Adhikarana mukharoganidAnam (1) · Śloka 1
অথ মুখরোগনিদানম্ | আনূপপিশিতক্ষীরদধিমত্স্যাতিসেবনাত্ | মুখমধ্যে গদান্ কুর্যুঃ ক্রুদ্ধা দোষাঃ কফোত্তরাঃ ||১||
अथ मुखरोगनिदानम् | आनूपपिशितक्षीरदधिमत्स्यातिसेवनात् | मुखमध्ये गदान् कुर्युः क्रुद्धा दोषाः कफोत्तराः ||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajauShTharogalakShaNam (2) · Śloka 2
কর্কশৌ পরুষৌ স্তব্ধৌ সম্প্রাপ্তানিলবেদনৌ | দাল্যেতে পরিপাট্যতে ওষ্ঠৌ মারুতকোপতঃ ||২|| (সু. নি. অ. ১৬) |
कर्कशौ परुषौ स्तब्धौ सम्प्राप्तानिलवेदनौ | दाल्येते परिपाट्यते ओष्ठौ मारुतकोपतः ||२|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajauShTharogalakShaNam (3) · Śloka 3
চীযেতে পিডকাভিশ্চ সরুজাভিঃ সমন্ততঃ | সদাহপাকপিডকৌ পীতাভাসৌ চ পিত্ততঃ ||৩|| (সু. নি. অ. ১৬) |
चीयेते पिडकाभिश्च सरुजाभिः समन्ततः | सदाहपाकपिडकौ पीताभासौ च पित्ततः ||३|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajauShTharogalakShaNam (4) · Śloka 4
সবর্ণাভিশ্চ চীযেতে পিডকাভিরবেদনৌ | ভবতস্তু কফাদোষ্ঠৌ পিচ্ছিলৌ শীতলৌ গুরূ ||৪|| (সু. নি. অ. ১৬) |
सवर्णाभिश्च चीयेते पिडकाभिरवेदनौ | भवतस्तु कफादोष्ठौ पिच्छिलौ शीतलौ गुरू ||४|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtajauShTharogalakShaNam (5) · Śloka 5
সকৃত্কৃষ্ণৌ সকৃত্পীতৌ সকৃচ্ছ্বেতৌ তথৈব চ | সন্নিপাতেন বিজ্ঞেযাবনেকপিডকাচিতৌ ||৫|| (সু. নি. অ. ১৬) |
सकृत्कृष्णौ सकृत्पीतौ सकृच्छ्वेतौ तथैव च | सन्निपातेन विज्ञेयावनेकपिडकाचितौ ||५|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktajauShTharogalakShaNam (6) · Śloka 6
খর্জূরফলবর্ণাভিঃ পিডকাভির্নিপীডিতৌ | রক্তোপসৃষ্টৌ রুধিরং স্রবতঃ শোণিতপ্রভৌ ||৬|| (সু. নি. অ. ১৬) |
खर्जूरफलवर्णाभिः पिडकाभिर्निपीडितौ | रक्तोपसृष्टौ रुधिरं स्रवतः शोणितप्रभौ ||६|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsajauShTharogalakShaNam (7) · Śloka 7
গুরূ স্থূলৌ মাংসদুষ্টৌ মাংসপিণ্ডবদুদ্গতৌ | জন্তবশ্চাত্র মূর্ছন্তি নরস্যোভযতো মুখাত্ ||৭|| (সু. নি. অ. ১৬) |
गुरू स्थूलौ मांसदुष्टौ मांसपिण्डवदुद्गतौ | जन्तवश्चात्र मूर्छन्ति नरस्योभयतो मुखात् ||७|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana medojauShTharogalakShaNam (8) · Śloka 9
সর্পির্মণ্ডপ্রতীকাশৌ মেদসা কণ্ডুরৌ গুরূ | অচ্ছং স্ফটিকসঙ্কাশমাস্রাবং স্রবতো ভৃশম্ ||৮|| (সু. নি. অ. ১৬) | তযোর্ব্রণো ন সংরোহেন্মৃদুত্বং চ ন গচ্ছতি |৯|
सर्पिर्मण्डप्रतीकाशौ मेदसा कण्डुरौ गुरू | अच्छं स्फटिकसङ्काशमास्रावं स्रवतो भृशम् ||८|| (सु. नि. अ. १६) | तयोर्व्रणो न संरोहेन्मृदुत्वं च न गच्छति |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana abhighAtajauShTharogalakShaNam (9) · Śloka 10
ক্ষতজাভৌ বিদীর্যেতে পাট্যেতে চাভিঘাততঃ ||৯|| গ্রথিতৌ চ তথা স্যাতামোষ্ঠৌ কণ্ডূসমন্বিতৌ |১০| (সু. নি. অ. ১৬) |
क्षतजाभौ विदीर्येते पाट्येते चाभिघाततः ||९|| ग्रथितौ च तथा स्यातामोष्ठौ कण्डूसमन्वितौ |१०| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shItAdalakShaNam (10-11) · Śloka 11
শোণিতং দন্তবেষ্টেভ্যো যস্যাকস্মাত্ প্রবর্ততে | দুর্গন্ধীনি সকৃষ্ণানি প্রক্লেদীনি মৃদূনি চ ||১০|| দন্তমাংসানি শীর্যন্তে পচন্তি চ পরস্পরম্ | শীতাদো নাম স ব্যাধিঃ কফশোণিতসম্ভবঃ ||১১|| (সু. নি. অ. ১৬) |
शोणितं दन्तवेष्टेभ्यो यस्याकस्मात् प्रवर्तते | दुर्गन्धीनि सकृष्णानि प्रक्लेदीनि मृदूनि च ||१०|| दन्तमांसानि शीर्यन्ते पचन्ति च परस्परम् | शीतादो नाम स व्याधिः कफशोणितसम्भवः ||११|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantapuppuTalakShaNam (12) · Śloka 12
দন্তযোস্ত্রিষু বা যস্য শ্বযথুর্জাযতে মহান্ | দন্তপুপ্পুটকো নাম স ব্যাধিঃ কফরক্তজঃ ||১২|| (সু. নি. অ. ১৬) |
दन्तयोस्त्रिषु वा यस्य श्वयथुर्जायते महान् | दन्तपुप्पुटको नाम स व्याधिः कफरक्तजः ||१२|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantaveShTalakShaNam (13) · Śloka 13
স্রবন্তি পূযরুধিরং চলা দন্তা ভবন্তি চ | দন্তবেষ্টঃ স বিজ্ঞেযো দুষ্টশোণিতসম্ভবঃ ||১৩|| (সু. নি. অ. ১৬) |
स्रवन्ति पूयरुधिरं चला दन्ता भवन्ति च | दन्तवेष्टः स विज्ञेयो दुष्टशोणितसम्भवः ||१३|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shauShiralakShaNam (14) · Śloka 14
শ্বযথুর্দন্তমূলেষু রুজাবান্ কফরক্তজঃ | লালাস্রাবী স বিজ্ঞেযঃ শৌষিরো নাম নামতঃ ||১৪|| (সু. নি. অ. ১৬) |
श्वयथुर्दन्तमूलेषु रुजावान् कफरक्तजः | लालास्रावी स विज्ञेयः शौषिरो नाम नामतः ||१४|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAshauShiralakShaNam (15) · Śloka 15
দন্তাশ্চলন্তি বেষ্টেভ্যস্তালু চাপ্যবদীর্যতে | যস্মিন্ স সর্বজো ব্যাধির্মহাশৌষিরসঞ্জ্ঞিতঃ ||১৫|| (সু. নি. অ. ১৬) |
दन्ताश्चलन्ति वेष्टेभ्यस्तालु चाप्यवदीर्यते | यस्मिन् स सर्वजो व्याधिर्महाशौषिरसञ्ज्ञितः ||१५|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paridaralakShaNam (16) · Śloka 16
দন্তমাংসানি শীর্যন্তে যস্মিন্ ষ্ঠীবতি চাপ্যসৃক্ | পিত্তাসৃক্কফজো ব্যাধির্জ্ঞেযঃ পরিদরো হি সঃ ||১৬|| (সু. নি. অ. ১৬) |
दन्तमांसानि शीर्यन्ते यस्मिन् ष्ठीवति चाप्यसृक् | पित्तासृक्कफजो व्याधिर्ज्ञेयः परिदरो हि सः ||१६|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upakushalakShaNam (17) · Śloka 17
বেষ্টেষু দাহঃ পাকশ্চ তাভ্যাং দন্তাশ্চলন্তি চ | যস্মিন্ সোপকুশো নাম পিত্তরক্তকৃতো গদঃ ||১৭|| (সু. নি. অ. ১৬) |
वेष्टेषु दाहः पाकश्च ताभ्यां दन्ताश्चलन्ति च | यस्मिन् सोपकुशो नाम पित्तरक्तकृतो गदः ||१७|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vaidarbhalakShaNam (18) · Śloka 18
ঘৃষ্টেষু দন্তমাংসেষু সংরম্ভো জাযতে মহান্ | চলা ভবন্তি দন্তাশ্চ স বৈদর্ভোঽভিঘাতজঃ ||১৮|| (সু. নি. অ. ১৬) |
घृष्टेषु दन्तमांसेषु संरम्भो जायते महान् | चला भवन्ति दन्ताश्च स वैदर्भोऽभिघातजः ||१८|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana khalivardhanalakShaNam (19) · Śloka 19
মারুতেনাধিকো দন্তো জাযতে তীব্রবেদনঃ | খলিবর্ধনসঞ্জ্ঞোঽসৌ জাতে রুক্ চ প্রশাম্যতি ||১৯|| (সু. নি. অ. ১৬) |
मारुतेनाधिको दन्तो जायते तीव्रवेदनः | खलिवर्धनसञ्ज्ञोऽसौ जाते रुक् च प्रशाम्यति ||१९|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karAlalakShaNam (20) · Śloka 20
শনৈঃ শনৈঃ প্রকুরুতে বাযুর্দন্তসমাশ্রিতঃ | করালান্ বিকটান্ দন্তান্ করালো ন স সিধ্যতি ||২০||
शनैः शनैः प्रकुरुते वायुर्दन्तसमाश्रितः | करालान् विकटान् दन्तान् करालो न स सिध्यति ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana adhimAMsalakShaNam (21) · Śloka 21
হানব্যে পশ্চিমে দন্তে মহাঞ্ছোথো মহারুজঃ | লালাস্রাবী কফকৃতো বিজ্ঞেযঃ সোঽধিমাংসকঃ |২১| (সু. নি. অ. ১৬) |
हानव्ये पश्चिमे दन्ते महाञ्छोथो महारुजः | लालास्रावी कफकृतो विज्ञेयः सोऽधिमांसकः |२१| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantanADIlakShaNam (21) · Śloka 21
দন্তমূলগতা নাড্যঃ পঞ্চ জ্ঞেযা যথেরিতাঃ ||২১|| (সু. নি. অ. ১৬) |
दन्तमूलगता नाड्यः पञ्च ज्ञेया यथेरिताः ||२१|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dAlanalakShaNam (22) · Śloka 22
দীর্যমাণেষ্বিব রুজা যস্য দন্তেষু জাযতে | দালনো নাম স ব্যাধিঃ সদাগতিনিমিত্তজঃ ||২২|| (সু. নি. অ. ১৬) |
दीर्यमाणेष्विव रुजा यस्य दन्तेषु जायते | दालनो नाम स व्याधिः सदागतिनिमित्तजः ||२२|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana krimidantalakShaNam (23) · Śloka 23
কৃষ্ণচ্ছিদ্রশ্চলঃ স্রাবী সসংরম্ভো মহারুজঃ | অনিমিত্তরুজো বাতাদ্বিজ্ঞেযঃ ক্রিমিদন্তকঃ ||২৩|| (সু. নি. অ. ১৬) |
कृष्णच्छिद्रश्चलः स्रावी ससंरम्भो महारुजः | अनिमित्तरुजो वाताद्विज्ञेयः क्रिमिदन्तकः ||२३|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bha~jjanakalakShaNam (24) · Śloka 24
বক্ত্রং বক্রং ভবেদ্যস্য দন্তভঙ্গশ্চ জাযতে | কফবাতকৃতো ব্যাধিঃ স ভঞ্জনকসঞ্জ্ঞিতঃ ||২৪|| (সু. নি. অ. ১৬) |
वक्त्रं वक्रं भवेद्यस्य दन्तभङ्गश्च जायते | कफवातकृतो व्याधिः स भञ्जनकसञ्ज्ञितः ||२४|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantaharShalakShaNam (25) · Śloka 25
শীতরূক্ষপ্রবাতাম্লস্পর্শানামসহা দ্বিজাঃ | পিত্তমারুতকোপেন দন্তহর্ষঃ স নামতঃ ||২৫||
शीतरूक्षप्रवाताम्लस्पर्शानामसहा द्विजाः | पित्तमारुतकोपेन दन्तहर्षः स नामतः ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dantasharkarAlakShaNam (26) · Śloka 26
মলো দন্তগতো যস্তু পিত্তমারুতশোষিতঃ | শর্করেব খরস্পর্শা সা জ্ঞেযা দন্তশর্করা ||২৬||
मलो दन्तगतो यस्तु पित्तमारुतशोषितः | शर्करेव खरस्पर्शा सा ज्ञेया दन्तशर्करा ||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kapAlikAlakShaNam (27) · Śloka 27
কপালেষ্বিব দীর্যত্সু দন্তানাং সৈব শর্করা | কপালিকেতি বিজ্ঞেযা সদা দন্তবিনাশিনী ||২৭||
कपालेष्विव दीर्यत्सु दन्तानां सैव शर्करा | कपालिकेति विज्ञेया सदा दन्तविनाशिनी ||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shyAvadantaka-dantavidradhirogalakShaNam (28-29) · Śloka 29
যোঽসৃঙ্মিশ্রেণ পিত্তেন দগ্ধো দন্তস্ত্বশেষতঃ | শ্যাবতাং নীলতাং বাঽপি গতঃ স শ্যাবদন্তকঃ ||২৮|| (সু. নি. অ. ১৬) | দন্তমাংসে মলৈঃ সাস্রৈর্বাহ্যান্তঃ শ্বযথুর্গুরুঃ | সদাহরুক্ স্রবেদ্ভিন্নঃ পূযাস্রং দন্তবিদ্রধিঃ ||২৯||
योऽसृङ्मिश्रेण पित्तेन दग्धो दन्तस्त्वशेषतः | श्यावतां नीलतां वाऽपि गतः स श्यावदन्तकः ||२८|| (सु. नि. अ. १६) | दन्तमांसे मलैः सास्रैर्बाह्यान्तः श्वयथुर्गुरुः | सदाहरुक् स्रवेद्भिन्नः पूयास्रं दन्तविद्रधिः ||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajajihvAroga-pittajajihvAroga-kaphajajihvArogalakShaNam (30) · Śloka 30
জিহ্বাঽনিলেন স্ফুটিতা প্রসুপ্তা ভবেচ্চ শাকচ্ছদনপ্রকাশা | পিত্তেন দহ্যত্যুপচীযতে চ দীর্ঘৈঃ সরক্তৈরপি কণ্টকৈশ্চ | কফেন গুর্বী বহুলা চিতা চ মাংসোচ্ছ্রযৈঃ শাল্মলিকণ্টকাভৈঃ ||৩০|| (সু. নি. অ. ১৬) |
जिह्वाऽनिलेन स्फुटिता प्रसुप्ता भवेच्च शाकच्छदनप्रकाशा | पित्तेन दह्यत्युपचीयते च दीर्घैः सरक्तैरपि कण्टकैश्च | कफेन गुर्वी बहुला चिता च मांसोच्छ्रयैः शाल्मलिकण्टकाभैः ||३०|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alAsalakShaNam (31) · Śloka 31
জিহ্বাতলে যঃ শ্বযথুঃ প্রগাঢঃ সোঽলাসসঞ্জ্ঞঃ কফরক্তমূর্তিঃ | জিহ্বাং স তু স্তম্ভযতি প্রবৃদ্ধো মূলে চ জিহ্বা ভৃশমেতি পাকম্ ||৩১|| (সু. নি. অ. ১৬) |
जिह्वातले यः श्वयथुः प्रगाढः सोऽलाससञ्ज्ञः कफरक्तमूर्तिः | जिह्वां स तु स्तम्भयति प्रवृद्धो मूले च जिह्वा भृशमेति पाकम् ||३१|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upajihvikAlakShaNam (32) · Śloka 32
জিহ্বাগ্ররূপঃ শ্বযথুর্হি জিহ্বামুন্নম্য জাতঃ কফরক্তমূলঃ | লালাকরঃ কণ্ডুযুতঃ সচোষঃ সা তূপজিহ্বা পঠিতা ভিষগ্ভিঃ ||৩২|| (সু. নি. অ. ১৬) |
जिह्वाग्ररूपः श्वयथुर्हि जिह्वामुन्नम्य जातः कफरक्तमूलः | लालाकरः कण्डुयुतः सचोषः सा तूपजिह्वा पठिता भिषग्भिः ||३२|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaNThashuNDIlakShaNam (33) · Śloka 33
শ্লেষ্মাসৃগ্ভ্যাং তালুমূলে প্রবৃদ্ধো দীর্ঘঃ শোথো ধ্মাতবস্তিপ্রকাশঃ | তৃষ্ণাকাসশ্বাসকৃত্তং বদন্তি ব্যাধিং বৈদ্যাঃ কণ্ঠশুণ্ডীতি নাম্না ||৩৩|| (সু. নি. অ. ১৬) |
श्लेष्मासृग्भ्यां तालुमूले प्रवृद्धो दीर्घः शोथो ध्मातबस्तिप्रकाशः | तृष्णाकासश्वासकृत्तं वदन्ति व्याधिं वैद्याः कण्ठशुण्डीति नाम्ना ||३३|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tuNDikerIlakShaNam (34) · Śloka 34
শোথঃ স্থূলস্তোদদাহপ্রপাকী প্রাগুক্তাভ্যাং তুণ্ডিকেরী মতা তু |৩৪| (সু. নি. অ. ১৬) |
शोथः स्थूलस्तोददाहप्रपाकी प्रागुक्ताभ्यां तुण्डिकेरी मता तु |३४| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana adhruShalakShaNam (34) · Śloka 34
মৃদুঃ শোথো লোহিতঃ শোণিতোত্থো জ্ঞেযোঽধ্রুষঃ সজ্বরস্তীব্ররুক্ চ ||৩৪|| (সু. নি. অ. ১৬) |
मृदुः शोथो लोहितः शोणितोत्थो ज्ञेयोऽध्रुषः सज्वरस्तीव्ररुक् च ||३४|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kacchapalakShaNam (35) · Śloka 35
কূর্মোন্নতোঽবেদনোঽশীঘ্রজন্মা রোগো জ্ঞেযঃ কচ্ছপঃ শ্লেষ্মণা তু |৩৫| (সু. নি. অ. ১৬) |
कूर्मोन्नतोऽवेदनोऽशीघ्रजन्मा रोगो ज्ञेयः कच्छपः श्लेष्मणा तु |३५| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tAlvarbuda-mAMsasa~gghAtalakShaNam (35) · Śloka 35
পদ্মাকারং তালুমধ্যে তু শোথং বিদ্যাদ্রক্তাদর্বুদং প্রোক্তলিঙ্গম্ ||৩৫|| দুষ্টং মাংসং নীরুজং তালুমধ্যে কফাচ্ছূনং মাংসসঙ্ঘাতমাহুঃ | (সু. নি. অ. ১৬) |
पद्माकारं तालुमध्ये तु शोथं विद्याद्रक्तादर्बुदं प्रोक्तलिङ्गम् ||३५|| दुष्टं मांसं नीरुजं तालुमध्ये कफाच्छूनं मांससङ्घातमाहुः | (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tAlupuppuTa-tAlushoSha-tAlupAkalakShaNam (36-37) · Śloka 37
নীরুক্ স্থাযী কোলমাত্রঃ কফাত্ স্যান্মেদোযুক্তাত্ পুপ্পুটস্তালুদেশে ||৩৬|| শোষোঽত্যর্থং দীর্যতে চাপি তালুঃ শ্বাসশ্চোগ্রস্তালুশোষোঽনিলাচ্চ | পিত্তং কুর্যাত্ পাকমত্যর্থঘোরং তালুন্যেনং তালুপাকং বদন্তি ||৩৭|| (সু. নি. অ. ১৬) |
नीरुक् स्थायी कोलमात्रः कफात् स्यान्मेदोयुक्तात् पुप्पुटस्तालुदेशे ||३६|| शोषोऽत्यर्थं दीर्यते चापि तालुः श्वासश्चोग्रस्तालुशोषोऽनिलाच्च | पित्तं कुर्यात् पाकमत्यर्थघोरं तालुन्येनं तालुपाकं वदन्ति ||३७|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rohiNIsamprAptiH (38) · Śloka 38
গলেঽনিলঃ পিত্তকফৌ চ মূর্ছিতৌ প্রদূষ্য মাংসং চ তথৈব শোণিতম্ | গলোপসংরোধকরৈস্তথাঽঙ্কুরৈর্নিহন্ত্যসূন্ ব্যাধিরিযং হি রোহিণী ||৩৮|| (সু. নি. অ. ১৬) |
गलेऽनिलः पित्तकफौ च मूर्छितौ प्रदूष्य मांसं च तथैव शोणितम् | गलोपसंरोधकरैस्तथाऽङ्कुरैर्निहन्त्यसून् व्याधिरियं हि रोहिणी ||३८|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajAdibhedena rohiNIlakShaNAni (39-41) · Śloka 41
জিহ্বাসমন্তাদ্ভৃশবেদনাস্তু মাংসাঙ্কুরাঃ কণ্ঠনিরোধিনো যে | সা রোহিণী বাতকৃতা প্রদিষ্টা বাতাত্মকোপদ্রবগাঢযুক্তা ||৩৯|| ক্ষিপ্রোদ্গমা ক্ষিপ্রবিদাহপাকা তীব্রজ্বরা পিত্তনিমিত্তজা তু | স্রোতোবিরোধিন্যচলোদ্গতা চ স্থিরাঙ্কুরা যা কফসম্ভবা সা ||৪০|| গম্ভীরপাকিন্যনিবার্যবীর্যা ত্রিদোষলিঙ্গা ত্রিতযোত্থিতা চ | স্ফোটৈশ্চিতা পিত্তসমানলিঙ্গা সাধ্যা প্রদিষ্টা রুধিরাত্মিকা তু ||৪১|| (সু. নি. অ. ১৬) |
जिह्वासमन्ताद्भृशवेदनास्तु मांसाङ्कुराः कण्ठनिरोधिनो ये | सा रोहिणी वातकृता प्रदिष्टा वातात्मकोपद्रवगाढयुक्ता ||३९|| क्षिप्रोद्गमा क्षिप्रविदाहपाका तीव्रज्वरा पित्तनिमित्तजा तु | स्रोतोविरोधिन्यचलोद्गता च स्थिराङ्कुरा या कफसम्भवा सा ||४०|| गम्भीरपाकिन्यनिवार्यवीर्या त्रिदोषलिङ्गा त्रितयोत्थिता च | स्फोटैश्चिता पित्तसमानलिङ्गा साध्या प्रदिष्टा रुधिरात्मिका तु ||४१|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaNThashAlUkalakShaNam (42) · Śloka 42
কোলাস্থিমাত্রঃ কফসম্ভবো যো গ্রন্থির্গলে কণ্টকশূকভূতঃ | খরঃ স্থিরঃ শস্ত্রনিপাতসাধ্যস্তং কণ্ঠশালূকমিতি ব্রুবন্তি ||৪২|| (সু. নি. অ. ১৬) |
कोलास्थिमात्रः कफसम्भवो यो ग्रन्थिर्गले कण्टकशूकभूतः | खरः स्थिरः शस्त्रनिपातसाध्यस्तं कण्ठशालूकमिति ब्रुवन्ति ||४२|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana adhijihvikAlakShaNam (43) · Śloka 43
জিহ্বাগ্ররূপঃ শ্বযথুঃ কফাত্তু জিহ্বোপরিষ্টাদপি রক্তমিশ্রাত্ | জ্ঞেযোঽধিজিহ্বঃ খলু রোগ এষ বিবর্জযেদাগতপাকমেনম্ ||৪৩|| (সু. নি. অ. ১৬) |
जिह्वाग्ररूपः श्वयथुः कफात्तु जिह्वोपरिष्टादपि रक्तमिश्रात् | ज्ञेयोऽधिजिह्वः खलु रोग एष विवर्जयेदागतपाकमेनम् ||४३|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana valayalakShaNam (44) · Śloka 44
বলাশ এবাযতমুন্নতং চ শোথং করোত্যন্নগতিং নিবার্য | তং সর্বথৈবাপ্রতিবার্যবীর্যং বিবর্জনীযং বলযং বদন্তি ||৪৪|| (সু. নি. অ. ১৬) |
बलाश एवायतमुन्नतं च शोथं करोत्यन्नगतिं निवार्य | तं सर्वथैवाप्रतिवार्यवीर्यं विवर्जनीयं वलयं वदन्ति ||४४|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana balAsalakShaNam (45) · Śloka 45
গলে তু শোথং কুরুতঃ প্রবৃদ্ধৌ শ্লেষ্মানিলৌ শ্বাসরুজোপপন্নম্ | মর্মচ্ছিদং দুস্তরমেনমাহুর্বলাশসঞ্জ্ঞং নিপুণা বিকারম্ ||৪৫|| (সু. নি. অ. ১৬) |
गले तु शोथं कुरुतः प्रवृद्धौ श्लेष्मानिलौ श्वासरुजोपपन्नम् | मर्मच्छिदं दुस्तरमेनमाहुर्बलाशसञ्ज्ञं निपुणा विकारम् ||४५|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ekavRundalakShaNam (46) · Śloka 46
বৃত্তোন্নতোঽন্তঃ শ্বযথুঃ সদাহঃ সকণ্ডুরোঽপাক্যমৃদুর্গুরুশ্চ | নাম্নৈকবৃন্দঃ পরিকীর্তিতোঽসৌ ব্যাধির্বলাশক্ষতজপ্রসূতঃ ||৪৬|| (সু. নি. অ. ১৬) |
वृत्तोन्नतोऽन्तः श्वयथुः सदाहः सकण्डुरोऽपाक्यमृदुर्गुरुश्च | नाम्नैकवृन्दः परिकीर्तितोऽसौ व्याधिर्बलाशक्षतजप्रसूतः ||४६|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRundalakShaNam (47) · Śloka 47
সমুন্নতং বৃত্তমমন্দদাহং তীব্রজ্বরং বৃন্দমুদাহরন্তি | তচ্চাপি পিত্তক্ষতজপ্রকোপাজ্জ্ঞেযং সতোদং পবনাত্মকং তু ||৪৭|| (সু. নি. অ. ১৬) |
समुन्नतं वृत्तममन्ददाहं तीव्रज्वरं वृन्दमुदाहरन्ति | तच्चापि पित्तक्षतजप्रकोपाज्ज्ञेयं सतोदं पवनात्मकं तु ||४७|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shataghnIlakShaNam (48) · Śloka 48
বর্তির্ঘনা কণ্ঠনিরোধিনী যা চিতাঽতিমাত্রং পিশিতপ্ররোহৈঃ | অনেকরুক্ প্রাণহরী ত্রিদোষাজ্জ্ঞেযা শতঘ্নী চ শতঘ্নিরূপা ||৪৮|| (সু. নি. অ. ১৬) |
वर्तिर्घना कण्ठनिरोधिनी या चिताऽतिमात्रं पिशितप्ररोहैः | अनेकरुक् प्राणहरी त्रिदोषाज्ज्ञेया शतघ्नी च शतघ्निरूपा ||४८|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana galAyulakShaNam (49) · Śloka 49
গ্রন্থির্গলে ত্বামলকাস্থিমাত্রঃ স্থিরোঽতিরুগ্যঃ কফরক্তমূর্তিঃ | সংলক্ষ্যতে সক্তমিবাশনং চ স শস্ত্রসাধ্যস্তু গলাযুসঞ্জ্ঞঃ ||৪৯|| (সু. নি. অ. ১৬) |
ग्रन्थिर्गले त्वामलकास्थिमात्रः स्थिरोऽतिरुग्यः कफरक्तमूर्तिः | संलक्ष्यते सक्तमिवाशनं च स शस्त्रसाध्यस्तु गलायुसञ्ज्ञः ||४९|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana galavidradhilakShaNam (50) · Śloka 50
সর্বং গলং ব্যাপ্য সমুত্থিতো যঃ শোথো রুজঃ সন্তি চ যত্র সর্বাঃ | স সর্বদোষৈর্গলবিদ্রধিস্তু তস্যৈব তুল্যঃ খলু সর্বজস্য ||৫০|| (সু. নি. অ. ১৬) |
सर्वं गलं व्याप्य समुत्थितो यः शोथो रुजः सन्ति च यत्र सर्वाः | स सर्वदोषैर्गलविद्रधिस्तु तस्यैव तुल्यः खलु सर्वजस्य ||५०|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana galaughalakShaNam (51) · Śloka 51
শোথো মহানন্নজলাবরোধী তীব্রজ্বরো বাযুগতের্নিহন্তা | কফেন জাতো রুধিরান্বিতেন গলে গলৌঘঃ পরিকীর্ত্যতে তু ||৫১|| (সু. নি. অ. ১৬) |
शोथो महानन्नजलावरोधी तीव्रज्वरो वायुगतेर्निहन्ता | कफेन जातो रुधिरान्वितेन गले गलौघः परिकीर्त्यते तु ||५१|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svaraghnalakShaNam (52) · Śloka 52
যস্তাম্যমানঃ শ্বসিতি প্রসক্তং ভিন্নস্বরঃ শুষ্কবিমুক্তকণ্ঠঃ | কফোপদিগ্ধেষ্বনিলাযনেষু জ্ঞেযঃ স রোগঃ শ্বসনাত্ স্বরঘ্নঃ ||৫২|| (সু. নি. অ. ১৬) |
यस्ताम्यमानः श्वसिति प्रसक्तं भिन्नस्वरः शुष्कविमुक्तकण्ठः | कफोपदिग्धेष्वनिलायनेषु ज्ञेयः स रोगः श्वसनात् स्वरघ्नः ||५२|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsatAnalakShaNam (53) · Śloka 53
প্রতানবান্ যঃ শ্বযথুঃ সুকষ্টো গলোপরোধং কুরুতে ক্রমেণ | স মাংসতানঃ কথিতোঽবলম্বী প্রাণপ্রণুত্ সর্বকৃতো বিকারঃ ||৫৩|| (সু. নি. অ. ১৬) |
प्रतानवान् यः श्वयथुः सुकष्टो गलोपरोधं कुरुते क्रमेण | स मांसतानः कथितोऽवलम्बी प्राणप्रणुत् सर्वकृतो विकारः ||५३|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidArIlakShaNam (54) · Śloka 54
সদাহতোদং শ্বযথুং সুতাম্রমন্তর্গলে পূতিবিশীর্ণমাংসম্ | পিত্তেন বিদ্যাদ্বদনে বিদারীং পার্শ্বে বিশেষাত্ স তু যেন শেতে ||৫৪|| (সু. নি. অ. ১৬) |
सदाहतोदं श्वयथुं सुताम्रमन्तर्गले पूतिविशीर्णमांसम् | पित्तेन विद्याद्वदने विदारीं पार्श्वे विशेषात् स तु येन शेते ||५४|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajasarvasara(mukhapAka)-pittajasarvasara(mukhapAka)– kaphajasarvasara(mukhapAka)lakShaNam (55) · Śloka 55
স্ফোটৈঃ সতোদৈর্বদনং সমন্তাদ্যস্যাচিতং সর্বসরঃ স বাতাত্ | রক্তৈঃ সদাহৈস্তনুভিঃ সপীতৈর্যস্যাচিতং চাপি স পিত্তকোপাত্ | অবেদনৈঃ কণ্ডুযুতৈঃ সবর্ণৈর্যস্যাচিতং চাপি স বৈ কফেন ||৫৫|| (সু. নি. অ. ১৬) |
स्फोटैः सतोदैर्वदनं समन्ताद्यस्याचितं सर्वसरः स वातात् | रक्तैः सदाहैस्तनुभिः सपीतैर्यस्याचितं चापि स पित्तकोपात् | अवेदनैः कण्डुयुतैः सवर्णैर्यस्याचितं चापि स वै कफेन ||५५|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana oShThaprakopAdiShvasAdhyAH (56-59) · Śloka 59
ওষ্ঠপ্রকোপে বর্জ্যাঃ স্যুর্মাংসরক্তত্রিদোষজাঃ | দন্তমূলেষু বর্জ্যৌ চ ত্রিলিঙ্গগতিশৌষিরৌ ||৫৬|| দন্তেষু চ ন সিধ্যন্তি শ্যাবদালনভঞ্জনাঃ | জিহ্বারোগে বলাশস্তু তালব্যেষ্বর্বুদং তথা ||৫৭|| স্বরঘ্নো বলযো বৃন্দো বলাশশ্চ বিদারিকা | গলৌঘো মাংসতানশ্চ শতঘ্নী রোহিণী গলে ||৫৮|| অসাধ্যাঃ কীর্তিতা হ্যেতে রোগা নব দশৈব তু | তেষু চাপি ক্রিযাং বৈদ্যঃ প্রত্যাখ্যায সমাচরেত্ ||৫৯|| (সু. নি. অ. ১৬) |
ओष्ठप्रकोपे वर्ज्याः स्युर्मांसरक्तत्रिदोषजाः | दन्तमूलेषु वर्ज्यौ च त्रिलिङ्गगतिशौषिरौ ||५६|| दन्तेषु च न सिध्यन्ति श्यावदालनभञ्जनाः | जिह्वारोगे बलाशस्तु तालव्येष्वर्बुदं तथा ||५७|| स्वरघ्नो वलयो वृन्दो बलाशश्च विदारिका | गलौघो मांसतानश्च शतघ्नी रोहिणी गले ||५८|| असाध्याः कीर्तिता ह्येते रोगा नव दशैव तु | तेषु चापि क्रियां वैद्यः प्रत्याख्याय समाचरेत् ||५९|| (सु. नि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 56
ইতি শ্রীমাধবকরবিরচিতে মাধবনিদানে মুখরোগনিদানং সমাপ্তম্ ||৫৬||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने मुखरोगनिदानं समाप्तम् ||५६||
🔊 Audio coming soon