Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతః ఖుడ్డాకచతుష్పాదమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః||1|| ఇతి హ స్మాహ భగవానాత్రేయః||2||
View original
अथातः खुड्डाकचतुष्पादमध्यायं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
9. khuḍḍākacatuṣpādō'dhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
భిషగ్ద్రవ్యాణ్యుపస్థాతా రోగీ పాదచతుష్టయం| గుణవత్ కారణం జ్ఞేయం వికారవ్యుపశాంతయే||3||
View original
भिषग्द्रव्याण्युपस्थाता रोगी पादचतुष्टयम्| गुणवत् कारणं ज्ञेयं विकारव्युपशान्तये||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
వికారో ధాతువైషమ్యం, సామ్యం ప్రకృతిరుచ్యతే| సుఖసంజ్ఞకమారోగ్యం, వికారో దుఃఖమేవ చ||4||
View original
विकारो धातुवैषम्यं, साम्यं प्रकृतिरुच्यते| सुखसञ्ज्ञकमारोग्यं, विकारो दुःखमेव च||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
చతుర్ణాం భిషగాదీనాం శస్తానాం ధాతువైకృతే| ప్రవృత్తిర్ధాతుసామ్యార్థా చికిత్సేత్యభిధీయతే||5||
View original
चतुर्णां भिषगादीनां शस्तानां धातुवैकृते| प्रवृत्तिर्धातुसाम्यार्था चिकित्सेत्यभिधीयते||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
శ్రుతే పర్యవదాతత్వం బహుశో దృష్టకర్మతా| దాక్ష్యం శౌచమితి జ్ఞేయం వైద్యే గుణచతుష్టయం||6||
View original
श्रुते पर्यवदातत्वं बहुशो दृष्टकर्मता| दाक्ष्यं शौचमिति ज्ञेयं वैद्ये गुणचतुष्टयम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
బహుతా తత్రయోగ్యత్వమనేకవిధకల్పనా| సంపచ్చేతి చతుష్కోఽయం ద్రవ్యాణాం గుణ ఉచ్యతే||7||
View original
बहुता तत्रयोग्यत्वमनेकविधकल्पना| सम्पच्चेति चतुष्कोऽयं द्रव्याणां गुण उच्यते||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
ఉపచారజ్ఞతా దాక్ష్యమనురాగశ్చ భర్తరి| శౌచం చేతి చతుష్కోఽయం గుణః పరిచరే జనే||8||
View original
उपचारज्ञता दाक्ष्यमनुरागश्च भर्तरि| शौचं चेति चतुष्कोऽयं गुणः परिचरे जने||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
స్మృతిర్నిర్దేశకారిత్వమభీరుత్వమథాపి చ| జ్ఞాపకత్వం చ రోగాణామాతురస్య గుణాః స్మృతాః||9||
View original
स्मृतिर्निर्देशकारित्वमभीरुत्वमथापि च| ज्ञापकत्वं च रोगाणामातुरस्य गुणाः स्मृताः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
కారణం షోడశగుణం సిద్ధౌ పాదచతుష్టయం| విజ్ఞాతా శాసితా యోక్తా ప్రధానం భిషగత్ర తు||10||
View original
कारणं षोडशगुणं सिद्धौ पादचतुष्टयम्| विज्ञाता शासिता योक्ता प्रधानं भिषगत्र तु||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (11-12) · Śloka 12
పక్తౌ హి కారణం పక్తుర్యథా పాత్రేంధనానలాః| విజేతుర్విజయే భూమిశ్చమూః ప్రహరణాని చ||11|| ఆతురాద్యాస్తథా సిద్ధౌ పాదాః కారణసంజ్ఞితాః| వైద్యస్యాతశ్చికిత్సాయాం ప్రధానం కారణం భిషక్||12||
View original
पक्तौ हि कारणं पक्तुर्यथा पात्रेन्धनानलाः| विजेतुर्विजये भूमिश्चमूः प्रहरणानि च||११|| आतुराद्यास्तथा सिद्धौ पादाः कारणसञ्ज्ञिताः| वैद्यस्यातश्चिकित्सायां प्रधानं कारणं भिषक्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
మృద్దండచక్రసూత్రాద్యాః కుంభకారాదృతే యథా| నావహంతి గుణం వైద్యాదృతే పాదత్రయం తథా||13||
View original
मृद्दण्डचक्रसूत्राद्याः कुम्भकारादृते यथा| नावहन्ति गुणं वैद्यादृते पादत्रयं तथा||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (14) · Śloka 15
గంధర్వపురవన్నాశం యద్వికారాః సుదారుణాః| యాంతి యచ్చేతరే వృద్ధిమాశూపాయప్రతీక్షిణః||14|| సతి పాదత్రయే జ్ఞాజ్ఞౌ భిషజావత్ర కారణం|15|
View original
गन्धर्वपुरवन्नाशं यद्विकाराः सुदारुणाः| यान्ति यच्चेतरे वृद्धिमाशूपायप्रतीक्षिणः||१४|| सति पादत्रये ज्ञाज्ञौ भिषजावत्र कारणम्|१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (15-16) · Śloka 16
వరమాత్మా హుతోఽజ్ఞేన న చికిత్సా ప్రవర్తితా||15|| పాణిచారాద్యథాఽచక్షురజ్ఞానాద్భీతభీతవత్| నౌర్మారుతవశేవాజ్ఞో భిషక్ చరతి కర్మసు||16||
View original
वरमात्मा हुतोऽज्ञेन न चिकित्सा प्रवर्तिता||१५|| पाणिचाराद्यथाऽचक्षुरज्ञानाद्भीतभीतवत्| नौर्मारुतवशेवाज्ञो भिषक् चरति कर्मसु||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (17) · Śloka 17
యదృచ్ఛయా సమాపన్నముత్తార్య నియతాయుషం| భిషఙ్మానీ నిహంత్యాశు శతాన్యనియతాయుషాం||17||
View original
यदृच्छया समापन्नमुत्तार्य नियतायुषम्| भिषङ्मानी निहन्त्याशु शतान्यनियतायुषाम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (18) · Śloka 18
తస్మాచ్ఛాస్త్రేఽర్థవిజ్ఞానే ప్రవృత్తౌ కర్మదర్శనే| భిషక్ చతుష్టయే యుక్తః ప్రాణాభిసర ఉచ్యతే||18||
View original
तस्माच्छास्त्रेऽर्थविज्ञाने प्रवृत्तौ कर्मदर्शने| भिषक् चतुष्टये युक्तः प्राणाभिसर उच्यते||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (19-23) · Śloka 23
హేతౌ లింగే ప్రశమనే రోగాణామపునర్భవే| జ్ఞానం చతుర్విధం యస్య స రాజార్హో భిషక్తమః||19|| శస్త్రం శాస్త్రాణి సలిలం గుణదోషప్రవృత్తయే| పాత్రాపేక్షీణ్యతః ప్రజ్ఞాం చికిత్సార్థం విశోధయేత్||20|| విద్యా వితర్కో విజ్ఞానం స్మృతిస్తత్పరతా క్రియా| యస్యైతే షడ్గుణాస్తస్య న సాధ్యమతివర్తతే||21|| విద్యా మతిః కర్మదృష్టిరభ్యాసః సిద్ధిరాశ్రయః| వైద్యశబ్దాభినిష్పత్తావలమేకైకమప్యతః||22|| యస్య త్వేతే గుణాః సర్వే సంతి విద్యాదయః శుభాః| స వైద్యశబ్దం సద్భూతమర్హన్ ప్రాణిసుఖప్రదః||23||
View original
हेतौ लिङ्गे प्रशमने रोगाणामपुनर्भवे| ज्ञानं चतुर्विधं यस्य स राजार्हो भिषक्तमः||१९|| शस्त्रं शास्त्राणि सलिलं गुणदोषप्रवृत्तये| पात्रापेक्षीण्यतः प्रज्ञां चिकित्सार्थं विशोधयेत्||२०|| विद्या वितर्को विज्ञानं स्मृतिस्तत्परता क्रिया| यस्यैते षड्गुणास्तस्य न साध्यमतिवर्तते||२१|| विद्या मतिः कर्मदृष्टिरभ्यासः सिद्धिराश्रयः| वैद्यशब्दाभिनिष्पत्तावलमेकैकमप्यतः||२२|| यस्य त्वेते गुणाः सर्वे सन्ति विद्यादयः शुभाः| स वैद्यशब्दं सद्भूतमर्हन् प्राणिसुखप्रदः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (24-25) · Śloka 25
శాస్త్రం జ్యోతిః ప్రకాశార్థం దర్శనం బుద్ధిరాత్మనః| తాభ్యాం భిషక్ సుయుక్తాభ్యాం చికిత్సన్నాపరాధ్యతి||24|| చికిత్సితే త్రయః పాదా యస్మాద్వైద్యవ్యపాశ్రయః| తస్మాత్ ప్రయత్నమాతిష్ఠేద్భిషక్ స్వగుణసంపది||25||
View original
शास्त्रं ज्योतिः प्रकाशार्थं दर्शनं बुद्धिरात्मनः| ताभ्यां भिषक् सुयुक्ताभ्यां चिकित्सन्नापराध्यति||२४|| चिकित्सिते त्रयः पादा यस्माद्वैद्यव्यपाश्रयः| तस्मात् प्रयत्नमातिष्ठेद्भिषक् स्वगुणसम्पदि||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (26) · Śloka 26
మైత్రీ కారుణ్యమార్తేషు శక్యే ప్రీతిరుపేక్షణం| ప్రకృతిస్థేషు భూతేషు వైద్యవృత్తిశ్చతుర్విధేతి||26||
View original
मैत्री कारुण्यमार्तेषु शक्ये प्रीतिरुपेक्षणम्| प्रकृतिस्थेषु भूतेषु वैद्यवृत्तिश्चतुर्विधेति||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (27-28) · Śloka 28
తత్ర శ్లోకౌ- భిషగ్జితం చతుష్పాదం పాదః పాదశ్చతుర్గుణః| భిషక్ ప్రధానం పాదేభ్యో యస్మాద్వైద్యస్తు యద్గుణః||27|| జ్ఞానాని బుద్ధిర్బ్రాహ్మీ చ భిషజాం యా చతుర్విధా| సర్వమేతచ్చతుష్పాదే ఖుడ్డాకే సంప్రకాశితమితి||28||
View original
तत्र श्लोकौ- भिषग्जितं चतुष्पादं पादः पादश्चतुर्गुणः| भिषक् प्रधानं पादेभ्यो यस्माद्वैद्यस्तु यद्गुणः||२७|| ज्ञानानि बुद्धिर्ब्राह्मी च भिषजां या चतुर्विधा| सर्वमेतच्चतुष्पादे खुड्डाके सम्प्रकाशितमिति||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 9
ఇత్యగ్నివేశకృతే తంత్రే చరకప్రతిసంస్కృతే శ్లోకస్థానే ఖుడ్డాకచతుష్పాదో నామ నవమోఽధ్యాయః||9||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते श्लोकस्थाने खुड्डाकचतुष्पादो नाम नवमोऽध्यायः||९||
🔊 Audio coming soon