Adhikarana hRudroganidAnam (1) · Śloka 1
atha hr̥drōganidānam | atyuṣṇagurvannakaṣāyatiktaśramābhighātādhyaśanaprasaṅgaiḥ | sañcintanairvēgavidhāraṇaiśca hr̥dāmayaḥ pañcavidhaḥ pradiṣṭaḥ ||1||
अथ हृद्रोगनिदानम् | अत्युष्णगुर्वन्नकषायतिक्तश्रमाभिघाताध्यशनप्रसङ्गैः | सञ्चिन्तनैर्वेगविधारणैश्च हृदामयः पञ्चविधः प्रदिष्टः ||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hRudrogasya samprAptipUrvakaM lakShaNam (2) · Śloka 2
dūṣayitvā rasaṁ dōṣā viguṇā hr̥dayaṁ gatāḥ | hr̥di bādhāṁ prakurvanti hr̥drōgaṁ taṁ pracakṣatē ||2|| (su. u. taṁ. a. 43) |
दूषयित्वा रसं दोषा विगुणा हृदयं गताः | हृदि बाधां प्रकुर्वन्ति हृद्रोगं तं प्रचक्षते ||२|| (सु. उ. तं. अ. ४३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtikahRudrogalakShaNam (3) · Śloka 3
āyamyatē mārutajē hr̥dayaṁ tudyatē tathā | nirmathyatē dīryatē ca sphōṭyatē pāṭyatē'pi ca ||3|| (su. u. taṁ. a. 43) |
आयम्यते मारुतजे हृदयं तुद्यते तथा | निर्मथ्यते दीर्यते च स्फोट्यते पाट्यतेऽपि च ||३|| (सु. उ. तं. अ. ४३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paittikahRudrogalakShaNam (4) · Śloka 4
tr̥ṣṇōṣmādāhacōṣāḥ syuḥ paittikē hr̥dayaklamaḥ | dhūmāyanaṁ ca mūrchā ca svēdaḥ śōṣō mukhasya ca ||4|| (su. u. taṁ. a. 43) |
तृष्णोष्मादाहचोषाः स्युः पैत्तिके हृदयक्लमः | धूमायनं च मूर्छा च स्वेदः शोषो मुखस्य च ||४|| (सु. उ. तं. अ. ४३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmikahRudrogalakShaNam (5) · Śloka 5
gauravaṁ kaphasaṁsrāvō'ruciḥ stambhō'gnimārdavam | mādhuryamapi cāsyasya balāsāvatatē hr̥di ||5|| (su. u. taṁ. a. 43) |
गौरवं कफसंस्रावोऽरुचिः स्तम्भोऽग्निमार्दवम् | माधुर्यमपि चास्यस्य बलासावतते हृदि ||५|| (सु. उ. तं. अ. ४३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAnnipAtikahRudrogalakShaNaM, krimijahRudrogalakShaNaM ca (6) · Śloka 6
vidyāttridōṣaṁ tvapi sarvaliṅgaṁ tīvrārtitōdaṁ krimijaṁ sakaṇḍūm | (ca. ci. a. 26) | utklēdaḥ ṣṭhīvanaṁ tōdaḥ śūlaṁ hr̥llāsakastamaḥ | aruciḥ śyāvanētratvaṁ śōthaśca krimijē bhavēt ||6|| (su. u. taṁ. a. 43) |
विद्यात्त्रिदोषं त्वपि सर्वलिङ्गं तीव्रार्तितोदं क्रिमिजं सकण्डूम् | (च. चि. अ. २६) | उत्क्लेदः ष्ठीवनं तोदः शूलं हृल्लासकस्तमः | अरुचिः श्यावनेत्रत्वं शोथश्च क्रिमिजे भवेत् ||६|| (सु. उ. तं. अ. ४३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hRudrogopadravAH (7-8) · Śloka 8
marmaikadēśaṁ saṅklēdaṁ rasaścāpyupagacchati | saṅklēdātkr̥mayaścāsya bhavantyupahatātmanaḥ ||7|| klamaḥ sādō bhramaḥ śōṣō jñēyāstēṣāmupadravāḥ | krimijē krimijātīnāṁ ślaiṣmikāṇāṁ ca yē matāḥ ||8||
मर्मैकदेशं सङ्क्लेदं रसश्चाप्युपगच्छति | सङ्क्लेदात्कृमयश्चास्य भवन्त्युपहतात्मनः ||७|| क्लमः सादो भ्रमः शोषो ज्ञेयास्तेषामुपद्रवाः | क्रिमिजे क्रिमिजातीनां श्लैष्मिकाणां च ये मताः ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 29
iti śrīmādhavakaraviracitē mādhavanidānē hr̥drōganidānaṁ samāptam ||29||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने हृद्रोगनिदानं समाप्तम् ||२९||
🔊 Audio coming soon