Adhikarana mUtrAghAtanidAnam (1) · Śloka 1
અથ મૂત્રાઘાતનિદાનમ્ | જાયન્તે કુપિતૈર્દોષૈર્મૂત્રાઘાતાસ્ત્રયોદશ | પ્રાયો મૂત્રવિઘાતાદ્યૈર્વાતકુણ્ડલિકાદયઃ ||૧||
अथ मूत्राघातनिदानम् | जायन्ते कुपितैर्दोषैर्मूत्राघातास्त्रयोदश | प्रायो मूत्रविघाताद्यैर्वातकुण्डलिकादयः ||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtakuNDalikAlakShaNam (2-3) · Śloka 3
રૌક્ષ્યાદ્વેગવિઘાતાદ્વા વાયુર્બસ્તૌ સવેદનઃ | મૂત્રમાવિશ્ય ચરતિ વિગુણઃ કુણ્ડલીકૃતઃ ||૨|| મૂત્રમલ્પાલ્પમથવા સરુજં સમ્પ્રવર્તતે | વાતકુણ્ડલિકાં તાં તુ વ્યાધિં વિદ્યાત્ સુદારુણમ્ ||૩|| (સુ. ઉ. તં. અ. ૫૮) |
रौक्ष्याद्वेगविघाताद्वा वायुर्बस्तौ सवेदनः | मूत्रमाविश्य चरति विगुणः कुण्डलीकृतः ||२|| मूत्रमल्पाल्पमथवा सरुजं सम्प्रवर्तते | वातकुण्डलिकां तां तु व्याधिं विद्यात् सुदारुणम् ||३|| (सु. उ. तं. अ. ५८) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShThIlAlakShaNam (4) · Śloka 4
આધ્માપયન્ બસ્તિગુદં રુદ્ધ્વા વાયુશ્ચલોન્નતામ્ | કુર્યાત્તીવ્રાર્તિમષ્ઠીલાં મૂત્રવિણ્માર્ગરોધિનીમ્ ||૪||
आध्मापयन् बस्तिगुदं रुद्ध्वा वायुश्चलोन्नताम् | कुर्यात्तीव्रार्तिमष्ठीलां मूत्रविण्मार्गरोधिनीम् ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtabastilakShaNam (5-6) · Śloka 6
વેગં વિધારયેદ્યસ્તુ મૂત્રસ્યાકુશલો નરઃ | નિરુણદ્ધિ મુખં તસ્ય બસ્તેર્બસ્તિગતોઽનિલઃ ||૫|| મૂત્રસઙ્ગો ભવેત્તેન બસ્તિકુક્ષિનિપીડિતઃ | વાતબસ્તિઃ સ વિજ્ઞેયો વ્યાધિઃ કૃચ્છ્રપ્રસાધનઃ ||૬|| (સુ. ઉ. તં. અ. ૫૮) |
वेगं विधारयेद्यस्तु मूत्रस्याकुशलो नरः | निरुणद्धि मुखं तस्य बस्तेर्बस्तिगतोऽनिलः ||५|| मूत्रसङ्गो भवेत्तेन बस्तिकुक्षिनिपीडितः | वातबस्तिः स विज्ञेयो व्याधिः कृच्छ्रप्रसाधनः ||६|| (सु. उ. तं. अ. ५८) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrAtItalakShaNam (7) · Śloka 7
ચિરં ધારયતો મૂત્રં ત્વરયા ન પ્રવર્તતે | મેહમાનસ્ય મન્દં વા મૂત્રાતીતઃ સ ઉચ્યતે ||૭||
चिरं धारयतो मूत्रं त्वरया न प्रवर्तते | मेहमानस्य मन्दं वा मूत्रातीतः स उच्यते ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrajaTharalakShaNam (8-9) · Śloka 9
મૂત્રસ્ય વેગેઽભિહતે તદુદાવર્તહેતુકઃ | અપાનઃ કુપિતો વાયુરુદરં પૂરયેદ્ભૃશમ્ ||૮|| નાભેરધસ્તાદાધ્માનં જનયેત્તીવ્રવેદનમ્ | તન્મૂત્રજઠરં વિદ્યાદધોબસ્તિનિરોધનમ્ ||૯|| (સુ. ઉ. તં. અ. ૫૮) |
मूत्रस्य वेगेऽभिहते तदुदावर्तहेतुकः | अपानः कुपितो वायुरुदरं पूरयेद्भृशम् ||८|| नाभेरधस्तादाध्मानं जनयेत्तीव्रवेदनम् | तन्मूत्रजठरं विद्यादधोबस्तिनिरोधनम् ||९|| (सु. उ. तं. अ. ५८) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrotsa~ggalakShaNam (10-11) · Śloka 11
બસ્તૌ વાઽપ્યથવા નાલે મણૌ વા યસ્ય દેહિનઃ | મૂત્રં પ્રવૃત્તં સજ્જેત સરક્તં વા પ્રવાહતઃ ||૧૦|| સ્રવેચ્છનૈરલ્પમલ્પં સરુજં વાઽથ નીરુજમ્ | વિગુણાનિલજો વ્યાધિઃ સ મૂત્રોત્સઙ્ગસઞ્જ્ઞિતઃ ||૧૧|| (સુ. ઉ. તં. અ. ૫૮) |
बस्तौ वाऽप्यथवा नाले मणौ वा यस्य देहिनः | मूत्रं प्रवृत्तं सज्जेत सरक्तं वा प्रवाहतः ||१०|| स्रवेच्छनैरल्पमल्पं सरुजं वाऽथ नीरुजम् | विगुणानिलजो व्याधिः स मूत्रोत्सङ्गसञ्ज्ञितः ||११|| (सु. उ. तं. अ. ५८) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrakShayalakShaNam (12) · Śloka 12
રૂક્ષસ્ય ક્લાન્તદેહસ્ય બસ્તિસ્થૌ પિત્તમારુતૌ | મૂત્રક્ષયં સરુગ્દાહં જનયેતાં તદાહ્વયમ્ ||૧૨|| (સુ. ઉ. તં. અ. ૫૮) |
रूक्षस्य क्लान्तदेहस्य बस्तिस्थौ पित्तमारुतौ | मूत्रक्षयं सरुग्दाहं जनयेतां तदाह्वयम् ||१२|| (सु. उ. तं. अ. ५८) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtragranthilakShaNam (13) · Śloka 13
અન્તર્બસ્તિમુખે વૃત્તઃ સ્થિરોઽલ્પઃ સહસા ભવેત્ | અશ્મરીતુલ્યરુગ્ગ્રન્થિર્મૂત્રગ્રન્થિઃ સ ઉચ્યતે ||૧૩|| (વા. નિ. અ. ૯) |
अन्तर्बस्तिमुखे वृत्तः स्थिरोऽल्पः सहसा भवेत् | अश्मरीतुल्यरुग्ग्रन्थिर्मूत्रग्रन्थिः स उच्यते ||१३|| (वा. नि. अ. ९) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrashukralakShaNam (14) · Śloka 14
મૂત્રિતસ્ય સ્ત્રિયં યાતો વાયુના શુક્રમુદ્ધતમ્ | સ્થાનાચ્ચ્યુતં મૂત્રયતઃ પ્રાક્ પશ્ચાદ્વા પ્રવર્તતે ||૧૪|| ભસ્મોદકપ્રતીકાશં મૂત્રશુક્રં તદુચ્યતે | (વા. નિ. અ. ૯) |
मूत्रितस्य स्त्रियं यातो वायुना शुक्रमुद्धतम् | स्थानाच्च्युतं मूत्रयतः प्राक् पश्चाद्वा प्रवर्तते ||१४|| भस्मोदकप्रतीकाशं मूत्रशुक्रं तदुच्यते | (वा. नि. अ. ९) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uShNavAtalakShaNam (15-16) · Śloka 16
વ્યાયામાધ્વાતપૈઃ પિત્તં બસ્તિં પ્રાપ્યાનિલાન્વિતમ્ ||૧૫|| બસ્તિં મેઢ્રં ગુદં ચૈવ પ્રદહેત્ સ્રાવયેદધઃ | મૂત્રં હારિદ્રમથવા સરક્તં રક્તમેવ વા ||૧૬|| કૃચ્છ્રાત્ પુનઃ પુનર્જન્તોરુષ્ણવાતં બ્રુવન્તિ તમ્ | (સુ. ઉ. તં. અ. ૫૮) |
व्यायामाध्वातपैः पित्तं बस्तिं प्राप्यानिलान्वितम् ||१५|| बस्तिं मेढ्रं गुदं चैव प्रदहेत् स्रावयेदधः | मूत्रं हारिद्रमथवा सरक्तं रक्तमेव वा ||१६|| कृच्छ्रात् पुनः पुनर्जन्तोरुष्णवातं ब्रुवन्ति तम् | (सु. उ. तं. अ. ५८) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrasAdalakShaNam (17-18) · Śloka 18
પિત્તં કફો દ્વાવપિ વા સંહન્યેતેઽનિલેન ચેત્ ||૧૭|| કૃચ્છ્રાન્મૂત્રં તદા પીતં શ્વેતં રક્તં ઘનં સૃજેત્ | સદાહં રોચનાશઙ્ખચૂર્ણવર્ણં ભવેત્તુ તત્ ||૧૮|| શુષ્કં સમસ્તવર્ણં વા મૂત્રસાદં વદન્તિ તમ્ | (વા. નિ. અ. ૯) |
पित्तं कफो द्वावपि वा संहन्येतेऽनिलेन चेत् ||१७|| कृच्छ्रान्मूत्रं तदा पीतं श्वेतं रक्तं घनं सृजेत् | सदाहं रोचनाशङ्खचूर्णवर्णं भवेत्तु तत् ||१८|| शुष्कं समस्तवर्णं वा मूत्रसादं वदन्ति तम् | (वा. नि. अ. ९) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viDvighAtalakShaNam (19-20) · Śloka 20
રૂક્ષદુર્બલયોર્વાતેનોદાવૃત્તં શકૃદ્યદા ||૧૯|| મૂત્રસ્રોતોઽનુપદ્યેત વિટ્સંસૃષ્ટં તદા નરઃ | વિડ્ગન્ધં મૂત્રયેત્ કૃચ્છ્રાદ્વિડ્વિઘાતં વિનિર્દિશેત્ ||૨૦|| (વા. નિ. અ. ૯) |
रूक्षदुर्बलयोर्वातेनोदावृत्तं शकृद्यदा ||१९|| मूत्रस्रोतोऽनुपद्येत विट्संसृष्टं तदा नरः | विड्गन्धं मूत्रयेत् कृच्छ्राद्विड्विघातं विनिर्दिशेत् ||२०|| (वा. नि. अ. ९) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bastikuNDalalakShaNam (21-22) · Śloka 24
દ્રુતાધ્વલઙ્ઘનાયાસૈરભિઘાતાત્ પ્રપીડનાત્ | સ્વસ્થાનાદ્બસ્તિરુદ્વૃત્તઃ સ્થૂલસ્તિષ્ઠતિ ગર્ભવત્ ||૨૧|| શૂલસ્પન્દનદાહાર્તો બિન્દું બિન્દું સ્રવત્યપિ | પીડિતસ્તુ સૃજેદ્ધારાં સંસ્તમ્ભોદ્વેષ્ટનાર્તિમાન્ ||૨૨|| બસ્તિકુણ્ડલમાહુસ્તં ઘોરં શસ્ત્રવિષોપમમ્ | પવનપ્રબલં પ્રાયો દુર્નિવારમબુદ્ધિભિઃ |૨૪|
द्रुताध्वलङ्घनायासैरभिघातात् प्रपीडनात् | स्वस्थानाद्बस्तिरुद्वृत्तः स्थूलस्तिष्ठति गर्भवत् ||२१|| शूलस्पन्दनदाहार्तो बिन्दुं बिन्दुं स्रवत्यपि | पीडितस्तु सृजेद्धारां संस्तम्भोद्वेष्टनार्तिमान् ||२२|| बस्तिकुण्डलमाहुस्तं घोरं शस्त्रविषोपमम् | पवनप्रबलं प्रायो दुर्निवारमबुद्धिभिः |२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bastikuNDalasya doShAntarasaMsRuShTasya lakShaNam (23) · Śloka 24
તસ્મિન્ પિત્તાન્વિતે દાહઃ શૂલં મૂત્રવિવર્ણતા ||૨૩|| શ્લેષ્મણા ગૌરવં શોથઃ સ્નિગ્ધં મૂત્રં ઘનં સિતમ્ |૨૪|
तस्मिन् पित्तान्विते दाहः शूलं मूत्रविवर्णता ||२३|| श्लेष्मणा गौरवं शोथः स्निग्धं मूत्रं घनं सितम् |२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bastikuNDalasya sAdhyAsAdhyavicAraH (24) · Śloka 25
શ્લેષ્મરુદ્ધબિલો બસ્તિઃ પિત્તોદીર્ણો ન સિધ્યતિ ||૨૪|| અવિભ્રાન્તબિલઃ સાધ્યો, ન તુ યઃ કુણ્ડલીકૃતઃ |૨૫|
श्लेष्मरुद्धबिलो बस्तिः पित्तोदीर्णो न सिध्यति ||२४|| अविभ्रान्तबिलः साध्यो, न तु यः कुण्डलीकृतः |२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuNDalIbhUtabasterlakShaNam (25) · Śloka 25
સ્યાદ્બસ્તૌ કુણ્ડલીભૂતે તૃણ્મોહઃ શ્વાસ એવ ચ ||૨૫||
स्याद्बस्तौ कुण्डलीभूते तृण्मोहः श्वास एव च ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 31
ઇતિ શ્રીમાધવકરવિરચિતે માધવનિદાને મૂત્રાઘાતનિદાનં સમાપ્તમ્ ||૩૧||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने मूत्राघातनिदानं समाप्तम् ||३१||
🔊 Audio coming soon