Adhikarana karNashUlasya samprAptipUrvakaM lakShaNam (1) · Śloka 1
અથ કર્ણરોગનિદાનમ્ | સમીરણઃ શ્રોત્રગતોઽન્યથાચરન્ સમન્તતઃ શૂલમતીવ કર્ણયોઃ | કરોતિ દોષૈશ્ચ યથાસ્વમાવૃતઃ સ કર્ણશૂલઃ કથિતો દુરાચરઃ ||૧|| (સુ. ઉ. તં. અ. ૨૦) |
अथ कर्णरोगनिदानम् | समीरणः श्रोत्रगतोऽन्यथाचरन् समन्ततः शूलमतीव कर्णयोः | करोति दोषैश्च यथास्वमावृतः स कर्णशूलः कथितो दुराचरः ||१|| (सु. उ. तं. अ. २०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNanAda-bAdhiryalakShaNam (2-3) · Śloka 3
કર્ણસ્રોતઃ સ્થિતે વાતે શૃણોતિ વિવિધાન્ સ્વરાન્ | ભેરીમૃદઙ્ગશઙ્ખાનાં કર્ણનાદઃ સ ઉચ્યતે ||૨|| યદા શબ્દવહં વાયુઃ સ્રોત આવૃત્ય તિષ્ઠતિ | શુદ્ધઃ શ્લેષ્માન્વિતો વાઽપિ બાધિર્યં તેન જાયતે ||૩||
कर्णस्रोतः स्थिते वाते शृणोति विविधान् स्वरान् | भेरीमृदङ्गशङ्खानां कर्णनादः स उच्यते ||२|| यदा शब्दवहं वायुः स्रोत आवृत्य तिष्ठति | शुद्धः श्लेष्मान्वितो वाऽपि बाधिर्यं तेन जायते ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNakShveDalakShaNam (4) · Śloka 4
વાયુઃ પિત્તાદિભિર્યુક્તો વેણુઘોષોપમં સ્વનમ્ | કરોતિ કર્ણયોઃ ક્ષ્વેડં કર્ણક્ષ્વેડઃ સ ઉચ્યતે ||૪||
वायुः पित्तादिभिर्युक्तो वेणुघोषोपमं स्वनम् | करोति कर्णयोः क्ष्वेडं कर्णक्ष्वेडः स उच्यते ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNasrAvalakShaNam (5) · Śloka 5
શિરોઽભિઘાતાદથવા નિમજ્જતો જલે પ્રપાકાદથવાઽપિ વિદ્રધેઃ | સ્રવેદ્ધિ પૂયં શ્રવણોઽનિલાર્દિતઃ સ કર્ણસંસ્રાવ ઇતિ પ્રકીર્તિતઃ ||૫|| (સુ. ઉ. તં. અ. ૨૦) |
शिरोऽभिघातादथवा निमज्जतो जले प्रपाकादथवाऽपि विद्रधेः | स्रवेद्धि पूयं श्रवणोऽनिलार्दितः स कर्णसंस्राव इति प्रकीर्तितः ||५|| (सु. उ. तं. अ. २०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNagUthaka-karNapratinAhalakShaNam (6-7) · Śloka 7
મારુતઃ કફસંયુક્તઃ કર્ણકણ્ડૂં કરોતિ ચ | પિત્તોષ્મશોષિતઃ શ્લેષ્મા કુરુતે કર્ણગૂથકમ્ ||૬|| સ કર્ણગૂથો દ્રવતાં ગતો યદા વિલાયિતો ઘ્રાણમુખં પ્રપદ્યતે | તદા સ કર્ણપ્રતિનાહસઞ્જ્ઞિતો ભવેદ્વિકારઃ શિરસોઽર્ધભેદકૃત્ ||૭|| (સુ. ઉ. તં. અ. ૨૦) |
मारुतः कफसंयुक्तः कर्णकण्डूं करोति च | पित्तोष्मशोषितः श्लेष्मा कुरुते कर्णगूथकम् ||६|| स कर्णगूथो द्रवतां गतो यदा विलायितो घ्राणमुखं प्रपद्यते | तदा स कर्णप्रतिनाहसञ्ज्ञितो भवेद्विकारः शिरसोऽर्धभेदकृत् ||७|| (सु. उ. तं. अ. २०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana krimikarNakalakShaNam (8) · Śloka 8
યદા તુ મૂર્છન્ત્યથવાઽપિ જન્તવઃ સૃજન્ત્યપત્યાન્યથવાઽપિ મક્ષિકાઃ | તદ્વ્યઞ્જનત્વાચ્છ્રવણો નિરુચ્યતે ભિષગ્ભિરાદ્યૈઃ ક્રિમિકર્ણકો ગદઃ ||૮|| (સુ. ઉ. તં. અ. ૨૦) |
यदा तु मूर्छन्त्यथवाऽपि जन्तवः सृजन्त्यपत्यान्यथवाऽपि मक्षिकाः | तद्व्यञ्जनत्वाच्छ्रवणो निरुच्यते भिषग्भिराद्यैः क्रिमिकर्णको गदः ||८|| (सु. उ. तं. अ. २०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNapraviShTapata~ggakITAdilakShaNam (9-10) · Śloka 10
પતઙ્ગાઃ શતપદ્યશ્ચ કર્ણસ્રોતઃ પ્રવિશ્ય હિ | અરતિં વ્યાકુલત્વં ચ ભૃશં કુર્વન્તિ વેદનામ્ ||૯|| કર્ણો નિસ્તુદ્યતે તસ્ય તથા ફરફરાયતે | કીટે ચરતિ રુક્ તીવ્રા નિષ્પન્દે મન્દવેદના ||૧૦||
पतङ्गाः शतपद्यश्च कर्णस्रोतः प्रविश्य हि | अरतिं व्याकुलत्वं च भृशं कुर्वन्ति वेदनाम् ||९|| कर्णो निस्तुद्यते तस्य तथा फरफरायते | कीटे चरति रुक् तीव्रा निष्पन्दे मन्दवेदना ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNavidradhilakShaNam (11) · Śloka 11
ક્ષતાભિઘાતપ્રભવસ્તુ વિદ્રધિર્ભવેત્તથા દોષકૃતોઽપરઃ પુનઃ | સરક્તપીતારુણમસ્રમાસ્રવેત્ પ્રતોદધૂમાયનદાહચોષવાન્ ||૧૧|| (સુ. ઉ. તં. અ. ૨૦) |
क्षताभिघातप्रभवस्तु विद्रधिर्भवेत्तथा दोषकृतोऽपरः पुनः | सरक्तपीतारुणमस्रमास्रवेत् प्रतोदधूमायनदाहचोषवान् ||११|| (सु. उ. तं. अ. २०) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNapAkalakShaNam (12) · Śloka 12
કર્ણપાકસ્તુ પિત્તેન કોથવિક્લેદકૃદ્ભવેત્ | કર્ણવિદ્રધિપાકાદ્વા જાયતે ચામ્બુપૂરણાત્ ||૧૨||
कर्णपाकस्तु पित्तेन कोथविक्लेदकृद्भवेत् | कर्णविद्रधिपाकाद्वा जायते चाम्बुपूरणात् ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUtikarNalakShaNam (13) · Śloka 13
પૂયં સ્રવતિ પૂતિ વા સ જ્ઞેયઃ પૂતિકર્ણકઃ |૧૩|
पूयं स्रवति पूति वा स ज्ञेयः पूतिकर्णकः |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNagatashothArbudArshasAM lakShaNam (13) · Śloka 13
કર્ણશોથાર્બુદાર્શાંસિ જાનીયાદુક્તલક્ષણૈઃ ||૧૩||
कर्णशोथार्बुदार्शांसि जानीयादुक्तलक्षणैः ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNarogasya vAtajAdibhedena lakShaNAni (14-15) · Śloka 15
નાદોઽતિરુક્ કર્ણમલસ્ય શોષઃ સ્રાવસ્તનુશ્ચાશ્રવણં ચ વાતાત્ | શોથઃ સરાગો દરણં વિદાહઃ સપીતપૂતિસ્રવણં ચ પિત્તાત્ ||૧૪|| વૈશ્રુત્યકણ્ડૂસ્થિરશોથશુક્લસ્નિગ્ધસ્રુતિઃ સ્વલ્પરુજઃ કફાચ્ચ | સર્વાણિ રૂપાણિ ચ સન્નિપાતાત્ સ્રાવશ્ચ તત્રાધિકદોષવર્ણઃ ||૧૫|| (ચ. ચિ. અ. ૨૬) |
नादोऽतिरुक् कर्णमलस्य शोषः स्रावस्तनुश्चाश्रवणं च वातात् | शोथः सरागो दरणं विदाहः सपीतपूतिस्रवणं च पित्तात् ||१४|| वैश्रुत्यकण्डूस्थिरशोथशुक्लस्निग्धस्रुतिः स्वल्परुजः कफाच्च | सर्वाणि रूपाणि च सन्निपातात् स्रावश्च तत्राधिकदोषवर्णः ||१५|| (च. चि. अ. २६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paripoTakalakShaNam (16) · Śloka 16
સૌકુમાર્યાચ્ચિરોત્સૃષ્ટે સહસાઽતિપ્રવર્ધિતે | કર્ણશોથો ભવેત્ પાલ્યાં સરુજઃ પરિપોટવાન્ | કૃષ્ણારુણનિભઃ સ્તબ્ધઃ સ વાતાત્ પરિપોટકઃ ||૧૬|| (સુ. ચિ. અ. ૨૫) |
सौकुमार्याच्चिरोत्सृष्टे सहसाऽतिप्रवर्धिते | कर्णशोथो भवेत् पाल्यां सरुजः परिपोटवान् | कृष्णारुणनिभः स्तब्धः स वातात् परिपोटकः ||१६|| (सु. चि. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utpAtalakShaNam (17) · Śloka 17
ગુર્વાભરણસંયોગાત્તાડનાદ્ઘર્ષણાદપિ | શોથઃ પાલ્યાં ભવેચ્છ્યાવો દાહપાકરુજાન્વિતઃ ||૧૭|| રક્તો વા રક્તપિત્તાભ્યામુત્પાતઃ સ ગદો મતઃ | (સુ. ચિ. અ. ૨૫) |
गुर्वाभरणसंयोगात्ताडनाद्घर्षणादपि | शोथः पाल्यां भवेच्छ्यावो दाहपाकरुजान्वितः ||१७|| रक्तो वा रक्तपित्ताभ्यामुत्पातः स गदो मतः | (सु. चि. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmanthakalakShaNam (18-20) · Śloka 20
કર્ણં બલાદ્વર્ધયતઃ પાલ્યાં વાયુઃ પ્રકુપ્યતિ ||૧૮|| કફં સઙ્ગૃહ્ય કુરુતે શોથં સ્તબ્ધમવેદનમ્ | ઉન્મન્થકઃ સકણ્ડૂકો વિકારઃ કફવાતજઃ ||૧૯|| સંવર્ધ્યમાને દુર્વિદ્ધે કણ્ડૂપાકરુજાન્વિતઃ | શોથો ભવતિ પાકશ્ચ ત્રિદોષો દુઃખવર્ધનઃ ||૨૦|| (સુ. ચિ. અ. ૨૫) |
कर्णं बलाद्वर्धयतः पाल्यां वायुः प्रकुप्यति ||१८|| कफं सङ्गृह्य कुरुते शोथं स्तब्धमवेदनम् | उन्मन्थकः सकण्डूको विकारः कफवातजः ||१९|| संवर्ध्यमाने दुर्विद्धे कण्डूपाकरुजान्वितः | शोथो भवति पाकश्च त्रिदोषो दुःखवर्धनः ||२०|| (सु. चि. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parilehIlakShaNam (21-22) · Śloka 22
કફાસૃક્ક્રિમયઃ ક્રુદ્ધાઃ સર્ષપાભા વિસર્પિણઃ | કુર્વન્તિ પાલ્યાં પિડકાઃ કણ્ડૂદાહરુજાન્વિતાઃ ||૨૧|| કફાસૃક્ક્રિમિસમ્ભૂતઃ સ વિસર્પન્નિતસ્તતઃ | લિહેત્ સશષ્કુલીં પાલીં પરિલેહીતિ સ સ્મૃતઃ ||૨૨|| (સુ. ચિ. અ. ૨૫) |
कफासृक्क्रिमयः क्रुद्धाः सर्षपाभा विसर्पिणः | कुर्वन्ति पाल्यां पिडकाः कण्डूदाहरुजान्विताः ||२१|| कफासृक्क्रिमिसम्भूतः स विसर्पन्नितस्ततः | लिहेत् सशष्कुलीं पालीं परिलेहीति स स्मृतः ||२२|| (सु. चि. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 57
ઇતિ શ્રીમાધવકરવિરચિતે માધવનિદાને કર્ણરોગનિદાનં સમાપ્તમ્ ||૫૭||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने कर्णरोगनिदानं समाप्तम् ||५७||
🔊 Audio coming soon