣಃ|೭೪|

Adhikarana 42 (74-76) · Śloka 76

ಮೂಲಿನ್ಯಃ ಷೋಡಶೈಕೋನಾ ಫಲಿನ್ಯೋ ವಿಂಶತಿಃ ಸ್ಮೃತಾಃ||೭೪|| ಮಹಾಸ್ನೇಹಾಶ್ಚ ಚತ್ವಾರಃ ಪಞ್ಚೈವ ಲವಣಾನಿ ಚ| ಅಷ್ಟೌ ಮೂತ್ರಾಣಿ ಸಙ್ಖ್ಯಾತಾನ್ಯಷ್ಟಾವೇವ ಪಯಾಂಸಿ ಚ||೭೫|| ಶೋಧನಾರ್ಥಾಶ್ಚ ಷಡ್ ವೃಕ್ಷಾಃ ಪುನರ್ವಸುನಿದರ್ಶಿತಾಃ| ಯ ಏತಾನ್ ವೇತ್ತಿ ಸಂಯೋಕ್ತುಂ ವಿಕಾರೇಷು ಸ ವೇದವಿತ್||೭೬||

Adhikarana 43 (77-79) · Śloka 80

ಹಸ್ತಿದನ್ತೀ ಹೈಮವತೀ ಶ್ಯಾಮಾ ತ್ರಿವೃದಧೋಗುಡಾ| ಸಪ್ತಲಾ ಶ್ವೇತನಾಮಾ ಚ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಶ್ರೇಣೀ ಗವಾಕ್ಷ್ಯಪಿ||೭೭|| ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀ ಚ ಬಿಮ್ಬೀ ಚ ಶಣಪುಷ್ಪೀ ವಿಷಾಣಿಕಾ| ಅಜಗನ್ಧಾ ದ್ರವನ್ತೀ ಚ ಕ್ಷೀರಿಣೀ ಚಾತ್ರ ಷೋಡಶೀ||೭೮|| ಶಣಪುಷ್ಪೀ ಚ ಬಿಮ್ಬೀ ಚ ಚ್ಛರ್ದನೇ ಹೈಮವತ್ಯಪಿ| ಶ್ವೇತಾ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀ ಚೈವ ಯೋಜ್ಯಾ ಶೀರ್ಷವಿರೇಚನೇ||೭೯|| ಏಕಾದಶಾವಶಿಷ್ಟಾ ಯಾಃ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾಸ್ತಾ ವಿರೇಚನೇ| ಇತ್ಯುಕ್ತಾ ನಾಮಕರ್ಮಭ್ಯಾಂ ಮೂಲಿನ್ಯಃ...|೮೦|

Adhikarana 44 (80-85) · Śloka 86

...ಫಲಿನೀಃ ಶೃಣು||೮೦|| ಶಙ್ಖಿನ್ಯಥ ವಿಡಙ್ಗಾನಿ ತ್ರಪುಷಂ ಮದನಾನಿ ಚ| ಧಾಮಾರ್ಗವಮಥೇಕ್ಷ್ವಾಕು ಜೀಮೂತಂ ಕೃತವೇಧನಮ್| ಆನೂಪಂ ಸ್ಥಲಜಂ ಚೈವ ಕ್ಲೀತಕಂ ದ್ವಿವಿಧಂ ಸ್ಮೃತಮ್||೮೧|| ಪ್ರಕೀರ್ಯಾ ಚೋದಕೀರ್ಯಾ ಚ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಪುಷ್ಪಾ ತಥಾಽಭಯಾ| ಅನ್ತಃಕೋಟರಪುಷ್ಪೀ ಚ ಹಸ್ತಿಪರ್ಣ್ಯಾಶ್ಚ ಶಾರದಮ್||೮೨|| ಕಮ್ಪಿಲ್ಲಕಾರಗ್ವಧಯೋಃ ಫಲಂ ಯತ್ ಕುಟಜಸ್ಯ ಚ| ಧಾಮಾರ್ಗವಮಥೇಕ್ಷ್ವಾಕು ಜೀಮೂತಂ ಕೃತವೇಧನಮ್||೮೩|| ಮದನಂ ಕುಟಜಂ ಚೈವ ತ್ರಪುಷಂ ಹಸ್ತಿಪರ್ಣಿನೀ| ಏತಾನಿ ವಮನೇ ಚೈವ ಯೋಜ್ಯಾನ್ಯಾಸ್ಥಾಪನೇಷು ಚ||೮೪|| ನಸ್ತಃ ಪ್ರಚ್ಛರ್ದನೇ ಚೈವ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಪುಷ್ಪಾ ವಿಧೀಯತೇ| ದಶ ಯಾನ್ಯವಶಿಷ್ಟಾನಿ ತಾನ್ಯುಕ್ತಾನಿ ವಿರೇಚನೇ||೮೫|| ನಾಮಕರ್ಮಭಿರುಕ್ತಾನಿ ಫಲಾನ್ಯೇಕೋನವಿಂಶತಿಃ|೮೬|

Adhikarana 45 (86-87) · Śloka 88

ಸರ್ಪಿಸ್ತೈಲಂ ವಸಾ ಮಜ್ಜಾ ಸ್ನೇಹೋ ದಿಷ್ಟಶ್ಚತುರ್ವಿಧಃ ||೮೬|| ಪಾನಾಭ್ಯಞ್ಜನಬಸ್ತ್ಯರ್ಥಂ ನಸ್ಯಾರ್ಥಂ ಚೈವ ಯೋಗತಃ| ಸ್ನೇಹನಾ ಜೀವನಾ ವರ್ಣ್ಯಾ ಬಲೋಪಚಯವರ್ಧನಾಃ||೮೭|| ಸ್ನೇಹಾ ಹ್ಯೇತೇ ಚ ವಿಹಿತಾ ವಾತಪಿತ್ತಕಫಾಪಹಾಃ|೮೮|

Adhikarana 46 (88-91) · Śloka 92

ಸೌವರ್ಚಲಂ ಸೈನ್ಧವಂ ಚ ವಿಡಮೌದ್ಭಿದಮೇವ ಚ||೮೮|| ಸಾಮುದ್ರೇಣ ಸಹೈತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಸ್ಯುರ್ಲವಣಾನಿ ಚ| ಸ್ನಿಗ್ಧಾನ್ಯುಷ್ಣಾನಿ ತೀಕ್ಷ್ಣಾನಿ ದೀಪನೀಯತಮಾನಿ ಚ||೮೯|| ಆಲೇಪನಾರ್ಥೇ ಯುಜ್ಯನ್ತೇ ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದವಿಧೌ ತಥಾ| ಅಧೋಭಾಗೋರ್ಧ್ವಭಾಗೇಷು ನಿರೂಹೇಷ್ವನುವಾಸನೇ||೯೦|| ಅಭ್ಯಞ್ಜನೇ ಭೋಜನಾರ್ಥೇ ಶಿರಸಶ್ಚ ವಿರೇಚನೇ| ಶಸ್ತ್ರಕರ್ಮಣಿ ವರ್ತ್ಯರ್ಥಮಞ್ಜನೋತ್ಸಾದನೇಷು ಚ||೯೧|| ಅಜೀರ್ಣಾನಾಹಯೋರ್ವಾತೇ ಗುಲ್ಮೇ ಶೂಲೇ ತಥೋದರೇ| ಉಕ್ತಾನಿ ಲವಣಾ(ನಿ)...|೯೨|

Adhikarana 47 (92-104) · Śloka 105

... ನ್ಯೂ(ಊ)ರ್ಧ್ವಂ ಮೂತ್ರಾಣ್ಯಷ್ಟೌ ನಿಬೋಧ ಮೇ||೯೨|| ಮುಖ್ಯಾನಿ ಯಾನಿ ದಿಷ್ಟಾನಿ ಸರ್ವಾಣ್ಯಾತ್ರೇಯಶಾಸನೇ| ಅವಿಮೂತ್ರಮಜಾಮೂತ್ರಂ ಗೋಮೂತ್ರಂ ಮಾಹಿಷಂ ಚ ಯತ್ ||೯೩|| ಹಸ್ತಿಮೂತ್ರಮಥೋಷ್ಟ್ರಸ್ಯ ಹಯಸ್ಯ ಚ ಖರಸ್ಯ ಚ| ಉಷ್ಣಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಮಥೋಽರೂಕ್ಷಂ ಕಟುಕಂ ಲವಣಾನ್ವಿತಮ್||೯೪|| ಮೂತ್ರಮುತ್ಸಾದನೇ ಯುಕ್ತಂ ಯುಕ್ತಮಾಲೇಪನೇಷು ಚ| ಯುಕ್ತಮಾಸ್ಥಾಪನೇ ಮೂತ್ರಂ ಯುಕ್ತಂ ಚಾಪಿ ವಿರೇಚನೇ||೯೫|| ಸ್ವೇದೇಷ್ವಪಿ ಚ ತದ್ಯುಕ್ತಮಾನಾಹೇಷ್ವಗದೇಷು ಚ| ಉದರೇಷ್ವಥ ಚಾರ್ಶಃಸು ಗುಲ್ಮಿಕುಷ್ಠಿಕಿಲಾಸಿಷು ||೯೬|| ತದ್ಯುಕ್ತಮುಪನಾಹೇಷು ಪರಿಷೇಕೇ ತಥೈವ ಚ| ದೀಪನೀಯಂ ವಿಷಘ್ನಂ ಚ ಕ್ರಿಮಿಘ್ನಂ ಚೋಪದಿಶ್ಯತೇ||೯೭|| ಪಾಣ್ಡುರೋಗೋಪಸೃಷ್ಟಾನಾಮುತ್ತಮಂ ಶರ್ಮ ಚೋಚ್ಯತೇ| ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣಂ ಶಮಯೇತ್ ಪೀತಂ ಮಾರುತಂ ಚಾನುಲೋಮಯೇತ್||೯೮|| ಕರ್ಷೇತ್ ಪಿತ್ತಮಧೋಭಾಗಮಿತ್ಯಸ್ಮಿನ್ ಗುಣಸಙ್ಗ್ರಹಃ| ಸಾಮಾನ್ಯೇನ ಮಯೋಕ್ತಸ್ತು ಪೃಥಕ್ತ್ವೇನ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯತೇ||೯೯|| ಅವಿಮೂತ್ರಂ ಸತಿಕ್ತಂ ಸ್ಯಾತ್ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಪಿತ್ತಾವಿರೋಧಿ ಚ| ಆಜಂ ಕಷಾಯಮಧುರಂ ಪಥ್ಯಂ ದೋಷಾನ್ನಿಹನ್ತಿ ಚ||೧೦೦|| ಗವ್ಯಂ ಸಮಧುರಂ ಕಿಞ್ಚಿದ್ದೋಷಘ್ನಂ ಕ್ರಿಮಿಕುಷ್ಠನುತ್| ಕಣ್ಡೂಂ ಚ ಶಮಯೇತ್ ಪೀತಂ ಸಮ್ಯಗ್ದೋಷೋದರೇ ಹಿತಮ್||೧೦೧|| ಅರ್ಶಃಶೋಫೋದರಘ್ನಂ ತು ಸಕ್ಷಾರಂ ಮಾಹಿಷಂ ಸರಮ್| ಹಾಸ್ತಿಕಂ ಲವಣಂ ಮೂತ್ರಂ ಹಿತಂ ತು ಕ್ರಿಮಿಕುಷ್ಠಿನಾಮ್||೧೦೨|| ಪ್ರಶಸ್ತಂ ಬದ್ಧವಿಣ್ಮೂತ್ರವಿಷಶ್ಲೇಷ್ಮಾಮಯಾರ್ಶಸಾಮ್| ಸತಿಕ್ತಂ ಶ್ವಾಸಕಾಸಘ್ನಮರ್ಶೋಘ್ನಂ ಚೌಷ್ಟ್ರಮುಚ್ಯತೇ||೧೦೩|| ವಾಜಿನಾಂ ತಿಕ್ತಕಟುಕಂ ಕುಷ್ಠವ್ರಣವಿಷಾಪಹಮ್| ಖರಮೂತ್ರಮಪಸ್ಮಾರೋನ್ಮಾದಗ್ರಹವಿನಾಶನಮ್||೧೦೪|| ಇತೀಹೋಕ್ತಾನಿ ಮೂತ್ರಾಣಿ ಯಥಾಸಾಮರ್ಥ್ಯಯೋಗತಃ|೧೦೫|

Adhikarana 48 (105-113) · Śloka 113

ಅತಃ ಕ್ಷೀರಾಣಿ ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ಕರ್ಮ ಚೈಷಾಂ ಗುಣಾಶ್ಚ ಯೇ||೧೦೫|| ಅವಿಕ್ಷೀರಮಜಾಕ್ಷೀರಂ ಗೋಕ್ಷೀರಂ ಮಾಹಿಷಂ ಚ ಯತ್| ಉಷ್ಟ್ರೀಣಾಮಥ ನಾಗೀನಾಂ ವಡವಾಯಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಾಸ್ತಥಾ||೧೦೬|| ಪ್ರಾಯಶೋ ಮಧುರಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಶೀತಂ ಸ್ತನ್ಯಂ ಪಯೋ ಮತಮ್| ಪ್ರೀಣನಂ ಬೃಂಹಣಂ ವೃಷ್ಯಂ ಮೇಧ್ಯಂ ಬಲ್ಯಂ ಮನಸ್ಕರಮ್||೧೦೭|| ಜೀವನೀಯಂ ಶ್ರಮಹರಂ ಶ್ವಾಸಕಾಸನಿಬರ್ಹಣಮ್| ಹನ್ತಿ ಶೋಣಿತಪಿತ್ತಂ ಚ ಸನ್ಧಾನಂ ವಿಹತಸ್ಯ ಚ||೧೦೮|| ಸರ್ವಪ್ರಾಣಭೃತಾಂ ಸಾತ್ಮ್ಯಂ ಶಮನಂ ಶೋಧನಂ ತಥಾ| ತೃಷ್ಣಾಘ್ನಂ ದೀಪನೀಯಂ ಚ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಕ್ಷೀಣಕ್ಷತೇಷು ಚ||೧೦೯|| ಪಾಣ್ಡುರೋಗೇಽಮ್ಲಪಿತ್ತೇ ಚ ಶೋಷೇ ಗುಲ್ಮೇ ತಥೋದರೇ| ಅತೀಸಾರೇ ಜ್ವರೇ ದಾಹೇ ಶ್ವಯಥೌ ಚ ವಿಶೇಷತಃ ||೧೧೦|| ಯೋನಿಶುಕ್ರಪ್ರದೋಷೇಷು ಮೂತ್ರೇಷ್ವಪ್ರಚುರೇಷು ಚ| ಪುರೀಷೇ ಗ್ರಥಿತೇ ಪಥ್ಯಂ ವಾತಪಿತ್ತವಿಕಾರಿಣಾಮ್||೧೧೧|| ನಸ್ಯಾಲೇಪಾವಗಾಹೇಷು ವಮನಾಸ್ಥಾಪನೇಷು ಚ| ವಿರೇಚನೇ ಸ್ನೇಹನೇ ಚ ಪಯಃ ಸರ್ವತ್ರ ಯುಜ್ಯತೇ||೧೧೨|| ಯಥಾಕ್ರಮಂ ಕ್ಷೀರಗುಣಾನೇಕೈಕಸ್ಯ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್| ಅನ್ನಪಾನಾದಿಕೇಽಧ್ಯಾಯೇ ಭೂಯೋ ವಕ್ಷ್ಯಾಮ್ಯಶೇಷತಃ||೧೧೩||

Adhikarana 49 (114-115) · Śloka 115

ಅಥಾಪರೇ ತ್ರಯೋ ವೃಕ್ಷಾಃ ಪೃಥಗ್ಯೇ ಫಲಮೂಲಿಭಿಃ| ಸ್ನುಹ್ಯರ್ಕಾಶ್ಮನ್ತಕಾಸ್ತೇಷಾಮಿದಂ ಕರ್ಮ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್||೧೧೪|| ವಮನೇಽಶ್ಮನ್ತಕಂ ವಿದ್ಯಾತ್ ಸ್ನುಹೀಕ್ಷೀರಂ ವಿರೇಚನೇ| ಕ್ಷೀರಮರ್ಕಸ್ಯ ವಿಜ್ಞೇಯಂ ವಮನೇ ಸವಿರೇಚನೇ||೧೧೫||

Adhikarana 50 (116-119) · Śloka 119

ಇಮಾಂಸ್ತ್ರೀನಪರಾನ್ ವೃಕ್ಷಾನಾಹುರ್ಯೇಷಾಂ ಹಿತಾಸ್ತ್ವಚಃ| ಪೂತೀಕಃ ಕೃಷ್ಣಗನ್ಧಾ ಚ ತಿಲ್ವಕಶ್ಚ ತಥಾ ತರುಃ||೧೧೬|| ವಿರೇಚನೇ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಃ ಪೂತೀಕಸ್ತಿಲ್ವಕಸ್ತಥಾ| ಕೃಷ್ಣಗನ್ಧಾ ಪರೀಸರ್ಪೇ ಶೋಥೇಷ್ವರ್ಶಃಸು ಚೋಚ್ಯತೇ||೧೧೭|| ದದ್ರುವಿದ್ರಧಿಗಣ್ಡೇಷು ಕುಷ್ಠೇಷ್ವಪ್ಯಲಜೀಷು ಚ| ಷಡ್ವೃಕ್ಷಾಞ್ಛೋಧನಾನೇತಾನಪಿ ವಿದ್ಯಾದ್ವಿಚಕ್ಷಣಃ||೧೧೮|| ಇತ್ಯುಕ್ತಾಃ ಫಲಮೂಲಿನ್ಯಃ ಸ್ನೇಹಾಶ್ಚ ಲವಣಾನಿ ಚ| ಮೂತ್ರಂ ಕ್ಷೀರಾಣಿ ವೃಕ್ಷಾಶ್ಚ ಷಡ್ ಯೇ ದಿಷ್ಟಪಯಸ್ತ್ವಚಃ||೧೧೯||

Adhikarana 51 (120-123) · Śloka 123

ಓಷಧೀರ್ನಾಮರೂಪಾಭ್ಯಾಂ ಜಾನತೇ ಹ್ಯಜಪಾ ವನೇ| ಅವಿಪಾಶ್ಚೈವ ಗೋಪಾಶ್ಚ ಯೇ ಚಾನ್ಯೇ ವನವಾಸಿನಃ||೧೨೦|| ನ ನಾಮಜ್ಞಾನಮಾತ್ರೇಣ ರೂಪಜ್ಞಾನೇನ ವಾ ಪುನಃ| ಓಷಧೀನಾಂ ಪರಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತಿಂ ಕಶ್ಚಿದ್ವೇದಿತುಮರ್ಹತಿ||೧೨೧|| ಯೋಗವಿತ್ತ್ವಪ್ಯರೂಪಜ್ಞಸ್ತಾಸಾಂ ತತ್ತ್ವವಿದುಚ್ಯತೇ| ಕಿಂ ಪುನರ್ಯೋ ವಿಜಾನೀಯಾದೋಷಧೀಃ ಸರ್ವಥಾ ಭಿಷಕ್||೧೨೨|| ಯೋಗಮಾಸಾಂ ತು ಯೋ ವಿದ್ಯಾದ್ದೇಶಕಾಲೋಪಪಾದಿತಮ್| ಪುರುಷಂ ಪುರುಷಂ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಸ ಜ್ಞೇಯೋ ಭಿಷಗುತ್ತಮಃ||೧೨೩||

Adhikarana 52 (124-125) · Śloka 125

ಯಥಾ ವಿಷಂ ಯಥಾ ಶಸ್ತ್ರಂ ಯಥಾಽಗ್ನಿರಶನಿರ್ಯಥಾ| ತಥೌಷಧಮವಿಜ್ಞಾತಂ ವಿಜ್ಞಾತಮಮೃತಂ ಯಥಾ||೧೨೪|| ಔಷಧಂ ಹ್ಯನಭಿಜ್ಞಾತಂ ನಾಮರೂಪಗುಣೈಸ್ತ್ರಿಭಿಃ| ವಿಜ್ಞಾತಂ ಚಾಪಿ ದುರ್ಯುಕ್ತಮನರ್ಥಾಯೋಪಪದ್ಯತೇ||೧೨೫||

Adhikarana 53 (126-133) · Śloka 133

ಯೋಗಾದಪಿ ವಿಷಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಮುತ್ತಮಂ ಭೇಷಜಂ ಭವೇತ್| ಭೇಷಜಂ ಚಾಪಿ ದುರ್ಯುಕ್ತಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ವಿಷಮ್||೧೨೬|| ತಸ್ಮಾನ್ನ ಭಿಷಜಾ ಯುಕ್ತಂ ಯುಕ್ತಿಬಾಹ್ಯೇನ ಭೇಷಜಮ್| ಧೀಮತಾ ಕಿಞ್ಚಿದಾದೇಯಂ ಜೀವಿತಾರೋಗ್ಯಕಾಙ್ಕ್ಷಿಣಾ||೧೨೭|| ಕುರ್ಯಾನ್ನಿಪತಿತೋ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಸಶೇಷಂ ವಾಸವಾಶನಿಃ| ಸಶೇಷಮಾತುರಂ ಕುರ್ಯಾನ್ನತ್ವಜ್ಞಮತಮೌಷಧಮ್||೧೨೮|| ದುಃಖಿತಾಯ ಶಯಾನಾಯ ಶ್ರದ್ದಧಾನಾಯ ರೋಗಿಣೇ| ಯೋ ಭೇಷಜಮವಿಜ್ಞಾಯ ಪ್ರಾಜ್ಞಮಾನೀ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ||೧೨೯|| ತ್ಯಕ್ತಧರ್ಮಸ್ಯ ಪಾಪಸ್ಯ ಮೃತ್ಯುಭೂತಸ್ಯ ದುರ್ಮತೇಃ| ನರೋ ನರಕಪಾತೀ ಸ್ಯಾತ್ತಸ್ಯ ಸಮ್ಭಾಷಣಾದಪಿ||೧೩೦|| ವರಮಾಶೀವಿಷವಿಷಂ ಕ್ವಥಿತಂ ತಾಮ್ರಮೇವ ವಾ| ಪೀತಮತ್ಯಗ್ನಿಸನ್ತಪ್ತಾ ಭಕ್ಷಿತಾ ವಾಽಪ್ಯಯೋಗುಡಾಃ||೧೩೧|| ನತು ಶ್ರುತವತಾಂ ವೇಶಂ ಬಿಭ್ರತಾ ಶರಣಾಗತಾತ್| ಗೃಹೀತಮನ್ನಂ ಪಾನಂ ವಾ ವಿತ್ತಂ ವಾ ರೋಗಪೀಡಿತಾತ್||೧೩೨|| ಭಿಷಗ್ಬುಭೂಷುರ್ಮತಿಮಾನತಃ ಸ್ವಗುಣಸಮ್ಪದಿ| ಪರಂ ಪ್ರಯತ್ನಮಾತಿಷ್ಠೇತ್ ಪ್ರಾಣದಃ ಸ್ಯಾದ್ಯಥಾ ನೃಣಾಮ್||೧೩೩||

Adhikarana 54 (134) · Śloka 134

ತದೇವ ಯುಕ್ತಂ ಭೈಷಜ್ಯಂ ಯದಾರೋಗ್ಯಾಯ ಕಲ್ಪತೇ| ಸ ಚೈವ ಭಿಷಜಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠೋ ರೋಗೇಭ್ಯೋ ಯಃ ಪ್ರಮೋಚಯೇತ್||೧೩೪||

Adhikarana 55 (135) · Śloka 135

ಸಮ್ಯಕ್ಪ್ರಯೋಗಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಸಿದ್ಧಿರಾಖ್ಯಾತಿ ಕರ್ಮಣಾಮ್| ಸಿದ್ಧಿರಾಖ್ಯಾತಿ ಸರ್ವೈಶ್ಚ ಗುಣೈರ್ಯುಕ್ತಂ ಭಿಷಕ್ತಮಮ್||೧೩೫||

Adhikarana 56 (136-140) · Śloka 140

ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕಾಃ- ಆಯುರ್ವೇದಾಗಮೋ ಹೇತುರಾಗಮಸ್ಯ ಪ್ರವರ್ತನಮ್| ಸೂತ್ರಣಸ್ಯಾಭ್ಯನುಜ್ಞಾನಮಾಯುರ್ವೇದಸ್ಯ ನಿರ್ಣಯಃ||೧೩೬|| ಸಮ್ಪೂರ್ಣಂ ಕಾರಣಂ ಕಾರ್ಯಮಾಯುರ್ವೇದಪ್ರಯೋಜನಮ್| ಹೇತವಶ್ಚೈವ ದೋಷಾಶ್ಚ ಭೇಷಜಂ ಸಙ್ಗ್ರಹೇಣ ಚ||೧೩೭|| ರಸಾಃ ಸಪ್ರತ್ಯಯದ್ರವ್ಯಾಸ್ತ್ರಿವಿಧೋ ದ್ರವ್ಯಸಙ್ಗ್ರಹಃ| ಮೂಲಿನ್ಯಶ್ಚ ಫಲಿನ್ಯಶ್ಚ ಸ್ನೇಹಾಶ್ಚ ಲವಣಾನಿ ಚ||೧೩೮|| ಮೂತ್ರಂ ಕ್ಷೀರಾಣಿ ವೃಕ್ಷಾಶ್ಚ ಷಡ್ ಯೇ ಕ್ಷೀರತ್ವಗಾಶ್ರಯಾಃ| ಕರ್ಮಾಣಿ ಚೈಷಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಯೋಗಾಯೋಗಗುಣಾಗುಣಾಃ||೧೩೯|| ವೈದ್ಯಾಪವಾದೋ ಯತ್ರಸ್ಥಾಃ ಸರ್ವೇ ಚ ಭಿಷಜಾಂ ಗುಣಾಃ| ಸರ್ವಮೇತತ್ ಸಮಾಖ್ಯಾತಂ ಪೂರ್ವಾಧ್ಯಾಯೇ ಮಹರ್ಷಿಣಾ||೧೪೦||

Adhikarana puShpikA · Śloka 1

ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ದೀರ್ಘಞ್ಜೀವಿತೀಯೋ ನಾಮ ಪ್ರಥಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧||