30. mūtrakr̥cchranidānam

Devanagari IAST (Roman)Telugu Tamil Malayalam Kannada Gujarati Bengali Gurmukhi

Adhikarana mUtrakRucchranidAnaM, samprAptishca (1-2) · Śloka 2

అథ మూత్రకృచ్ఛ్రనిదానం | వ్యాయామతీక్ష్ణౌషధరూక్షమద్యప్రసంగనిత్యద్రుతపృష్ఠయానాత్ | ఆనూపమాంసాధ్యశనాదజీర్ణాత్స్యుర్మూత్రకృచ్ఛ్రాణి నృణాం తథాऽష్టౌ ||1|| పృథఙ్మలాః స్వైః కుపితా నిదానైః సర్వేऽథవా కోపముపేత్య బస్తౌ | మూత్రస్య మార్గం పరిపీడయంతి యదా తదా మూత్రయతీహ కృచ్ఛ్రాత్ ||2|| (చ. చి. అ. 26) |

View original

अथ मूत्रकृच्छ्रनिदानम् | व्यायामतीक्ष्णौषधरूक्षमद्यप्रसङ्गनित्यद्रुतपृष्ठयानात् | आनूपमांसाध्यशनादजीर्णात्स्युर्मूत्रकृच्छ्राणि नृणां तथाऽष्टौ ||१|| पृथङ्मलाः स्वैः कुपिता निदानैः सर्वेऽथवा कोपमुपेत्य बस्तौ | मूत्रस्य मार्गं परिपीडयन्ति यदा तदा मूत्रयतीह कृच्छ्रात् ||२|| (च. चि. अ. २६) |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtaja-pittaja-kaphaja-sannipAtaja-shalyAbhighAtaja-shakRutpratighAtaja-ashmarIja-shukrajamUtrakRucchralakShaNam (3-8) · Śloka 8

తీవ్రార్తిరుగ్వంక్షణబస్తిమేఢ్రే స్వల్పం ముహుర్మూత్రయతీహ వాతాత్ | పీతం సరక్తం సరుజం సదాహం కృచ్ఛ్రం ముహుర్మూత్రయతీహ పిత్తాత్ ||3|| బస్తేః సలింగస్య గురుత్వశోథౌ మూత్రం సపిచ్ఛం కఫమూత్రకృచ్ఛ్రే | సర్వాణి రూపాణి తు సన్నిపాతాద్భవంతి తత్కృచ్ఛ్రతమం హి కృచ్ఛ్రం ||4|| (చ. చి. అ. 26) | మూత్రవాహిషు శల్యేన క్షతేష్వభిహతేషు వా | మూత్రకృచ్ఛ్రం తదాఘాతాజ్జాయతే భృశదారుణం ||5|| వాతకృచ్ఛ్రేణ తుల్యాని తస్య లింగాని నిర్దిశేత్ | శకృతస్తు ప్రతీఘాతాద్వాయుర్విగుణతాం గతః ||6|| ఆధ్మానం వాతశూలం చ మూత్రసంగం కరోతి చ | అశ్మరీహేతు తత్పూర్వం మూత్రకృచ్ఛ్రముదాహరేత్ ||7|| (సు. ఉ. తం. అ. 59) | శుక్రే దోషైరుపహతే మూత్రమార్గే విధావితే సశుక్రం మూత్రయేత్ కృచ్ఛ్రాద్బస్తిమేహనశూలవాన్ ||8||

View original

तीव्रार्तिरुग्वङ्क्षणबस्तिमेढ्रे स्वल्पं मुहुर्मूत्रयतीह वातात् | पीतं सरक्तं सरुजं सदाहं कृच्छ्रं मुहुर्मूत्रयतीह पित्तात् ||३|| बस्तेः सलिङ्गस्य गुरुत्वशोथौ मूत्रं सपिच्छं कफमूत्रकृच्छ्रे | सर्वाणि रूपाणि तु सन्निपाताद्भवन्ति तत्कृच्छ्रतमं हि कृच्छ्रम् ||४|| (च. चि. अ. २६) | मूत्रवाहिषु शल्येन क्षतेष्वभिहतेषु वा | मूत्रकृच्छ्रं तदाघाताज्जायते भृशदारुणम् ||५|| वातकृच्छ्रेण तुल्यानि तस्य लिङ्गानि निर्दिशेत् | शकृतस्तु प्रतीघाताद्वायुर्विगुणतां गतः ||६|| आध्मानं वातशूलं च मूत्रसङ्गं करोति च | अश्मरीहेतु तत्पूर्वं मूत्रकृच्छ्रमुदाहरेत् ||७|| (सु. उ. तं. अ. ५९) | शुक्रे दोषैरुपहते मूत्रमार्गे विधाविते सशुक्रं मूत्रयेत् कृच्छ्राद्बस्तिमेहनशूलवान् ||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana mUtrakRucchrahetutvenoktayorashmarIsharkarayoH samAnatA~avAntarabhedashca (9-12) · Śloka 12

అశ్మరీ శర్కరా చైవ తుల్యసంభవలక్షణే | విశేషణం శర్కరాయాః శృణు కీర్తయతో మమ ||9|| పచ్యమానాऽశ్మరీ పిత్తాచ్ఛోష్యమాణా చ వాయునా | విముక్తకఫసంధానా క్షరంతీ శర్కరా మతా ||10|| హృత్పీడా వేపథుః శూలం కుక్షావగ్నిశ్చ దుర్బలః | తయా భవతి మూర్ఛా చ మూత్రకృచ్ఛ్రం చ దారుణం ||11|| మూత్రవేగనిరస్తాభిః ప్రశమం యాతి వేదనా | యావదస్యాః పునర్నైతి గుడికా స్రోతసో ముఖం ||12|| (సు. ఉ. తం. అ. 59) |

View original

अश्मरी शर्करा चैव तुल्यसम्भवलक्षणे | विशेषणं शर्करायाः शृणु कीर्तयतो मम ||९|| पच्यमानाऽश्मरी पित्ताच्छोष्यमाणा च वायुना | विमुक्तकफसन्धाना क्षरन्ती शर्करा मता ||१०|| हृत्पीडा वेपथुः शूलं कुक्षावग्निश्च दुर्बलः | तया भवति मूर्छा च मूत्रकृच्छ्रं च दारुणम् ||११|| मूत्रवेगनिरस्ताभिः प्रशमं याति वेदना | यावदस्याः पुनर्नैति गुडिका स्रोतसो मुखम् ||१२|| (सु. उ. तं. अ. ५९) |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 30

ఇతి శ్రీమాధవకరవిరచితే మాధవనిదానే మూత్రకృచ్ఛ్రనిదానం సమాప్తం ||30||

View original

इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने मूत्रकृच्छ्रनिदानं समाप्तम् ||३०||

🔊 Audio coming soon

← 29. hr̥drōganidānam 31. mūtrāghātanidānam →