Adhikarana mUtrAghAtanidAnam (1) · Śloka 1
ಅಥ ಮೂತ್ರಾಘಾತನಿದಾನಮ್ | ಜಾಯನ್ತೇ ಕುಪಿತೈರ್ದೋಷೈರ್ಮೂತ್ರಾಘಾತಾಸ್ತ್ರಯೋದಶ | ಪ್ರಾಯೋ ಮೂತ್ರವಿಘಾತಾದ್ಯೈರ್ವಾತಕುಣ್ಡಲಿಕಾದಯಃ ||೧||
अथ मूत्राघातनिदानम् | जायन्ते कुपितैर्दोषैर्मूत्राघातास्त्रयोदश | प्रायो मूत्रविघाताद्यैर्वातकुण्डलिकादयः ||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtakuNDalikAlakShaNam (2-3) · Śloka 3
ರೌಕ್ಷ್ಯಾದ್ವೇಗವಿಘಾತಾದ್ವಾ ವಾಯುರ್ಬಸ್ತೌ ಸವೇದನಃ | ಮೂತ್ರಮಾವಿಶ್ಯ ಚರತಿ ವಿಗುಣಃ ಕುಣ್ಡಲೀಕೃತಃ ||೨|| ಮೂತ್ರಮಲ್ಪಾಲ್ಪಮಥವಾ ಸರುಜಂ ಸಮ್ಪ್ರವರ್ತತೇ | ವಾತಕುಣ್ಡಲಿಕಾಂ ತಾಂ ತು ವ್ಯಾಧಿಂ ವಿದ್ಯಾತ್ ಸುದಾರುಣಮ್ ||೩|| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೫೮) |
रौक्ष्याद्वेगविघाताद्वा वायुर्बस्तौ सवेदनः | मूत्रमाविश्य चरति विगुणः कुण्डलीकृतः ||२|| मूत्रमल्पाल्पमथवा सरुजं सम्प्रवर्तते | वातकुण्डलिकां तां तु व्याधिं विद्यात् सुदारुणम् ||३|| (सु. उ. तं. अ. ५८) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShThIlAlakShaNam (4) · Śloka 4
ಆಧ್ಮಾಪಯನ್ ಬಸ್ತಿಗುದಂ ರುದ್ಧ್ವಾ ವಾಯುಶ್ಚಲೋನ್ನತಾಮ್ | ಕುರ್ಯಾತ್ತೀವ್ರಾರ್ತಿಮಷ್ಠೀಲಾಂ ಮೂತ್ರವಿಣ್ಮಾರ್ಗರೋಧಿನೀಮ್ ||೪||
आध्मापयन् बस्तिगुदं रुद्ध्वा वायुश्चलोन्नताम् | कुर्यात्तीव्रार्तिमष्ठीलां मूत्रविण्मार्गरोधिनीम् ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtabastilakShaNam (5-6) · Śloka 6
ವೇಗಂ ವಿಧಾರಯೇದ್ಯಸ್ತು ಮೂತ್ರಸ್ಯಾಕುಶಲೋ ನರಃ | ನಿರುಣದ್ಧಿ ಮುಖಂ ತಸ್ಯ ಬಸ್ತೇರ್ಬಸ್ತಿಗತೋಽನಿಲಃ ||೫|| ಮೂತ್ರಸಙ್ಗೋ ಭವೇತ್ತೇನ ಬಸ್ತಿಕುಕ್ಷಿನಿಪೀಡಿತಃ | ವಾತಬಸ್ತಿಃ ಸ ವಿಜ್ಞೇಯೋ ವ್ಯಾಧಿಃ ಕೃಚ್ಛ್ರಪ್ರಸಾಧನಃ ||೬|| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೫೮) |
वेगं विधारयेद्यस्तु मूत्रस्याकुशलो नरः | निरुणद्धि मुखं तस्य बस्तेर्बस्तिगतोऽनिलः ||५|| मूत्रसङ्गो भवेत्तेन बस्तिकुक्षिनिपीडितः | वातबस्तिः स विज्ञेयो व्याधिः कृच्छ्रप्रसाधनः ||६|| (सु. उ. तं. अ. ५८) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrAtItalakShaNam (7) · Śloka 7
ಚಿರಂ ಧಾರಯತೋ ಮೂತ್ರಂ ತ್ವರಯಾ ನ ಪ್ರವರ್ತತೇ | ಮೇಹಮಾನಸ್ಯ ಮನ್ದಂ ವಾ ಮೂತ್ರಾತೀತಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ ||೭||
चिरं धारयतो मूत्रं त्वरया न प्रवर्तते | मेहमानस्य मन्दं वा मूत्रातीतः स उच्यते ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrajaTharalakShaNam (8-9) · Śloka 9
ಮೂತ್ರಸ್ಯ ವೇಗೇಽಭಿಹತೇ ತದುದಾವರ್ತಹೇತುಕಃ | ಅಪಾನಃ ಕುಪಿತೋ ವಾಯುರುದರಂ ಪೂರಯೇದ್ಭೃಶಮ್ ||೮|| ನಾಭೇರಧಸ್ತಾದಾಧ್ಮಾನಂ ಜನಯೇತ್ತೀವ್ರವೇದನಮ್ | ತನ್ಮೂತ್ರಜಠರಂ ವಿದ್ಯಾದಧೋಬಸ್ತಿನಿರೋಧನಮ್ ||೯|| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೫೮) |
मूत्रस्य वेगेऽभिहते तदुदावर्तहेतुकः | अपानः कुपितो वायुरुदरं पूरयेद्भृशम् ||८|| नाभेरधस्तादाध्मानं जनयेत्तीव्रवेदनम् | तन्मूत्रजठरं विद्यादधोबस्तिनिरोधनम् ||९|| (सु. उ. तं. अ. ५८) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrotsa~ggalakShaNam (10-11) · Śloka 11
ಬಸ್ತೌ ವಾಽಪ್ಯಥವಾ ನಾಲೇ ಮಣೌ ವಾ ಯಸ್ಯ ದೇಹಿನಃ | ಮೂತ್ರಂ ಪ್ರವೃತ್ತಂ ಸಜ್ಜೇತ ಸರಕ್ತಂ ವಾ ಪ್ರವಾಹತಃ ||೧೦|| ಸ್ರವೇಚ್ಛನೈರಲ್ಪಮಲ್ಪಂ ಸರುಜಂ ವಾಽಥ ನೀರುಜಮ್ | ವಿಗುಣಾನಿಲಜೋ ವ್ಯಾಧಿಃ ಸ ಮೂತ್ರೋತ್ಸಙ್ಗಸಞ್ಜ್ಞಿತಃ ||೧೧|| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೫೮) |
बस्तौ वाऽप्यथवा नाले मणौ वा यस्य देहिनः | मूत्रं प्रवृत्तं सज्जेत सरक्तं वा प्रवाहतः ||१०|| स्रवेच्छनैरल्पमल्पं सरुजं वाऽथ नीरुजम् | विगुणानिलजो व्याधिः स मूत्रोत्सङ्गसञ्ज्ञितः ||११|| (सु. उ. तं. अ. ५८) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrakShayalakShaNam (12) · Śloka 12
ರೂಕ್ಷಸ್ಯ ಕ್ಲಾನ್ತದೇಹಸ್ಯ ಬಸ್ತಿಸ್ಥೌ ಪಿತ್ತಮಾರುತೌ | ಮೂತ್ರಕ್ಷಯಂ ಸರುಗ್ದಾಹಂ ಜನಯೇತಾಂ ತದಾಹ್ವಯಮ್ ||೧೨|| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೫೮) |
रूक्षस्य क्लान्तदेहस्य बस्तिस्थौ पित्तमारुतौ | मूत्रक्षयं सरुग्दाहं जनयेतां तदाह्वयम् ||१२|| (सु. उ. तं. अ. ५८) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtragranthilakShaNam (13) · Śloka 13
ಅನ್ತರ್ಬಸ್ತಿಮುಖೇ ವೃತ್ತಃ ಸ್ಥಿರೋಽಲ್ಪಃ ಸಹಸಾ ಭವೇತ್ | ಅಶ್ಮರೀತುಲ್ಯರುಗ್ಗ್ರನ್ಥಿರ್ಮೂತ್ರಗ್ರನ್ಥಿಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ ||೧೩|| (ವಾ. ನಿ. ಅ. ೯) |
अन्तर्बस्तिमुखे वृत्तः स्थिरोऽल्पः सहसा भवेत् | अश्मरीतुल्यरुग्ग्रन्थिर्मूत्रग्रन्थिः स उच्यते ||१३|| (वा. नि. अ. ९) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrashukralakShaNam (14) · Śloka 14
ಮೂತ್ರಿತಸ್ಯ ಸ್ತ್ರಿಯಂ ಯಾತೋ ವಾಯುನಾ ಶುಕ್ರಮುದ್ಧತಮ್ | ಸ್ಥಾನಾಚ್ಚ್ಯುತಂ ಮೂತ್ರಯತಃ ಪ್ರಾಕ್ ಪಶ್ಚಾದ್ವಾ ಪ್ರವರ್ತತೇ ||೧೪|| ಭಸ್ಮೋದಕಪ್ರತೀಕಾಶಂ ಮೂತ್ರಶುಕ್ರಂ ತದುಚ್ಯತೇ | (ವಾ. ನಿ. ಅ. ೯) |
मूत्रितस्य स्त्रियं यातो वायुना शुक्रमुद्धतम् | स्थानाच्च्युतं मूत्रयतः प्राक् पश्चाद्वा प्रवर्तते ||१४|| भस्मोदकप्रतीकाशं मूत्रशुक्रं तदुच्यते | (वा. नि. अ. ९) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uShNavAtalakShaNam (15-16) · Śloka 16
ವ್ಯಾಯಾಮಾಧ್ವಾತಪೈಃ ಪಿತ್ತಂ ಬಸ್ತಿಂ ಪ್ರಾಪ್ಯಾನಿಲಾನ್ವಿತಮ್ ||೧೫|| ಬಸ್ತಿಂ ಮೇಢ್ರಂ ಗುದಂ ಚೈವ ಪ್ರದಹೇತ್ ಸ್ರಾವಯೇದಧಃ | ಮೂತ್ರಂ ಹಾರಿದ್ರಮಥವಾ ಸರಕ್ತಂ ರಕ್ತಮೇವ ವಾ ||೧೬|| ಕೃಚ್ಛ್ರಾತ್ ಪುನಃ ಪುನರ್ಜನ್ತೋರುಷ್ಣವಾತಂ ಬ್ರುವನ್ತಿ ತಮ್ | (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೫೮) |
व्यायामाध्वातपैः पित्तं बस्तिं प्राप्यानिलान्वितम् ||१५|| बस्तिं मेढ्रं गुदं चैव प्रदहेत् स्रावयेदधः | मूत्रं हारिद्रमथवा सरक्तं रक्तमेव वा ||१६|| कृच्छ्रात् पुनः पुनर्जन्तोरुष्णवातं ब्रुवन्ति तम् | (सु. उ. तं. अ. ५८) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrasAdalakShaNam (17-18) · Śloka 18
ಪಿತ್ತಂ ಕಫೋ ದ್ವಾವಪಿ ವಾ ಸಂಹನ್ಯೇತೇಽನಿಲೇನ ಚೇತ್ ||೧೭|| ಕೃಚ್ಛ್ರಾನ್ಮೂತ್ರಂ ತದಾ ಪೀತಂ ಶ್ವೇತಂ ರಕ್ತಂ ಘನಂ ಸೃಜೇತ್ | ಸದಾಹಂ ರೋಚನಾಶಙ್ಖಚೂರ್ಣವರ್ಣಂ ಭವೇತ್ತು ತತ್ ||೧೮|| ಶುಷ್ಕಂ ಸಮಸ್ತವರ್ಣಂ ವಾ ಮೂತ್ರಸಾದಂ ವದನ್ತಿ ತಮ್ | (ವಾ. ನಿ. ಅ. ೯) |
पित्तं कफो द्वावपि वा संहन्येतेऽनिलेन चेत् ||१७|| कृच्छ्रान्मूत्रं तदा पीतं श्वेतं रक्तं घनं सृजेत् | सदाहं रोचनाशङ्खचूर्णवर्णं भवेत्तु तत् ||१८|| शुष्कं समस्तवर्णं वा मूत्रसादं वदन्ति तम् | (वा. नि. अ. ९) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viDvighAtalakShaNam (19-20) · Śloka 20
ರೂಕ್ಷದುರ್ಬಲಯೋರ್ವಾತೇನೋದಾವೃತ್ತಂ ಶಕೃದ್ಯದಾ ||೧೯|| ಮೂತ್ರಸ್ರೋತೋಽನುಪದ್ಯೇತ ವಿಟ್ಸಂಸೃಷ್ಟಂ ತದಾ ನರಃ | ವಿಡ್ಗನ್ಧಂ ಮೂತ್ರಯೇತ್ ಕೃಚ್ಛ್ರಾದ್ವಿಡ್ವಿಘಾತಂ ವಿನಿರ್ದಿಶೇತ್ ||೨೦|| (ವಾ. ನಿ. ಅ. ೯) |
रूक्षदुर्बलयोर्वातेनोदावृत्तं शकृद्यदा ||१९|| मूत्रस्रोतोऽनुपद्येत विट्संसृष्टं तदा नरः | विड्गन्धं मूत्रयेत् कृच्छ्राद्विड्विघातं विनिर्दिशेत् ||२०|| (वा. नि. अ. ९) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bastikuNDalalakShaNam (21-22) · Śloka 24
ದ್ರುತಾಧ್ವಲಙ್ಘನಾಯಾಸೈರಭಿಘಾತಾತ್ ಪ್ರಪೀಡನಾತ್ | ಸ್ವಸ್ಥಾನಾದ್ಬಸ್ತಿರುದ್ವೃತ್ತಃ ಸ್ಥೂಲಸ್ತಿಷ್ಠತಿ ಗರ್ಭವತ್ ||೨೧|| ಶೂಲಸ್ಪನ್ದನದಾಹಾರ್ತೋ ಬಿನ್ದುಂ ಬಿನ್ದುಂ ಸ್ರವತ್ಯಪಿ | ಪೀಡಿತಸ್ತು ಸೃಜೇದ್ಧಾರಾಂ ಸಂಸ್ತಮ್ಭೋದ್ವೇಷ್ಟನಾರ್ತಿಮಾನ್ ||೨೨|| ಬಸ್ತಿಕುಣ್ಡಲಮಾಹುಸ್ತಂ ಘೋರಂ ಶಸ್ತ್ರವಿಷೋಪಮಮ್ | ಪವನಪ್ರಬಲಂ ಪ್ರಾಯೋ ದುರ್ನಿವಾರಮಬುದ್ಧಿಭಿಃ |೨೪|
द्रुताध्वलङ्घनायासैरभिघातात् प्रपीडनात् | स्वस्थानाद्बस्तिरुद्वृत्तः स्थूलस्तिष्ठति गर्भवत् ||२१|| शूलस्पन्दनदाहार्तो बिन्दुं बिन्दुं स्रवत्यपि | पीडितस्तु सृजेद्धारां संस्तम्भोद्वेष्टनार्तिमान् ||२२|| बस्तिकुण्डलमाहुस्तं घोरं शस्त्रविषोपमम् | पवनप्रबलं प्रायो दुर्निवारमबुद्धिभिः |२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bastikuNDalasya doShAntarasaMsRuShTasya lakShaNam (23) · Śloka 24
ತಸ್ಮಿನ್ ಪಿತ್ತಾನ್ವಿತೇ ದಾಹಃ ಶೂಲಂ ಮೂತ್ರವಿವರ್ಣತಾ ||೨೩|| ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ಗೌರವಂ ಶೋಥಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಮೂತ್ರಂ ಘನಂ ಸಿತಮ್ |೨೪|
तस्मिन् पित्तान्विते दाहः शूलं मूत्रविवर्णता ||२३|| श्लेष्मणा गौरवं शोथः स्निग्धं मूत्रं घनं सितम् |२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bastikuNDalasya sAdhyAsAdhyavicAraH (24) · Śloka 25
ಶ್ಲೇಷ್ಮರುದ್ಧಬಿಲೋ ಬಸ್ತಿಃ ಪಿತ್ತೋದೀರ್ಣೋ ನ ಸಿಧ್ಯತಿ ||೨೪|| ಅವಿಭ್ರಾನ್ತಬಿಲಃ ಸಾಧ್ಯೋ, ನ ತು ಯಃ ಕುಣ್ಡಲೀಕೃತಃ |೨೫|
श्लेष्मरुद्धबिलो बस्तिः पित्तोदीर्णो न सिध्यति ||२४|| अविभ्रान्तबिलः साध्यो, न तु यः कुण्डलीकृतः |२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuNDalIbhUtabasterlakShaNam (25) · Śloka 25
ಸ್ಯಾದ್ಬಸ್ತೌ ಕುಣ್ಡಲೀಭೂತೇ ತೃಣ್ಮೋಹಃ ಶ್ವಾಸ ಏವ ಚ ||೨೫||
स्याद्बस्तौ कुण्डलीभूते तृण्मोहः श्वास एव च ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 31
ಇತಿ ಶ್ರೀಮಾಧವಕರವಿರಚಿತೇ ಮಾಧವನಿದಾನೇ ಮೂತ್ರಾಘಾತನಿದಾನಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್ ||೩೧||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने मूत्राघातनिदानं समाप्तम् ||३१||
🔊 Audio coming soon