Adhikarana madAtyayanidAnam (1) · Śloka 1
అథ పానాత్యయ-పరమద-పానాజీర్ణ-పానవిభ్రమనిదానం | యే విషస్య గుణాః ప్రోక్తాస్తేऽపి మద్యే ప్రతిష్ఠితాః | తేన మిథ్యోపయుక్తేన భవత్యుగ్రో మదాత్యయః ||1||
अथ पानात्यय-परमद-पानाजीर्ण-पानविभ्रमनिदानम् | ये विषस्य गुणाः प्रोक्तास्तेऽपि मद्ये प्रतिष्ठिताः | तेन मिथ्योपयुक्तेन भवत्युग्रो मदात्ययः ||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyasvabhAvaH (2-3) · Śloka 3
కింతు మద్యం స్వభావేన యథైవాన్నం తథా స్మృతం | అయుక్తియుక్తం రోగాయ యుక్తియుక్తం యథాऽమృతం ||2|| ప్రాణాః ప్రాణభృతామన్నం తదయుక్త్యా హినస్త్యసూన్ | విషం ప్రాణహరం తచ్చ యుక్తియుక్తం రసాయనం ||3|| (చ. చి. అ. 24) |
किन्तु मद्यं स्वभावेन यथैवान्नं तथा स्मृतम् | अयुक्तियुक्तं रोगाय युक्तियुक्तं यथाऽमृतम् ||२|| प्राणाः प्राणभृतामन्नं तदयुक्त्या हिनस्त्यसून् | विषं प्राणहरं तच्च युक्तियुक्तं रसायनम् ||३|| (च. चि. अ. २४) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidhinopayuktamadyaphalam (4-6) · Śloka 6
విధినా మాత్రయా కాలే హితైరన్నైర్యథాబలం | ప్రహృష్టో యః పిబేన్మద్యం తస్య స్యాదమృతోపమం ||4|| (చ. చి. అ. 24) | స్నిగ్ధైస్తదన్నైర్మాంసైశ్చ భక్ష్యైశ్చ సహ సేవితం | భవేదాయుఃప్రకర్షాయ బలాయోపచయాయ చ ||5|| కామ్యతా మనసస్తుష్టిస్తేజో విక్రమ ఏవ చ | విధివత్సేవ్యమానే తు మద్యే సన్నిహితా గుణాః ||6|| (సు. ఉ. తం. అ. 47) |
विधिना मात्रया काले हितैरन्नैर्यथाबलम् | प्रहृष्टो यः पिबेन्मद्यं तस्य स्यादमृतोपमम् ||४|| (च. चि. अ. २४) | स्निग्धैस्तदन्नैर्मांसैश्च भक्ष्यैश्च सह सेवितम् | भवेदायुःप्रकर्षाय बलायोपचयाय च ||५|| काम्यता मनसस्तुष्टिस्तेजो विक्रम एव च | विधिवत्सेव्यमाने तु मद्ये सन्निहिता गुणाः ||६|| (सु. उ. तं. अ. ४७) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prathamamadalakShaNam (7) · Śloka 7
బుద్ధిస్మృతిప్రీతికరః సుఖశ్చ పానాన్ననిద్రారతివర్ధనశ్చ | సంపాఠగీతస్వరవర్ధనశ్చ ప్రోక్తోऽతిరమ్యః ప్రథమో మదో హి ||7||
बुद्धिस्मृतिप्रीतिकरः सुखश्च पानान्ननिद्रारतिवर्धनश्च | सम्पाठगीतस्वरवर्धनश्च प्रोक्तोऽतिरम्यः प्रथमो मदो हि ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvitIyamadalakShaNam (8) · Śloka 8
అవ్యక్తబుద్ధిస్మృతివాగ్విచేష్టః సోన్మత్తలీలాకృతిరప్రశాంతః | ఆలస్యనిద్రాభిహతో ముహుశ్చ మధ్యేన మత్తః పురుషో మదేన ||8||
अव्यक्तबुद्धिस्मृतिवाग्विचेष्टः सोन्मत्तलीलाकृतिरप्रशान्तः | आलस्यनिद्राभिहतो मुहुश्च मध्येन मत्तः पुरुषो मदेन ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRutIyamadalakShaNam (9) · Śloka 9
గచ్ఛేదగమ్యాన్న గురూంశ్చ మన్యేత్ ఖాదేదభక్ష్యాణి చ నష్టసంజ్ఞః | బ్రూయాచ్చ గుహ్యాని హృది స్థితాని మదే తృతీయే పురుషోऽస్వతంత్రః ||9||
गच्छेदगम्यान्न गुरूंश्च मन्येत् खादेदभक्ष्याणि च नष्टसञ्ज्ञः | ब्रूयाच्च गुह्यानि हृदि स्थितानि मदे तृतीये पुरुषोऽस्वतन्त्रः ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caturthamadalakShaNam (10-11) · Śloka 11
చతుర్థే తు మదే మూఢో భగ్నదార్వివ నిష్క్రియః | కార్యాకార్యవిభాగజ్ఞో మృతాదప్యపరో మృతః ||10|| కో మదం తాదృశం గచ్ఛేదున్మాదమివ చాపరం | బహుదోషమివామూఢః కాంతారం స్వవశః కృతీ ||11||
चतुर्थे तु मदे मूढो भग्नदार्विव निष्क्रियः | कार्याकार्यविभागज्ञो मृतादप्यपरो मृतः ||१०|| को मदं तादृशं गच्छेदुन्मादमिव चापरम् | बहुदोषमिवामूढः कान्तारं स्ववशः कृती ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avidhikRutamadyapAnasya vikArAntarahetutvam (12) · Śloka 12
నిర్భక్తమేకాంతత ఏవ మద్యం నిషేవ్యమాణం మనుజేన నిత్యం | ఆపాదయేత్కష్టతమాన్వికారానాపాదయేచ్చాపి శరీరభేదం ||12|| (స. ఉ. అ. 47) |
निर्भक्तमेकान्तत एव मद्यं निषेव्यमाणं मनुजेन नित्यम् | आपादयेत्कष्टतमान्विकारानापादयेच्चापि शरीरभेदम् ||१२|| (स. उ. अ. ४७) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annasahitasyApi madyasya kruddhatvAdikAraNasahitasya vikArakAritvapradarshanam (13-14) · Śloka 14
క్రుద్ధేన భీతేన పిపాసితేన శోకాభితప్తేన బుభుక్షితేన | వ్యాయామభారాధ్వపరిక్షతేన వేగావరోధాభిహతేన చాపి ||13|| అత్యంబుభక్షావతతోదరేణ సాజీర్ణభుక్తేన తథాऽబలేన | ఉష్ణాభితప్తేన చ సేవ్యమానం కరోతి మద్యం వివిధాన్వికారాన్ ||14|| (సు. ఉ. తం. అ. 47) |
क्रुद्धेन भीतेन पिपासितेन शोकाभितप्तेन बुभुक्षितेन | व्यायामभाराध्वपरिक्षतेन वेगावरोधाभिहतेन चापि ||१३|| अत्यम्बुभक्षावततोदरेण साजीर्णभुक्तेन तथाऽबलेन | उष्णाभितप्तेन च सेव्यमानं करोति मद्यं विविधान्विकारान् ||१४|| (सु. उ. तं. अ. ४७) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyotthavikArabhedAH (15) · Śloka 15
పానాత్యయం పరమదం పానాజీర్ణమథాపి వా | పానవిభ్రమముగ్రం చ తేషాం వక్ష్యామి లక్షణం ||15|| (సు. ఉ. తం. అ. 47) |
पानात्ययं परमदं पानाजीर्णमथापि वा | पानविभ्रममुग्रं च तेषां वक्ष्यामि लक्षणम् ||१५|| (सु. उ. तं. अ. ४७) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtika-paittika-shlaiShmikamadAtyayalakShaNam (16-18) · Śloka 18
హిక్కాశ్వాసశిరఃకంపపార్శ్వశూలప్రజాగరైః | విద్యాద్బహుప్రలాపస్య వాతప్రాయం మదాత్యయం ||16|| తృష్ణాదాహజ్వరస్వేదమోహాతీసారవిభ్రమైః | విద్యాద్ధరితవర్ణస్య పిత్తప్రాయం మదాత్యయం ||17|| ఛర్ద్యరోచకహృల్లాసతంద్రాస్తైమిత్యగౌరవైః | విద్యాచ్ఛీతపరీతస్య కఫప్రాయం మదాత్యయం | జ్ఞేయస్త్రిదోషజశ్చాపి సర్వలింగైర్మదాత్యయః ||18|| (చ. చి. అ. 24) |
हिक्काश्वासशिरःकम्पपार्श्वशूलप्रजागरैः | विद्याद्बहुप्रलापस्य वातप्रायं मदात्ययम् ||१६|| तृष्णादाहज्वरस्वेदमोहातीसारविभ्रमैः | विद्याद्धरितवर्णस्य पित्तप्रायं मदात्ययम् ||१७|| छर्द्यरोचकहृल्लासतन्द्रास्तैमित्यगौरवैः | विद्याच्छीतपरीतस्य कफप्रायं मदात्ययम् | ज्ञेयस्त्रिदोषजश्चापि सर्वलिङ्गैर्मदात्ययः ||१८|| (च. चि. अ. २४) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paramadalakShaNam (19) · Śloka 19
శ్లేష్మోచ్ఛ్రయోऽంగగురుతా విరసాస్యతా చ విణ్మూత్రసక్తిరథ తంద్రిరరోచకశ్చ | లింగం పరస్య చ మదస్య వదంతి తజ్జ్ఞాస్తృష్ణా రుజా శిరసి సంధిషు చాపి భేదః ||19|| (సు. ఉ. తం. అ. 47) |
श्लेष्मोच्छ्रयोऽङ्गगुरुता विरसास्यता च विण्मूत्रसक्तिरथ तन्द्रिररोचकश्च | लिङ्गं परस्य च मदस्य वदन्ति तज्ज्ञास्तृष्णा रुजा शिरसि सन्धिषु चापि भेदः ||१९|| (सु. उ. तं. अ. ४७) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAnAjIrNalakShaNam (20) · Śloka 20
ఆధ్మానముగ్రమథ చోద్గిరణం విదాహః పానేऽజరాం సముపగచ్ఛతి లక్షణాని |20| (సు. ఉ. తం. అ. 47) |
आध्मानमुग्रमथ चोद्गिरणं विदाहः पानेऽजरां समुपगच्छति लक्षणानि |२०| (सु. उ. तं. अ. ४७) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAnavibhramalakShaNam (20) · Śloka 20
హృద్గాత్రతోదకఫసంస్రవకంఠధూమా మూర్ఛావమిజ్వరశిరోరుజనప్రదాహాః ||20|| ద్వేషః సురాన్నవికృతేష్వపి తేషు తేషు తం పానవిభ్రమముశంత్యఖిలేన ధీరాః | (సు. ఉ. తం. అ. 47) |
हृद्गात्रतोदकफसंस्रवकण्ठधूमा मूर्छावमिज्वरशिरोरुजनप्रदाहाः ||२०|| द्वेषः सुरान्नविकृतेष्वपि तेषु तेषु तं पानविभ्रममुशन्त्यखिलेन धीराः | (सु. उ. तं. अ. ४७) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAnAtyayAdInAmasAdhyalakShaNam (21) · Śloka 21
హీనోత్తరౌష్ఠమతిశీతమమందదాహం తైలప్రభాస్యమపి పానహతం త్యజేత్తు ||21|| జిహ్వౌష్ఠదంతమసితం త్వథవాऽపి నీలం పీతే చ యస్య నయనే రుధిరప్రభే వా | (సు. ఉ. తం. అ. 47) |
हीनोत्तरौष्ठमतिशीतममन्ददाहं तैलप्रभास्यमपि पानहतं त्यजेत्तु ||२१|| जिह्वौष्ठदन्तमसितं त्वथवाऽपि नीलं पीते च यस्य नयने रुधिरप्रभे वा | (सु. उ. तं. अ. ४७) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAnAtyayAdInAmupadravAH (22) · Śloka 22
హిక్కాజ్వరౌ వమథువేపథుపార్శ్వశూలాః కాసభ్రమావపి చ పానహతం భజంతే ||22|| (సు. ఉ. తం. అ. 47) |
हिक्काज्वरौ वमथुवेपथुपार्श्वशूलाः कासभ्रमावपि च पानहतं भजन्ते ||२२|| (सु. उ. तं. अ. ४७) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 18
ఇతి శ్రీమాధవకరవిరచితే మాధవనిదానే పానాత్యయపరమదపానాజీర్ణపానవిభ్రమనిదానం సమాప్తం ||18||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने पानात्ययपरमदपानाजीर्णपानविभ्रमनिदानं समाप्तम् ||१८||
🔊 Audio coming soon