Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿਧਰੋਗਵਿਸ਼ੇਸਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਂ ਵਿਮਾਨਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
View original
अथातस्त्रिविधरोगविशेषविज्ञानीयं विमानं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
4. trividharōgaviśēṣavijñānīyavimānam
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਖਲੁ ਰੋਗਵਿਸ਼ੇਸਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਭਵਤਿ; ਤਦ੍ਯਥਾ ਆਪ੍ਤੋਪਦੇਸ਼ਃ, ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸਮ੍, ਅਨੁਮਾਨਂ ਚੇਤਿ||੩||
View original
त्रिविधं खलु रोगविशेषविज्ञानं भवति; तद्यथा आप्तोपदेशः, प्रत्यक्षम्, अनुमानं चेति||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ਤਤ੍ਰਾਪ੍ਤੋਪਦੇਸ਼ੋ ਨਾਮਾਪ੍ਤਵਚਨਮ੍| ਆਪ੍ਤਾ ਹ੍ਯਵਿਤਰ੍ਕਸ੍ਮਤਿਵਿਭਾਗਵਿਦੋ ਨਿਸ੍ਪ੍ਰੀਤ੍ਯੁਪਤਾਪਦਰ੍ਸ਼ਿਨਸ਼੍ਚ| ਤੇਸਾਮੇਵਙ੍ਗੁਣਯੋਗਾਦ੍ਯਦ੍ਵਚਨਂ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਮਾਣਮ੍| ਅਪ੍ਰਮਾਣਂ ਪੁਨਰ੍ਮਤ੍ਤੋਨ੍ਮਤ੍ਤਮੂਰ੍ਖਰਕ੍ਤਦੁਸ੍ਟਾਦੁਸ੍ਟਵਚਨਮਿਤਿ ; ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸਂ ਤੁ ਖਲੁ ਤਦ੍ਯਤ੍ ਸ੍ਵਯਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਰ੍ਮਨਸਾ ਚੋਪਲਭ੍ਯਤੇ| ਅਨੁਮਾਨਂ ਖਲੁ ਤਰ੍ਕੋ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਪੇਕ੍ਸਃ||੪||
View original
तत्राप्तोपदेशो नामाप्तवचनम्| आप्ता ह्यवितर्कस्मृतिविभागविदो निष्प्रीत्युपतापदर्शिनश्च| तेषामेवङ्गुणयोगाद्यद्वचनं तत् प्रमाणम्| अप्रमाणं पुनर्मत्तोन्मत्तमूर्खरक्तदुष्टादुष्टवचनमिति ; प्रत्यक्षं तु खलु तद्यत् स्वयमिन्द्रियैर्मनसा चोपलभ्यते| अनुमानं खलु तर्को युक्त्यपेक्षः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ਤ੍ਰਿਵਿਧੇਨ ਖਲ੍ਵਨੇਨ ਜ੍ਞਾਨਸਮੁਦਾਯੇਨ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪਰੀਕ੍ਸ੍ਯ ਰੋਗਂ ਸਰ੍ਵਥਾ ਸਰ੍ਵਮਥੋਤ੍ਤਰਕਾਲਮਧ੍ਯਵਸਾਨਮਦੋਸਂ ਭਵਤਿ, ਨ ਹਿ ਜ੍ਞਾਨਾਵਯਵੇਨ ਕਤ੍ਸ੍ਨੇ ਜ੍ਞੇਯੇ ਜ੍ਞਾਨਮੁਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ| ਤ੍ਰਿਵਿਧੇ ਤ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਜ੍ਞਾਨਸਮੁਦਯੇ ਪੂਰ੍ਵਮਾਪ੍ਤੋਪਦੇਸ਼ਾਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ, ਤਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸਾਨੁਮਾਨਾਭ੍ਯਾਂ ਪਰੀਕ੍ਸੋਪਪਦ੍ਯਤੇ| ਕਿਂ ਹ੍ਯਨੁਪਦਿਸ੍ਟਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਯਤ੍ਤਤ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸਾਨੁਮਾਨਾਭ੍ਯਾਂ ਪਰੀਕ੍ਸਮਾਣੋ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦ੍ਵਿਵਿਧਾ ਪਰੀਕ੍ਸਾ ਜ੍ਞਾਨਵਤਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸਮ੍, ਅਨੁਮਾਨਂ ਚ; ਤ੍ਰਿਵਿਧਾ ਵਾ ਸਹੋਪਦੇਸ਼ੇਨ||੫||
View original
त्रिविधेन खल्वनेन ज्ञानसमुदायेन पूर्वं परीक्ष्य रोगं सर्वथा सर्वमथोत्तरकालमध्यवसानमदोषं भवति, न हि ज्ञानावयवेन कृत्स्ने ज्ञेये ज्ञानमुत्पद्यते| त्रिविधे त्वस्मिन् ज्ञानसमुदये पूर्वमाप्तोपदेशाज्ज्ञानं, ततः प्रत्यक्षानुमानाभ्यां परीक्षोपपद्यते| किं ह्यनुपदिष्टं पूर्वं यत्तत् प्रत्यक्षानुमानाभ्यां परीक्षमाणो विद्यात्| तस्माद्द्विविधा परीक्षा ज्ञानवतां प्रत्यक्षम्, अनुमानं च; त्रिविधा वा सहोपदेशेन||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ਤਤ੍ਰੇਦਮੁਪਦਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਬੁਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤਃ- ਰੋਗਮੇਕੈਕਮੇਵਮ੍ਪ੍ਰਕੋਪਣਮੇਵਂਯੋਨਿਮੇਵਮੁਤ੍ਥਾਨਮੇਵਮਾਤ੍ਮਾਨਮੇਵਮਧਿਸ੍ਠਾਨਮੇਵਂਵੇਦਨਮੇਵਂ ਸਂਸ੍ਥਾਨਮੇਵਂਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਰੂਪਰਸਗਨ੍ਧਮੇਵਮੁਪਦ੍ਰਵਮੇਵਂਵਦ੍ਧਿਸ੍ਥਾਨਕ੍ਸਯਸਮਨ੍ਵਿਤਮੇਵਮੁਦਰ੍ਕ ਮੇਵਨ੍ਨਾਮਾਨਮੇਵਂਯੋਗਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍; ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਯਂ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰਾਰ੍ਥਾ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਰਥਵਾ ਨਿਵਤ੍ਤਿਰਿਤ੍ਯੁਪਦੇਸ਼ਾਜ੍ਜ੍ਞਾਯਤੇ||੬||
View original
तत्रेदमुपदिशन्ति बुद्धिमन्तः- रोगमेकैकमेवम्प्रकोपणमेवंयोनिमेवमुत्थानमेवमात्मानमेवमधिष्ठानमेवंवेदनमेवं संस्थानमेवंशब्दस्पर्शरूपरसगन्धमेवमुपद्रवमेवंवृद्धिस्थानक्षयसमन्वितमेवमुदर्क मेवन्नामानमेवंयोगं विद्यात्; तस्मिन्नियं प्रतीकारार्था प्रवृत्तिरथवा निवृत्तिरित्युपदेशाज्ज्ञायते||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸਤਸ੍ਤੁ ਖਲੁ ਰੋਗਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਬੁਭੁਤ੍ਸੁਃ ਸਰ੍ਵੈਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਃ ਸਰ੍ਵਾਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਾਨਾਤੁਰਸ਼ਰੀਰਗਤਾਨ੍ ਪਰੀਕ੍ਸੇਤ, ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਰਸਜ੍ਞਾਨਾਤ੍; ਤਦ੍ਯਥਾ- ਅਨ੍ਤ੍ਰਕੂਜਨਂ, ਸਨ੍ਧਿਸ੍ਫੁਟਨਮਙ੍ਗੁਲੀਪਰ੍ਵਣਾਂ ਚ, ਸ੍ਵਰਵਿਸ਼ੇਸਾਂਸ਼੍ਚ, ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇਪਿ ਕੇਚਿਚ੍ਛਰੀਰੋਪਗਤਾਃ ਸ਼ਬ੍ਦਾਃ ਸ੍ਯੁਸ੍ਤਾਞ੍ਛ੍ਰੋਤ੍ਰੇਣ ਪਰੀਕ੍ਸੇਤ; ਵਰ੍ਣਸਂਸ੍ਥਾਨਪ੍ਰਮਾਣਚ੍ਛਾਯਾਃ , ਸ਼ਰੀਰਪ੍ਰਕਤਿਵਿਕਾਰੌ, ਚਕ੍ਸੁਰ੍ਵੈਸਯਿਕਾਣਿ ਯਾਨਿ ਚਾਨ੍ਯਾਨ੍ਯਨੁਕ੍ਤਾਨਿ ਤਾਨਿ ਚਕ੍ਸੁਸਾ ਪਰੀਕ੍ਸੇਤ; ਰਸਂ ਤੁ ਖਲ੍ਵਾਤੁਰਸ਼ਰੀਰਗਤਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵੈਸਯਿਕਮਪ੍ਯਨੁਮਾਨਾਦਵਗਚ੍ਛੇਤ੍, ਨ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸੇਣ ਗ੍ਰਹਣਮੁਪਪਦ੍ਯਤੇ, ਤਸ੍ਮਾਦਾਤੁਰਪਰਿਪ੍ਰਸ਼੍ਨੇਨੈਵਾਤੁਰਮੁਖਰਸਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍, ਯੂਕਾਪਸਰ੍ਪਣੇਨ ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਵੈਰਸ੍ਯਂ, ਮਕ੍ਸਿਕੋਪਸਰ੍ਪਣੇਨ ਸ਼ਰੀਰਮਾਧੁਰ੍ਯਂ, ਲੋਹਿਤਪਿਤ੍ਤਸਨ੍ਦੇਹੇ ਤੁ ਕਿਂ ਧਾਰਿਲੋਹਿਤਂ ਲੋਹਿਤਪਿਤ੍ਤਂ ਵੇਤਿ ਸ਼੍ਵਕਾਕਭਕ੍ਸਣਾਦ੍ਧਾਰਿਲੋਹਿਤਮਭਕ੍ਸਣਾਲ੍ਲੋਹਿਤਪਿਤ੍ਤਮਿਤ੍ਯਨੁਮਾਤਵ੍ਯਮ੍, ਏਵਮਨ੍ਯਾਨਪ੍ਯਾਤੁਰਸ਼ਰੀਰਗਤਾਨ੍ ਰਸਾਨਨੁਮਿਮੀਤ; ਗਨ੍ਧਾਂਸ੍ਤੁ ਖਲੁ ਸਰ੍ਵਸ਼ਰੀਰਗਤਾਨਾਤੁਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕਤਿਵੈਕਾਰਿਕਾਨ੍ ਘ੍ਰਾਣੇਨ ਪਰੀਕ੍ਸੇਤ; ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂ ਚ ਪਾਣਿਨਾ ਪ੍ਰਕਤਿਵਿਕਤਿਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਇਤਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸਤੋਨੁਮਾਨਾਦੁਪਦੇਸ਼ਤਸ਼੍ਚ ਪਰੀਕ੍ਸਣਮੁਕ੍ਤਮ੍||੭||
View original
प्रत्यक्षतस्तु खलु रोगतत्त्वं बुभुत्सुः सर्वैरिन्द्रियैः सर्वानिन्द्रियार्थानातुरशरीरगतान् परीक्षेत, अन्यत्र रसज्ञानात्; तद्यथा- अन्त्रकूजनं, सन्धिस्फुटनमङ्गुलीपर्वणां च, स्वरविशेषांश्च, ये चान्येऽपि केचिच्छरीरोपगताः शब्दाः स्युस्ताञ्छ्रोत्रेण परीक्षेत; वर्णसंस्थानप्रमाणच्छायाः , शरीरप्रकृतिविकारौ, चक्षुर्वैषयिकाणि यानि चान्यान्यनुक्तानि तानि चक्षुषा परीक्षेत; रसं तु खल्वातुरशरीरगतमिन्द्रियवैषयिकमप्यनुमानादवगच्छेत्, न ह्यस्य प्रत्यक्षेण ग्रहणमुपपद्यते, तस्मादातुरपरिप्रश्नेनैवातुरमुखरसं विद्यात्, यूकापसर्पणेन त्वस्य शरीरवैरस्यं, मक्षिकोपसर्पणेन शरीरमाधुर्यं, लोहितपित्तसन्देहे तु किं धारिलोहितं लोहितपित्तं वेति श्वकाकभक्षणाद्धारिलोहितमभक्षणाल्लोहितपित्तमित्यनुमातव्यम्, एवमन्यानप्यातुरशरीरगतान् रसाननुमिमीत; गन्धांस्तु खलु सर्वशरीरगतानातुरस्य प्रकृतिवैकारिकान् घ्राणेन परीक्षेत; स्पर्शं च पाणिना प्रकृतिविकृतियुक्तम्| इति प्रत्यक्षतोऽनुमानादुपदेशतश्च परीक्षणमुक्तम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
ਇਮੇ ਤੁ ਖਲ੍ਵਨ੍ਯੇਪ੍ਯੇਵਮੇਵ ਭੂਯੋਨੁਮਾਨਜ੍ਞੇਯਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਭਾਵਾਃ| ਤਦ੍ਯਥਾ- ਅਗ੍ਨਿਂ ਜਰਣਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਰੀਕ੍ਸੇਤ, ਬਲਂ ਵ੍ਯਾਯਾਮਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ, ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਾਦੀਨਿ ਸ਼ਬ੍ਦਾਦ੍ਯਰ੍ਥਗ੍ਰਹਣੇਨ, ਮਨੋਰ੍ਥਾਵ੍ਯਭਿਚਰਣੇਨ, ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਵ੍ਯਵਸਾਯੇਨ, ਰਜਃਸਙ੍ਗੇਨ, ਮੋਹਮਵਿਜ੍ਞਾਨੇਨ, ਕ੍ਰੋਧਮਭਿਦ੍ਰੋਹੇਣ, ਸ਼ੋਕਂ ਦੈਨ੍ਯੇਨ, ਹਰ੍ਸਮਾਮੋਦੇਨ, ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਤੋਸੇਣ, ਭਯਂ ਵਿਸਾਦੇਨ, ਧੈਰ੍ਯਮਵਿਸਾਦੇਨ, ਵੀਰ੍ਯਮੁਤ੍ਥਾਨੇਨ , ਅਵਸ੍ਥਾਨਮਵਿਭ੍ਰਮੇਣ, ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਮਭਿਪ੍ਰਾਯੇਣ, ਮੇਧਾਂ ਗ੍ਰਹਣੇਨ, ਸਞ੍ਜ੍ਞਾਂ ਨਾਮਗ੍ਰਹਣੇਨ, ਸ੍ਮਤਿਂ ਸ੍ਮਰਣੇਨ, ਹ੍ਰਿਯਮਪਤ੍ਰਪਣੇਨ, ਸ਼ੀਲਮਨੁਸ਼ੀਲਨੇਨ, ਦ੍ਵੇਸਂ ਪ੍ਰਤਿਸੇਧੇਨ, ਉਪਧਿਮਨੁਬਨ੍ਧੇਨ , ਧਤਿਮਲੌਲ੍ਯੇਨ, ਵਸ਼੍ਯਤਾਂ ਵਿਧੇਯਤਯਾ, ਵਯੋਭਕ੍ਤਿਸਾਤ੍ਮ੍ਯਵ੍ਯਾਧਿਸਮੁਤ੍ਥਾਨਾਨਿ ਕਾਲਦੇਸ਼ੋਪਸ਼ਯਵੇਦਨਾਵਿਸ਼ੇਸੇਣ, ਗੂਢਲਿਙ੍ਗਂ ਵ੍ਯਾਧਿਮੁਪਸ਼ਯਾਨੁਪਸ਼ਯਾਭ੍ਯਾਂ, ਦੋਸਪ੍ਰਮਾਣਵਿਸ਼ੇਸਮਪਚਾਰਵਿਸ਼ੇਸੇਣ, ਆਯੁਸਃ ਕ੍ਸਯਮਰਿਸ੍ਟੈਃ, ਉਪਸ੍ਥਿਤਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕਲ੍ਯਾਣਾਭਿਨਿਵੇਸ਼ੇਨ, ਅਮਲਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮਵਿਕਾਰੇਣ, ਗ੍ਰਹਣ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਮਦੁਦਾਰੁਣਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਦਰ੍ਸ਼ਨਮਭਿਪ੍ਰਾਯਂ ਦ੍ਵਿਸ੍ਟੇਸ੍ਟਸੁਖਦੁਃਖਾਨਿ ਚਾਤੁਰਪਰਿਪ੍ਰਸ਼੍ਨੇਨੈਵ ਵਿਦ੍ਯਾਦਿਤਿ||੮||
View original
इमे तु खल्वन्येऽप्येवमेव भूयोऽनुमानज्ञेया भवन्ति भावाः| तद्यथा- अग्निं जरणशक्त्या परीक्षेत, बलं व्यायामशक्त्या, श्रोत्रादीनि शब्दाद्यर्थग्रहणेन, मनोऽर्थाव्यभिचरणेन, विज्ञानं व्यवसायेन, रजःसङ्गेन, मोहमविज्ञानेन, क्रोधमभिद्रोहेण, शोकं दैन्येन, हर्षमामोदेन, प्रीतिं तोषेण, भयं विषादेन, धैर्यमविषादेन, वीर्यमुत्थानेन , अवस्थानमविभ्रमेण, श्रद्धामभिप्रायेण, मेधां ग्रहणेन, सञ्ज्ञां नामग्रहणेन, स्मृतिं स्मरणेन, ह्रियमपत्रपणेन, शीलमनुशीलनेन, द्वेषं प्रतिषेधेन, उपधिमनुबन्धेन , धृतिमलौल्येन, वश्यतां विधेयतया, वयोभक्तिसात्म्यव्याधिसमुत्थानानि कालदेशोपशयवेदनाविशेषेण, गूढलिङ्गं व्याधिमुपशयानुपशयाभ्यां, दोषप्रमाणविशेषमपचारविशेषेण, आयुषः क्षयमरिष्टैः, उपस्थितश्रेयस्त्वं कल्याणाभिनिवेशेन, अमलं सत्त्वमविकारेण, ग्रहण्यास्तु मृदुदारुणत्वं स्वप्नदर्शनमभिप्रायं द्विष्टेष्टसुखदुःखानि चातुरपरिप्रश्नेनैव विद्यादिति||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9-14) · Śloka 14
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਆਪ੍ਤਤਸ਼੍ਚੋਪਦੇਸ਼ੇਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸਕਰਣੇਨ ਚ| ਅਨੁਮਾਨੇਨ ਚ ਵ੍ਯਾਧੀਨ੍ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਚਕ੍ਸਣਃ||੯|| ਸਰ੍ਵਥਾ ਸਰ੍ਵਮਾਲੋਚ੍ਯ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਮਰ੍ਥਵਿਤ੍| ਅਥਾਧ੍ਯਵਸ੍ਯੇਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵੇ ਚ ਕਾਰ੍ਯੇ ਚ ਤਦਨਨ੍ਤਰਮ੍||੧੦|| ਕਾਰ੍ਯਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਸ਼ੇਸਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤੌ ਨ ਮੁਹ੍ਯਤਿ| ਅਮੂਢਃ ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਦਮੋਹਨਿਮਿਤ੍ਤਜਮ੍||੧੧|| ਜ੍ਞਾਨਬੁਦ੍ਧਿਪ੍ਰਦੀਪੇਨ ਯੋ ਨਾਵਿਸ਼ਤਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਤ੍ | ਆਤੁਰਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾਨਂ ਨ ਸ ਰੋਗਾਂਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਤਿ||੧੨|| ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕੌ- ਸਰ੍ਵਰੋਗਵਿਸ਼ੇਸਾਣਾਂ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਜ੍ਞਾਨਸਙ੍ਗ੍ਰਹਮ੍| ਯਥਾ ਚੋਪਦਿਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯਾਪ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸਂ ਗਹ੍ਯਤੇ ਯਥਾ||੧੩|| ਯੇ ਯਥਾ ਚਾਨੁਮਾਨੇਨ ਜ੍ਞੇਯਾਸ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯੁਦਾਰਧੀਃ| ਭਾਵਾਂਸ੍ਤ੍ਰਿਰੋਗਵਿਜ੍ਞਾਨੇ ਵਿਮਾਨੇ ਮੁਨਿਰੁਕ੍ਤਵਾਨ੍||੧੪||
View original
भवन्ति चात्र- आप्ततश्चोपदेशेन प्रत्यक्षकरणेन च| अनुमानेन च व्याधीन् सम्यग्विद्याद्विचक्षणः||९|| सर्वथा सर्वमालोच्य यथासम्भवमर्थवित्| अथाध्यवस्येत्तत्त्वे च कार्ये च तदनन्तरम्||१०|| कार्यतत्त्वविशेषज्ञः प्रतिपत्तौ न मुह्यति| अमूढः फलमाप्नोति यदमोहनिमित्तजम्||११|| ज्ञानबुद्धिप्रदीपेन यो नाविशति तत्त्ववित् | आतुरस्यान्तरात्मानं न स रोगांश्चिकित्सति||१२|| तत्र श्लोकौ- सर्वरोगविशेषाणां त्रिविधं ज्ञानसङ्ग्रहम्| यथा चोपदिशन्त्याप्ताः प्रत्यक्षं गृह्यते यथा||१३|| ये यथा चानुमानेन ज्ञेयास्तांश्चाप्युदारधीः| भावांस्त्रिरोगविज्ञाने विमाने मुनिरुक्तवान्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 4
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇ ਵਿਮਾਨਸ੍ਥਾਨੇ ਤ੍ਰਿਵਿਧਰੋਗਵਿਸ਼ੇਸਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਂ ਵਿਮਾਨਂ ਨਾਮ ਚਤੁਰ੍ਥੋਧ੍ਯਾਯਃ||੪||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते विमानस्थाने त्रिविधरोगविशेषविज्ञानीयं विमानं नाम चतुर्थोऽध्यायः||४||
🔊 Audio coming soon