Adhikarana grahaNIsamprAptiH (1) · Śloka 1
ಅಥ ಗ್ರಹಣೀರೋಗನಿದಾನಮ್ | ಅತೀಸಾರೇ ನಿವೃತ್ತೇಽಪಿ ಮನ್ದಾಗ್ನೇರಹಿತಾಶಿನಃ | ಭೂಯಃ ಸನ್ದೂಷಿತೋ ವಹ್ನಿರ್ಗ್ರಹಣೀಮಭಿದೂಷಯೇತ್ ||೧|| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೦) |
अथ ग्रहणीरोगनिदानम् | अतीसारे निवृत्तेऽपि मन्दाग्नेरहिताशिनः | भूयः सन्दूषितो वह्निर्ग्रहणीमभिदूषयेत् ||१|| (सु. उ. तं. अ. ४०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana grahaNIsAmAnyalakShaNam (2-3) · Śloka 3
ಏಕೈಕಶಃ ಸರ್ವಶಶ್ಚ ದೋಷೈರತ್ಯರ್ಥಮೂರ್ಛಿತೈಃ | ಸಾ ದುಷ್ಟಾ ಬಹುಶೋ ಭುಕ್ತಮಾಮಮೇವ ವಿಮುಞ್ಚತಿ ||೨|| ಪಕ್ವಂ ವಾ ಸರುಜಂ ಪೂತಿ ಮುಹುರ್ಬದ್ಧಂ ಮುಹುರ್ದ್ರವಮ್ | ಗ್ರಹಣೀರೋಗಮಾಹುಸ್ತಮಾಯುರ್ವೇದವಿದೋ ಜನಾಃ ||೩|| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೦) |
एकैकशः सर्वशश्च दोषैरत्यर्थमूर्छितैः | सा दुष्टा बहुशो भुक्तमाममेव विमुञ्चति ||२|| पक्वं वा सरुजं पूति मुहुर्बद्धं मुहुर्द्रवम् | ग्रहणीरोगमाहुस्तमायुर्वेदविदो जनाः ||३|| (सु. उ. तं. अ. ४०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana grahaNIpUrvarUpam (4) · Śloka 4
ಪೂರ್ವರೂಪಂ ತು ತಸ್ಯೇದಂ ತೃಷ್ಣಾಽಽಲಸ್ಯಂ ಬಲಕ್ಷಯಃ | ವಿದಾಹೋಽನ್ನಸ್ಯ ಪಾಕಶ್ಚ ಚಿರಾತ್ ಕಾಯಸ್ಯ ಗೌರವಮ್ ||೪|| (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೧೫) |
पूर्वरूपं तु तस्येदं तृष्णाऽऽलस्यं बलक्षयः | विदाहोऽन्नस्य पाकश्च चिरात् कायस्य गौरवम् ||४|| (च. चि. अ. १५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtikagrahaNyA nidAnAdipUrvakaM lakShaNam (5-10) · Śloka 10
ಕಟುತಿಕ್ತಕಷಾಯಾತಿರೂಕ್ಷಸನ್ದುಷ್ಟಭೋಜನಃ | ಪ್ರಮಿತಾನಶನಾತ್ಯಧ್ವವೇಗನಿಗ್ರಹಮೈಥುನೈಃ ||೫|| ಮಾರುತಃ ಕುಪಿತೋ ವಹ್ನಿಂ ಸಞ್ಛಾದ್ಯ ಕುರುತೇ ಗದಾನ್ | ತಸ್ಯಾನ್ನಂ ಪಚ್ಯತೇ ದುಃಖಂ ಶುಕ್ತಪಾಕಂ ಖರಾಙ್ಗತಾ ||೬|| ಕಣ್ಠಾಸ್ಯಶೋಷೋಽಕ್ಷುತ್ತೃಷ್ಣಾ ತಿಮಿರಂ ಕರ್ಣಯೋಃ ಸ್ವನಃ | ಪಾರ್ಶ್ವೋರುವಙ್ಕ್ಷಣಗ್ರೀವಾರುಗಭೀಕ್ಷ್ಣಂ ವಿಸೂಚಿಕಾ ||೭|| ಹೃತ್ಪೀಡಾಕಾರ್ಶ್ಯದೌರ್ಬಲ್ಯಂ ವೈರಸ್ಯಂ ಪರಿಕರ್ತಿಕಾ | ಗೃದ್ಧಿಃ ಸರ್ವರಸಾನಾಂ ಚ ಮನಸಃ ಸದನಂ ತಥಾ ||೮|| ಜೀರ್ಣೇ ಜೀರ್ಯತಿ ಚಾಧ್ಮಾನಂ ಭುಕ್ತೇ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಮುಪೈತಿ ಚ | ಸ ವಾತಗುಲ್ಮಹೃದ್ರೋಗಪ್ಲೀಹಾಶಙ್ಕೀ ಚ ಮಾನವಃ ||೯|| ಚಿರಾದ್ದುಃಖಂ ದ್ರವಂ ಶುಷ್ಕಂ ತನ್ವಾಮಂ ಶಬ್ದಫೇನವತ್ | ಪುನಃ ಪುನಃ ಸೃಜೇದ್ವರ್ಚಃ ಕಾಸಶ್ವಾಸಾರ್ದಿತೋಽನಿಲಾತ್ ||೧೦|| (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೧೫) |
कटुतिक्तकषायातिरूक्षसन्दुष्टभोजनः | प्रमितानशनात्यध्ववेगनिग्रहमैथुनैः ||५|| मारुतः कुपितो वह्निं सञ्छाद्य कुरुते गदान् | तस्यान्नं पच्यते दुःखं शुक्तपाकं खराङ्गता ||६|| कण्ठास्यशोषोऽक्षुत्तृष्णा तिमिरं कर्णयोः स्वनः | पार्श्वोरुवङ्क्षणग्रीवारुगभीक्ष्णं विसूचिका ||७|| हृत्पीडाकार्श्यदौर्बल्यं वैरस्यं परिकर्तिका | गृद्धिः सर्वरसानां च मनसः सदनं तथा ||८|| जीर्णे जीर्यति चाध्मानं भुक्ते स्वास्थ्यमुपैति च | स वातगुल्महृद्रोगप्लीहाशङ्की च मानवः ||९|| चिराद्दुःखं द्रवं शुष्कं तन्वामं शब्दफेनवत् | पुनः पुनः सृजेद्वर्चः कासश्वासार्दितोऽनिलात् ||१०|| (च. चि. अ. १५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paittikagrahaNyA nidAnAdipUrvakaM lakShaNam (11-12) · Śloka 12
ಕಟ್ವಜೀರ್ಣವಿದಾಹ್ಯಮ್ಲಕ್ಷಾರಾದ್ಯೈಃ ಪಿತ್ತಮುಲ್ಬಣಮ್ | ಆಪ್ಲಾವಯದ್ಧನ್ತ್ಯನಲಂ ಜಲಂ ತಪ್ತಮಿವಾನಲಮ್ ||೧೧|| ಸೋಽಜೀರ್ಣಂ ನೀಲಪೀತಾಭಂ ಪೀತಾಭಃ ಸಾರ್ಯತೇ ದ್ರವಮ್ | ಪೂತ್ಯಮ್ಲೋದ್ಗಾರಹೃತ್ಕಣ್ಠದಾಹಾರುಚಿತೃಡರ್ದಿತಃ ||೧೨|| (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೧೫) |
कट्वजीर्णविदाह्यम्लक्षाराद्यैः पित्तमुल्बणम् | आप्लावयद्धन्त्यनलं जलं तप्तमिवानलम् ||११|| सोऽजीर्णं नीलपीताभं पीताभः सार्यते द्रवम् | पूत्यम्लोद्गारहृत्कण्ठदाहारुचितृडर्दितः ||१२|| (च. चि. अ. १५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmikagrahaNyA nidAnAdipUrvakaM lakShaNam (13-16) · Śloka 16
ಗುರ್ವತಿಸ್ನಿಗ್ಧಶೀತಾದಿಭೋಜನದತಿಭೋಜನತ್ | ಭುಕ್ತಮಾತ್ರಸ್ಯ ಚ ಸ್ವಪ್ನಾದ್ಧನ್ತ್ಯಗ್ನಿಂ ಕುಪಿತಃ ಕಫಃ ||೧೩|| ತಸ್ಯಾನ್ನಂ ಪಚ್ಯತೇ ದುಃಖಂ ಹೃಲ್ಲಾಸಚ್ಛರ್ದ್ಯರೋಚಕಾಃ | ಆಸ್ಯೋಪದೇಹಮಾಧುರ್ಯಂ ಕಾಸಷ್ಠೀವನಪೀನಸಾಃ ||೧೪|| ಹೃದಯಂ ಮನ್ಯತೇ ಸ್ತ್ಯಾನಮುದರಂ ಸ್ತಿಮಿತಂ ಗುರುಃ | ದುಷ್ಟೋ ಮಧುರ ಉದ್ಗಾರಃ ಸದನಂ ಸ್ತ್ರೀಷ್ವಹರ್ಷಣಮ್ ||೧೫|| ಭಿನ್ನಾಮಶ್ಲೇಷ್ಮಸಂಸೃಷ್ಟಗುರುವರ್ಚಃಪ್ರವರ್ತನಮ್ | ಅಕೃಶಸ್ಯಾಪಿ ದೌರ್ಬಲ್ಯಮಾಲಸ್ಯಂ ಚ ಕಫಾತ್ಮಕೇ ||೧೬|| (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೧೫) |
गुर्वतिस्निग्धशीतादिभोजनदतिभोजनत् | भुक्तमात्रस्य च स्वप्नाद्धन्त्यग्निं कुपितः कफः ||१३|| तस्यान्नं पच्यते दुःखं हृल्लासच्छर्द्यरोचकाः | आस्योपदेहमाधुर्यं कासष्ठीवनपीनसाः ||१४|| हृदयं मन्यते स्त्यानमुदरं स्तिमितं गुरुः | दुष्टो मधुर उद्गारः सदनं स्त्रीष्वहर्षणम् ||१५|| भिन्नामश्लेष्मसंसृष्टगुरुवर्चःप्रवर्तनम् | अकृशस्यापि दौर्बल्यमालस्यं च कफात्मके ||१६|| (च. चि. अ. १५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tridoShaja-sa~ggraha-ghaTIyantrAkhyagrahaNIlakShaNam (17) · Śloka 4
ಪೃಥಗ್ವಾತಾದಿನಿರ್ದಿಷ್ಟಹೇತುಲಿಙ್ಗಸಮಾಗಮೇ | ತ್ರಿದೋಷಂ ನಿರ್ದಿಶೇದೇವಂ, ತೇಷಾಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಭೇಷಜಮ್ ||೧೭|| (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೧೫) | (ಅನ್ತ್ರಕೂಜನಮಾಲಸ್ಯಂ ದೌರ್ಬಲ್ಯಂ ಸದನಂ ತಥಾ | ದ್ರವಂ ಶೀತಂ ಘನಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಸಕಟೀವೇದನಂ ಶಕೃತ್ |೧| ಆಮಂ ಬಹು ಸಪೈಚ್ಛಿಲ್ಯಂ ಸಶಬ್ದಂ ಮನ್ದವೇದನಮ್ | ಪಕ್ಷಾನ್ಮಾಸಾದ್ದಶಾಹಾದ್ವಾ ನಿತ್ಯಂ ವಾಽಪ್ಯಥ ಮುಞ್ಚತಿ ||೨|| ದಿವಾ ಪ್ರಕೋಪೋ ಭವತಿ ರಾತ್ರೌ ಶಾನ್ತಿಂ ವ್ರಜೇಚ್ಚ ಸಾ | ದುರ್ವಿಜ್ಞೇಯಾ ದುಶ್ಚಿಕಿತ್ಸ್ಯಾ ಚಿರಕಾಲಾನುಬನ್ಧಿನೀ ||೩|| ಸಾ ಭವೇದಾಮವಾತೇನ ಸಙ್ಗ್ರಹಗ್ರಹಣೀ ಮತಾ | ಸ್ವಪತಃ ಪಾರ್ಶ್ವಯೋಃ ಶೂಲಂ ಗಲಜ್ಜಲಘಟೀಧ್ವನಿಃ | ತಂ ವದನ್ತಿ ಘಟೀಯನ್ತ್ರಮಸಾಧ್ಯಂ ಗ್ರಹಣೀಗದಮ್) ||೪||
पृथग्वातादिनिर्दिष्टहेतुलिङ्गसमागमे | त्रिदोषं निर्दिशेदेवं, तेषां वक्ष्यामि भेषजम् ||१७|| (च. चि. अ. १५) | (अन्त्रकूजनमालस्यं दौर्बल्यं सदनं तथा | द्रवं शीतं घनं स्निग्धं सकटीवेदनं शकृत् |१| आमं बहु सपैच्छिल्यं सशब्दं मन्दवेदनम् | पक्षान्मासाद्दशाहाद्वा नित्यं वाऽप्यथ मुञ्चति ||२|| दिवा प्रकोपो भवति रात्रौ शान्तिं व्रजेच्च सा | दुर्विज्ञेया दुश्चिकित्स्या चिरकालानुबन्धिनी ||३|| सा भवेदामवातेन सङ्ग्रहग्रहणी मता | स्वपतः पार्श्वयोः शूलं गलज्जलघटीध्वनिः | तं वदन्ति घटीयन्त्रमसाध्यं ग्रहणीगदम्) ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana grahaNyAH sAma-nirAma-asAdhyalakShaNaM, vayo~anurUpaM sAdhyAsAdhyatvaM ca (18-19) · Śloka 1
ದೋಷಂ ಸಾಮಂ ನಿರಾಮಂ ಚ ವಿದ್ಯಾದತ್ರಾತಿಸಾರವತ್ ||೧೮|| ಲಿಙ್ಗೈರಸಾಧ್ಯೋ ಗ್ರಹಣೀವಿಕಾರೋ ಯೈಸ್ತೈರತೀಸಾರಗದೋ ನ ಸಿಧ್ಯೇತ್ | ವೃದ್ಧಸ್ಯ ನೂನಂ ಗ್ರಹಣೀವಿಕಾರೋ ಹತ್ವಾ ತನೂಂ ನೈವ ನಿವರ್ತತೇ ಚ ||೧೯|| (ಬಾಲಕೇ ಗ್ರಹಣೀ ಸಾಧ್ಯಾ ಯೂನಿ ಕೃಚ್ಛ್ರಾ ಸಮೀರಿತಾ | ವೃದ್ಧೇ ತ್ವಸಾಧ್ಯಾ ವಿಜ್ಞೇಯಾ ಮತಂ ಧನ್ವನ್ತರೇರಿದಮ್) ||೧||
दोषं सामं निरामं च विद्यादत्रातिसारवत् ||१८|| लिङ्गैरसाध्यो ग्रहणीविकारो यैस्तैरतीसारगदो न सिध्येत् | वृद्धस्य नूनं ग्रहणीविकारो हत्वा तनूं नैव निवर्तते च ||१९|| (बालके ग्रहणी साध्या यूनि कृच्छ्रा समीरिता | वृद्धे त्वसाध्या विज्ञेया मतं धन्वन्तरेरिदम्) ||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 4
ಇತಿ ಶ್ರೀಮಾಧವಕರವಿರಚಿತೇ ಮಾಧವನಿದಾನೇ ಗ್ರಹಣೀರೋಗನಿದಾನಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್ ||೪||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने ग्रहणीरोगनिदानं समाप्तम् ||४||
🔊 Audio coming soon