Adhikarana ma~ggalAcaraNam (1) · Śloka 1
പഞ്ചനിദാനലക്ഷണമ് | പ്രണമ്യ ജഗദുത്പത്തിസ്ഥിതിസംഹാരകാരണമ് | സ്വര്ഗാപവര്ഗയോര്ദ്വാരം ത്രൈലോക്യശരണം ശിവമ് ||൧||
पञ्चनिदानलक्षणम् | प्रणम्य जगदुत्पत्तिस्थितिसंहारकारणम् | स्वर्गापवर्गयोर्द्वारं त्रैलोक्यशरणं शिवम् ||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana granthasyAbhidheyAdayaH (2-3) · Śloka 3
നാനാമുനീനാം വചനൈരിദാനീം സമാസതഃ സദ്ഭിഷജാം നിയോഗാത് | സോപദ്രവാരിഷ്ടനിദാനലിങ്ഗോ നിബധ്യതേ രോഗവിനിശ്ചയോऽയമ് ||൨|| നാനാതന്ത്രവിഹീനാനാം ഭിഷജാമല്പമേധസാമ് | സുഖം വിജ്ഞാതുമാതങ്കമയമേവ ഭവിഷ്യതി ||൩||
नानामुनीनां वचनैरिदानीं समासतः सद्भिषजां नियोगात् | सोपद्रवारिष्टनिदानलिङ्गो निबध्यते रोगविनिश्चयोऽयम् ||२|| नानातन्त्रविहीनानां भिषजामल्पमेधसाम् | सुखं विज्ञातुमातङ्कमयमेव भविष्यति ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyAdherj~jAnopAyAH (4) · Śloka 4
നിദാനം പൂര്വരൂപാണി രൂപാണ്യുപശയസ്തഥാ | സമ്പ്രാപ്തിശ്ചേതി വിജ്ഞാനം രോഗാണാം പഞ്ചധാ സ്മൃതമ് ||൪|| (വാ. നി. അ. ൧) |
निदानं पूर्वरूपाणि रूपाण्युपशयस्तथा | सम्प्राप्तिश्चेति विज्ञानं रोगाणां पञ्चधा स्मृतम् ||४|| (वा. नि. अ. १) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nidAnalakShaNam (5) · Śloka 5
നിമിത്തഹേത്വായതനപ്രത്യയോത്ഥാനകാരണൈഃ | നിദാനമാഹുഃ പര്യായൈഃ... |൫| (വാ. നി. അ. ൧) |
निमित्तहेत्वायतनप्रत्ययोत्थानकारणैः | निदानमाहुः पर्यायैः... |५| (वा. नि. अ. १) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUrvarUpalakShaNam (5-6) · Śloka 6
...പ്രാഗ്രൂപം യേന ലക്ഷ്യതേ ||൫|| ഉത്പിത്സുരാമയോ ദോഷവിശേഷേണാനധിഷ്ഠിതഃ | ലിങ്ഗമവ്യക്തമല്പത്വാദ്വ്യാധീനാം തദ്യഥായഥമ് ||൬|| (വാ. നി. അ. ൧) |
...प्राग्रूपं येन लक्ष्यते ||५|| उत्पित्सुरामयो दोषविशेषेणानधिष्ठितः | लिङ्गमव्यक्तमल्पत्वाद्व्याधीनां तद्यथायथम् ||६|| (वा. नि. अ. १) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rUpalakShaNam (7) · Śloka 7
തദേവ വ്യക്തതാം യാതം രൂപമിത്യഭിധീയതേ | സംസ്ഥാനം വ്യഞ്ജനം ലിഡ്ഗം ലക്ഷണം ചിഹ്നമാകൃതിഃ ||൭|| (വാ. നി. അ. ൧) |
तदेव व्यक्ततां यातं रूपमित्यभिधीयते | संस्थानं व्यञ्जनं लिड्गं लक्षणं चिह्नमाकृतिः ||७|| (वा. नि. अ. १) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upashayalakShaNam (8-9) · Śloka 9
ഹേതുവ്യാധിവിപര്യസ്തവിപര്യസ്താര്ഥകാരിണാമ് | ഔഷധാന്നവിഹാരാണാമുപയോഗം സുഖാവഹമ് ||൮|| വിദ്യാദുപശയം വ്യാധേഃ സ ഹി സാത്മ്യമിതി സ്മൃതഃ | വിപരീതോऽനുപശയോ വ്യാധ്യസാത്മ്യാഭിസഞ്ജ്ഞിതഃ ||൯|| (വാ. നി. അ. ൧) |
हेतुव्याधिविपर्यस्तविपर्यस्तार्थकारिणाम् | औषधान्नविहाराणामुपयोगं सुखावहम् ||८|| विद्यादुपशयं व्याधेः स हि सात्म्यमिति स्मृतः | विपरीतोऽनुपशयो व्याध्यसात्म्याभिसञ्ज्ञितः ||९|| (वा. नि. अ. १) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samprAptilakShaNam (10) · Śloka 10
യഥാദുഷ്ടേന ദോഷേണ യഥാ ചാനുവിര്സപതാ | നിര്വൃത്തിരാമയസ്യാസൌ സമ്പ്രാപ്തിര്ജാതിരാഗതിഃ ||൧൦|| (വാ. നി. അ. ൧) |
यथादुष्टेन दोषेण यथा चानुविर्सपता | निर्वृत्तिरामयस्यासौ सम्प्राप्तिर्जातिरागतिः ||१०|| (वा. नि. अ. १) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samprApteH aupAdhikabhedAH (11-13) · Śloka 13
സങ്ഖ്യാവികല്പപ്രാധാന്യബലകാലവിശേഷതഃ | സാ ഭിദ്യതേ യഥാऽത്രൈവ വക്ഷ്യന്തേऽഷ്ടൌ ജ്വരാ ഇതി ||൧൧|| ദോഷാണാം സമവേതാനാം വികല്പോംऽശാംശകല്പനാ | സ്വാതന്ത്ര്യപാരതന്ത്ര്യാഭ്യാം വ്യാധേഃ പ്രാധാന്യമാദിശേത് ||൧൨|| ഹേത്വാദികാര്ത്സ്ന്യാവയവൈര്ബലാബലവിശേഷണമ് | നക്തന്ദിനര്തുഭുക്താംശൈര്വ്യാധികാലോ യഥാമലമ് ||൧൩|| (വാ. നി. അ. ൧) |
सङ्ख्याविकल्पप्राधान्यबलकालविशेषतः | सा भिद्यते यथाऽत्रैव वक्ष्यन्तेऽष्टौ ज्वरा इति ||११|| दोषाणां समवेतानां विकल्पोंऽशांशकल्पना | स्वातन्त्र्यपारतन्त्र्याभ्यां व्याधेः प्राधान्यमादिशेत् ||१२|| हेत्वादिकार्त्स्न्यावयवैर्बलाबलविशेषणम् | नक्तन्दिनर्तुभुक्तांशैर्व्याधिकालो यथामलम् ||१३|| (वा. नि. अ. १) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nidAnapa~jcakopasaMhAraH (14) · Śloka 14
ഇതി പ്രോക്തോ നിദാനാര്ഥഃ സ വ്യാസേനോപദേക്ഷ്യതേ |൧൪| (വാ. നി. അ. ൧) |
इति प्रोक्तो निदानार्थः स व्यासेनोपदेक्ष्यते |१४| (वा. नि. अ. १) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAdeH sarvarogeShvavyabhicaritakAraNatvam (14) · Śloka 15
സര്വേഷാമേവ രോഗാണാം നിദാനം കുപിതാ മലാഃ ||൧൪|| തത്പ്രകോപസ്യ തു പ്രോക്തം വിവിധാഹിതസേവനമ് |൧൫| (വാ. നി. അ. ൧) |
सर्वेषामेव रोगाणां निदानं कुपिता मलाः ||१४|| तत्प्रकोपस्य तु प्रोक्तं विविधाहितसेवनम् |१५| (वा. नि. अ. १) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rogANAM nidAnArthakartRutvam (15) · Śloka 15
നിദാനാര്ഥകരോ രോഗോ രോഗസ്യാപ്യുപജായതേ ||൧൫||
निदानार्थकरो रोगो रोगस्याप्युपजायते ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nidAnArthakararogAH (16-18) · Śloka 18
തദ്യഥാ ജ്വരസന്താപാദ്രക്തപിത്തമുദീര്യതേ | രക്തപിത്താജ്ജ്വരസ്താഭ്യാം ശോഷസ്യാപ്യുപജായതേ ||൧൬|| പ്ലീഹാഭിവൃദ്ധ്യാ ജഠരം ജഠരാച്ഛോഥ ഏവ ച | അര്ശോഭ്യോ ജാഠരം ദുഃഖം ഗുല്മശ്ചാപ്യുപജായതേ ||൧൭|| (ദിവാസ്വാപാദിദോഷൈശ്ച പ്രതിശ്യായശ്ച ജായതേ) | പ്രതിശ്യായാദഥോ കാസഃ കാസാത് സഞ്ജായതേ ക്ഷയഃ | ക്ഷയോ രോഗസ്യ ഹേതുത്വേ ശോഷസ്യാപ്യുപജായതേ ||൧൮|| (ചി. നി. അ. ൮) |
तद्यथा ज्वरसन्तापाद्रक्तपित्तमुदीर्यते | रक्तपित्ताज्ज्वरस्ताभ्यां शोषस्याप्युपजायते ||१६|| प्लीहाभिवृद्ध्या जठरं जठराच्छोथ एव च | अर्शोभ्यो जाठरं दुःखं गुल्मश्चाप्युपजायते ||१७|| (दिवास्वापादिदोषैश्च प्रतिश्यायश्च जायते) | प्रतिश्यायादथो कासः कासात् सञ्जायते क्षयः | क्षयो रोगस्य हेतुत्वे शोषस्याप्युपजायते ||१८|| (चि. नि. अ. ८) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rogANAM kadA nidAnArthakartRutvaM? (19) · Śloka 19
തേ പൂര്വം കേവലാ രോഗാഃ പശ്ചാദ്ധേത്വര്ഥകാരിണഃ |൧൯| (ച. നി. അ. ൮) |
ते पूर्वं केवला रोगाः पश्चाद्धेत्वर्थकारिणः |१९| (च. नि. अ. ८) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rogajanakasya vyAdhervaicitryam (19-20) · Śloka 20
കശ്ചിദ്ധി രോഗോ രോഗസ്യ ഹേതുര്ഭൂത്വാ പ്രശാമ്യതി ||൧൯|| ന പ്രശാമ്യതി ചാപ്യന്യോ ഹേതുത്വം കുരുതേऽപി ച | ഏവം കൃച്ഛ്രതമാ നൃൗണാം ദൃശ്യന്തേ വ്യാധിസങ്കരാഃ ||൨൦|| (ച. നി. അ. ൮) |
कश्चिद्धि रोगो रोगस्य हेतुर्भूत्वा प्रशाम्यति ||१९|| न प्रशाम्यति चाप्यन्यो हेतुत्वं कुरुतेऽपि च | एवं कृच्छ्रतमा नॄणां दृश्यन्ते व्याधिसङ्कराः ||२०|| (च. नि. अ. ८) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nidAnapa~jcakasyAvashyaj~jAtavyatA (21) · Śloka 21
തസ്മാദ്യത്നേന സദ്വൈദ്യൈരിച്ഛദ്ഭിഃ സിദ്ധിമുദ്ധതാമ് | ജ്ഞാതവ്യോ വക്ഷ്യതേ യോऽയം ജ്വരാദീനാം വിനിശ്ചയഃ ||൨൧||
तस्माद्यत्नेन सद्वैद्यैरिच्छद्भिः सिद्धिमुद्धताम् | ज्ञातव्यो वक्ष्यते योऽयं ज्वरादीनां विनिश्चयः ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 1
ഇതി ശ്രീമാധവകരവിരചിതേ മാധവനിദാനേ പഞ്ചനിദാനലക്ഷണം സമാപ്തമ് ||൧||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने पञ्चनिदानलक्षणं समाप्तम् ||१||
🔊 Audio coming soon