Adhikarana mUtrAghAtanidAnam (1) · Śloka 1
അഥ മൂത്രാഘാതനിദാനമ് | ജായന്തേ കുപിതൈര്ദോഷൈര്മൂത്രാഘാതാസ്ത്രയോദശ | പ്രായോ മൂത്രവിഘാതാദ്യൈര്വാതകുണ്ഡലികാദയഃ ||൧||
अथ मूत्राघातनिदानम् | जायन्ते कुपितैर्दोषैर्मूत्राघातास्त्रयोदश | प्रायो मूत्रविघाताद्यैर्वातकुण्डलिकादयः ||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtakuNDalikAlakShaNam (2-3) · Śloka 3
രൌക്ഷ്യാദ്വേഗവിഘാതാദ്വാ വായുര്ബസ്തൌ സവേദനഃ | മൂത്രമാവിശ്യ ചരതി വിഗുണഃ കുണ്ഡലീകൃതഃ ||൨|| മൂത്രമല്പാല്പമഥവാ സരുജം സമ്പ്രവര്തതേ | വാതകുണ്ഡലികാം താം തു വ്യാധിം വിദ്യാത് സുദാരുണമ് ||൩|| (സു. ഉ. തം. അ. ൫൮) |
रौक्ष्याद्वेगविघाताद्वा वायुर्बस्तौ सवेदनः | मूत्रमाविश्य चरति विगुणः कुण्डलीकृतः ||२|| मूत्रमल्पाल्पमथवा सरुजं सम्प्रवर्तते | वातकुण्डलिकां तां तु व्याधिं विद्यात् सुदारुणम् ||३|| (सु. उ. तं. अ. ५८) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShThIlAlakShaNam (4) · Śloka 4
ആധ്മാപയന് ബസ്തിഗുദം രുദ്ധ്വാ വായുശ്ചലോന്നതാമ് | കുര്യാത്തീവ്രാര്തിമഷ്ഠീലാം മൂത്രവിണ്മാര്ഗരോധിനീമ് ||൪||
आध्मापयन् बस्तिगुदं रुद्ध्वा वायुश्चलोन्नताम् | कुर्यात्तीव्रार्तिमष्ठीलां मूत्रविण्मार्गरोधिनीम् ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtabastilakShaNam (5-6) · Śloka 6
വേഗം വിധാരയേദ്യസ്തു മൂത്രസ്യാകുശലോ നരഃ | നിരുണദ്ധി മുഖം തസ്യ ബസ്തേര്ബസ്തിഗതോऽനിലഃ ||൫|| മൂത്രസങ്ഗോ ഭവേത്തേന ബസ്തികുക്ഷിനിപീഡിതഃ | വാതബസ്തിഃ സ വിജ്ഞേയോ വ്യാധിഃ കൃച്ഛ്രപ്രസാധനഃ ||൬|| (സു. ഉ. തം. അ. ൫൮) |
वेगं विधारयेद्यस्तु मूत्रस्याकुशलो नरः | निरुणद्धि मुखं तस्य बस्तेर्बस्तिगतोऽनिलः ||५|| मूत्रसङ्गो भवेत्तेन बस्तिकुक्षिनिपीडितः | वातबस्तिः स विज्ञेयो व्याधिः कृच्छ्रप्रसाधनः ||६|| (सु. उ. तं. अ. ५८) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrAtItalakShaNam (7) · Śloka 7
ചിരം ധാരയതോ മൂത്രം ത്വരയാ ന പ്രവര്തതേ | മേഹമാനസ്യ മന്ദം വാ മൂത്രാതീതഃ സ ഉച്യതേ ||൭||
चिरं धारयतो मूत्रं त्वरया न प्रवर्तते | मेहमानस्य मन्दं वा मूत्रातीतः स उच्यते ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrajaTharalakShaNam (8-9) · Śloka 9
മൂത്രസ്യ വേഗേऽഭിഹതേ തദുദാവര്തഹേതുകഃ | അപാനഃ കുപിതോ വായുരുദരം പൂരയേദ്ഭൃശമ് ||൮|| നാഭേരധസ്താദാധ്മാനം ജനയേത്തീവ്രവേദനമ് | തന്മൂത്രജഠരം വിദ്യാദധോബസ്തിനിരോധനമ് ||൯|| (സു. ഉ. തം. അ. ൫൮) |
मूत्रस्य वेगेऽभिहते तदुदावर्तहेतुकः | अपानः कुपितो वायुरुदरं पूरयेद्भृशम् ||८|| नाभेरधस्तादाध्मानं जनयेत्तीव्रवेदनम् | तन्मूत्रजठरं विद्यादधोबस्तिनिरोधनम् ||९|| (सु. उ. तं. अ. ५८) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrotsa~ggalakShaNam (10-11) · Śloka 11
ബസ്തൌ വാऽപ്യഥവാ നാലേ മണൌ വാ യസ്യ ദേഹിനഃ | മൂത്രം പ്രവൃത്തം സജ്ജേത സരക്തം വാ പ്രവാഹതഃ ||൧൦|| സ്രവേച്ഛനൈരല്പമല്പം സരുജം വാऽഥ നീരുജമ് | വിഗുണാനിലജോ വ്യാധിഃ സ മൂത്രോത്സങ്ഗസഞ്ജ്ഞിതഃ ||൧൧|| (സു. ഉ. തം. അ. ൫൮) |
बस्तौ वाऽप्यथवा नाले मणौ वा यस्य देहिनः | मूत्रं प्रवृत्तं सज्जेत सरक्तं वा प्रवाहतः ||१०|| स्रवेच्छनैरल्पमल्पं सरुजं वाऽथ नीरुजम् | विगुणानिलजो व्याधिः स मूत्रोत्सङ्गसञ्ज्ञितः ||११|| (सु. उ. तं. अ. ५८) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrakShayalakShaNam (12) · Śloka 12
രൂക്ഷസ്യ ക്ലാന്തദേഹസ്യ ബസ്തിസ്ഥൌ പിത്തമാരുതൌ | മൂത്രക്ഷയം സരുഗ്ദാഹം ജനയേതാം തദാഹ്വയമ് ||൧൨|| (സു. ഉ. തം. അ. ൫൮) |
रूक्षस्य क्लान्तदेहस्य बस्तिस्थौ पित्तमारुतौ | मूत्रक्षयं सरुग्दाहं जनयेतां तदाह्वयम् ||१२|| (सु. उ. तं. अ. ५८) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtragranthilakShaNam (13) · Śloka 13
അന്തര്ബസ്തിമുഖേ വൃത്തഃ സ്ഥിരോऽല്പഃ സഹസാ ഭവേത് | അശ്മരീതുല്യരുഗ്ഗ്രന്ഥിര്മൂത്രഗ്രന്ഥിഃ സ ഉച്യതേ ||൧൩|| (വാ. നി. അ. ൯) |
अन्तर्बस्तिमुखे वृत्तः स्थिरोऽल्पः सहसा भवेत् | अश्मरीतुल्यरुग्ग्रन्थिर्मूत्रग्रन्थिः स उच्यते ||१३|| (वा. नि. अ. ९) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrashukralakShaNam (14) · Śloka 14
മൂത്രിതസ്യ സ്ത്രിയം യാതോ വായുനാ ശുക്രമുദ്ധതമ് | സ്ഥാനാച്ച്യുതം മൂത്രയതഃ പ്രാക് പശ്ചാദ്വാ പ്രവര്തതേ ||൧൪|| ഭസ്മോദകപ്രതീകാശം മൂത്രശുക്രം തദുച്യതേ | (വാ. നി. അ. ൯) |
मूत्रितस्य स्त्रियं यातो वायुना शुक्रमुद्धतम् | स्थानाच्च्युतं मूत्रयतः प्राक् पश्चाद्वा प्रवर्तते ||१४|| भस्मोदकप्रतीकाशं मूत्रशुक्रं तदुच्यते | (वा. नि. अ. ९) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uShNavAtalakShaNam (15-16) · Śloka 16
വ്യായാമാധ്വാതപൈഃ പിത്തം ബസ്തിം പ്രാപ്യാനിലാന്വിതമ് ||൧൫|| ബസ്തിം മേഢ്രം ഗുദം ചൈവ പ്രദഹേത് സ്രാവയേദധഃ | മൂത്രം ഹാരിദ്രമഥവാ സരക്തം രക്തമേവ വാ ||൧൬|| കൃച്ഛ്രാത് പുനഃ പുനര്ജന്തോരുഷ്ണവാതം ബ്രുവന്തി തമ് | (സു. ഉ. തം. അ. ൫൮) |
व्यायामाध्वातपैः पित्तं बस्तिं प्राप्यानिलान्वितम् ||१५|| बस्तिं मेढ्रं गुदं चैव प्रदहेत् स्रावयेदधः | मूत्रं हारिद्रमथवा सरक्तं रक्तमेव वा ||१६|| कृच्छ्रात् पुनः पुनर्जन्तोरुष्णवातं ब्रुवन्ति तम् | (सु. उ. तं. अ. ५८) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtrasAdalakShaNam (17-18) · Śloka 18
പിത്തം കഫോ ദ്വാവപി വാ സംഹന്യേതേऽനിലേന ചേത് ||൧൭|| കൃച്ഛ്രാന്മൂത്രം തദാ പീതം ശ്വേതം രക്തം ഘനം സൃജേത് | സദാഹം രോചനാശങ്ഖചൂര്ണവര്ണം ഭവേത്തു തത് ||൧൮|| ശുഷ്കം സമസ്തവര്ണം വാ മൂത്രസാദം വദന്തി തമ് | (വാ. നി. അ. ൯) |
पित्तं कफो द्वावपि वा संहन्येतेऽनिलेन चेत् ||१७|| कृच्छ्रान्मूत्रं तदा पीतं श्वेतं रक्तं घनं सृजेत् | सदाहं रोचनाशङ्खचूर्णवर्णं भवेत्तु तत् ||१८|| शुष्कं समस्तवर्णं वा मूत्रसादं वदन्ति तम् | (वा. नि. अ. ९) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viDvighAtalakShaNam (19-20) · Śloka 20
രൂക്ഷദുര്ബലയോര്വാതേനോദാവൃത്തം ശകൃദ്യദാ ||൧൯|| മൂത്രസ്രോതോऽനുപദ്യേത വിട്സംസൃഷ്ടം തദാ നരഃ | വിഡ്ഗന്ധം മൂത്രയേത് കൃച്ഛ്രാദ്വിഡ്വിഘാതം വിനിര്ദിശേത് ||൨൦|| (വാ. നി. അ. ൯) |
रूक्षदुर्बलयोर्वातेनोदावृत्तं शकृद्यदा ||१९|| मूत्रस्रोतोऽनुपद्येत विट्संसृष्टं तदा नरः | विड्गन्धं मूत्रयेत् कृच्छ्राद्विड्विघातं विनिर्दिशेत् ||२०|| (वा. नि. अ. ९) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bastikuNDalalakShaNam (21-22) · Śloka 24
ദ്രുതാധ്വലങ്ഘനായാസൈരഭിഘാതാത് പ്രപീഡനാത് | സ്വസ്ഥാനാദ്ബസ്തിരുദ്വൃത്തഃ സ്ഥൂലസ്തിഷ്ഠതി ഗര്ഭവത് ||൨൧|| ശൂലസ്പന്ദനദാഹാര്തോ ബിന്ദും ബിന്ദും സ്രവത്യപി | പീഡിതസ്തു സൃജേദ്ധാരാം സംസ്തമ്ഭോദ്വേഷ്ടനാര്തിമാന് ||൨൨|| ബസ്തികുണ്ഡലമാഹുസ്തം ഘോരം ശസ്ത്രവിഷോപമമ് | പവനപ്രബലം പ്രായോ ദുര്നിവാരമബുദ്ധിഭിഃ |൨൪|
द्रुताध्वलङ्घनायासैरभिघातात् प्रपीडनात् | स्वस्थानाद्बस्तिरुद्वृत्तः स्थूलस्तिष्ठति गर्भवत् ||२१|| शूलस्पन्दनदाहार्तो बिन्दुं बिन्दुं स्रवत्यपि | पीडितस्तु सृजेद्धारां संस्तम्भोद्वेष्टनार्तिमान् ||२२|| बस्तिकुण्डलमाहुस्तं घोरं शस्त्रविषोपमम् | पवनप्रबलं प्रायो दुर्निवारमबुद्धिभिः |२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bastikuNDalasya doShAntarasaMsRuShTasya lakShaNam (23) · Śloka 24
തസ്മിന് പിത്താന്വിതേ ദാഹഃ ശൂലം മൂത്രവിവര്ണതാ ||൨൩|| ശ്ലേഷ്മണാ ഗൌരവം ശോഥഃ സ്നിഗ്ധം മൂത്രം ഘനം സിതമ് |൨൪|
तस्मिन् पित्तान्विते दाहः शूलं मूत्रविवर्णता ||२३|| श्लेष्मणा गौरवं शोथः स्निग्धं मूत्रं घनं सितम् |२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bastikuNDalasya sAdhyAsAdhyavicAraH (24) · Śloka 25
ശ്ലേഷ്മരുദ്ധബിലോ ബസ്തിഃ പിത്തോദീര്ണോ ന സിധ്യതി ||൨൪|| അവിഭ്രാന്തബിലഃ സാധ്യോ, ന തു യഃ കുണ്ഡലീകൃതഃ |൨൫|
श्लेष्मरुद्धबिलो बस्तिः पित्तोदीर्णो न सिध्यति ||२४|| अविभ्रान्तबिलः साध्यो, न तु यः कुण्डलीकृतः |२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kuNDalIbhUtabasterlakShaNam (25) · Śloka 25
സ്യാദ്ബസ്തൌ കുണ്ഡലീഭൂതേ തൃണ്മോഹഃ ശ്വാസ ഏവ ച ||൨൫||
स्याद्बस्तौ कुण्डलीभूते तृण्मोहः श्वास एव च ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 31
ഇതി ശ്രീമാധവകരവിരചിതേ മാധവനിദാനേ മൂത്രാഘാതനിദാനം സമാപ്തമ് ||൩൧||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने मूत्राघातनिदानं समाप्तम् ||३१||
🔊 Audio coming soon