Adhikarana ma~ggalAcaraNam (1) · Śloka 1
పంచనిదానలక్షణం | ప్రణమ్య జగదుత్పత్తిస్థితిసంహారకారణం | స్వర్గాపవర్గయోర్ద్వారం త్రైలోక్యశరణం శివం ||1||
पञ्चनिदानलक्षणम् | प्रणम्य जगदुत्पत्तिस्थितिसंहारकारणम् | स्वर्गापवर्गयोर्द्वारं त्रैलोक्यशरणं शिवम् ||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana granthasyAbhidheyAdayaH (2-3) · Śloka 3
నానామునీనాం వచనైరిదానీం సమాసతః సద్భిషజాం నియోగాత్ | సోపద్రవారిష్టనిదానలింగో నిబధ్యతే రోగవినిశ్చయోऽయం ||2|| నానాతంత్రవిహీనానాం భిషజామల్పమేధసాం | సుఖం విజ్ఞాతుమాతంకమయమేవ భవిష్యతి ||3||
नानामुनीनां वचनैरिदानीं समासतः सद्भिषजां नियोगात् | सोपद्रवारिष्टनिदानलिङ्गो निबध्यते रोगविनिश्चयोऽयम् ||२|| नानातन्त्रविहीनानां भिषजामल्पमेधसाम् | सुखं विज्ञातुमातङ्कमयमेव भविष्यति ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyAdherj~jAnopAyAH (4) · Śloka 4
నిదానం పూర్వరూపాణి రూపాణ్యుపశయస్తథా | సంప్రాప్తిశ్చేతి విజ్ఞానం రోగాణాం పంచధా స్మృతం ||4|| (వా. ని. అ. 1) |
निदानं पूर्वरूपाणि रूपाण्युपशयस्तथा | सम्प्राप्तिश्चेति विज्ञानं रोगाणां पञ्चधा स्मृतम् ||४|| (वा. नि. अ. १) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nidAnalakShaNam (5) · Śloka 5
నిమిత్తహేత్వాయతనప్రత్యయోత్థానకారణైః | నిదానమాహుః పర్యాయైః... |5| (వా. ని. అ. 1) |
निमित्तहेत्वायतनप्रत्ययोत्थानकारणैः | निदानमाहुः पर्यायैः... |५| (वा. नि. अ. १) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUrvarUpalakShaNam (5-6) · Śloka 6
...ప్రాగ్రూపం యేన లక్ష్యతే ||5|| ఉత్పిత్సురామయో దోషవిశేషేణానధిష్ఠితః | లింగమవ్యక్తమల్పత్వాద్వ్యాధీనాం తద్యథాయథం ||6|| (వా. ని. అ. 1) |
...प्राग्रूपं येन लक्ष्यते ||५|| उत्पित्सुरामयो दोषविशेषेणानधिष्ठितः | लिङ्गमव्यक्तमल्पत्वाद्व्याधीनां तद्यथायथम् ||६|| (वा. नि. अ. १) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rUpalakShaNam (7) · Śloka 7
తదేవ వ్యక్తతాం యాతం రూపమిత్యభిధీయతే | సంస్థానం వ్యంజనం లిడ్గం లక్షణం చిహ్నమాకృతిః ||7|| (వా. ని. అ. 1) |
तदेव व्यक्ततां यातं रूपमित्यभिधीयते | संस्थानं व्यञ्जनं लिड्गं लक्षणं चिह्नमाकृतिः ||७|| (वा. नि. अ. १) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upashayalakShaNam (8-9) · Śloka 9
హేతువ్యాధివిపర్యస్తవిపర్యస్తార్థకారిణాం | ఔషధాన్నవిహారాణాముపయోగం సుఖావహం ||8|| విద్యాదుపశయం వ్యాధేః స హి సాత్మ్యమితి స్మృతః | విపరీతోऽనుపశయో వ్యాధ్యసాత్మ్యాభిసంజ్ఞితః ||9|| (వా. ని. అ. 1) |
हेतुव्याधिविपर्यस्तविपर्यस्तार्थकारिणाम् | औषधान्नविहाराणामुपयोगं सुखावहम् ||८|| विद्यादुपशयं व्याधेः स हि सात्म्यमिति स्मृतः | विपरीतोऽनुपशयो व्याध्यसात्म्याभिसञ्ज्ञितः ||९|| (वा. नि. अ. १) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samprAptilakShaNam (10) · Śloka 10
యథాదుష్టేన దోషేణ యథా చానువిర్సపతా | నిర్వృత్తిరామయస్యాసౌ సంప్రాప్తిర్జాతిరాగతిః ||10|| (వా. ని. అ. 1) |
यथादुष्टेन दोषेण यथा चानुविर्सपता | निर्वृत्तिरामयस्यासौ सम्प्राप्तिर्जातिरागतिः ||१०|| (वा. नि. अ. १) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samprApteH aupAdhikabhedAH (11-13) · Śloka 13
సంఖ్యావికల్పప్రాధాన్యబలకాలవిశేషతః | సా భిద్యతే యథాऽత్రైవ వక్ష్యంతేऽష్టౌ జ్వరా ఇతి ||11|| దోషాణాం సమవేతానాం వికల్పోంऽశాంశకల్పనా | స్వాతంత్ర్యపారతంత్ర్యాభ్యాం వ్యాధేః ప్రాధాన్యమాదిశేత్ ||12|| హేత్వాదికార్త్స్న్యావయవైర్బలాబలవిశేషణం | నక్తందినర్తుభుక్తాంశైర్వ్యాధికాలో యథామలం ||13|| (వా. ని. అ. 1) |
सङ्ख्याविकल्पप्राधान्यबलकालविशेषतः | सा भिद्यते यथाऽत्रैव वक्ष्यन्तेऽष्टौ ज्वरा इति ||११|| दोषाणां समवेतानां विकल्पोंऽशांशकल्पना | स्वातन्त्र्यपारतन्त्र्याभ्यां व्याधेः प्राधान्यमादिशेत् ||१२|| हेत्वादिकार्त्स्न्यावयवैर्बलाबलविशेषणम् | नक्तन्दिनर्तुभुक्तांशैर्व्याधिकालो यथामलम् ||१३|| (वा. नि. अ. १) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nidAnapa~jcakopasaMhAraH (14) · Śloka 14
ఇతి ప్రోక్తో నిదానార్థః స వ్యాసేనోపదేక్ష్యతే |14| (వా. ని. అ. 1) |
इति प्रोक्तो निदानार्थः स व्यासेनोपदेक्ष्यते |१४| (वा. नि. अ. १) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAdeH sarvarogeShvavyabhicaritakAraNatvam (14) · Śloka 15
సర్వేషామేవ రోగాణాం నిదానం కుపితా మలాః ||14|| తత్ప్రకోపస్య తు ప్రోక్తం వివిధాహితసేవనం |15| (వా. ని. అ. 1) |
सर्वेषामेव रोगाणां निदानं कुपिता मलाः ||१४|| तत्प्रकोपस्य तु प्रोक्तं विविधाहितसेवनम् |१५| (वा. नि. अ. १) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rogANAM nidAnArthakartRutvam (15) · Śloka 15
నిదానార్థకరో రోగో రోగస్యాప్యుపజాయతే ||15||
निदानार्थकरो रोगो रोगस्याप्युपजायते ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nidAnArthakararogAH (16-18) · Śloka 18
తద్యథా జ్వరసంతాపాద్రక్తపిత్తముదీర్యతే | రక్తపిత్తాజ్జ్వరస్తాభ్యాం శోషస్యాప్యుపజాయతే ||16|| ప్లీహాభివృద్ధ్యా జఠరం జఠరాచ్ఛోథ ఏవ చ | అర్శోభ్యో జాఠరం దుఃఖం గుల్మశ్చాప్యుపజాయతే ||17|| (దివాస్వాపాదిదోషైశ్చ ప్రతిశ్యాయశ్చ జాయతే) | ప్రతిశ్యాయాదథో కాసః కాసాత్ సంజాయతే క్షయః | క్షయో రోగస్య హేతుత్వే శోషస్యాప్యుపజాయతే ||18|| (చి. ని. అ. 8) |
तद्यथा ज्वरसन्तापाद्रक्तपित्तमुदीर्यते | रक्तपित्ताज्ज्वरस्ताभ्यां शोषस्याप्युपजायते ||१६|| प्लीहाभिवृद्ध्या जठरं जठराच्छोथ एव च | अर्शोभ्यो जाठरं दुःखं गुल्मश्चाप्युपजायते ||१७|| (दिवास्वापादिदोषैश्च प्रतिश्यायश्च जायते) | प्रतिश्यायादथो कासः कासात् सञ्जायते क्षयः | क्षयो रोगस्य हेतुत्वे शोषस्याप्युपजायते ||१८|| (चि. नि. अ. ८) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rogANAM kadA nidAnArthakartRutvaM? (19) · Śloka 19
తే పూర్వం కేవలా రోగాః పశ్చాద్ధేత్వర్థకారిణః |19| (చ. ని. అ. 8) |
ते पूर्वं केवला रोगाः पश्चाद्धेत्वर्थकारिणः |१९| (च. नि. अ. ८) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rogajanakasya vyAdhervaicitryam (19-20) · Śloka 20
కశ్చిద్ధి రోగో రోగస్య హేతుర్భూత్వా ప్రశామ్యతి ||19|| న ప్రశామ్యతి చాప్యన్యో హేతుత్వం కురుతేऽపి చ | ఏవం కృచ్ఛ్రతమా నౄణాం దృశ్యంతే వ్యాధిసంకరాః ||20|| (చ. ని. అ. 8) |
कश्चिद्धि रोगो रोगस्य हेतुर्भूत्वा प्रशाम्यति ||१९|| न प्रशाम्यति चाप्यन्यो हेतुत्वं कुरुतेऽपि च | एवं कृच्छ्रतमा नॄणां दृश्यन्ते व्याधिसङ्कराः ||२०|| (च. नि. अ. ८) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nidAnapa~jcakasyAvashyaj~jAtavyatA (21) · Śloka 21
తస్మాద్యత్నేన సద్వైద్యైరిచ్ఛద్భిః సిద్ధిముద్ధతాం | జ్ఞాతవ్యో వక్ష్యతే యోऽయం జ్వరాదీనాం వినిశ్చయః ||21||
तस्माद्यत्नेन सद्वैद्यैरिच्छद्भिः सिद्धिमुद्धताम् | ज्ञातव्यो वक्ष्यते योऽयं ज्वरादीनां विनिश्चयः ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 1
ఇతి శ్రీమాధవకరవిరచితే మాధవనిదానే పంచనిదానలక్షణం సమాప్తం ||1||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने पञ्चनिदानलक्षणं समाप्तम् ||१||
🔊 Audio coming soon