Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3
ಅಥಾತೋ ಭಗನ್ದರಾಣಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨|| ಪಞ್ಚ ಭಗನ್ದರಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾಃ , ತೇಷ್ವಸಾಧ್ಯಃ ಶಮ್ಬೂಕಾವರ್ತಃ ಶಲ್ಯನಿಮಿತ್ತಶ್ಚ; ಶೇಷಾಃ ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯಾಃ ||೩||
अथातो भगन्दराणां चिकित्सितं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२|| पञ्च भगन्दरा व्याख्याताः , तेष्वसाध्यः शम्बूकावर्तः शल्यनिमित्तश्च; शेषाः कृच्छ्रसाध्याः ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2 (4) · Śloka 4
ತತ್ರ ಭಗನ್ದರಪಿಡಕೋಪದ್ರುತಮಾತುರಮಪತರ್ಪಣಾದಿವಿರೇಚನಾನ್ತೇನೈಕಾದಶವಿಧೇನೋಪಕ್ರಮೇಣೋಪಕ್ರಮೇತಾಪಕ್ವಪಿಡಕಂ, ಪಕ್ವೇಷು ಚೋಪಸ್ನಿಗ್ಧಮವಗಾಹಸ್ವಿನ್ನಂ ಶಯ್ಯಾಯಾಂ ಸನ್ನಿವೇಶ್ಯಾರ್ಶಸಮಿವ ಯನ್ತ್ರಯಿತ್ವಾ, ಭಗನ್ದರಂ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಪರಾಚೀನಮವಾಚೀನಂ ವಾ, ತತಃ ಪ್ರಣಿಧಾಯೈಷಣೀಮುನ್ನಮ್ಯ ಸಾಶಯಮುದ್ಧರೇಚ್ಛಸ್ತ್ರೇಣ; ಅನ್ತರ್ಮುಖೇ ಚೈವಂ ಸಮ್ಯಗ್ಯನ್ತ್ರಂ ಪ್ರಣಿಧಾಯ ಪ್ರವಾಹಮಾಣಸ್ಯ ಭಗನ್ದರಮುಖಮಾಸಾದ್ಯೈಷಣೀಂ ದತ್ತ್ವಾ ಶಸ್ತ್ರಂ ಪಾತಯೇತ್; ಆಸಾದ್ಯ ವಾಽಗ್ನಿಂ ಕ್ಷಾರಂ ಚೇತಿ; ಏತತ್ ಸಾಮಾನ್ಯಂ ಸರ್ವೇಷು ||೪||
तत्र भगन्दरपिडकोपद्रुतमातुरमपतर्पणादिविरेचनान्तेनैकादशविधेनोपक्रमेणोपक्रमेतापक्वपिडकं, पक्वेषु चोपस्निग्धमवगाहस्विन्नं शय्यायां सन्निवेश्यार्शसमिव यन्त्रयित्वा, भगन्दरं समीक्ष्य पराचीनमवाचीनं वा, ततः प्रणिधायैषणीमुन्नम्य साशयमुद्धरेच्छस्त्रेण; अन्तर्मुखे चैवं सम्यग्यन्त्रं प्रणिधाय प्रवाहमाणस्य भगन्दरमुखमासाद्यैषणीं दत्त्वा शस्त्रं पातयेत्; आसाद्य वाऽग्निं क्षारं चेति; एतत् सामान्यं सर्वेषु ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (5) · Śloka 5
ವಿಶೇಷತಸ್ತು- ನಾಡ್ಯನ್ತರೇ ವ್ರಣಾನ್ ಕುರ್ಯಾದ್ಭಿಷಕ್ ತು ಶತಪೋನಕೇ | ತತಸ್ತೇಷೂಪರೂಢೇಷು ಶೇಷಾ ನಾಡೀರುಪಾಚರೇತ್ ||೫||
विशेषतस्तु- नाड्यन्तरे व्रणान् कुर्याद्भिषक् तु शतपोनके | ततस्तेषूपरूढेषु शेषा नाडीरुपाचरेत् ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (6-8) · Śloka 9
ಗತಯೋಽನ್ಯೋನ್ಯಸಮ್ಬದ್ಧಾ ಬಾಹ್ಯಾಶ್ಛೇದ್ಯಾಸ್ತ್ವನೇಕಧಾ | ನಾಡೀರನಭಿಸಮ್ಬದ್ಧಾ ಯಶ್ಛಿನತ್ತ್ಯೇಕಧಾ ಭಿಷಕ್ ||೬|| ಸ ಕುರ್ಯಾದ್ವಿವೃತಂ ಜನ್ತೋರ್ವ್ರಣಂ ಗುದವಿದಾರಣಮ್ | ತಸ್ಯ ತದ್ವಿವೃತಂ ಮಾರ್ಗಂ ವಿಣ್ಮೂತ್ರಮನುಗಚ್ಛತಿ ||೭|| ಆಟೋಪಂ ಗುದಶೂಲಂ ಚ ಕರೋತಿ ಪವನೋ ಭೃಶಮ್ | ತತ್ರಾಧಿಗತತನ್ತ್ರೋಽಪಿ ಭಿಷಙ್ಮುಹ್ಯೇದಸಂಶಯಮ್ ||೮|| ತಸ್ಮಾನ್ನ ವಿವೃತಃ ಕಾರ್ಯೋ ವ್ರಣಸ್ತು ಶತಪೋನಕೇ |೯|
गतयोऽन्योन्यसम्बद्धा बाह्याश्छेद्यास्त्वनेकधा | नाडीरनभिसम्बद्धा यश्छिनत्त्येकधा भिषक् ||६|| स कुर्याद्विवृतं जन्तोर्व्रणं गुदविदारणम् | तस्य तद्विवृतं मार्गं विण्मूत्रमनुगच्छति ||७|| आटोपं गुदशूलं च करोति पवनो भृशम् | तत्राधिगततन्त्रोऽपि भिषङ्मुह्येदसंशयम् ||८|| तस्मान्न विवृतः कार्यो व्रणस्तु शतपोनके |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (9-11) · Śloka 11
ವ್ಯಾಧೌ ತತ್ರ ಬಹುಚ್ಛಿದ್ರೇ ಭಿಷಜಾ ವೈ ವಿಜಾನತಾ ||೯|| ಅರ್ಧಲಾಙ್ಗಲಕಶ್ಛೇದಃ ಕಾರ್ಯೋ ಲಾಙ್ಗಲಕೋಽಪಿ ವಾ | ಸರ್ವತೋಭದ್ರಕೋ ವಾಽಪಿ ಕಾರ್ಯೋ ಗೋತೀರ್ಥಕೋಽಪಿ ವಾ ||೧೦|| ಸರ್ವತಃ ಸ್ರಾವಮಾರ್ಗಾಂಸ್ತು ದಹೇದ್ವೈದ್ಯಸ್ತಥಾಽಗ್ನಿನಾ | ಸುಕುಮಾರಸ್ಯ ಭೀರೋರ್ಹಿ ದುಷ್ಕರಃ ಶತಪೋನಕಃ ||೧೧||
व्याधौ तत्र बहुच्छिद्रे भिषजा वै विजानता ||९|| अर्धलाङ्गलकश्छेदः कार्यो लाङ्गलकोऽपि वा | सर्वतोभद्रको वाऽपि कार्यो गोतीर्थकोऽपि वा ||१०|| सर्वतः स्रावमार्गांस्तु दहेद्वैद्यस्तथाऽग्निना | सुकुमारस्य भीरोर्हि दुष्करः शतपोनकः ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (12-19) · Śloka 20
ರುಜಾಸ್ರಾವಾಪಹಂ ತತ್ರ ಸ್ವೇದಮಾಶು ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ | ಸ್ವೇದದ್ರವ್ಯೈರ್ಯಥೋದ್ದಿಷ್ಟೈಃ ಕೃಶರಾಪಾಯಸಾದಿಭಿಃ ||೧೨|| ಗ್ರಾಮ್ಯಾನೂಪೌದಕೈರ್ಮಾಂಸೈರ್ಲಾವಾದ್ಯೈರ್ವಾಽಪಿ ವಿಷ್ಕಿರೈಃ | ವೃಕ್ಷಾದನೀಮಥೈರಣ್ಡಂ ಬಿಲ್ವಾದಿಂ ಚ ಗಣಂ ತಥಾ ||೧೩|| ಕಷಾಯಂ ಸುಕೃತಂ ಕೃತ್ವಾ ಸ್ನೇಹಕುಮ್ಭೇ ನಿಷೇಚಯೇತ್ | ನಾಡೀಸ್ವೇದೇನ ತೇನಾಸ್ಯ ತಂ ವ್ರಣಂ ಸ್ವೇದಯೇದ್ಭಿಷಕ್ ||೧೪|| ತಿಲೈರಣ್ಡಾತಸೀಮಾಷಯವಗೋಧೂಮಸರ್ಷಪಾನ್ | ಲವಣಾನ್ಯಮ್ಲವರ್ಗಂ ಚ ಸ್ಥಾಲ್ಯಾಮೇವೋಪಸಾಧಯೇತ್ ||೧೫|| ಆತುರಂ ಸ್ವೇದಯೇತ್ತೇನ ತಥಾ ಸಿಧ್ಯತಿ ಕುರ್ವತಃ | ಸ್ವಿನ್ನಂ ಚ ಪಾಯಯೇದೇನಂ ಕುಷ್ಠಂ ಚ ಲವಣಾನಿ ಚ ||೧೬|| ವಚಾಹಿಙ್ಗ್ವಜಮೋದಂ ಚ ಸಮಭಾಗಾನಿ ಸರ್ಪಿಷಾ | ಮಾರ್ದ್ವೀಕೇನಾಥವಾಽಮ್ಲೇನ ಸುರಾಸೌವೀರಕೇಣ ವಾ ||೧೭|| ತತೋ ಮಧುಕತೈಲೇನ ತಸ್ಯ ಸಿಞ್ಚೇದ್ಭಿಷಗ್ವ್ರಣಮ್ | ಪರಿಷಿಞ್ಚೇದ್ಗುದಂ ಚಾಸ್ಯ ತೈಲೈರ್ವಾತರುಜಾಪಹೈಃ ||೧೮|| ವಿಧಿನಾಽನೇನ ವಿಣ್ಮೂತ್ರಂ ಸ್ವಮಾರ್ಗಮಧಿಗಚ್ಛತಿ | ಅನ್ಯೇ ಚೋಪದ್ರವಾಸ್ತೀವ್ರಾಃ ಸಿಧ್ಯನ್ತ್ಯತ್ರ ನ ಸಂಶಯಃ ||೧೯|| ಶತಪೋನಕ ಆಖ್ಯಾತ... |೨೦|
रुजास्रावापहं तत्र स्वेदमाशु प्रयोजयेत् | स्वेदद्रव्यैर्यथोद्दिष्टैः कृशरापायसादिभिः ||१२|| ग्राम्यानूपौदकैर्मांसैर्लावाद्यैर्वाऽपि विष्किरैः | वृक्षादनीमथैरण्डं बिल्वादिं च गणं तथा ||१३|| कषायं सुकृतं कृत्वा स्नेहकुम्भे निषेचयेत् | नाडीस्वेदेन तेनास्य तं व्रणं स्वेदयेद्भिषक् ||१४|| तिलैरण्डातसीमाषयवगोधूमसर्षपान् | लवणान्यम्लवर्गं च स्थाल्यामेवोपसाधयेत् ||१५|| आतुरं स्वेदयेत्तेन तथा सिध्यति कुर्वतः | स्विन्नं च पाययेदेनं कुष्ठं च लवणानि च ||१६|| वचाहिङ्ग्वजमोदं च समभागानि सर्पिषा | मार्द्वीकेनाथवाऽम्लेन सुरासौवीरकेण वा ||१७|| ततो मधुकतैलेन तस्य सिञ्चेद्भिषग्व्रणम् | परिषिञ्चेद्गुदं चास्य तैलैर्वातरुजापहैः ||१८|| विधिनाऽनेन विण्मूत्रं स्वमार्गमधिगच्छति | अन्ये चोपद्रवास्तीव्राः सिध्यन्त्यत्र न संशयः ||१९|| शतपोनक आख्यात... |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (20-22) · Śloka 23
...ಉಷ್ಟ್ರಗ್ರೀವೇ ಕ್ರಿಯಾಂ ಶೃಣು | ಅಥೋಷ್ಟ್ರಗ್ರೀವಮೇಷಿತ್ವಾ ಛಿತ್ತ್ವಾ ಕ್ಷಾರಂ ನಿಪಾತಯೇತ್ ||೨೦|| ಪೂತಿಮಾಂಸವ್ಯಪೋಹಾರ್ಥಮಗ್ನಿರತ್ರ ನ ಪೂಜಿತಃ | ಅಥೈನಂ ಘೃತಸಂಸೃಷ್ಟೈಸ್ತಿಲೈಃ ಪಿಷ್ಟೈಃ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್ ||೨೧|| ಬನ್ಧಂ ತತೋಽನುಕುರ್ವೀತ ಪರಿಷೇಕಂ ತು ಸರ್ಪಿಷಾ | ತೃತೀಯೇ ದಿವಸೇ ಮುಕ್ತ್ವಾ ಯಥಾಸ್ವಂ ಶೋಧಯೇದ್ಭಿಷಕ್ ||೨೨|| ತತಃ ಶುದ್ಧಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಚ ರೋಪಯೇತ್ತು ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ |೨೩|
...उष्ट्रग्रीवे क्रियां शृणु | अथोष्ट्रग्रीवमेषित्वा छित्त्वा क्षारं निपातयेत् ||२०|| पूतिमांसव्यपोहार्थमग्निरत्र न पूजितः | अथैनं घृतसंसृष्टैस्तिलैः पिष्टैः प्रलेपयेत् ||२१|| बन्धं ततोऽनुकुर्वीत परिषेकं तु सर्पिषा | तृतीये दिवसे मुक्त्वा यथास्वं शोधयेद्भिषक् ||२२|| ततः शुद्धं विदित्वा च रोपयेत्तु यथाक्रमम् |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (23-27) · Śloka 28
ಉತ್ಕೃತ್ಯಾಸ್ರಾವಮಾರ್ಗಂಸ್ತು ಪರಿಸ್ರಾವಿಣಿ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್ ||೨೩|| ಕ್ಷಾರೇಣ ವಾ ಸ್ರಾವಗತಿಂ ದಹೇದ್ಧುತವಹೇನ ವಾ | ಸುಖೋಷ್ಣೇನಾಣುತೈಲೇನ ಸೇಚಯೇದ್ಗುದಮಣ್ಡಲಮ್ ||೨೪|| ಉಪನಾಹಾಃ ಪ್ರದೇಹಾಶ್ಚ ಮೂತ್ರಕ್ಷಾರಸಮನ್ವಿತಾಃ | ವಾಮನೀಯೌಷಧೈಃ ಕಾರ್ಯಾಃ ಪರಿಷೇಕಾಶ್ಚ ಮಾತ್ರಯಾ ||೨೫|| ಮೃದುಭೂತಂ ವಿದಿತ್ವೈನಮಲ್ಪಸ್ರಾವರುಗನ್ವಿತಮ್ | ಗತಿಮನ್ವಿಷ್ಯ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಛಿನ್ದ್ಯಾತ್ ಖರ್ಜೂರಪತ್ರಕಮ್ ||೨೬|| ಚನ್ದ್ರಾರ್ಧಂ ಚನ್ದ್ರಚಕ್ರಂ ಚ ಸೂಚೀಮುಖಮವಾಙ್ಮುಖಮ್ | ಛಿತ್ತ್ವಾಽಗ್ನಿನಾ ದಹೇತ್ ಸಮ್ಯಗೇವಂ ಕ್ಷಾರೇಣ ವಾ ಪುನಃ ||೨೭|| ತತಃ ಸಂಶೋಧನೈರೇವ ಮೃದುಪೂರ್ವೈರ್ವಿಶೋಧಯೇತ್ |೨೮|
उत्कृत्यास्रावमार्गंस्तु परिस्राविणि बुद्धिमान् ||२३|| क्षारेण वा स्रावगतिं दहेद्धुतवहेन वा | सुखोष्णेनाणुतैलेन सेचयेद्गुदमण्डलम् ||२४|| उपनाहाः प्रदेहाश्च मूत्रक्षारसमन्विताः | वामनीयौषधैः कार्याः परिषेकाश्च मात्रया ||२५|| मृदुभूतं विदित्वैनमल्पस्रावरुगन्वितम् | गतिमन्विष्य शस्त्रेण छिन्द्यात् खर्जूरपत्रकम् ||२६|| चन्द्रार्धं चन्द्रचक्रं च सूचीमुखमवाङ्मुखम् | छित्त्वाऽग्निना दहेत् सम्यगेवं क्षारेण वा पुनः ||२७|| ततः संशोधनैरेव मृदुपूर्वैर्विशोधयेत् |२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (28-29) · Śloka 29
ಬಹಿರನ್ತರ್ಮುಖಶ್ಚಾಪಿ ಶಿಶೋರ್ಯಸ್ಯ ಭಗನ್ದರಃ ||೨೮|| ತಸ್ಯಾಹಿತಂ ವಿರೇಕಾಗ್ನಿಶಸ್ತ್ರಕ್ಷಾರಾವಚಾರಣಮ್ | ಯದ್ಯನ್ಮೃದು ಚ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಚ ತತ್ತತ್ತಸ್ಯಾವಚಾರಯೇತ್ ||೨೯||
बहिरन्तर्मुखश्चापि शिशोर्यस्य भगन्दरः ||२८|| तस्याहितं विरेकाग्निशस्त्रक्षारावचारणम् | यद्यन्मृदु च तीक्ष्णं च तत्तत्तस्यावचारयेत् ||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (30) · Śloka 31
ಆರಗ್ವಧನಿಶಾಕಾಲಾಚೂರ್ಣಂ ಮಧುಘೃತಾಪ್ಲುತಮ್ | ಅಗ್ರವರ್ತಿಪ್ರಣಿಹಿತಂ ವ್ರಣಾನಾಂ ಶೋಧನಂ ಹಿತಮ್ ||೩೦|| ಯೋಗೋಽಯಂ ನಾಶಯತ್ಯಾಶು ಗತಿಂ ಮೇಘಮಿವಾನಿಲಃ |೩೧|
आरग्वधनिशाकालाचूर्णं मधुघृताप्लुतम् | अग्रवर्तिप्रणिहितं व्रणानां शोधनं हितम् ||३०|| योगोऽयं नाशयत्याशु गतिं मेघमिवानिलः |३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (31-32) · Śloka 33
ಆಗನ್ತುಜೇ ಭಿಷಙ್ನಾಡೀಂ ಶಸ್ತ್ರೇಣೋತ್ಕೃತ್ಯ ಯತ್ನತಃ ||೩೧|| ಜಮ್ಬ್ವೋಷ್ಠೇನಾಗ್ನಿವರ್ಣೇನ ತಪ್ತಯಾ ವಾ ಶಲಾಕಯಾ | ದಹೇದ್ಯಥೋಕ್ತಂ ಮತಿಮಾಂಸ್ತಂ ವ್ರಣಂ ಸುಸಮಾಹಿತಃ ||೩೨|| ಕೃಮಿಘ್ನಂ ಚ ವಿಧಿಂ ಕುರ್ಯಾಚ್ಛಲ್ಯಾನಯನಮೇವ ಚ |೩೩|
आगन्तुजे भिषङ्नाडीं शस्त्रेणोत्कृत्य यत्नतः ||३१|| जम्ब्वोष्ठेनाग्निवर्णेन तप्तया वा शलाकया | दहेद्यथोक्तं मतिमांस्तं व्रणं सुसमाहितः ||३२|| कृमिघ्नं च विधिं कुर्याच्छल्यानयनमेव च |३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (33) · Śloka 33
ಪ್ರತ್ಯಾಖ್ಯಾಯೈಷ ಚಾರಭ್ಯೋ ವರ್ಜ್ಯಶ್ಚಾಪಿ ತ್ರಿದೋಷಜಃ ||೩೩||
प्रत्याख्यायैष चारभ्यो वर्ज्यश्चापि त्रिदोषजः ||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (34-36) · Śloka 36
ಏತತ್ ಕರ್ಮ ಸಮಾಖ್ಯಾತಂ ಸರ್ವೇಷಾಮನುಪೂರ್ವಶಃ | ಏಷಾಂ ತು ಶಸ್ತ್ರಪತನಾದ್ವೇದನಾ ಯತ್ರ ಜಾಯತೇ ||೩೪|| ತತ್ರಾಣುತೈಲೇನೋಷ್ಣೇನ ಪರಿಷೇಕಃ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ | ವಾತಘ್ನೌಷಧಸಮ್ಪೂರ್ಣಾಂ ಸ್ಥಾಲೀಂ ಛಿದ್ರಶರಾವಿಕಾಮ್ ||೩೫|| ಸ್ನೇಹಾಭ್ಯಕ್ತಗುದಸ್ತಪ್ತಾಮಧ್ಯಾಸೀತ ಸಬಾಷ್ಪಿಕಾಮ್ | ನಾಡ್ಯಾ ವಾಽಸ್ಯಾಹರೇತ್ ಸ್ವೇದಂ ಶಯಾನಸ್ಯ ರುಜಾಪಹಮ್ | ಉಷ್ಣೋದಕೇಽವಗಾಹ್ಯೋ ವಾ ತಥಾ ಶಾಮ್ಯತಿ ವೇದನಾ ||೩೬||
एतत् कर्म समाख्यातं सर्वेषामनुपूर्वशः | एषां तु शस्त्रपतनाद्वेदना यत्र जायते ||३४|| तत्राणुतैलेनोष्णेन परिषेकः प्रशस्यते | वातघ्नौषधसम्पूर्णां स्थालीं छिद्रशराविकाम् ||३५|| स्नेहाभ्यक्तगुदस्तप्तामध्यासीत सबाष्पिकाम् | नाड्या वाऽस्याहरेत् स्वेदं शयानस्य रुजापहम् | उष्णोदकेऽवगाह्यो वा तथा शाम्यति वेदना ||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (37) · Śloka 37
ಕದಲೀಮೃಗಲೋಪಾಕಪ್ರಿಯಕಾಜಿನಸಮ್ಭೃತಾನ್ | ಕಾರಯೇದುಪನಾಹಾಂಶ್ಚ ಸಾಲ್ವಣಾದೀನ್ ವಿಚಕ್ಷಣಃ ||೩೭||
कदलीमृगलोपाकप्रियकाजिनसम्भृतान् | कारयेदुपनाहांश्च साल्वणादीन् विचक्षणः ||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (38) · Śloka 38
ಕಟುತ್ರಿಕಂ ವಚಾಹಿಙ್ಗುಲವಣಾನ್ಯಥ ದೀಪ್ಯಕಮ್ | ಪಾಯಯೇಚ್ಚಾಮ್ಲಕೌಲತ್ಥಸುರಾಸೌವೀರಕಾದಿಭಿಃ ||೩೮||
कटुत्रिकं वचाहिङ्गुलवणान्यथ दीप्यकम् | पाययेच्चाम्लकौलत्थसुरासौवीरकादिभिः ||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (39) · Śloka 40
ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀಲಾಙ್ಗಲಕೀಶ್ಯಾಮಾದನ್ತೀತ್ರಿವೃತ್ತಿಲಾಃ | ಕುಷ್ಠಂ ಶತಾಹ್ವಾ ಗೋಲೋಮೀ ತಿಲ್ವಕೋ ಗಿರಿಕರ್ಣಿಕಾ ||೩೯|| ಕಾಸೀಸಂ ಕಾಞ್ಚನಕ್ಷೀರ್ಯೌ ವರ್ಗಃ ಶೋಧನ ಇಷ್ಯತೇ |೪೦|
ज्योतिष्मतीलाङ्गलकीश्यामादन्तीत्रिवृत्तिलाः | कुष्ठं शताह्वा गोलोमी तिल्वको गिरिकर्णिका ||३९|| कासीसं काञ्चनक्षीर्यौ वर्गः शोधन इष्यते |४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (40) · Śloka 41
ತ್ರಿವೃತ್ತಿಲಾ ನಾಗದನ್ತೀ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾ ಪಯಸಾ ಸಹ ||೪೦|| ಉತ್ಸಾದನಂ ಭವೇದೇತತ್ ಸೈನ್ಧವಕ್ಷೌದ್ರಸಂಯುತಮ್ |೪೧|
त्रिवृत्तिला नागदन्ती मञ्जिष्ठा पयसा सह ||४०|| उत्सादनं भवेदेतत् सैन्धवक्षौद्रसंयुतम् |४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (41-42) · Śloka 43
ರಸಾಞ್ಜನಂ ಹರಿದ್ರೇ ದ್ವೇ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾನಿಮ್ಬಪಲ್ಲವಾಃ ||೪೧|| ತ್ರಿವೃತ್ತೇಜೋವತೀದನ್ತೀಕಲ್ಕೋ ನಾಡೀವ್ರಣಾಪಹಃ | ಕುಷ್ಠಂ ತ್ರಿವೃತ್ತಿಲಾ ದನ್ತೀ ಮಾಗಧ್ಯಃ ಸೈನ್ಧವಂ ಮಧು ||೪೨|| ರಜನೀ ತ್ರಿಫಲಾ ತುತ್ಥಂ ಹಿತಂ ಸ್ಯಾದ್ವ್ರಣಶೋಧನಮ್ |೪೩|
रसाञ्जनं हरिद्रे द्वे मञ्जिष्ठानिम्बपल्लवाः ||४१|| त्रिवृत्तेजोवतीदन्तीकल्को नाडीव्रणापहः | कुष्ठं त्रिवृत्तिला दन्ती मागध्यः सैन्धवं मधु ||४२|| रजनी त्रिफला तुत्थं हितं स्याद्व्रणशोधनम् |४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (43-46) · Śloka 46
ಮಾಗಧ್ಯೋ ಮಧುಕಂ ರೋಧ್ರಂ ಕುಷ್ಠಮೇಲಾ ಹರೇಣವಃ ||೪೩|| ಸಮಙ್ಗಾ ಧಾತಕೀ ಚೈವ ಸಾರಿವಾ ರಜನೀದ್ವಯಮ್ | ಪ್ರಿಯಙ್ಗವಃ ಸರ್ಜರಸಃ ಪದ್ಮಕಂ ಪದ್ಮಕೇಸರಮ್ ||೪೪|| ಸುಧಾ ವಚಾ ಲಾಙ್ಗಲಕೀ ಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟಂ ಸಸೈನ್ಧವಮ್ | ಏತತ್ ಸಮ್ಭೃತ್ಯ ಸಮ್ಭಾರಂ ತೈಲಂ ಧೀರೋ ವಿಪಾಚಯೇತ್ ||೪೫|| ಏತದ್ವೈ ಗಣ್ಡಮಾಲಾಸು ಮಣ್ಡಲೇಷ್ವಥ ಮೇಹಿಷು | ರೋಪಣಾರ್ಥಂ ಹಿತಂ ತೈಲಂ ಭಗನ್ದರವಿನಾಶನಮ್ ||೪೬||
मागध्यो मधुकं रोध्रं कुष्ठमेला हरेणवः ||४३|| समङ्गा धातकी चैव सारिवा रजनीद्वयम् | प्रियङ्गवः सर्जरसः पद्मकं पद्मकेसरम् ||४४|| सुधा वचा लाङ्गलकी मधूच्छिष्टं ससैन्धवम् | एतत् सम्भृत्य सम्भारं तैलं धीरो विपाचयेत् ||४५|| एतद्वै गण्डमालासु मण्डलेष्वथ मेहिषु | रोपणार्थं हितं तैलं भगन्दरविनाशनम् ||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (47) · Śloka 47
ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿಗಣಶ್ಚೈವ ಹಿತಃ ಶೋಧನರೋಪಣೇ | ತೈಲಂ ಘೃತಂ ವಾ ತತ್ಪಕ್ವಂ ಭಗನ್ದರವಿನಾಶನಮ್ ||೪೭||
न्यग्रोधादिगणश्चैव हितः शोधनरोपणे | तैलं घृतं वा तत्पक्वं भगन्दरविनाशनम् ||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (48-49) · Śloka 49
ತ್ರಿವೃದ್ದನ್ತೀಹರಿದ್ರಾರ್ಕಮೂಲಂ ಲೋಹಾಶ್ವಮಾರಕೌ | ವಿಡಙ್ಗಸಾರಂ ತ್ರಿಫಲಾ ಸ್ನುಹ್ಯರ್ಕಪಯಸೀ ಮಧು ||೪೮|| ಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟಸಮಾಯುಕ್ತೈಸ್ತೈಲಮೇತೈರ್ವಿಪಾಚಯೇತ್ | ಭಗನ್ದರವಿನಾಶಾರ್ಥಮೇತದ್ಯೋಜ್ಯಂ ವಿಶೇಷತಃ ||೪೯||
त्रिवृद्दन्तीहरिद्रार्कमूलं लोहाश्वमारकौ | विडङ्गसारं त्रिफला स्नुह्यर्कपयसी मधु ||४८|| मधूच्छिष्टसमायुक्तैस्तैलमेतैर्विपाचयेत् | भगन्दरविनाशार्थमेतद्योज्यं विशेषतः ||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (50-52) · Śloka 52
ಚಿತ್ರಕಾರ್ಕೌ ತ್ರಿವೃತ್ಪಾಠೇ ಮಲಪೂಂ ಹಯಮಾರಕಮ್ | ಸುಧಾಂ ವಚಾಂ ಲಾಙ್ಗಲಕೀಂ ಸಪ್ತಪರ್ಣಂ ಸುವರ್ಚಿಕಾಮ್ ||೫೦|| ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀಂ ಚ ಸಮ್ಭೃತ್ಯ ತೈಲಂ ಧೀರೋ ವಿಪಾಚಯೇತ್ | ಏತದ್ಧಿ ಸ್ಯನ್ದನಂ ತೈಲಂ ಭೃಶಂ ದದ್ಯಾದ್ಭಗನ್ದರೇ ||೫೧|| ಶೋಧನಂ ರೋಪಣಂ ಚೈವ ಸವರ್ಣಕರಣಂ ತಥಾ | ದ್ವಿವ್ರಣೀಯಮವೇಕ್ಷೇತ ವ್ರಣಾವಸ್ಥಾಸು ಬುದ್ಧಿಮಾನ್ ||೫೨||
चित्रकार्कौ त्रिवृत्पाठे मलपूं हयमारकम् | सुधां वचां लाङ्गलकीं सप्तपर्णं सुवर्चिकाम् ||५०|| ज्योतिष्मतीं च सम्भृत्य तैलं धीरो विपाचयेत् | एतद्धि स्यन्दनं तैलं भृशं दद्याद्भगन्दरे ||५१|| शोधनं रोपणं चैव सवर्णकरणं तथा | द्विव्रणीयमवेक्षेत व्रणावस्थासु बुद्धिमान् ||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (53) · Śloka 53
ಛಿದ್ರಾದೂರ್ಧ್ವಂ ಹರೇದೋಷ್ಠಮರ್ಶೋಯನ್ತ್ರಸ್ಯ ಯನ್ತ್ರವಿತ್ | ತತೋ ಭಗನ್ದರೇ ದದ್ಯಾದೇತದರ್ಧೇನ್ದುಸನ್ನಿಭಮ್ ||೫೩||
छिद्रादूर्ध्वं हरेदोष्ठमर्शोयन्त्रस्य यन्त्रवित् | ततो भगन्दरे दद्यादेतदर्धेन्दुसन्निभम् ||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (54) · Śloka 54
ವ್ಯಾಯಾಮಂ ಮೈಥುನಂ ಕೋಪಂ ಪೃಷ್ಠಯಾನಂ ಗುರೂಣಿ ಚ | ಸಂವತ್ಸರಂ ಪರಿಹರೇದುಪರೂಢವ್ರಣೋ ನರಃ ||೫೪||
व्यायामं मैथुनं कोपं पृष्ठयानं गुरूणि च | संवत्सरं परिहरेदुपरूढव्रणो नरः ||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 8
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಥಾನೇ ಭಗನ್ದರಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮಾಷ್ಟಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೮||
इति सुश्रुतसंहितायां चिकित्सास्थाने भगन्दरचिकित्सितं नामाष्टमोऽध्यायः ||८||
🔊 Audio coming soon