Adhikarana karNashUlasya samprAptipUrvakaM lakShaNam (1) · Śloka 1
অথ কর্ণরোগনিদানম্ | সমীরণঃ শ্রোত্রগতোঽন্যথাচরন্ সমন্ততঃ শূলমতীব কর্ণযোঃ | করোতি দোষৈশ্চ যথাস্বমাবৃতঃ স কর্ণশূলঃ কথিতো দুরাচরঃ ||১|| (সু. উ. তং. অ. ২০) |
अथ कर्णरोगनिदानम् | समीरणः श्रोत्रगतोऽन्यथाचरन् समन्ततः शूलमतीव कर्णयोः | करोति दोषैश्च यथास्वमावृतः स कर्णशूलः कथितो दुराचरः ||१|| (सु. उ. तं. अ. २०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNanAda-bAdhiryalakShaNam (2-3) · Śloka 3
কর্ণস্রোতঃ স্থিতে বাতে শৃণোতি বিবিধান্ স্বরান্ | ভেরীমৃদঙ্গশঙ্খানাং কর্ণনাদঃ স উচ্যতে ||২|| যদা শব্দবহং বাযুঃ স্রোত আবৃত্য তিষ্ঠতি | শুদ্ধঃ শ্লেষ্মান্বিতো বাঽপি বাধির্যং তেন জাযতে ||৩||
कर्णस्रोतः स्थिते वाते शृणोति विविधान् स्वरान् | भेरीमृदङ्गशङ्खानां कर्णनादः स उच्यते ||२|| यदा शब्दवहं वायुः स्रोत आवृत्य तिष्ठति | शुद्धः श्लेष्मान्वितो वाऽपि बाधिर्यं तेन जायते ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNakShveDalakShaNam (4) · Śloka 4
বাযুঃ পিত্তাদিভির্যুক্তো বেণুঘোষোপমং স্বনম্ | করোতি কর্ণযোঃ ক্ষ্বেডং কর্ণক্ষ্বেডঃ স উচ্যতে ||৪||
वायुः पित्तादिभिर्युक्तो वेणुघोषोपमं स्वनम् | करोति कर्णयोः क्ष्वेडं कर्णक्ष्वेडः स उच्यते ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNasrAvalakShaNam (5) · Śloka 5
শিরোঽভিঘাতাদথবা নিমজ্জতো জলে প্রপাকাদথবাঽপি বিদ্রধেঃ | স্রবেদ্ধি পূযং শ্রবণোঽনিলার্দিতঃ স কর্ণসংস্রাব ইতি প্রকীর্তিতঃ ||৫|| (সু. উ. তং. অ. ২০) |
शिरोऽभिघातादथवा निमज्जतो जले प्रपाकादथवाऽपि विद्रधेः | स्रवेद्धि पूयं श्रवणोऽनिलार्दितः स कर्णसंस्राव इति प्रकीर्तितः ||५|| (सु. उ. तं. अ. २०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNagUthaka-karNapratinAhalakShaNam (6-7) · Śloka 7
মারুতঃ কফসংযুক্তঃ কর্ণকণ্ডূং করোতি চ | পিত্তোষ্মশোষিতঃ শ্লেষ্মা কুরুতে কর্ণগূথকম্ ||৬|| স কর্ণগূথো দ্রবতাং গতো যদা বিলাযিতো ঘ্রাণমুখং প্রপদ্যতে | তদা স কর্ণপ্রতিনাহসঞ্জ্ঞিতো ভবেদ্বিকারঃ শিরসোঽর্ধভেদকৃত্ ||৭|| (সু. উ. তং. অ. ২০) |
मारुतः कफसंयुक्तः कर्णकण्डूं करोति च | पित्तोष्मशोषितः श्लेष्मा कुरुते कर्णगूथकम् ||६|| स कर्णगूथो द्रवतां गतो यदा विलायितो घ्राणमुखं प्रपद्यते | तदा स कर्णप्रतिनाहसञ्ज्ञितो भवेद्विकारः शिरसोऽर्धभेदकृत् ||७|| (सु. उ. तं. अ. २०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana krimikarNakalakShaNam (8) · Śloka 8
যদা তু মূর্ছন্ত্যথবাঽপি জন্তবঃ সৃজন্ত্যপত্যান্যথবাঽপি মক্ষিকাঃ | তদ্ব্যঞ্জনত্বাচ্ছ্রবণো নিরুচ্যতে ভিষগ্ভিরাদ্যৈঃ ক্রিমিকর্ণকো গদঃ ||৮|| (সু. উ. তং. অ. ২০) |
यदा तु मूर्छन्त्यथवाऽपि जन्तवः सृजन्त्यपत्यान्यथवाऽपि मक्षिकाः | तद्व्यञ्जनत्वाच्छ्रवणो निरुच्यते भिषग्भिराद्यैः क्रिमिकर्णको गदः ||८|| (सु. उ. तं. अ. २०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNapraviShTapata~ggakITAdilakShaNam (9-10) · Śloka 10
পতঙ্গাঃ শতপদ্যশ্চ কর্ণস্রোতঃ প্রবিশ্য হি | অরতিং ব্যাকুলত্বং চ ভৃশং কুর্বন্তি বেদনাম্ ||৯|| কর্ণো নিস্তুদ্যতে তস্য তথা ফরফরাযতে | কীটে চরতি রুক্ তীব্রা নিষ্পন্দে মন্দবেদনা ||১০||
पतङ्गाः शतपद्यश्च कर्णस्रोतः प्रविश्य हि | अरतिं व्याकुलत्वं च भृशं कुर्वन्ति वेदनाम् ||९|| कर्णो निस्तुद्यते तस्य तथा फरफरायते | कीटे चरति रुक् तीव्रा निष्पन्दे मन्दवेदना ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNavidradhilakShaNam (11) · Śloka 11
ক্ষতাভিঘাতপ্রভবস্তু বিদ্রধির্ভবেত্তথা দোষকৃতোঽপরঃ পুনঃ | সরক্তপীতারুণমস্রমাস্রবেত্ প্রতোদধূমাযনদাহচোষবান্ ||১১|| (সু. উ. তং. অ. ২০) |
क्षताभिघातप्रभवस्तु विद्रधिर्भवेत्तथा दोषकृतोऽपरः पुनः | सरक्तपीतारुणमस्रमास्रवेत् प्रतोदधूमायनदाहचोषवान् ||११|| (सु. उ. तं. अ. २०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNapAkalakShaNam (12) · Śloka 12
কর্ণপাকস্তু পিত্তেন কোথবিক্লেদকৃদ্ভবেত্ | কর্ণবিদ্রধিপাকাদ্বা জাযতে চাম্বুপূরণাত্ ||১২||
कर्णपाकस्तु पित्तेन कोथविक्लेदकृद्भवेत् | कर्णविद्रधिपाकाद्वा जायते चाम्बुपूरणात् ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUtikarNalakShaNam (13) · Śloka 13
পূযং স্রবতি পূতি বা স জ্ঞেযঃ পূতিকর্ণকঃ |১৩|
पूयं स्रवति पूति वा स ज्ञेयः पूतिकर्णकः |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNagatashothArbudArshasAM lakShaNam (13) · Śloka 13
কর্ণশোথার্বুদার্শাংসি জানীযাদুক্তলক্ষণৈঃ ||১৩||
कर्णशोथार्बुदार्शांसि जानीयादुक्तलक्षणैः ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNarogasya vAtajAdibhedena lakShaNAni (14-15) · Śloka 15
নাদোঽতিরুক্ কর্ণমলস্য শোষঃ স্রাবস্তনুশ্চাশ্রবণং চ বাতাত্ | শোথঃ সরাগো দরণং বিদাহঃ সপীতপূতিস্রবণং চ পিত্তাত্ ||১৪|| বৈশ্রুত্যকণ্ডূস্থিরশোথশুক্লস্নিগ্ধস্রুতিঃ স্বল্পরুজঃ কফাচ্চ | সর্বাণি রূপাণি চ সন্নিপাতাত্ স্রাবশ্চ তত্রাধিকদোষবর্ণঃ ||১৫|| (চ. চি. অ. ২৬) |
नादोऽतिरुक् कर्णमलस्य शोषः स्रावस्तनुश्चाश्रवणं च वातात् | शोथः सरागो दरणं विदाहः सपीतपूतिस्रवणं च पित्तात् ||१४|| वैश्रुत्यकण्डूस्थिरशोथशुक्लस्निग्धस्रुतिः स्वल्परुजः कफाच्च | सर्वाणि रूपाणि च सन्निपातात् स्रावश्च तत्राधिकदोषवर्णः ||१५|| (च. चि. अ. २६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paripoTakalakShaNam (16) · Śloka 16
সৌকুমার্যাচ্চিরোত্সৃষ্টে সহসাঽতিপ্রবর্ধিতে | কর্ণশোথো ভবেত্ পাল্যাং সরুজঃ পরিপোটবান্ | কৃষ্ণারুণনিভঃ স্তব্ধঃ স বাতাত্ পরিপোটকঃ ||১৬|| (সু. চি. অ. ২৫) |
सौकुमार्याच्चिरोत्सृष्टे सहसाऽतिप्रवर्धिते | कर्णशोथो भवेत् पाल्यां सरुजः परिपोटवान् | कृष्णारुणनिभः स्तब्धः स वातात् परिपोटकः ||१६|| (सु. चि. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utpAtalakShaNam (17) · Śloka 17
গুর্বাভরণসংযোগাত্তাডনাদ্ঘর্ষণাদপি | শোথঃ পাল্যাং ভবেচ্ছ্যাবো দাহপাকরুজান্বিতঃ ||১৭|| রক্তো বা রক্তপিত্তাভ্যামুত্পাতঃ স গদো মতঃ | (সু. চি. অ. ২৫) |
गुर्वाभरणसंयोगात्ताडनाद्घर्षणादपि | शोथः पाल्यां भवेच्छ्यावो दाहपाकरुजान्वितः ||१७|| रक्तो वा रक्तपित्ताभ्यामुत्पातः स गदो मतः | (सु. चि. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmanthakalakShaNam (18-20) · Śloka 20
কর্ণং বলাদ্বর্ধযতঃ পাল্যাং বাযুঃ প্রকুপ্যতি ||১৮|| কফং সঙ্গৃহ্য কুরুতে শোথং স্তব্ধমবেদনম্ | উন্মন্থকঃ সকণ্ডূকো বিকারঃ কফবাতজঃ ||১৯|| সংবর্ধ্যমানে দুর্বিদ্ধে কণ্ডূপাকরুজান্বিতঃ | শোথো ভবতি পাকশ্চ ত্রিদোষো দুঃখবর্ধনঃ ||২০|| (সু. চি. অ. ২৫) |
कर्णं बलाद्वर्धयतः पाल्यां वायुः प्रकुप्यति ||१८|| कफं सङ्गृह्य कुरुते शोथं स्तब्धमवेदनम् | उन्मन्थकः सकण्डूको विकारः कफवातजः ||१९|| संवर्ध्यमाने दुर्विद्धे कण्डूपाकरुजान्वितः | शोथो भवति पाकश्च त्रिदोषो दुःखवर्धनः ||२०|| (सु. चि. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parilehIlakShaNam (21-22) · Śloka 22
কফাসৃক্ক্রিমযঃ ক্রুদ্ধাঃ সর্ষপাভা বিসর্পিণঃ | কুর্বন্তি পাল্যাং পিডকাঃ কণ্ডূদাহরুজান্বিতাঃ ||২১|| কফাসৃক্ক্রিমিসম্ভূতঃ স বিসর্পন্নিতস্ততঃ | লিহেত্ সশষ্কুলীং পালীং পরিলেহীতি স স্মৃতঃ ||২২|| (সু. চি. অ. ২৫) |
कफासृक्क्रिमयः क्रुद्धाः सर्षपाभा विसर्पिणः | कुर्वन्ति पाल्यां पिडकाः कण्डूदाहरुजान्विताः ||२१|| कफासृक्क्रिमिसम्भूतः स विसर्पन्नितस्ततः | लिहेत् सशष्कुलीं पालीं परिलेहीति स स्मृतः ||२२|| (सु. चि. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 57
ইতি শ্রীমাধবকরবিরচিতে মাধবনিদানে কর্ণরোগনিদানং সমাপ্তম্ ||৫৭||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने कर्णरोगनिदानं समाप्तम् ||५७||
🔊 Audio coming soon