Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ನಿರೂಹಕ್ರಮಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
View original
अथातो निरूहक्रमचिकित्सितं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
38. nirūhakramacikitsitam
Adhikarana 2 (3-6) · Śloka 6
ಅಥಾನುವಾಸಿತಮಾಸ್ಥಾಪಯೇತ್; ಸ್ವಭ್ಯಕ್ತಸ್ವಿನ್ನಶರೀರಮುತ್ಸೃಷ್ಟಬಹಿರ್ವೇಗಮವಾತೇ ಶುಚೌ ವೇಶ್ಮನಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನೇ ಪ್ರತತಾಯಾಂ ಶಯ್ಯಾಯಾಮಧಃಸುಪರಿಗ್ರಹಾಯಾಂ ಶ್ರೋಣಿಪ್ರದೇಶಪ್ರತಿವ್ಯೂಢಾಯಾಮನುಪಧಾನಾಯಾಂ ವಾಮಪಾರ್ಶ್ವಶಾಯಿನಮಾಕುಞ್ಚಿತದಕ್ಷಿಣಸಕ್ಥಿಮಿತರಪ್ರಸಾರಿತಸಕ್ಥಿಂ ಸುಮನಸಂ ಜೀರ್ಣಾನ್ನಂ ವಾಗ್ಯತಂ ಸುನಿಷಣ್ಣದೇಹಂ ವಿದಿತ್ವಾ, ತತೋ ವಾಮಪಾದಸ್ಯೋಪರಿ ನೇತ್ರಂ ಕೃತ್ವೇತರಪಾದಾಙ್ಗುಷ್ಠಾಙ್ಗುಲಿಭ್ಯಾಂ ಕರ್ಣಿಕಾಮುಪರಿ ನಿಷ್ಪೀಡ್ಯ, ಸವ್ಯಪಾಣಿಕನಿಷ್ಠಿಕಾನಾಮಿಕಾಭ್ಯಾಂ ಬಸ್ತೇರ್ಮುಖಾರ್ಧಂ ಸಙ್ಕೋಚ್ಯ, ಮಧ್ಯಮಾಪ್ರದೇಶಿನ್ಯಙ್ಗುಷ್ಠೈರರ್ಧಂ ತು ವಿವೃತಾಸ್ಯಂ ಕೃತ್ವಾ, ಬಸ್ತಾವೌಷಧಂ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ಯ, ದಕ್ಷಿಣಹಸ್ತಾಙ್ಗುಷ್ಠೇನ ಪ್ರದೇಶಿನೀಮಧ್ಯಮಾಭ್ಯಾಂ ಚಾನುಸಿಕ್ತಮನಾಯತಮಬುದ್ಬುದಮಸಙ್ಕುಚಿತಮವಾತಮೌಷಧಾಸನ್ನಮುಪಸಙ್ಗೃಹ್ಯ , ಪುನರುಪರಿ ತದಿತರೇಣ ಗೃಹೀತ್ವಾ ದಕ್ಷಿಣೇನಾವಸಿಞ್ಚೇತ್, ತತಃ ಸೂತ್ರೇಣೈವೌಷಧಾನ್ತೇ ದ್ವಿಸ್ತ್ರಿರ್ವಾಽಽವೇಷ್ಟ್ಯ ಬಧ್ನೀಯಾತ್, ಅಥ ದಕ್ಷಿಣೇನೋತ್ತಾನೇನ ಪಾಣಿನಾ ಬಸ್ತಿಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ವಾಮಹಸ್ತಮಧ್ಯಮಾಙ್ಗುಲಿಪ್ರದೇಶಿನೀಭ್ಯಾಂ ನೇತ್ರಮುಪಸಙ್ಗೃಹ್ಯಾಙ್ಗುಷ್ಠೇನ ನೇತ್ರದ್ವಾರಂ ಪಿಧಾಯ, ಘೃತಾಭ್ಯಕ್ತಾಗ್ರನೇತ್ರಂ ಘೃತಾಕ್ತಮುಪಾದಾಯ ಪ್ರಯಚ್ಛೇದನುಪೃಷ್ಠವಂಶಂ ಸಮಮುನ್ಮುಖಮಾಕರ್ಣಿಕಂ ನೇತ್ರಂ ಪ್ರಣಿಧತ್ಸ್ವೇತಿ ಬ್ರೂಯಾತ್ ||೩|| ಬಸ್ತಿಂ ಸವ್ಯೇ ಕರೇ ಕೃತ್ವಾ ದಕ್ಷಿಣೇನಾವಪೀಡಯೇತ್ | ಏಕೇನೈವಾವಪೀಡೇನ ನ ದ್ರುತಂ ನ ವಿಲಮ್ಬಿತಮ್ ||೪|| ತತೋ ನೇತ್ರಮಪನೀಯ ತ್ರಿಂಶನ್ಮಾತ್ರಾಃ ಪೀಡನಕಾಲಾದುಪೇಕ್ಷ್ಯೋತ್ತಿಷ್ಠೇತ್ಯಾತುರಂ ಬ್ರೂಯಾತ್ | ಅಥಾತುರಮುಪವೇಶಯೇದುತ್ಕುಟುಕಂ ಬಸ್ತ್ಯಾಗಮನಾರ್ಥಮ್ | ನಿರೂಹಪ್ರತ್ಯಾಗಮನಕಾಲಸ್ತು ಮುಹೂರ್ತೋ ಭವತಿ ||೫|| ಅನೇನ ವಿಧಿನಾ ಬಸ್ತಿಂ ದದ್ಯಾದ್ಬಸ್ತಿವಿಶಾರದಃ | ದ್ವಿತೀಯಂ ವಾ ತೃತೀಯಂ ವಾ ಚತುರ್ಥಂ ವಾ ಯಥಾರ್ಥತಃ ||೬||
View original
अथानुवासितमास्थापयेत्; स्वभ्यक्तस्विन्नशरीरमुत्सृष्टबहिर्वेगमवाते शुचौ वेश्मनि मध्याह्ने प्रततायां शय्यायामधःसुपरिग्रहायां श्रोणिप्रदेशप्रतिव्यूढायामनुपधानायां वामपार्श्वशायिनमाकुञ्चितदक्षिणसक्थिमितरप्रसारितसक्थिं सुमनसं जीर्णान्नं वाग्यतं सुनिषण्णदेहं विदित्वा, ततो वामपादस्योपरि नेत्रं कृत्वेतरपादाङ्गुष्ठाङ्गुलिभ्यां कर्णिकामुपरि निष्पीड्य, सव्यपाणिकनिष्ठिकानामिकाभ्यां बस्तेर्मुखार्धं सङ्कोच्य, मध्यमाप्रदेशिन्यङ्गुष्ठैरर्धं तु विवृतास्यं कृत्वा, बस्तावौषधं प्रक्षिप्य, दक्षिणहस्ताङ्गुष्ठेन प्रदेशिनीमध्यमाभ्यां चानुसिक्तमनायतमबुद्बुदमसङ्कुचितमवातमौषधासन्नमुपसङ्गृह्य , पुनरुपरि तदितरेण गृहीत्वा दक्षिणेनावसिञ्चेत्, ततः सूत्रेणैवौषधान्ते द्विस्त्रिर्वाऽऽवेष्ट्य बध्नीयात्, अथ दक्षिणेनोत्तानेन पाणिना बस्तिं गृहीत्वा वामहस्तमध्यमाङ्गुलिप्रदेशिनीभ्यां नेत्रमुपसङ्गृह्याङ्गुष्ठेन नेत्रद्वारं पिधाय, घृताभ्यक्ताग्रनेत्रं घृताक्तमुपादाय प्रयच्छेदनुपृष्ठवंशं सममुन्मुखमाकर्णिकं नेत्रं प्रणिधत्स्वेति ब्रूयात् ||३|| बस्तिं सव्ये करे कृत्वा दक्षिणेनावपीडयेत् | एकेनैवावपीडेन न द्रुतं न विलम्बितम् ||४|| ततो नेत्रमपनीय त्रिंशन्मात्राः पीडनकालादुपेक्ष्योत्तिष्ठेत्यातुरं ब्रूयात् | अथातुरमुपवेशयेदुत्कुटुकं बस्त्यागमनार्थम् | निरूहप्रत्यागमनकालस्तु मुहूर्तो भवति ||५|| अनेन विधिना बस्तिं दद्याद्बस्तिविशारदः | द्वितीयं वा तृतीयं वा चतुर्थं वा यथार्थतः ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (7) · Śloka 7
ಸಮ್ಯಙ್ನಿರೂಢಲಿಙ್ಗೇ ತು ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಬಸ್ತಿಂ ನಿವಾರಯೇತ್ |೭|
View original
सम्यङ्निरूढलिङ्गे तु प्राप्ते बस्तिं निवारयेत् |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7) · Śloka 8
ವಿಶೇಷಾತ್ ಸುಕುಮಾರಾಣಾಂ ಹೀನ ಏವ ಕ್ರಮೋ ಹಿತಃ ||೭|| ಅಪಿ ಹೀನಕ್ರಮಂ ಕುರ್ಯಾನ್ನ ತು ಕುರ್ಯಾದತಿಕ್ರಮಮ್ |೮|
View original
विशेषात् सुकुमाराणां हीन एव क्रमो हितः ||७|| अपि हीनक्रमं कुर्यान्न तु कुर्यादतिक्रमम् |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (8) · Śloka 9
ಯಸ್ಯ ಸ್ಯಾದ್ಬಸ್ತಿರಲ್ಪೋಽಲ್ಪವೇಗೋ ಹೀನಮಲಾನಿಲಃ ||೮|| ದುರ್ನಿರೂಢಃ ಸ ವಿಜ್ಞೇಯೋ ಮೂತ್ರಾರ್ತ್ಯರುಚಿಜಾಡ್ಯವಾನ್ |೯|
View original
यस्य स्याद्बस्तिरल्पोऽल्पवेगो हीनमलानिलः ||८|| दुर्निरूढः स विज्ञेयो मूत्रार्त्यरुचिजाड्यवान् |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (9) · Śloka 10
ಯಾನ್ಯೇವ ಪ್ರಾಙ್ಮಯೋಕ್ತಾನಿ ಲಿಙ್ಗಾನ್ಯತಿವಿರೇಚಿತೇ ||೯|| ತಾನ್ಯೇವಾತಿನಿರೂಢೇಽಪಿ ವಿಜ್ಞೇಯಾನಿ ವಿಪಶ್ಚಿತಾ |೧೦|
View original
यान्येव प्राङ्मयोक्तानि लिङ्गान्यतिविरेचिते ||९|| तान्येवातिनिरूढेऽपि विज्ञेयानि विपश्चिता |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (10) · Śloka 11
ಯಸ್ಯ ಕ್ರಮೇಣ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ವಿಟ್ಪಿತ್ತಕಫವಾಯವಃ ||೧೦|| ಲಾಘವಂ ಚೋಪಜಾಯೇತ ಸುನಿರೂಢಂ ತಮಾದಿಶೇತ್ |೧೧|
View original
यस्य क्रमेण गच्छन्ति विट्पित्तकफवायवः ||१०|| लाघवं चोपजायेत सुनिरूढं तमादिशेत् |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (11-13) · Śloka 14
ಸುನಿರೂಢಂ ತತೋ ಜನ್ತುಂ ಸ್ನಾತವನ್ತಂ ತು ಭೋಜಯೇತ್ ||೧೧|| ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಾನಿಲಾವಿಷ್ಟಂ ಕ್ಷೀರಯೂಷರಸೈಃ ಕ್ರಮಾತ್ | ಸರ್ವಂ ವಾ ಜಾಙ್ಗಲರಸೈರ್ಭೋಜಯೇದವಿಕಾರಿಭಿಃ ||೧೨|| ತ್ರಿಭಾಗಹೀನಮರ್ಧಂ ವಾ ಹೀನಮಾತ್ರಮಥಾಪಿ ವಾ | ಯಥಾಗ್ನಿದೋಷಂ ಮಾತ್ರೇಯಂ ಭೋಜನಸ್ಯ ವಿಧೀಯತೇ ||೧೩|| ಅನನ್ತರಂ ತತೋ ಯುಞ್ಜ್ಯಾದ್ಯಥಾಸ್ವಂ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿನಾ |೧೪|
View original
सुनिरूढं ततो जन्तुं स्नातवन्तं तु भोजयेत् ||११|| पित्तश्लेष्मानिलाविष्टं क्षीरयूषरसैः क्रमात् | सर्वं वा जाङ्गलरसैर्भोजयेदविकारिभिः ||१२|| त्रिभागहीनमर्धं वा हीनमात्रमथापि वा | यथाग्निदोषं मात्रेयं भोजनस्य विधीयते ||१३|| अनन्तरं ततो युञ्ज्याद्यथास्वं स्नेहबस्तिना |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (14) · Śloka 15
ವಿವಿಕ್ತತಾ ಮನಸ್ತುಷ್ಟಿಃ ಸ್ನಿಗ್ಧತಾ ವ್ಯಾಧಿನಿಗ್ರಹಃ ||೧೪|| ಆಸ್ಥಾಪನಸ್ನೇಹಬಸ್ತ್ಯೋಃ ಸಮ್ಯಗ್ದಾನೇ ತು ಲಕ್ಷಣಮ್ |೧೫|
View original
विविक्तता मनस्तुष्टिः स्निग्धता व्याधिनिग्रहः ||१४|| आस्थापनस्नेहबस्त्योः सम्यग्दाने तु लक्षणम् |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (15) · Śloka 16
ತದಹಸ್ತಸ್ಯ ಪವನಾದ್ಭಯಂ ಬಲವದಿಷ್ಯತೇ ||೧೫|| ರಸೌದನಸ್ತೇನ ಶಸ್ತಸ್ತದಹಶ್ಚಾನುವಾಸನಮ್ |೧೬|
View original
तदहस्तस्य पवनाद्भयं बलवदिष्यते ||१५|| रसौदनस्तेन शस्तस्तदहश्चानुवासनम् |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (16) · Śloka 17
ಪಶ್ಚಾದಗ್ನಿಬಲಂ ಮತ್ವಾ ಪವನಸ್ಯ ಚ ಚೇಷ್ಟಿತಮ್ ||೧೬|| ಅನ್ನೋಪಸ್ತಮ್ಭಿತೇ ಕೋಷ್ಠೇ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿರ್ವಿಧೀಯತೇ |೧೭|
View original
पश्चादग्निबलं मत्वा पवनस्य च चेष्टितम् ||१६|| अन्नोपस्तम्भिते कोष्ठे स्नेहबस्तिर्विधीयते |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (17) · Śloka 18
ಅನಾಯಾನ್ತಂ ಮುಹೂರ್ತಾತ್ತು ನಿರೂಹಂ ಶೋಧನೈರ್ಹರೇತ್ ||೧೭|| ತೀಕ್ಷ್ಣೈರ್ನಿರೂಹೈರ್ಮತಿಮಾನ್ ಕ್ಷಾರಮೂತ್ರಾಮ್ಲಸಂಯುತೈಃ |೧೮|
View original
अनायान्तं मुहूर्तात्तु निरूहं शोधनैर्हरेत् ||१७|| तीक्ष्णैर्निरूहैर्मतिमान् क्षारमूत्राम्लसंयुतैः |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (18) · Śloka 19
ವಿಗುಣಾನಿಲವಿಷ್ಟಬ್ಧಂ ಚಿರಂ ತಿಷ್ಠನ್ನಿರೂಹಣಮ್ ||೧೮|| ಶೂಲಾರತಿಜ್ವರಾನಾಹಾನ್ಮರಣಂ ವಾ ಪ್ರವರ್ತಯೇತ್ |೧೯|
View original
विगुणानिलविष्टब्धं चिरं तिष्ठन्निरूहणम् ||१८|| शूलारतिज्वरानाहान्मरणं वा प्रवर्तयेत् |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (19-20) · Śloka 20
ನ ತು ಭುಕ್ತವತೋ ದೇಯಮಾಸ್ಥಾಪನಮಿತಿ ಸ್ಥಿತಿಃ ||೧೯|| ವಿಸೂಚಿಕಾಂ ವಾ ಜನಯೇಚ್ಛರ್ದಿಂ ವಾಽಪಿ ಸುದಾರುಣಾಮ್ | ಕೋಪಯೇತ್ ಸರ್ವದೋಷಾನ್ ವಾ ತಸ್ಮಾದ್ದದ್ಯಾದಭೋಜಿನೇ ||೨೦||
View original
न तु भुक्तवतो देयमास्थापनमिति स्थितिः ||१९|| विसूचिकां वा जनयेच्छर्दिं वाऽपि सुदारुणाम् | कोपयेत् सर्वदोषान् वा तस्माद्दद्यादभोजिने ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (21-22) · Śloka 22
ಜೀರ್ಣಾನ್ನಸ್ಯಾಶಯೇ ದೋಷಾಃ ಪುಂಸಃ ಪ್ರವ್ಯಕ್ತಿಮಾಗತಾಃ | ನಿಃಶೇಷಾಃ ಸುಖಮಾಯಾನ್ತಿ ಭೋಜನೇನಾಪ್ರಪೀಡಿತಾಃ ||೨೧|| ನವಾಽಽಸ್ಥಾಪನವಿಕ್ಷಿಪ್ತಮನ್ನಮಗ್ನಿಃ ಪ್ರಧಾವತಿ | ತಸ್ಮಾದಾಸ್ಥಾಪನಂ ದೇಯಂ ನಿರಾಹಾರಾಯ ಜಾನತಾ ||೨೨||
View original
जीर्णान्नस्याशये दोषाः पुंसः प्रव्यक्तिमागताः | निःशेषाः सुखमायान्ति भोजनेनाप्रपीडिताः ||२१|| नवाऽऽस्थापनविक्षिप्तमन्नमग्निः प्रधावति | तस्मादास्थापनं देयं निराहाराय जानता ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (23) · Śloka 23
ಆವಸ್ಥಿಕಂ ಕ್ರಮಂ ಚಾಪಿ ಬುದ್ಧ್ವಾ ಕಾರ್ಯಂ ನಿರೂಹಣಮ್ | ಮಲೇಽಪಕೃಷ್ಟೇ ದೋಷಾಣಾಂ ಬಲವತ್ತ್ವಂ ನ ವಿದ್ಯತೇ ||೨೩||
View original
आवस्थिकं क्रमं चापि बुद्ध्वा कार्यं निरूहणम् | मलेऽपकृष्टे दोषाणां बलवत्त्वं न विद्यते ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (24-28) · Śloka 28
ಕ್ಷೀರಾಣ್ಯಮ್ಲಾನಿ ಮೂತ್ರಾಣಿ ಸ್ನೇಹಾಃ ಕ್ವಾಥಾ ರಸಾಸ್ತಥಾ | ಲವಣಾನಿ ಫಲಂ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಶತಾಹ್ವಾ ಸರ್ಷಪಂ ವಚಾ ||೨೪|| ಏಲಾ ತ್ರಿಕಟುಕಂ ರಾಸ್ನಾ ಸರಲೋ ದೇವದಾರು ಚ | ರಜನೀ ಮಧುಕಂ ಹಿಙ್ಗು ಕುಷ್ಠಂ ಸಂಶೋಧನಾನಿ ಚ ||೨೫|| ಕಟುಕಾ ಶರ್ಕರಾ ಮುಸ್ತಮುಶೀರಂ ಚನ್ದನಂ ಶಟೀ | ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾ ಮದನಂ ಚಣ್ಡಾ ತ್ರಾಯಮಾಣಾ ರಸಾಞ್ಜನಮ್ ||೨೬|| ಬಿಲ್ವಮಧ್ಯಂ ಯವಾನೀ ಚ ಫಲಿನೀ ಶಕ್ರಜಾ ಯವಾಃ | ಕಾಕೋಲೀ ಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲೀ ಜೀವಕರ್ಷಭಕಾವುಭೌ ||೨೭|| ತಥಾ ಮೇದಾ ಮಹಾಮೇದಾ ಋದ್ಧಿರ್ವೃದ್ಧಿರ್ಮಧೂಲಿಕಾ | ನಿರೂಹೇಷು ಯಥಾಲಾಭಮೇಷ ವರ್ಗೋ ವಿಧೀಯತೇ ||೨೮||
View original
क्षीराण्यम्लानि मूत्राणि स्नेहाः क्वाथा रसास्तथा | लवणानि फलं क्षौद्रं शताह्वा सर्षपं वचा ||२४|| एला त्रिकटुकं रास्ना सरलो देवदारु च | रजनी मधुकं हिङ्गु कुष्ठं संशोधनानि च ||२५|| कटुका शर्करा मुस्तमुशीरं चन्दनं शटी | मञ्जिष्ठा मदनं चण्डा त्रायमाणा रसाञ्जनम् ||२६|| बिल्वमध्यं यवानी च फलिनी शक्रजा यवाः | काकोली क्षीरकाकोली जीवकर्षभकावुभौ ||२७|| तथा मेदा महामेदा ऋद्धिर्वृद्धिर्मधूलिका | निरूहेषु यथालाभमेष वर्गो विधीयते ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (29) · Śloka 31
ಸ್ವಸ್ಥೇ ಕ್ವಾಥಸ್ಯ ಚತ್ವಾರೋ ಭಾಗಾಃ ಸ್ನೇಹಸ್ಯ ಪಞ್ಚಮಃ | ಕ್ರುದ್ಧೇಽನಿಲೇ ಚತುರ್ಥಸ್ತು ಷಷ್ಠಃ ಪಿತ್ತೇ ಕಫೇಽಷ್ಟಮಃ ||೨೯|| ಸರ್ವೇಷು ಚಾಷ್ಟಮೋ ಭಾಗಃ ಕಲ್ಕಾನಾಂ ಲವಣಂ ಪುನಃ | ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಮೂತ್ರಂ ಫಲಂ ಕ್ಷೀರಮಮ್ಲಂ ಮಾಂಸರಸಂ ತಥಾ ||೩೦|| ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇದ್ಧೀಮಾನ್ ನಿರೂಹೇ ... |೩೧|
View original
स्वस्थे क्वाथस्य चत्वारो भागाः स्नेहस्य पञ्चमः | क्रुद्धेऽनिले चतुर्थस्तु षष्ठः पित्ते कफेऽष्टमः ||२९|| सर्वेषु चाष्टमो भागः कल्कानां लवणं पुनः | क्षौद्रं मूत्रं फलं क्षीरमम्लं मांसरसं तथा ||३०|| युक्त्या प्रकल्पयेद्धीमान् निरूहे ... |३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (30-32) · Śloka 32
... ಕಲ್ಪನಾ ತ್ವಿಯಮ್ ||೩೧|| ಕಲ್ಕಸ್ನೇಹಕಷಾಯಾಣಾಮವಿವೇಕಾದ್ಭಿಷಗ್ವರೈಃ | ಬಸ್ತೇಃ ಸುಕಲ್ಪನಾ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ತಸ್ಯ ದಾನಂ ಯಥಾರ್ಥಕೃತ್ ||೩೨||
View original
... कल्पना त्वियम् ||३१|| कल्कस्नेहकषायाणामविवेकाद्भिषग्वरैः | बस्तेः सुकल्पना प्रोक्ता तस्य दानं यथार्थकृत् ||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (33-36) · Śloka 36
ದತ್ತ್ವಾಽಽದೌ ಸೈನ್ಧವಸ್ಯಾಕ್ಷಂ ಮಧುನಃ ಪ್ರಸೃತದ್ವಯಮ್ | ಪಾತ್ರೇ ತಲೇನ ಮಥ್ನೀಯಾತ್ತದ್ವತ್ ಸ್ನೇಹಂ ಶನೈಃ ಶನೈಃ ||೩೩|| ಸಮ್ಯಕ್ ಸುಮಥಿತೇ ದದ್ಯಾತ್ ಫಲಕಲ್ಕಮತಃ ಪರಮ್ | ತತೋ ಯಥೋಚಿತಾನ್ ಕಲ್ಕಾನ್ ಭಾಗೈಃ ಸ್ವೈಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಪೇಷಿತಾನ್ ||೩೪|| ಗಮ್ಭೀರೇ ಭಾಜನೇಽನ್ಯಸ್ಮಿನ್ಮಥ್ನೀಯಾತ್ತಂ ಖಜೇನ ಚ | ಯಥಾ ವಾ ಸಾಧು ಮನ್ಯೇತ ನ ಸಾನ್ದ್ರೋ ನ ತನುಃ ಸಮಃ ||೩೫|| ರಸಕ್ಷೀರಾಮ್ಲಮೂತ್ರಾಣಾಂ ದೋಷಾವಸ್ಥಾಮವೇಕ್ಷ್ಯ ತು | ಕಷಾಯಪ್ರಸೃತಾನ್ ಪಞ್ಚ ಸುಪೂತಾಂಸ್ತತ್ರ ದಾಪಯೇತ್ ||೩೬||
View original
दत्त्वाऽऽदौ सैन्धवस्याक्षं मधुनः प्रसृतद्वयम् | पात्रे तलेन मथ्नीयात्तद्वत् स्नेहं शनैः शनैः ||३३|| सम्यक् सुमथिते दद्यात् फलकल्कमतः परम् | ततो यथोचितान् कल्कान् भागैः स्वैः श्लक्ष्णपेषितान् ||३४|| गम्भीरे भाजनेऽन्यस्मिन्मथ्नीयात्तं खजेन च | यथा वा साधु मन्येत न सान्द्रो न तनुः समः ||३५|| रसक्षीराम्लमूत्राणां दोषावस्थामवेक्ष्य तु | कषायप्रसृतान् पञ्च सुपूतांस्तत्र दापयेत् ||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (37-41) · Śloka 41
ಅತ ಊರ್ಧ್ವಂ ದ್ವಾದಶಪ್ರಸೃತಾನ್ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಃ | ದತ್ತ್ವಾಽಽದೌ ಸೈನ್ಧವಸ್ಯಾಕ್ಷಂ ಮಧುನಃ ಪ್ರಸೃತಿದ್ವಯಮ್ | ವಿನಿರ್ಮಥ್ಯ ತತೋ ದದ್ಯಾತ್ ಸ್ನೇಹಸ್ಯ ಪ್ರಸೃತಿತ್ರಯಮ್ ||೩೭|| ಏಕೀಭೂತೇ ತತಃ ಸ್ನೇಹೇ ಕಲ್ಕಸ್ಯ ಪ್ರಸೃತಿಂ ಕ್ಷಿಪೇತ್ | ಸಮ್ಮೂರ್ಚ್ಛಿತೇ ಕಷಾಯಂ ತು ಚತುಃಪ್ರಸೃತಿಸಮ್ಮಿತಮ್ ||೩೮|| ವಿತರೇಚ್ಚ ತದಾವಾಪಮನ್ತೇ ದ್ವಿಪ್ರಸೃತೋನ್ಮಿತಮ್ | ಏವಂ ಪ್ರಕಲ್ಪಿತೋ ಬಸ್ತಿರ್ದ್ವಾದಶಪ್ರಸೃತೋ ಭವೇತ್ ||೩೯|| ಜ್ಯೇಷ್ಠಾಯಾಃ ಖಲು ಮಾತ್ರಾಯಾಃ ಪ್ರಮಾಣಮಿದಮೀರಿತಮ್ | ಅಪಹ್ರಾಸೇ ಭಿಷಕ್ಕುರ್ಯಾತ್ತದ್ವತ್ ಪ್ರಸೃತಿಹಾಪನಮ್ ||೪೦|| ಯಥಾವಯೋ ನಿರೂಹಾಣಾಂ ಕಲ್ಪನೇಯಮುದಾಹೃತಾ | ಸೈನ್ಧವಾದಿದ್ರವಾನ್ತಾನಾಂ ಸಿದ್ಧಿಕಾಮೈರ್ಭಿಷಗ್ವರೈಃ ||೪೧||
View original
अत ऊर्ध्वं द्वादशप्रसृतान् वक्ष्यामः | दत्त्वाऽऽदौ सैन्धवस्याक्षं मधुनः प्रसृतिद्वयम् | विनिर्मथ्य ततो दद्यात् स्नेहस्य प्रसृतित्रयम् ||३७|| एकीभूते ततः स्नेहे कल्कस्य प्रसृतिं क्षिपेत् | सम्मूर्च्छिते कषायं तु चतुःप्रसृतिसम्मितम् ||३८|| वितरेच्च तदावापमन्ते द्विप्रसृतोन्मितम् | एवं प्रकल्पितो बस्तिर्द्वादशप्रसृतो भवेत् ||३९|| ज्येष्ठायाः खलु मात्रायाः प्रमाणमिदमीरितम् | अपह्रासे भिषक्कुर्यात्तद्वत् प्रसृतिहापनम् ||४०|| यथावयो निरूहाणां कल्पनेयमुदाहृता | सैन्धवादिद्रवान्तानां सिद्धिकामैर्भिषग्वरैः ||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (42) · Śloka 42
ಅತ ಊರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ಬಸ್ತಯೋಽತ್ರ ವಿಭಾಗಶಃ | ಯಥಾದೋಷಂ ಪ್ರಯುಕ್ತಾ ಯೇ ಹನ್ಯುರ್ನಾನಾವಿಧಾನ್ ಗದಾನ್ ||೪೨||
View original
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यन्ते बस्तयोऽत्र विभागशः | यथादोषं प्रयुक्ता ये हन्युर्नानाविधान् गदान् ||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (43-46) · Śloka 46
ಶಮ್ಪಾಕೋರುಬುವರ್ಷಾಭೂವಾಜಿಗನ್ಧಾನಿಶಾಚ್ಛದೈಃ | ಪಞ್ಚಮೂಲೀಬಲಾರಾಸ್ನಾಗುಡೂಚೀಸುರದಾರುಭಿಃ ||೪೩|| ಕ್ವಥಿತೈಃ ಪಾಲಿಕೈರೇಭಿರ್ಮದನಾಷ್ಟಕಸಂಯುತೈಃ | ಕಲ್ಕೈರ್ಮಾಗಧಿಕಾಮ್ಭೋದಹಪುಷಾಮಿಸಿಸೈನ್ಧವೈಃ ||೪೪|| ವತ್ಸಾಹ್ವಯಪ್ರಿಯಙ್ಗೂಗ್ರಾಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಯರಸಾಞ್ಜನೈಃ | ದದ್ಯಾದಾಸ್ಥಾಪನಂ ಕೋಷ್ಣಂ ಕ್ಷೌದ್ರಾದ್ಯೈರಭಿಸಂಸ್ಕೃತಮ್ ||೪೫|| ಪೃಷ್ಠೋರುತ್ರಿಕಶೂಲಾಶ್ಮವಿಣ್ಮೂತ್ರಾನಿಲಸಙ್ಗಿನಾಮ್ | ಗ್ರಹಣೀಮಾರುತಾರ್ಶೋಘ್ನಂ ರಕ್ತಮಾಂಸಬಲಪ್ರದಮ್ ||೪೬||
View original
शम्पाकोरुबुवर्षाभूवाजिगन्धानिशाच्छदैः | पञ्चमूलीबलारास्नागुडूचीसुरदारुभिः ||४३|| क्वथितैः पालिकैरेभिर्मदनाष्टकसंयुतैः | कल्कैर्मागधिकाम्भोदहपुषामिसिसैन्धवैः ||४४|| वत्साह्वयप्रियङ्गूग्रायष्ट्याह्वयरसाञ्जनैः | दद्यादास्थापनं कोष्णं क्षौद्राद्यैरभिसंस्कृतम् ||४५|| पृष्ठोरुत्रिकशूलाश्मविण्मूत्रानिलसङ्गिनाम् | ग्रहणीमारुतार्शोघ्नं रक्तमांसबलप्रदम् ||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (47-50) · Śloka 50
ಗುಡೂಚೀತ್ರಿಫಲಾರಾಸ್ನಾದಶಮೂಲಬಲಾಪಲೈಃ | ಕ್ವಥಿತೈಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಪಿಷ್ಟೈಸ್ತು ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಘನಸೈನ್ಧವೈಃ ||೪೭|| ಶತಪುಷ್ಪಾವಚಾಕೃಷ್ಣಾಯವಾನೀಕುಷ್ಠಬಿಲ್ವಜೈಃ | ಸಗುಡೈರಕ್ಷಮಾತ್ರೈಸ್ತು ಮದನಾರ್ಧಪಲಾನ್ವಿತೈಃ ||೪೮|| ಕ್ಷೌದ್ರತೈಲಘೃತಕ್ಷೀರಶುಕ್ತಕಾಞ್ಜಿಕಮಸ್ತುಭಿಃ | ಸಮಾಲೋಡ್ಯ ಚ ಮೂತ್ರೇಣ ದದ್ಯಾದಾಸ್ಥಾಪನಂ ಪರಮ್ ||೪೯|| ತೇಜೋವರ್ಣಬಲೋತ್ಸಾಹವೀರ್ಯಾಗ್ನಿಪ್ರಾಣವರ್ಧನಮ್ | ಸರ್ವಮಾರುತರೋಗಘ್ನಂ ವಯಃಸ್ಥಾಪನಮುತ್ತಮಮ್ ||೫೦||
View original
गुडूचीत्रिफलारास्नादशमूलबलापलैः | क्वथितैः श्लक्ष्णपिष्टैस्तु प्रियङ्गुघनसैन्धवैः ||४७|| शतपुष्पावचाकृष्णायवानीकुष्ठबिल्वजैः | सगुडैरक्षमात्रैस्तु मदनार्धपलान्वितैः ||४८|| क्षौद्रतैलघृतक्षीरशुक्तकाञ्जिकमस्तुभिः | समालोड्य च मूत्रेण दद्यादास्थापनं परम् ||४९|| तेजोवर्णबलोत्साहवीर्याग्निप्राणवर्धनम् | सर्वमारुतरोगघ्नं वयःस्थापनमुत्तमम् ||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (51-54) · Śloka 54
ಕುಶಾದಿಪಞ್ಚಮೂಲಾಬ್ದತ್ರಿಫಲೋತ್ಪಲವಾಸಕೈಃ | ಸಾರಿವೋಶೀರಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾರಾಸ್ನಾರೇಣುಪರೂಷಕೈಃ ||೫೧|| ಪಾಲಿಕೈಃ ಕ್ವಥಿತೈಃ ಸಮ್ಯಗ್ ದ್ರವ್ಯೈರೇಭಿಶ್ಚ ಪೇಷಿತೈಃ | ಶೃಙ್ಗಾಟಕಾತ್ಮಗುಪ್ತೇಭಕೇಸರಾಗುರುಚನ್ದನೈಃ ||೫೨|| ವಿದಾರೀಮಿಸಿಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಶ್ಯಾಮೇನ್ದ್ರಯವಸಿನ್ಧುಜೈಃ | ಫಲಪದ್ಮಕಯಷ್ಠ್ಯಾಹ್ವೈಃ ಕ್ಷೌದ್ರಕ್ಷೀರಘೃತಾಪ್ಲುತೈಃ ||೫೩|| ದತ್ತಮಾಸ್ಥಾಪನಂ ಶೀತಮಮ್ಲಹೀನೈಸ್ತಥಾ ದ್ರವೈಃ | ದಾಹಾಸೃಗ್ದರಪಿತ್ತಾಸೃಕ್ಪಿತ್ತಗುಲ್ಮಜ್ವರಾಞ್ಜಯೇತ್ ||೫೪||
View original
कुशादिपञ्चमूलाब्दत्रिफलोत्पलवासकैः | सारिवोशीरमञ्जिष्ठारास्नारेणुपरूषकैः ||५१|| पालिकैः क्वथितैः सम्यग् द्रव्यैरेभिश्च पेषितैः | शृङ्गाटकात्मगुप्तेभकेसरागुरुचन्दनैः ||५२|| विदारीमिसिमञ्जिष्ठाश्यामेन्द्रयवसिन्धुजैः | फलपद्मकयष्ठ्याह्वैः क्षौद्रक्षीरघृताप्लुतैः ||५३|| दत्तमास्थापनं शीतमम्लहीनैस्तथा द्रवैः | दाहासृग्दरपित्तासृक्पित्तगुल्मज्वराञ्जयेत् ||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (55-59) · Śloka 59
ರೋಧ್ರಚನ್ದನಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾರಾಸ್ನಾನನ್ತಾಬಲರ್ಧಿಭಿಃ | ಸಾರಿವಾವೃಷಕಾಶ್ಮರ್ಯಮೇದಾಮಧುಕಪದ್ಮಕೈಃ ||೫೫|| ಸ್ಥಿರಾದಿತೃಣಮೂಲೈಶ್ಚ ಕ್ವಾಥಃ ಕರ್ಷತ್ರಯೋನ್ಮಿತೈಃ | ಪಿಷ್ಟೈರ್ಜೀವಕಕಾಕೋಲೀಯುಗರ್ಧಿಮಧುಕೋತ್ಪಲೈಃ ||೫೬|| ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಜೀವನ್ತೀಮೇದಾರೇಣುಪರೂಷಕೈಃ | ಅಭೀರುಮಿಸಿಸಿನ್ಧೂತ್ಥವತ್ಸಕೋಶೀರಪದ್ಮಕೈಃ ||೫೭|| ಕಸೇರುಶರ್ಕರಾಯುಕ್ತೈಃ ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಪಯಃಪ್ಲುತೈಃ | ದ್ರವೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಾಮ್ಲವರ್ಜ್ಯೈಶ್ಚ ದತ್ತೋ ಬಸ್ತಿಃ ಸುಶೀತಲಃ ||೫೮|| ಗುಲ್ಮಾಸೃಗ್ದರಹೃತ್ಪಾಣ್ಡುರೋಗಾನ್ ಸವಿಷಮಜ್ವರಾನ್ | ಅಸೃಕ್ಪಿತ್ತಾತಿಸಾರೌ ಚ ಹನ್ಯಾತ್ಪಿತ್ತಕೃತಾನ್ ಗದಾನ್ ||೫೯||
View original
रोध्रचन्दनमञ्जिष्ठारास्नानन्ताबलर्धिभिः | सारिवावृषकाश्मर्यमेदामधुकपद्मकैः ||५५|| स्थिरादितृणमूलैश्च क्वाथः कर्षत्रयोन्मितैः | पिष्टैर्जीवककाकोलीयुगर्धिमधुकोत्पलैः ||५६|| प्रपौण्डरीकजीवन्तीमेदारेणुपरूषकैः | अभीरुमिसिसिन्धूत्थवत्सकोशीरपद्मकैः ||५७|| कसेरुशर्करायुक्तैः सर्पिर्मधुपयःप्लुतैः | द्रवैस्तीक्ष्णाम्लवर्ज्यैश्च दत्तो बस्तिः सुशीतलः ||५८|| गुल्मासृग्दरहृत्पाण्डुरोगान् सविषमज्वरान् | असृक्पित्तातिसारौ च हन्यात्पित्तकृतान् गदान् ||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (60-63) · Śloka 63
ಭದ್ರಾನಿಮ್ಬಕುಲತ್ಥಾರ್ಕಕೋಶಾತಕ್ಯಮೃತಾಮರೈಃ | ಸಾರಿವಾಬೃಹತೀಪಾಠಾಮೂರ್ವಾರಗ್ವಧವತ್ಸಕೈಃ ||೬೦|| ಕ್ವಾಥಃ, ಕಲ್ಕಸ್ತು ಕರ್ತವ್ಯೋ ವಚಾಮದನಸರ್ಷಪೈಃ | ಸೈನ್ಧವಾಮರಕುಷ್ಠೈಲಾಪಿಪ್ಪಲೀಬಿಲ್ವನಾಗರೈಃ ||೬೧|| ಕಟುತೈಲಮಧುಕ್ಷಾರಮೂತ್ರತೈಲಾಮ್ಲಸಂಯುತೈಃ | ಕಾರ್ಯಮಾಸ್ಥಾಪನಂ ತೂರ್ಣಂ ಕಾಮಲಾಪಾಣ್ಡುಮೇಹಿನಾಮ್ ||೬೨|| ಮೇದಸ್ವಿನಾಮನಗ್ನೀನಾಂ ಕಫರೋಗಾಶನದ್ವಿಷಾಮ್ | ಗಲಗಣ್ಡಗರಗ್ಲಾನಿಶ್ಲೀಪದೋದರರೋಗಿಣಾಮ್ ||೬೩||
View original
भद्रानिम्बकुलत्थार्ककोशातक्यमृतामरैः | सारिवाबृहतीपाठामूर्वारग्वधवत्सकैः ||६०|| क्वाथः, कल्कस्तु कर्तव्यो वचामदनसर्षपैः | सैन्धवामरकुष्ठैलापिप्पलीबिल्वनागरैः ||६१|| कटुतैलमधुक्षारमूत्रतैलाम्लसंयुतैः | कार्यमास्थापनं तूर्णं कामलापाण्डुमेहिनाम् ||६२|| मेदस्विनामनग्नीनां कफरोगाशनद्विषाम् | गलगण्डगरग्लानिश्लीपदोदररोगिणाम् ||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (64-66) · Śloka 66
ದಶಮೂಲೀನಿಶಾಬಿಲ್ವಪಟೋಲತ್ರಿಫಲಾಮರೈಃ | ಕ್ವಥಿತೈಃ ಕಲ್ಕಪಿಷ್ಟೈಸ್ತು ಮುಸ್ತಸೈನ್ಧವದಾರುಭಿಃ ||೬೪|| ಪಾಠಾಮಾಗಧಿಕೇನ್ದ್ರಾಹ್ವೈಸ್ತೈಲಕ್ಷಾರಮಧುಪ್ಲುತೈಃ | ಕುರ್ಯಾದಾಸ್ಥಾಪನಂ ಸಮ್ಯಙ್ಮೂತ್ರಾಮ್ಲಫಲಯೋಜಿತೈಃ ||೬೫|| ಕಫಪಾಣ್ಡುಗದಾಲಸ್ಯಮೂತ್ರಮಾರುತಸಙ್ಗಿನಾಮ್ | ಆಮಾಟೋಪಾಪಚೀಶ್ಲೇಷ್ಮಗುಲ್ಮಕ್ರಿಮಿವಿಕಾರಿಣಾಮ್ ||೬೬||
View original
दशमूलीनिशाबिल्वपटोलत्रिफलामरैः | क्वथितैः कल्कपिष्टैस्तु मुस्तसैन्धवदारुभिः ||६४|| पाठामागधिकेन्द्राह्वैस्तैलक्षारमधुप्लुतैः | कुर्यादास्थापनं सम्यङ्मूत्राम्लफलयोजितैः ||६५|| कफपाण्डुगदालस्यमूत्रमारुतसङ्गिनाम् | आमाटोपापचीश्लेष्मगुल्मक्रिमिविकारिणाम् ||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (67-70) · Śloka 70
ವೃಷಾಶ್ಮಭೇದವರ್ಷಾಭೂಧಾನ್ಯಗನ್ಧರ್ವಹಸ್ತಕೈಃ | ದಶಮೂಲಬಲಾಮೂರ್ವಾಯವಕೋಲನಿಶಾಚ್ಛದೈಃ ||೬೭|| ಕುಲತ್ಥಬಿಲ್ವಭೂನಿಮ್ಬೈಃ ಕ್ವಥಿತೈಃ ಪಲಸಮ್ಮಿತೈಃ | ಕಲ್ಕೈರ್ಮದನಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಷಡ್ಗ್ರನ್ಥಾಮರಸರ್ಷಪೈಃ ||೬೮|| ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಸಿನ್ಧೂತ್ಥಯವಾನೀಮಿಸಿವತ್ಸಕೈಃ | ಕ್ಷೌದ್ರೇಕ್ಷುಕ್ಷೀರಗೋಮೂತ್ರಸರ್ಪಿಸ್ತೈಲರಸಾಪ್ಲುತೈಃ ||೬೯|| ತೂರ್ಣಮಾಸ್ಥಾಪನಂ ಕಾರ್ಯಂ ಸಂಸೃಷ್ಟಬಹುರೋಗಿಣಾಮ್ | ಗೃಧ್ರಸೀಶರ್ಕರಾಷ್ಠೀಲಾತೂನೀಗುಲ್ಮಗದಾಪಹಮ್ ||೭೦||
View original
वृषाश्मभेदवर्षाभूधान्यगन्धर्वहस्तकैः | दशमूलबलामूर्वायवकोलनिशाच्छदैः ||६७|| कुलत्थबिल्वभूनिम्बैः क्वथितैः पलसम्मितैः | कल्कैर्मदनयष्ट्याह्वषड्ग्रन्थामरसर्षपैः ||६८|| पिप्पलीमूलसिन्धूत्थयवानीमिसिवत्सकैः | क्षौद्रेक्षुक्षीरगोमूत्रसर्पिस्तैलरसाप्लुतैः ||६९|| तूर्णमास्थापनं कार्यं संसृष्टबहुरोगिणाम् | गृध्रसीशर्कराष्ठीलातूनीगुल्मगदापहम् ||७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (71- 76) · Śloka 76
ರಾಸ್ನಾರಗ್ವಧವರ್ಷಾಭೂಕಟುಕೋಶೀರವಾರಿದೈಃ | ತ್ರಾಯಮಾಣಾಮೃತಾರಕ್ತಾಪಞ್ಚಮೂಲೀಬಿಭೀತಕೈಃ ||೭೧|| ಸಬಲೈಃ ಪಾಲಿಕೈಃ ಕ್ವಾಥಃ ಕಲ್ಕಸ್ತು ಮದನಾನ್ವಿತೈಃ | ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಮಿಸಿಸಿನ್ಧೂತ್ಥಫಲಿನೀನ್ದ್ರಯವಾಹ್ವಯೈಃ ||೭೨|| ರಸಾಞ್ಜನರಸಕ್ಷೌದ್ರದ್ರಾಕ್ಷಾಸೌವೀರಸಂಯುತೈಃ | ಯುಕ್ತೋ ಬಸ್ತಿಃ ಸುಖೋಷ್ಣೋಽಯಂ ಮಾಂಸಶುಕ್ರಬಲೌಜಸಾಮ್ ||೭೩|| ಆಯುಷೋಽಗ್ನೇಶ್ಚ ಸಂಸ್ಕರ್ತಾ ಹನ್ತಿ ಚಾಶು ಗದಾನಿಮಾನ್ | ಗುಲ್ಮಾಸೃಗ್ದರವೀಸರ್ಪಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಕ್ಷತಕ್ಷಯಾನ್ ||೭೪|| ವಿಷಮಜ್ವರಮರ್ಶಾಂಸಿ ಗ್ರಹಣೀಂ ವಾತಕುಣ್ಡಲೀಮ್ | ಜಾನುಜಙ್ಘಾಶಿರೋಬಸ್ತಿಗ್ರಹೋದಾವರ್ತಮಾರುತಾನ್ ||೭೫|| ವಾತಾಸೃಕ್ಶರ್ಕರಾಷ್ಠೀಲಾಕುಕ್ಷಿಶೂಲೋದರಾರುಚೀಃ | ರಕ್ತಪಿತ್ತಕಫೋನ್ಮಾದಪ್ರಮೇಹಾಧ್ಮಾನಹೃದ್ಗ್ರಹಾನ್ ||೭೬||
View original
रास्नारग्वधवर्षाभूकटुकोशीरवारिदैः | त्रायमाणामृतारक्तापञ्चमूलीबिभीतकैः ||७१|| सबलैः पालिकैः क्वाथः कल्कस्तु मदनान्वितैः | यष्ट्याह्वमिसिसिन्धूत्थफलिनीन्द्रयवाह्वयैः ||७२|| रसाञ्जनरसक्षौद्रद्राक्षासौवीरसंयुतैः | युक्तो बस्तिः सुखोष्णोऽयं मांसशुक्रबलौजसाम् ||७३|| आयुषोऽग्नेश्च संस्कर्ता हन्ति चाशु गदानिमान् | गुल्मासृग्दरवीसर्पमूत्रकृच्छ्रक्षतक्षयान् ||७४|| विषमज्वरमर्शांसि ग्रहणीं वातकुण्डलीम् | जानुजङ्घाशिरोबस्तिग्रहोदावर्तमारुतान् ||७५|| वातासृक्शर्कराष्ठीलाकुक्षिशूलोदरारुचीः | रक्तपित्तकफोन्मादप्रमेहाध्मानहृद्ग्रहान् ||७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (77) · Śloka 77
ವಾತಘ್ನೌಷಧನಿಷ್ಕ್ವಾಥಾಃ ಸೈನ್ಧವತ್ರಿವೃತಾಯುತಾಃ | ಸಾಮ್ಲಾಃ ಸುಖೋಷ್ಣಾ ಯೋಜ್ಯಾಃ ಸ್ಯುರ್ಬಸ್ತಯಃ ಕುಪಿತೇಽನಿಲೇ ||೭೭||
View original
वातघ्नौषधनिष्क्वाथाः सैन्धवत्रिवृतायुताः | साम्लाः सुखोष्णा योज्याः स्युर्बस्तयः कुपितेऽनिले ||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (78) · Śloka 78
ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿಗಣಕ್ವಾಥಾಃ ಕಾಕೋಲ್ಯಾದಿಸಮಾಯುತಾಃ | ವಿಧೇಯಾ ಬಸ್ತಯಃ ಪಿತ್ತೇ ಸಸರ್ಪಿಷ್ಕಾಃ ಸಶರ್ಕರಾಃ ||೭೮||
View original
न्यग्रोधादिगणक्वाथाः काकोल्यादिसमायुताः | विधेया बस्तयः पित्ते ससर्पिष्काः सशर्कराः ||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (79) · Śloka 79
ಆರಗ್ವಧಾದಿನಿಷ್ಕ್ವಾಥಾಃ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿಸಮಾಯುತಾಃ | ಸಕ್ಷೌದ್ರಮೂತ್ರಾ ದೇಯಾಃ ಸ್ಯುರ್ಬಸ್ತಯಃ ಕುಪಿತೇ ಕಫೇ ||೭೯||
View original
आरग्वधादिनिष्क्वाथाः पिप्पल्यादिसमायुताः | सक्षौद्रमूत्रा देयाः स्युर्बस्तयः कुपिते कफे ||७९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (80) · Śloka 80
ಶರ್ಕರೇಕ್ಷುರಸಕ್ಷೀರಘೃತಯುಕ್ತಾಃ ಸುಶೀತಲಾಃ | ಕ್ಷೀರವೃಕ್ಷಕಷಾಯಾಢ್ಯಾ ಬಸ್ತಯಃ ಶೋಣಿತೇ ಹಿತಾಃ ||೮೦||
View original
शर्करेक्षुरसक्षीरघृतयुक्ताः सुशीतलाः | क्षीरवृक्षकषायाढ्या बस्तयः शोणिते हिताः ||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (81) · Śloka 81
ಶೋಧನದ್ರವ್ಯನಿಷ್ಕ್ವಾಥಾಸ್ತತ್ಕಲ್ಕಸ್ನೇಹಸೈನ್ಧವೈಃ | ಯುಕ್ತಾಃ ಖಜೇನ ಮಥಿತಬಸ್ತಯಃ ಶೋಧನಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ||೮೧||
View original
शोधनद्रव्यनिष्क्वाथास्तत्कल्कस्नेहसैन्धवैः | युक्ताः खजेन मथितबस्तयः शोधनाः स्मृताः ||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (82) · Śloka 82
ತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಾಥಗೋಮೂತ್ರಕ್ಷೌದ್ರಕ್ಷಾರಸಮಾಯುತಾಃ | ಊಷಕಾದಿಪ್ರತೀವಾಪಾ ಬಸ್ತಯೋ ಲೇಖನಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ||೮೨||
View original
त्रिफलाक्वाथगोमूत्रक्षौद्रक्षारसमायुताः | ऊषकादिप्रतीवापा बस्तयो लेखनाः स्मृताः ||८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (83) · Śloka 83
ಬೃಂಹಣದ್ರವ್ಯನಿಷ್ಕ್ವಾಥಾಃ ಕಲ್ಕೈರ್ಮಧುರಕೈರ್ಯುತಾಃ | ಸರ್ಪಿರ್ಮಾಂಸರಸೋಪೇತಾ ಬಸ್ತಯೋ ಬೃಂಹಣಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ||೮೩||
View original
बृंहणद्रव्यनिष्क्वाथाः कल्कैर्मधुरकैर्युताः | सर्पिर्मांसरसोपेता बस्तयो बृंहणाः स्मृताः ||८३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (84) · Śloka 84
ಚಟಕಾಣ್ಡೋಚ್ಚಟಾಕ್ವಾಥಾಃ ಸಕ್ಷೀರಘೃತಶರ್ಕರಾಃ | ಆತ್ಮಗುಪ್ತಾಫಲಾವಾಪಾಃ ಸ್ಮೃತಾ ವಾಜೀಕರಾ ನೃಣಾಮ್ ||೮೪||
View original
चटकाण्डोच्चटाक्वाथाः सक्षीरघृतशर्कराः | आत्मगुप्ताफलावापाः स्मृता वाजीकरा नृणाम् ||८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (85-86) · Śloka 86
ಬದರ್ಯೈರಾವತೀಶೇಲುಶಾಲ್ಮಲೀಧನ್ವನಾಙ್ಕುರಾಃ | ಕ್ಷೀರಸಿದ್ಧಾಃ ಕ್ಷೌದ್ರಯುತಾಃ ಸಾಸ್ರಾಃ ಪಿಚ್ಛಿಲಸಞ್ಜ್ಞಿತಾಃ ||೮೫|| ವಾರಾಹಮಾಹಿಷೌರಭ್ರಬೈಡಾಲೈಣೇಯಕೌಕ್ಕುಟಮ್ | ಸದ್ಯಸ್ಕಮಸೃಗಾಜಂ ವಾ ದೇಯಂ ಪಿಚ್ಛಿಲಬಸ್ತಿಷು ||೮೬||
View original
बदर्यैरावतीशेलुशाल्मलीधन्वनाङ्कुराः | क्षीरसिद्धाः क्षौद्रयुताः सास्राः पिच्छिलसञ्ज्ञिताः ||८५|| वाराहमाहिषौरभ्रबैडालैणेयकौक्कुटम् | सद्यस्कमसृगाजं वा देयं पिच्छिलबस्तिषु ||८६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 40 (87) · Śloka 87
ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಾದಿಗಣಕ್ವಾಥಾ ಅಮ್ಬಷ್ಠಾದ್ಯೇನ ಸಂಯುತಾಃ | ಸಕ್ಷೌದ್ರಾಃ ಸಘೃತಾಶ್ಚೈವ ಗ್ರಾಹಿಣೋ ಬಸ್ತಯಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ||೮೭||
View original
प्रियङ्ग्वादिगणक्वाथा अम्बष्ठाद्येन संयुताः | सक्षौद्राः सघृताश्चैव ग्राहिणो बस्तयः स्मृताः ||८७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 41 (88) · Śloka 88
ಏತೇಷ್ವೇವ ಚ ಯೋಗೇಷು ಸ್ನೇಹಾಃ ಸಿದ್ಧಾಃ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್ | ಸಮಸ್ತೇಷ್ವಥವಾ ಸಮ್ಯಗ್ವಿಧೇಯಾಃ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಯಃ ||೮೮||
View original
एतेष्वेव च योगेषु स्नेहाः सिद्धाः पृथक् पृथक् | समस्तेष्वथवा सम्यग्विधेयाः स्नेहबस्तयः ||८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 42 (89) · Śloka 89
ವನ್ಧ್ಯಾನಾಂ ಶತಪಾಕೇನ ಶೋಧಿತಾನಾಂ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ | ಬಲಾತೈಲೇನ ದೇಯಾಃ ಸ್ಯುರ್ಬಸ್ತಯಸ್ತ್ರೈವೃತೇನ ಚ ||೮೯||
View original
वन्ध्यानां शतपाकेन शोधितानां यथाक्रमम् | बलातैलेन देयाः स्युर्बस्तयस्त्रैवृतेन च ||८९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 43 (90) · Śloka 90
ನರಸ್ಯೋತ್ತಮಸತ್ತ್ವಸ್ಯ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಬಸ್ತಿಂ ನಿಧಾಪಯೇತ್ | ಮಧ್ಯಮಂ ಮಧ್ಯಸತ್ತ್ವಸ್ಯ ವಿಪರೀತಸ್ಯ ವೈ ಮೃದುಮ್ ||೯೦||
View original
नरस्योत्तमसत्त्वस्य तीक्ष्णं बस्तिं निधापयेत् | मध्यमं मध्यसत्त्वस्य विपरीतस्य वै मृदुम् ||९०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 44 (91) · Śloka 91
ಏವಂ ಕಾಲಂ ಬಲಂ ದೋಷಂ ವಿಕಾರಂ ಚ ವಿಕಾರವಿತ್ | ಬಸ್ತಿದ್ರವ್ಯಬಲಂ ಚೈವ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಬಸ್ತೀನ್ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ ||೯೧||
View original
एवं कालं बलं दोषं विकारं च विकारवित् | बस्तिद्रव्यबलं चैव वीक्ष्य बस्तीन् प्रयोजयेत् ||९१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 45 (92) · Śloka 92
ದದ್ಯಾದುತ್ಕ್ಲೇಶನಂ ಪೂರ್ವಂ ಮಧ್ಯೇ ದೋಷಹರಂ ಪುನಃ | ಪಶ್ಚಾತ್ ಸಂಶಮನೀಯಂ ಚ ದದ್ಯಾದ್ಬಸ್ತಿಂ ವಿಚಕ್ಷಣಃ ||೯೨||
View original
दद्यादुत्क्लेशनं पूर्वं मध्ये दोषहरं पुनः | पश्चात् संशमनीयं च दद्याद्बस्तिं विचक्षणः ||९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 46 (93-95) · Śloka 95
ಏರಣ್ಡಬೀಜಂ ಮಧುಕಂ ಪಿಪ್ಪಲೀ ಸೈನ್ಧವಂ ವಚಾ | ಹಪುಷಾಫಲಕಲ್ಕಶ್ಚ ಬಸ್ತಿರುತ್ಕ್ಲೇಶನಃ ಸ್ಮೃತಃ ||೯೩|| ಶತಾಹ್ವಾ ಮಧುಕಂ ಬೀಜಂ ಕೌಟಜಂ ಫಲಮೇವ ಚ | ಸಕಾಞ್ಜಿಕಃ ಸಗೋಮೂತ್ರೋ ಬಸ್ತಿರ್ದೋಷಹರಃ ಸ್ಮೃತಃ ||೯೪|| ಪ್ರಿಯಙ್ಗುರ್ಮಧುಕಂ ಮುಸ್ತಾ ತಥೈವ ಚ ರಸಾಞ್ಜನಮ್ | ಸಕ್ಷೀರಃ ಶಸ್ಯತೇ ಬಸ್ತಿರ್ದೋಷಾಣಾಂ ಶಮನಃ ಪರಃ ||೯೫||
View original
एरण्डबीजं मधुकं पिप्पली सैन्धवं वचा | हपुषाफलकल्कश्च बस्तिरुत्क्लेशनः स्मृतः ||९३|| शताह्वा मधुकं बीजं कौटजं फलमेव च | सकाञ्जिकः सगोमूत्रो बस्तिर्दोषहरः स्मृतः ||९४|| प्रियङ्गुर्मधुकं मुस्ता तथैव च रसाञ्जनम् | सक्षीरः शस्यते बस्तिर्दोषाणां शमनः परः ||९५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 47 (96-99) · Śloka 99
ನೃಪಾಣಾಂ ತತ್ಸಮಾನಾನಾಂ ತಥಾ ಸುಮಹತಾಮಪಿ | ನಾರೀಣಾಂ ಸುಕುಮಾರಾಣಾಂ ಶಿಶುಸ್ಥವಿರಯೋರಪಿ ||೯೬|| ದೋಷನಿರ್ಹರಣಾರ್ಥಾಯ ಬಲವರ್ಣೋದಯಾಯ ಚ | ಸಮಾಸೇನೋಪದೇಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ವಿಧಾನಂ ಮಾಧುತೈಲಿಕಮ್ ||೯೭|| ಯಾನಸ್ತ್ರೀಭೋಜ್ಯಪಾನೇಷು ನಿಯಮಶ್ಚಾತ್ರ ನೋಚ್ಯತೇ | ಫಲಂ ಚ ವಿಪುಲಂ ದೃಷ್ಟಂ ವ್ಯಾಪದಾಂ ಚಾಪ್ಯಸಮ್ಭವಃ ||೯೮|| ಯೋಜ್ಯಸ್ತ್ವತಃ ಸುಖೇನೈವ ನಿರೂಹಕ್ರಮಮಿಚ್ಛತಾ | ಯದೇಚ್ಛತಿ ತದೈವೈಷ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯೋ ವಿಪಶ್ಚಿತಾ ||೯೯||
View original
नृपाणां तत्समानानां तथा सुमहतामपि | नारीणां सुकुमाराणां शिशुस्थविरयोरपि ||९६|| दोषनिर्हरणार्थाय बलवर्णोदयाय च | समासेनोपदेक्ष्यामि विधानं माधुतैलिकम् ||९७|| यानस्त्रीभोज्यपानेषु नियमश्चात्र नोच्यते | फलं च विपुलं दृष्टं व्यापदां चाप्यसम्भवः ||९८|| योज्यस्त्वतः सुखेनैव निरूहक्रममिच्छता | यदेच्छति तदैवैष प्रयोक्तव्यो विपश्चिता ||९९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 48 (100-101) · Śloka 101
ಮಧುತೈಲೇ ಸಮೇ ಸ್ಯಾತಾಂ ಕ್ವಾಥಶ್ಚೈರಣ್ಡಮೂಲಜಃ | ಪಲಾರ್ಧಂ ಶತಪುಷ್ಪಾಯಾಸ್ತತೋಽರ್ಧಂ ಸೈನ್ಧವಸ್ಯ ಚ ||೧೦೦|| ಫಲೇನೈಕೇನ ಸಂಯುಕ್ತಃ ಖಜೇನ ಚ ವಿಲೋಡಿತಃ | ದೇಯಃ ಸುಖೋಷ್ಣೋ ಭಿಷಜಾ ಮಾಧುತೈಲಿಕಸಞ್ಜ್ಞಿತಃ ||೧೦೧||
View original
मधुतैले समे स्यातां क्वाथश्चैरण्डमूलजः | पलार्धं शतपुष्पायास्ततोऽर्धं सैन्धवस्य च ||१००|| फलेनैकेन संयुक्तः खजेन च विलोडितः | देयः सुखोष्णो भिषजा माधुतैलिकसञ्ज्ञितः ||१०१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 49 (102) · Śloka 102
ವಚಾಮಧುಕತೈಲಂ ಚ ಕ್ವಾಥಃ ಸರಸಸೈನ್ಧವಃ | ಪಿಪ್ಪಲೀಫಲಸಂಯುಕ್ತೋ ಬಸ್ತಿರ್ಯುಕ್ತರಥಃ ಸ್ಮೃತಃ ||೧೦೨||
View original
वचामधुकतैलं च क्वाथः सरससैन्धवः | पिप्पलीफलसंयुक्तो बस्तिर्युक्तरथः स्मृतः ||१०२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 50 (103) · Śloka 103
ಸುರದಾರು ವರಾ ರಾಸ್ನಾ ಶತಪುಷ್ಪಾ ವಚಾ ಮಧು | ಹಿಙ್ಗುಸೈನ್ಧವಸಂಯುಕ್ತೋ ಬಸ್ತಿರ್ದೋಷಹರಃ ಸ್ಮೃತಃ ||೧೦೩||
View original
सुरदारु वरा रास्ना शतपुष्पा वचा मधु | हिङ्गुसैन्धवसंयुक्तो बस्तिर्दोषहरः स्मृतः ||१०३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 51 (104) · Śloka 104
ಪಞ್ಚಮೂಲೀಕಷಾಯಂ ಚ ತೈಲಂ ಮಾಗಧಿಕಾ ಮಧು | ಬಸ್ತಿರೇಷ ವಿಧಾತವ್ಯಃ ಸಶತಾಹ್ವಃ ಸಸೈನ್ಧವಃ ||೧೦೪||
View original
पञ्चमूलीकषायं च तैलं मागधिका मधु | बस्तिरेष विधातव्यः सशताह्वः ससैन्धवः ||१०४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 52 (105) · Śloka 105
ಯವಕೋಲಕುಲತ್ಥಾನಾಂ ಕ್ವಾಥೋ ಮಾಗಧಿಕಾ ಮಧು | ಸಸೈನ್ಧವಃ ಸಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಃ ಸಿದ್ಧಬಸ್ತಿರಿತಿ ಸ್ಮೃತಃ ||೧೦೫||
View original
यवकोलकुलत्थानां क्वाथो मागधिका मधु | ससैन्धवः सयष्ट्याह्वः सिद्धबस्तिरिति स्मृतः ||१०५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 53 (103-111) · Śloka 111
ಮುಸ್ತಾಪಾಠಾಮೃತಾತಿಕ್ತಾಬಲಾರಾಸ್ನಾಪುನರ್ನವಾಃ | ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾರಗ್ವಧೋಶೀರತ್ರಾಯಮಾಣಾಖ್ಯಗೋಕ್ಷುರಾನ್ ||೧೦೬|| ಪಾಲಿಕಾನ್ ಪಞ್ಚಮೂಲಾಲ್ಪಸಹಿತಾನ್ಮದನಾಷ್ಟಕಮ್ | ಜಲಾಢಕೇ ಪಚೇತ್ ಕ್ವಾಥಂ ಪಾದಶೇಷಂ ಪುನಃ ಪಚೇತ್ ||೧೦೭|| ಕ್ಷೀರಾರ್ಧಾಢಕಸಂಯುಕ್ತಮಾಕ್ಷೀರಾತ್ ಸುಪರಿಸ್ರುತಮ್ | ಪಾದೇನ ಜಾಙ್ಗಲರಸಸ್ತಥಾ ಮಧುಘೃತಂ ಸಮಮ್ ||೧೦೮|| ಶತಾಹ್ವಾಫಲಿನೀಯಷ್ಟೀವತ್ಸಕೈಃ ಸರಸಾಞ್ಜನೈಃ | ಕಾರ್ಷಿಕೈಃ ಸೈನ್ಧವೋನ್ಮಿಶ್ರೈಃ ಕಲ್ಕೈರ್ಬಸ್ತಿಃ ಪ್ರಯೋಜಿತಃ ||೧೦೯|| ವಾತಾಸೃಙ್ಮೇಹಶೋಫಾರ್ಶೋಗುಲ್ಮಮೂತ್ರವಿಬನ್ಧನುತ್ | ವಿಸರ್ಪಜ್ವರವಿಡ್ಭಙ್ಗರಕ್ತಪಿತ್ತವಿನಾಶನಃ ||೧೧೦|| ಬಲ್ಯಃ ಸಞ್ಜೀವನೋ ವೃಷ್ಯಶ್ಚಕ್ಷುಷ್ಯಃ ಶೂಲನಾಶನಃ | ಯಾಪನಾನಾಮಯಂ ರಾಜಾ ಬಸ್ತಿರ್ಮುಸ್ತಾದಿಕೋ ಮತಃ ||೧೧೧||
View original
मुस्तापाठामृतातिक्ताबलारास्नापुनर्नवाः | मञ्जिष्ठारग्वधोशीरत्रायमाणाख्यगोक्षुरान् ||१०६|| पालिकान् पञ्चमूलाल्पसहितान्मदनाष्टकम् | जलाढके पचेत् क्वाथं पादशेषं पुनः पचेत् ||१०७|| क्षीरार्धाढकसंयुक्तमाक्षीरात् सुपरिस्रुतम् | पादेन जाङ्गलरसस्तथा मधुघृतं समम् ||१०८|| शताह्वाफलिनीयष्टीवत्सकैः सरसाञ्जनैः | कार्षिकैः सैन्धवोन्मिश्रैः कल्कैर्बस्तिः प्रयोजितः ||१०९|| वातासृङ्मेहशोफार्शोगुल्ममूत्रविबन्धनुत् | विसर्पज्वरविड्भङ्गरक्तपित्तविनाशनः ||११०|| बल्यः सञ्जीवनो वृष्यश्चक्षुष्यः शूलनाशनः | यापनानामयं राजा बस्तिर्मुस्तादिको मतः ||१११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 54 (112) · Śloka 112
ಅವೇಕ್ಷ್ಯ ಭೇಷಜಂ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ವಿಕಾರಂ ಚ ವಿಕಾರವಿತ್ | ಬೀಜೇನಾನೇನ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಃ ಕುರ್ಯಾದ್ಬಸ್ತಿಶತಾನ್ಯಪಿ ||೧೧೨||
View original
अवेक्ष्य भेषजं बुद्ध्या विकारं च विकारवित् | बीजेनानेन शास्त्रज्ञः कुर्याद्बस्तिशतान्यपि ||११२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 55 (113) · Śloka 113
ಅಜೀರ್ಣೇ ನ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಂ ಚ ವರ್ಜಯತ್ | ಆಹಾರಾಚಾರಿಕಂ ಶೇಷಮನ್ಯತ್ ಕಾಮಂ ಸಮಾಚರೇತ್ ||೧೧೩||
View original
अजीर्णे न प्रयुञ्जीत दिवास्वप्नं च वर्जयत् | आहाराचारिकं शेषमन्यत् कामं समाचरेत् ||११३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 56 (114-117) · Śloka 117
ಯಸ್ಮಾನ್ಮಧು ಚ ತೈಲಂ ಚ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯೇನ ಪ್ರದೀಯತೇ | ಮಾಧುತೈಲಿಕ ಇತ್ಯೇವಂ ಭಿಷಗ್ಭಿರ್ಬಸ್ತಿರುಚ್ಯತೇ ||೧೧೪|| ರಥೇಷ್ವಪಿ ಚ ಯುಕ್ತೇಷು ಹಸ್ತ್ಯಶ್ವೇ ಚಾಪಿ ಕಲ್ಪಿತೇ | ಯಸ್ಮಾನ್ನ ಪ್ರತಿಷಿದ್ಧೋಽಯಮತೋ ಯುಕ್ತರಥಃ ಸ್ಮೃತಃ ||೧೧೫|| ಬಲೋಪಚಯವರ್ಣಾನಾಂ ಯಸ್ಮಾದ್ ವ್ಯಾಧಿಶತಸ್ಯ ಚ | ಭವತ್ಯೇತೇನ ಸಿದ್ಧಿಸ್ತು ಸಿದ್ಧಬಸ್ತಿರತೋ ಮತಃ ||೧೧೬|| ಸುಖಿನಾಮಲ್ಪದೋಷಾಣಾಂ ನಿತ್ಯಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಾಶ್ಚ ಯೇ ನರಾಃ | ಮೃದುಕೋಷ್ಠಾಶ್ಚ ಯೇ ತೇಷಾಂ ವಿಧೇಯಾ ಮಾಧುತೈಲಿಕಾಃ ||೧೧೭||
View original
यस्मान्मधु च तैलं च प्राधान्येन प्रदीयते | माधुतैलिक इत्येवं भिषग्भिर्बस्तिरुच्यते ||११४|| रथेष्वपि च युक्तेषु हस्त्यश्वे चापि कल्पिते | यस्मान्न प्रतिषिद्धोऽयमतो युक्तरथः स्मृतः ||११५|| बलोपचयवर्णानां यस्माद् व्याधिशतस्य च | भवत्येतेन सिद्धिस्तु सिद्धबस्तिरतो मतः ||११६|| सुखिनामल्पदोषाणां नित्यं स्निग्धाश्च ये नराः | मृदुकोष्ठाश्च ये तेषां विधेया माधुतैलिकाः ||११७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 57 (118) · Śloka 118
ಮೃದುತ್ವಾತ್ ಪಾದಹೀನತ್ವಾದಕೃತ್ಸ್ನವಿಧಿಸೇವನಾತ್ | ಏಕಬಸ್ತಿಪ್ರದಾನಾಚ್ಚ ಸಿದ್ಧಬಸ್ತಿಷ್ವಯನ್ತ್ರಣಾ ||೧೧೮||
View original
मृदुत्वात् पादहीनत्वादकृत्स्नविधिसेवनात् | एकबस्तिप्रदानाच्च सिद्धबस्तिष्वयन्त्रणा ||११८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 38
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಥಾನೇ ನಿರೂಹಕ್ರಮಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮಾಷ್ಟತ್ರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೩೮||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां चिकित्सास्थाने निरूहक्रमचिकित्सितं नामाष्टत्रिंशोऽध्यायः ||३८||
🔊 Audio coming soon