Adhikarana karNashUlasya samprAptipUrvakaM lakShaNam (1) · Śloka 1
atha karṇarōganidānam | samīraṇaḥ śrōtragatō'nyathācaran samantataḥ śūlamatīva karṇayōḥ | karōti dōṣaiśca yathāsvamāvr̥taḥ sa karṇaśūlaḥ kathitō durācaraḥ ||1|| (su. u. taṁ. a. 20) |
अथ कर्णरोगनिदानम् | समीरणः श्रोत्रगतोऽन्यथाचरन् समन्ततः शूलमतीव कर्णयोः | करोति दोषैश्च यथास्वमावृतः स कर्णशूलः कथितो दुराचरः ||१|| (सु. उ. तं. अ. २०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNanAda-bAdhiryalakShaNam (2-3) · Śloka 3
karṇasrōtaḥ sthitē vātē śr̥ṇōti vividhān svarān | bhērīmr̥daṅgaśaṅkhānāṁ karṇanādaḥ sa ucyatē ||2|| yadā śabdavahaṁ vāyuḥ srōta āvr̥tya tiṣṭhati | śuddhaḥ ślēṣmānvitō vā'pi bādhiryaṁ tēna jāyatē ||3||
कर्णस्रोतः स्थिते वाते शृणोति विविधान् स्वरान् | भेरीमृदङ्गशङ्खानां कर्णनादः स उच्यते ||२|| यदा शब्दवहं वायुः स्रोत आवृत्य तिष्ठति | शुद्धः श्लेष्मान्वितो वाऽपि बाधिर्यं तेन जायते ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNakShveDalakShaNam (4) · Śloka 4
vāyuḥ pittādibhiryuktō vēṇughōṣōpamaṁ svanam | karōti karṇayōḥ kṣvēḍaṁ karṇakṣvēḍaḥ sa ucyatē ||4||
वायुः पित्तादिभिर्युक्तो वेणुघोषोपमं स्वनम् | करोति कर्णयोः क्ष्वेडं कर्णक्ष्वेडः स उच्यते ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNasrAvalakShaNam (5) · Śloka 5
śirō'bhighātādathavā nimajjatō jalē prapākādathavā'pi vidradhēḥ | sravēddhi pūyaṁ śravaṇō'nilārditaḥ sa karṇasaṁsrāva iti prakīrtitaḥ ||5|| (su. u. taṁ. a. 20) |
शिरोऽभिघातादथवा निमज्जतो जले प्रपाकादथवाऽपि विद्रधेः | स्रवेद्धि पूयं श्रवणोऽनिलार्दितः स कर्णसंस्राव इति प्रकीर्तितः ||५|| (सु. उ. तं. अ. २०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNagUthaka-karNapratinAhalakShaNam (6-7) · Śloka 7
mārutaḥ kaphasaṁyuktaḥ karṇakaṇḍūṁ karōti ca | pittōṣmaśōṣitaḥ ślēṣmā kurutē karṇagūthakam ||6|| sa karṇagūthō dravatāṁ gatō yadā vilāyitō ghrāṇamukhaṁ prapadyatē | tadā sa karṇapratināhasañjñitō bhavēdvikāraḥ śirasō'rdhabhēdakr̥t ||7|| (su. u. taṁ. a. 20) |
मारुतः कफसंयुक्तः कर्णकण्डूं करोति च | पित्तोष्मशोषितः श्लेष्मा कुरुते कर्णगूथकम् ||६|| स कर्णगूथो द्रवतां गतो यदा विलायितो घ्राणमुखं प्रपद्यते | तदा स कर्णप्रतिनाहसञ्ज्ञितो भवेद्विकारः शिरसोऽर्धभेदकृत् ||७|| (सु. उ. तं. अ. २०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana krimikarNakalakShaNam (8) · Śloka 8
yadā tu mūrchantyathavā'pi jantavaḥ sr̥jantyapatyānyathavā'pi makṣikāḥ | tadvyañjanatvācchravaṇō nirucyatē bhiṣagbhirādyaiḥ krimikarṇakō gadaḥ ||8|| (su. u. taṁ. a. 20) |
यदा तु मूर्छन्त्यथवाऽपि जन्तवः सृजन्त्यपत्यान्यथवाऽपि मक्षिकाः | तद्व्यञ्जनत्वाच्छ्रवणो निरुच्यते भिषग्भिराद्यैः क्रिमिकर्णको गदः ||८|| (सु. उ. तं. अ. २०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNapraviShTapata~ggakITAdilakShaNam (9-10) · Śloka 10
pataṅgāḥ śatapadyaśca karṇasrōtaḥ praviśya hi | aratiṁ vyākulatvaṁ ca bhr̥śaṁ kurvanti vēdanām ||9|| karṇō nistudyatē tasya tathā pharapharāyatē | kīṭē carati ruk tīvrā niṣpandē mandavēdanā ||10||
पतङ्गाः शतपद्यश्च कर्णस्रोतः प्रविश्य हि | अरतिं व्याकुलत्वं च भृशं कुर्वन्ति वेदनाम् ||९|| कर्णो निस्तुद्यते तस्य तथा फरफरायते | कीटे चरति रुक् तीव्रा निष्पन्दे मन्दवेदना ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNavidradhilakShaNam (11) · Śloka 11
kṣatābhighātaprabhavastu vidradhirbhavēttathā dōṣakr̥tō'paraḥ punaḥ | saraktapītāruṇamasramāsravēt pratōdadhūmāyanadāhacōṣavān ||11|| (su. u. taṁ. a. 20) |
क्षताभिघातप्रभवस्तु विद्रधिर्भवेत्तथा दोषकृतोऽपरः पुनः | सरक्तपीतारुणमस्रमास्रवेत् प्रतोदधूमायनदाहचोषवान् ||११|| (सु. उ. तं. अ. २०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNapAkalakShaNam (12) · Śloka 12
karṇapākastu pittēna kōthaviklēdakr̥dbhavēt | karṇavidradhipākādvā jāyatē cāmbupūraṇāt ||12||
कर्णपाकस्तु पित्तेन कोथविक्लेदकृद्भवेत् | कर्णविद्रधिपाकाद्वा जायते चाम्बुपूरणात् ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUtikarNalakShaNam (13) · Śloka 13
pūyaṁ sravati pūti vā sa jñēyaḥ pūtikarṇakaḥ |13|
पूयं स्रवति पूति वा स ज्ञेयः पूतिकर्णकः |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNagatashothArbudArshasAM lakShaNam (13) · Śloka 13
karṇaśōthārbudārśāṁsi jānīyāduktalakṣaṇaiḥ ||13||
कर्णशोथार्बुदार्शांसि जानीयादुक्तलक्षणैः ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNarogasya vAtajAdibhedena lakShaNAni (14-15) · Śloka 15
nādō'tiruk karṇamalasya śōṣaḥ srāvastanuścāśravaṇaṁ ca vātāt | śōthaḥ sarāgō daraṇaṁ vidāhaḥ sapītapūtisravaṇaṁ ca pittāt ||14|| vaiśrutyakaṇḍūsthiraśōthaśuklasnigdhasrutiḥ svalparujaḥ kaphācca | sarvāṇi rūpāṇi ca sannipātāt srāvaśca tatrādhikadōṣavarṇaḥ ||15|| (ca. ci. a. 26) |
नादोऽतिरुक् कर्णमलस्य शोषः स्रावस्तनुश्चाश्रवणं च वातात् | शोथः सरागो दरणं विदाहः सपीतपूतिस्रवणं च पित्तात् ||१४|| वैश्रुत्यकण्डूस्थिरशोथशुक्लस्निग्धस्रुतिः स्वल्परुजः कफाच्च | सर्वाणि रूपाणि च सन्निपातात् स्रावश्च तत्राधिकदोषवर्णः ||१५|| (च. चि. अ. २६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paripoTakalakShaNam (16) · Śloka 16
saukumāryāccirōtsr̥ṣṭē sahasā'tipravardhitē | karṇaśōthō bhavēt pālyāṁ sarujaḥ paripōṭavān | kr̥ṣṇāruṇanibhaḥ stabdhaḥ sa vātāt paripōṭakaḥ ||16|| (su. ci. a. 25) |
सौकुमार्याच्चिरोत्सृष्टे सहसाऽतिप्रवर्धिते | कर्णशोथो भवेत् पाल्यां सरुजः परिपोटवान् | कृष्णारुणनिभः स्तब्धः स वातात् परिपोटकः ||१६|| (सु. चि. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utpAtalakShaNam (17) · Śloka 17
gurvābharaṇasaṁyōgāttāḍanādgharṣaṇādapi | śōthaḥ pālyāṁ bhavēcchyāvō dāhapākarujānvitaḥ ||17|| raktō vā raktapittābhyāmutpātaḥ sa gadō mataḥ | (su. ci. a. 25) |
गुर्वाभरणसंयोगात्ताडनाद्घर्षणादपि | शोथः पाल्यां भवेच्छ्यावो दाहपाकरुजान्वितः ||१७|| रक्तो वा रक्तपित्ताभ्यामुत्पातः स गदो मतः | (सु. चि. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmanthakalakShaNam (18-20) · Śloka 20
karṇaṁ balādvardhayataḥ pālyāṁ vāyuḥ prakupyati ||18|| kaphaṁ saṅgr̥hya kurutē śōthaṁ stabdhamavēdanam | unmanthakaḥ sakaṇḍūkō vikāraḥ kaphavātajaḥ ||19|| saṁvardhyamānē durviddhē kaṇḍūpākarujānvitaḥ | śōthō bhavati pākaśca tridōṣō duḥkhavardhanaḥ ||20|| (su. ci. a. 25) |
कर्णं बलाद्वर्धयतः पाल्यां वायुः प्रकुप्यति ||१८|| कफं सङ्गृह्य कुरुते शोथं स्तब्धमवेदनम् | उन्मन्थकः सकण्डूको विकारः कफवातजः ||१९|| संवर्ध्यमाने दुर्विद्धे कण्डूपाकरुजान्वितः | शोथो भवति पाकश्च त्रिदोषो दुःखवर्धनः ||२०|| (सु. चि. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parilehIlakShaNam (21-22) · Śloka 22
kaphāsr̥kkrimayaḥ kruddhāḥ sarṣapābhā visarpiṇaḥ | kurvanti pālyāṁ piḍakāḥ kaṇḍūdāharujānvitāḥ ||21|| kaphāsr̥kkrimisambhūtaḥ sa visarpannitastataḥ | lihēt saśaṣkulīṁ pālīṁ parilēhīti sa smr̥taḥ ||22|| (su. ci. a. 25) |
कफासृक्क्रिमयः क्रुद्धाः सर्षपाभा विसर्पिणः | कुर्वन्ति पाल्यां पिडकाः कण्डूदाहरुजान्विताः ||२१|| कफासृक्क्रिमिसम्भूतः स विसर्पन्नितस्ततः | लिहेत् सशष्कुलीं पालीं परिलेहीति स स्मृतः ||२२|| (सु. चि. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 57
iti śrīmādhavakaraviracitē mādhavanidānē karṇarōganidānaṁ samāptam ||57||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने कर्णरोगनिदानं समाप्तम् ||५७||
🔊 Audio coming soon