30. mūtrakr̥cchranidānam

Devanagari IAST (Roman)Telugu Tamil Malayalam Kannada Gujarati Bengali Gurmukhi

Adhikarana mUtrakRucchranidAnaM, samprAptishca (1-2) · Śloka 2

অথ মূত্রকৃচ্ছ্রনিদানম্ | ব্যাযামতীক্ষ্ণৌষধরূক্ষমদ্যপ্রসঙ্গনিত্যদ্রুতপৃষ্ঠযানাত্ | আনূপমাংসাধ্যশনাদজীর্ণাত্স্যুর্মূত্রকৃচ্ছ্রাণি নৃণাং তথাঽষ্টৌ ||১|| পৃথঙ্মলাঃ স্বৈঃ কুপিতা নিদানৈঃ সর্বেঽথবা কোপমুপেত্য বস্তৌ | মূত্রস্য মার্গং পরিপীডযন্তি যদা তদা মূত্রযতীহ কৃচ্ছ্রাত্ ||২|| (চ. চি. অ. ২৬) |

View original

अथ मूत्रकृच्छ्रनिदानम् | व्यायामतीक्ष्णौषधरूक्षमद्यप्रसङ्गनित्यद्रुतपृष्ठयानात् | आनूपमांसाध्यशनादजीर्णात्स्युर्मूत्रकृच्छ्राणि नृणां तथाऽष्टौ ||१|| पृथङ्मलाः स्वैः कुपिता निदानैः सर्वेऽथवा कोपमुपेत्य बस्तौ | मूत्रस्य मार्गं परिपीडयन्ति यदा तदा मूत्रयतीह कृच्छ्रात् ||२|| (च. चि. अ. २६) |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtaja-pittaja-kaphaja-sannipAtaja-shalyAbhighAtaja-shakRutpratighAtaja-ashmarIja-shukrajamUtrakRucchralakShaNam (3-8) · Śloka 8

তীব্রার্তিরুগ্বঙ্ক্ষণবস্তিমেঢ্রে স্বল্পং মুহুর্মূত্রযতীহ বাতাত্ | পীতং সরক্তং সরুজং সদাহং কৃচ্ছ্রং মুহুর্মূত্রযতীহ পিত্তাত্ ||৩|| বস্তেঃ সলিঙ্গস্য গুরুত্বশোথৌ মূত্রং সপিচ্ছং কফমূত্রকৃচ্ছ্রে | সর্বাণি রূপাণি তু সন্নিপাতাদ্ভবন্তি তত্কৃচ্ছ্রতমং হি কৃচ্ছ্রম্ ||৪|| (চ. চি. অ. ২৬) | মূত্রবাহিষু শল্যেন ক্ষতেষ্বভিহতেষু বা | মূত্রকৃচ্ছ্রং তদাঘাতাজ্জাযতে ভৃশদারুণম্ ||৫|| বাতকৃচ্ছ্রেণ তুল্যানি তস্য লিঙ্গানি নির্দিশেত্ | শকৃতস্তু প্রতীঘাতাদ্বাযুর্বিগুণতাং গতঃ ||৬|| আধ্মানং বাতশূলং চ মূত্রসঙ্গং করোতি চ | অশ্মরীহেতু তত্পূর্বং মূত্রকৃচ্ছ্রমুদাহরেত্ ||৭|| (সু. উ. তং. অ. ৫৯) | শুক্রে দোষৈরুপহতে মূত্রমার্গে বিধাবিতে সশুক্রং মূত্রযেত্ কৃচ্ছ্রাদ্বস্তিমেহনশূলবান্ ||৮||

View original

तीव्रार्तिरुग्वङ्क्षणबस्तिमेढ्रे स्वल्पं मुहुर्मूत्रयतीह वातात् | पीतं सरक्तं सरुजं सदाहं कृच्छ्रं मुहुर्मूत्रयतीह पित्तात् ||३|| बस्तेः सलिङ्गस्य गुरुत्वशोथौ मूत्रं सपिच्छं कफमूत्रकृच्छ्रे | सर्वाणि रूपाणि तु सन्निपाताद्भवन्ति तत्कृच्छ्रतमं हि कृच्छ्रम् ||४|| (च. चि. अ. २६) | मूत्रवाहिषु शल्येन क्षतेष्वभिहतेषु वा | मूत्रकृच्छ्रं तदाघाताज्जायते भृशदारुणम् ||५|| वातकृच्छ्रेण तुल्यानि तस्य लिङ्गानि निर्दिशेत् | शकृतस्तु प्रतीघाताद्वायुर्विगुणतां गतः ||६|| आध्मानं वातशूलं च मूत्रसङ्गं करोति च | अश्मरीहेतु तत्पूर्वं मूत्रकृच्छ्रमुदाहरेत् ||७|| (सु. उ. तं. अ. ५९) | शुक्रे दोषैरुपहते मूत्रमार्गे विधाविते सशुक्रं मूत्रयेत् कृच्छ्राद्बस्तिमेहनशूलवान् ||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana mUtrakRucchrahetutvenoktayorashmarIsharkarayoH samAnatA~avAntarabhedashca (9-12) · Śloka 12

অশ্মরী শর্করা চৈব তুল্যসম্ভবলক্ষণে | বিশেষণং শর্করাযাঃ শৃণু কীর্তযতো মম ||৯|| পচ্যমানাঽশ্মরী পিত্তাচ্ছোষ্যমাণা চ বাযুনা | বিমুক্তকফসন্ধানা ক্ষরন্তী শর্করা মতা ||১০|| হৃত্পীডা বেপথুঃ শূলং কুক্ষাবগ্নিশ্চ দুর্বলঃ | তযা ভবতি মূর্ছা চ মূত্রকৃচ্ছ্রং চ দারুণম্ ||১১|| মূত্রবেগনিরস্তাভিঃ প্রশমং যাতি বেদনা | যাবদস্যাঃ পুনর্নৈতি গুডিকা স্রোতসো মুখম্ ||১২|| (সু. উ. তং. অ. ৫৯) |

View original

अश्मरी शर्करा चैव तुल्यसम्भवलक्षणे | विशेषणं शर्करायाः शृणु कीर्तयतो मम ||९|| पच्यमानाऽश्मरी पित्ताच्छोष्यमाणा च वायुना | विमुक्तकफसन्धाना क्षरन्ती शर्करा मता ||१०|| हृत्पीडा वेपथुः शूलं कुक्षावग्निश्च दुर्बलः | तया भवति मूर्छा च मूत्रकृच्छ्रं च दारुणम् ||११|| मूत्रवेगनिरस्ताभिः प्रशमं याति वेदना | यावदस्याः पुनर्नैति गुडिका स्रोतसो मुखम् ||१२|| (सु. उ. तं. अ. ५९) |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 30

ইতি শ্রীমাধবকরবিরচিতে মাধবনিদানে মূত্রকৃচ্ছ্রনিদানং সমাপ্তম্ ||৩০||

View original

इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने मूत्रकृच्छ्रनिदानं समाप्तम् ||३०||

🔊 Audio coming soon

← 29. hr̥drōganidānam 31. mūtrāghātanidānam →