Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతో నిరూహక్రమచికిత్సితం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||
View original
अथातो निरूहक्रमचिकित्सितं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
38. nirūhakramacikitsitam
Adhikarana 2 (3-6) · Śloka 6
అథానువాసితమాస్థాపయేత్; స్వభ్యక్తస్విన్నశరీరముత్సృష్టబహిర్వేగమవాతే శుచౌ వేశ్మని మధ్యాహ్నే ప్రతతాయాం శయ్యాయామధఃసుపరిగ్రహాయాం శ్రోణిప్రదేశప్రతివ్యూఢాయామనుపధానాయాం వామపార్శ్వశాయినమాకుంచితదక్షిణసక్థిమితరప్రసారితసక్థిం సుమనసం జీర్ణాన్నం వాగ్యతం సునిషణ్ణదేహం విదిత్వా, తతో వామపాదస్యోపరి నేత్రం కృత్వేతరపాదాంగుష్ఠాంగులిభ్యాం కర్ణికాముపరి నిష్పీడ్య, సవ్యపాణికనిష్ఠికానామికాభ్యాం బస్తేర్ముఖార్ధం సంకోచ్య, మధ్యమాప్రదేశిన్యంగుష్ఠైరర్ధం తు వివృతాస్యం కృత్వా, బస్తావౌషధం ప్రక్షిప్య, దక్షిణహస్తాంగుష్ఠేన ప్రదేశినీమధ్యమాభ్యాం చానుసిక్తమనాయతమబుద్బుదమసంకుచితమవాతమౌషధాసన్నముపసంగృహ్య , పునరుపరి తదితరేణ గృహీత్వా దక్షిణేనావసించేత్, తతః సూత్రేణైవౌషధాంతే ద్విస్త్రిర్వాఽఽవేష్ట్య బధ్నీయాత్, అథ దక్షిణేనోత్తానేన పాణినా బస్తిం గృహీత్వా వామహస్తమధ్యమాంగులిప్రదేశినీభ్యాం నేత్రముపసంగృహ్యాంగుష్ఠేన నేత్రద్వారం పిధాయ, ఘృతాభ్యక్తాగ్రనేత్రం ఘృతాక్తముపాదాయ ప్రయచ్ఛేదనుపృష్ఠవంశం సమమున్ముఖమాకర్ణికం నేత్రం ప్రణిధత్స్వేతి బ్రూయాత్ ||3|| బస్తిం సవ్యే కరే కృత్వా దక్షిణేనావపీడయేత్ | ఏకేనైవావపీడేన న ద్రుతం న విలంబితం ||4|| తతో నేత్రమపనీయ త్రింశన్మాత్రాః పీడనకాలాదుపేక్ష్యోత్తిష్ఠేత్యాతురం బ్రూయాత్ | అథాతురముపవేశయేదుత్కుటుకం బస్త్యాగమనార్థం | నిరూహప్రత్యాగమనకాలస్తు ముహూర్తో భవతి ||5|| అనేన విధినా బస్తిం దద్యాద్బస్తివిశారదః | ద్వితీయం వా తృతీయం వా చతుర్థం వా యథార్థతః ||6||
View original
अथानुवासितमास्थापयेत्; स्वभ्यक्तस्विन्नशरीरमुत्सृष्टबहिर्वेगमवाते शुचौ वेश्मनि मध्याह्ने प्रततायां शय्यायामधःसुपरिग्रहायां श्रोणिप्रदेशप्रतिव्यूढायामनुपधानायां वामपार्श्वशायिनमाकुञ्चितदक्षिणसक्थिमितरप्रसारितसक्थिं सुमनसं जीर्णान्नं वाग्यतं सुनिषण्णदेहं विदित्वा, ततो वामपादस्योपरि नेत्रं कृत्वेतरपादाङ्गुष्ठाङ्गुलिभ्यां कर्णिकामुपरि निष्पीड्य, सव्यपाणिकनिष्ठिकानामिकाभ्यां बस्तेर्मुखार्धं सङ्कोच्य, मध्यमाप्रदेशिन्यङ्गुष्ठैरर्धं तु विवृतास्यं कृत्वा, बस्तावौषधं प्रक्षिप्य, दक्षिणहस्ताङ्गुष्ठेन प्रदेशिनीमध्यमाभ्यां चानुसिक्तमनायतमबुद्बुदमसङ्कुचितमवातमौषधासन्नमुपसङ्गृह्य , पुनरुपरि तदितरेण गृहीत्वा दक्षिणेनावसिञ्चेत्, ततः सूत्रेणैवौषधान्ते द्विस्त्रिर्वाऽऽवेष्ट्य बध्नीयात्, अथ दक्षिणेनोत्तानेन पाणिना बस्तिं गृहीत्वा वामहस्तमध्यमाङ्गुलिप्रदेशिनीभ्यां नेत्रमुपसङ्गृह्याङ्गुष्ठेन नेत्रद्वारं पिधाय, घृताभ्यक्ताग्रनेत्रं घृताक्तमुपादाय प्रयच्छेदनुपृष्ठवंशं सममुन्मुखमाकर्णिकं नेत्रं प्रणिधत्स्वेति ब्रूयात् ||३|| बस्तिं सव्ये करे कृत्वा दक्षिणेनावपीडयेत् | एकेनैवावपीडेन न द्रुतं न विलम्बितम् ||४|| ततो नेत्रमपनीय त्रिंशन्मात्राः पीडनकालादुपेक्ष्योत्तिष्ठेत्यातुरं ब्रूयात् | अथातुरमुपवेशयेदुत्कुटुकं बस्त्यागमनार्थम् | निरूहप्रत्यागमनकालस्तु मुहूर्तो भवति ||५|| अनेन विधिना बस्तिं दद्याद्बस्तिविशारदः | द्वितीयं वा तृतीयं वा चतुर्थं वा यथार्थतः ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (7) · Śloka 7
సమ్యఙ్నిరూఢలింగే తు ప్రాప్తే బస్తిం నివారయేత్ |7|
View original
सम्यङ्निरूढलिङ्गे तु प्राप्ते बस्तिं निवारयेत् |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7) · Śloka 8
విశేషాత్ సుకుమారాణాం హీన ఏవ క్రమో హితః ||7|| అపి హీనక్రమం కుర్యాన్న తు కుర్యాదతిక్రమం |8|
View original
विशेषात् सुकुमाराणां हीन एव क्रमो हितः ||७|| अपि हीनक्रमं कुर्यान्न तु कुर्यादतिक्रमम् |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (8) · Śloka 9
యస్య స్యాద్బస్తిరల్పోఽల్పవేగో హీనమలానిలః ||8|| దుర్నిరూఢః స విజ్ఞేయో మూత్రార్త్యరుచిజాడ్యవాన్ |9|
View original
यस्य स्याद्बस्तिरल्पोऽल्पवेगो हीनमलानिलः ||८|| दुर्निरूढः स विज्ञेयो मूत्रार्त्यरुचिजाड्यवान् |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (9) · Śloka 10
యాన్యేవ ప్రాఙ్మయోక్తాని లింగాన్యతివిరేచితే ||9|| తాన్యేవాతినిరూఢేఽపి విజ్ఞేయాని విపశ్చితా |10|
View original
यान्येव प्राङ्मयोक्तानि लिङ्गान्यतिविरेचिते ||९|| तान्येवातिनिरूढेऽपि विज्ञेयानि विपश्चिता |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (10) · Śloka 11
యస్య క్రమేణ గచ్ఛంతి విట్పిత్తకఫవాయవః ||10|| లాఘవం చోపజాయేత సునిరూఢం తమాదిశేత్ |11|
View original
यस्य क्रमेण गच्छन्ति विट्पित्तकफवायवः ||१०|| लाघवं चोपजायेत सुनिरूढं तमादिशेत् |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (11-13) · Śloka 14
సునిరూఢం తతో జంతుం స్నాతవంతం తు భోజయేత్ ||11|| పిత్తశ్లేష్మానిలావిష్టం క్షీరయూషరసైః క్రమాత్ | సర్వం వా జాంగలరసైర్భోజయేదవికారిభిః ||12|| త్రిభాగహీనమర్ధం వా హీనమాత్రమథాపి వా | యథాగ్నిదోషం మాత్రేయం భోజనస్య విధీయతే ||13|| అనంతరం తతో యుంజ్యాద్యథాస్వం స్నేహబస్తినా |14|
View original
सुनिरूढं ततो जन्तुं स्नातवन्तं तु भोजयेत् ||११|| पित्तश्लेष्मानिलाविष्टं क्षीरयूषरसैः क्रमात् | सर्वं वा जाङ्गलरसैर्भोजयेदविकारिभिः ||१२|| त्रिभागहीनमर्धं वा हीनमात्रमथापि वा | यथाग्निदोषं मात्रेयं भोजनस्य विधीयते ||१३|| अनन्तरं ततो युञ्ज्याद्यथास्वं स्नेहबस्तिना |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (14) · Śloka 15
వివిక్తతా మనస్తుష్టిః స్నిగ్ధతా వ్యాధినిగ్రహః ||14|| ఆస్థాపనస్నేహబస్త్యోః సమ్యగ్దానే తు లక్షణం |15|
View original
विविक्तता मनस्तुष्टिः स्निग्धता व्याधिनिग्रहः ||१४|| आस्थापनस्नेहबस्त्योः सम्यग्दाने तु लक्षणम् |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (15) · Śloka 16
తదహస్తస్య పవనాద్భయం బలవదిష్యతే ||15|| రసౌదనస్తేన శస్తస్తదహశ్చానువాసనం |16|
View original
तदहस्तस्य पवनाद्भयं बलवदिष्यते ||१५|| रसौदनस्तेन शस्तस्तदहश्चानुवासनम् |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (16) · Śloka 17
పశ్చాదగ్నిబలం మత్వా పవనస్య చ చేష్టితం ||16|| అన్నోపస్తంభితే కోష్ఠే స్నేహబస్తిర్విధీయతే |17|
View original
पश्चादग्निबलं मत्वा पवनस्य च चेष्टितम् ||१६|| अन्नोपस्तम्भिते कोष्ठे स्नेहबस्तिर्विधीयते |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (17) · Śloka 18
అనాయాంతం ముహూర్తాత్తు నిరూహం శోధనైర్హరేత్ ||17|| తీక్ష్ణైర్నిరూహైర్మతిమాన్ క్షారమూత్రామ్లసంయుతైః |18|
View original
अनायान्तं मुहूर्तात्तु निरूहं शोधनैर्हरेत् ||१७|| तीक्ष्णैर्निरूहैर्मतिमान् क्षारमूत्राम्लसंयुतैः |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (18) · Śloka 19
విగుణానిలవిష్టబ్ధం చిరం తిష్ఠన్నిరూహణం ||18|| శూలారతిజ్వరానాహాన్మరణం వా ప్రవర్తయేత్ |19|
View original
विगुणानिलविष्टब्धं चिरं तिष्ठन्निरूहणम् ||१८|| शूलारतिज्वरानाहान्मरणं वा प्रवर्तयेत् |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (19-20) · Śloka 20
న తు భుక్తవతో దేయమాస్థాపనమితి స్థితిః ||19|| విసూచికాం వా జనయేచ్ఛర్దిం వాఽపి సుదారుణాం | కోపయేత్ సర్వదోషాన్ వా తస్మాద్దద్యాదభోజినే ||20||
View original
न तु भुक्तवतो देयमास्थापनमिति स्थितिः ||१९|| विसूचिकां वा जनयेच्छर्दिं वाऽपि सुदारुणाम् | कोपयेत् सर्वदोषान् वा तस्माद्दद्यादभोजिने ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (21-22) · Śloka 22
జీర్ణాన్నస్యాశయే దోషాః పుంసః ప్రవ్యక్తిమాగతాః | నిఃశేషాః సుఖమాయాంతి భోజనేనాప్రపీడితాః ||21|| నవాఽఽస్థాపనవిక్షిప్తమన్నమగ్నిః ప్రధావతి | తస్మాదాస్థాపనం దేయం నిరాహారాయ జానతా ||22||
View original
जीर्णान्नस्याशये दोषाः पुंसः प्रव्यक्तिमागताः | निःशेषाः सुखमायान्ति भोजनेनाप्रपीडिताः ||२१|| नवाऽऽस्थापनविक्षिप्तमन्नमग्निः प्रधावति | तस्मादास्थापनं देयं निराहाराय जानता ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (23) · Śloka 23
ఆవస్థికం క్రమం చాపి బుద్ధ్వా కార్యం నిరూహణం | మలేఽపకృష్టే దోషాణాం బలవత్త్వం న విద్యతే ||23||
View original
आवस्थिकं क्रमं चापि बुद्ध्वा कार्यं निरूहणम् | मलेऽपकृष्टे दोषाणां बलवत्त्वं न विद्यते ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (24-28) · Śloka 28
క్షీరాణ్యమ్లాని మూత్రాణి స్నేహాః క్వాథా రసాస్తథా | లవణాని ఫలం క్షౌద్రం శతాహ్వా సర్షపం వచా ||24|| ఏలా త్రికటుకం రాస్నా సరలో దేవదారు చ | రజనీ మధుకం హింగు కుష్ఠం సంశోధనాని చ ||25|| కటుకా శర్కరా ముస్తముశీరం చందనం శటీ | మంజిష్ఠా మదనం చండా త్రాయమాణా రసాంజనం ||26|| బిల్వమధ్యం యవానీ చ ఫలినీ శక్రజా యవాః | కాకోలీ క్షీరకాకోలీ జీవకర్షభకావుభౌ ||27|| తథా మేదా మహామేదా ఋద్ధిర్వృద్ధిర్మధూలికా | నిరూహేషు యథాలాభమేష వర్గో విధీయతే ||28||
View original
क्षीराण्यम्लानि मूत्राणि स्नेहाः क्वाथा रसास्तथा | लवणानि फलं क्षौद्रं शताह्वा सर्षपं वचा ||२४|| एला त्रिकटुकं रास्ना सरलो देवदारु च | रजनी मधुकं हिङ्गु कुष्ठं संशोधनानि च ||२५|| कटुका शर्करा मुस्तमुशीरं चन्दनं शटी | मञ्जिष्ठा मदनं चण्डा त्रायमाणा रसाञ्जनम् ||२६|| बिल्वमध्यं यवानी च फलिनी शक्रजा यवाः | काकोली क्षीरकाकोली जीवकर्षभकावुभौ ||२७|| तथा मेदा महामेदा ऋद्धिर्वृद्धिर्मधूलिका | निरूहेषु यथालाभमेष वर्गो विधीयते ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (29) · Śloka 31
స్వస్థే క్వాథస్య చత్వారో భాగాః స్నేహస్య పంచమః | క్రుద్ధేఽనిలే చతుర్థస్తు షష్ఠః పిత్తే కఫేఽష్టమః ||29|| సర్వేషు చాష్టమో భాగః కల్కానాం లవణం పునః | క్షౌద్రం మూత్రం ఫలం క్షీరమమ్లం మాంసరసం తథా ||30|| యుక్త్యా ప్రకల్పయేద్ధీమాన్ నిరూహే ... |31|
View original
स्वस्थे क्वाथस्य चत्वारो भागाः स्नेहस्य पञ्चमः | क्रुद्धेऽनिले चतुर्थस्तु षष्ठः पित्ते कफेऽष्टमः ||२९|| सर्वेषु चाष्टमो भागः कल्कानां लवणं पुनः | क्षौद्रं मूत्रं फलं क्षीरमम्लं मांसरसं तथा ||३०|| युक्त्या प्रकल्पयेद्धीमान् निरूहे ... |३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (30-32) · Śloka 32
... కల్పనా త్వియం ||31|| కల్కస్నేహకషాయాణామవివేకాద్భిషగ్వరైః | బస్తేః సుకల్పనా ప్రోక్తా తస్య దానం యథార్థకృత్ ||32||
View original
... कल्पना त्वियम् ||३१|| कल्कस्नेहकषायाणामविवेकाद्भिषग्वरैः | बस्तेः सुकल्पना प्रोक्ता तस्य दानं यथार्थकृत् ||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (33-36) · Śloka 36
దత్త్వాఽఽదౌ సైంధవస్యాక్షం మధునః ప్రసృతద్వయం | పాత్రే తలేన మథ్నీయాత్తద్వత్ స్నేహం శనైః శనైః ||33|| సమ్యక్ సుమథితే దద్యాత్ ఫలకల్కమతః పరం | తతో యథోచితాన్ కల్కాన్ భాగైః స్వైః శ్లక్ష్ణపేషితాన్ ||34|| గంభీరే భాజనేఽన్యస్మిన్మథ్నీయాత్తం ఖజేన చ | యథా వా సాధు మన్యేత న సాంద్రో న తనుః సమః ||35|| రసక్షీరామ్లమూత్రాణాం దోషావస్థామవేక్ష్య తు | కషాయప్రసృతాన్ పంచ సుపూతాంస్తత్ర దాపయేత్ ||36||
View original
दत्त्वाऽऽदौ सैन्धवस्याक्षं मधुनः प्रसृतद्वयम् | पात्रे तलेन मथ्नीयात्तद्वत् स्नेहं शनैः शनैः ||३३|| सम्यक् सुमथिते दद्यात् फलकल्कमतः परम् | ततो यथोचितान् कल्कान् भागैः स्वैः श्लक्ष्णपेषितान् ||३४|| गम्भीरे भाजनेऽन्यस्मिन्मथ्नीयात्तं खजेन च | यथा वा साधु मन्येत न सान्द्रो न तनुः समः ||३५|| रसक्षीराम्लमूत्राणां दोषावस्थामवेक्ष्य तु | कषायप्रसृतान् पञ्च सुपूतांस्तत्र दापयेत् ||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (37-41) · Śloka 41
అత ఊర్ధ్వం ద్వాదశప్రసృతాన్ వక్ష్యామః | దత్త్వాఽఽదౌ సైంధవస్యాక్షం మధునః ప్రసృతిద్వయం | వినిర్మథ్య తతో దద్యాత్ స్నేహస్య ప్రసృతిత్రయం ||37|| ఏకీభూతే తతః స్నేహే కల్కస్య ప్రసృతిం క్షిపేత్ | సమ్మూర్చ్ఛితే కషాయం తు చతుఃప్రసృతిసమ్మితం ||38|| వితరేచ్చ తదావాపమంతే ద్విప్రసృతోన్మితం | ఏవం ప్రకల్పితో బస్తిర్ద్వాదశప్రసృతో భవేత్ ||39|| జ్యేష్ఠాయాః ఖలు మాత్రాయాః ప్రమాణమిదమీరితం | అపహ్రాసే భిషక్కుర్యాత్తద్వత్ ప్రసృతిహాపనం ||40|| యథావయో నిరూహాణాం కల్పనేయముదాహృతా | సైంధవాదిద్రవాంతానాం సిద్ధికామైర్భిషగ్వరైః ||41||
View original
अत ऊर्ध्वं द्वादशप्रसृतान् वक्ष्यामः | दत्त्वाऽऽदौ सैन्धवस्याक्षं मधुनः प्रसृतिद्वयम् | विनिर्मथ्य ततो दद्यात् स्नेहस्य प्रसृतित्रयम् ||३७|| एकीभूते ततः स्नेहे कल्कस्य प्रसृतिं क्षिपेत् | सम्मूर्च्छिते कषायं तु चतुःप्रसृतिसम्मितम् ||३८|| वितरेच्च तदावापमन्ते द्विप्रसृतोन्मितम् | एवं प्रकल्पितो बस्तिर्द्वादशप्रसृतो भवेत् ||३९|| ज्येष्ठायाः खलु मात्रायाः प्रमाणमिदमीरितम् | अपह्रासे भिषक्कुर्यात्तद्वत् प्रसृतिहापनम् ||४०|| यथावयो निरूहाणां कल्पनेयमुदाहृता | सैन्धवादिद्रवान्तानां सिद्धिकामैर्भिषग्वरैः ||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (42) · Śloka 42
అత ఊర్ధ్వం ప్రవక్ష్యంతే బస్తయోఽత్ర విభాగశః | యథాదోషం ప్రయుక్తా యే హన్యుర్నానావిధాన్ గదాన్ ||42||
View original
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यन्ते बस्तयोऽत्र विभागशः | यथादोषं प्रयुक्ता ये हन्युर्नानाविधान् गदान् ||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (43-46) · Śloka 46
శంపాకోరుబువర్షాభూవాజిగంధానిశాచ్ఛదైః | పంచమూలీబలారాస్నాగుడూచీసురదారుభిః ||43|| క్వథితైః పాలికైరేభిర్మదనాష్టకసంయుతైః | కల్కైర్మాగధికాంభోదహపుషామిసిసైంధవైః ||44|| వత్సాహ్వయప్రియంగూగ్రాయష్ట్యాహ్వయరసాంజనైః | దద్యాదాస్థాపనం కోష్ణం క్షౌద్రాద్యైరభిసంస్కృతం ||45|| పృష్ఠోరుత్రికశూలాశ్మవిణ్మూత్రానిలసంగినాం | గ్రహణీమారుతార్శోఘ్నం రక్తమాంసబలప్రదం ||46||
View original
शम्पाकोरुबुवर्षाभूवाजिगन्धानिशाच्छदैः | पञ्चमूलीबलारास्नागुडूचीसुरदारुभिः ||४३|| क्वथितैः पालिकैरेभिर्मदनाष्टकसंयुतैः | कल्कैर्मागधिकाम्भोदहपुषामिसिसैन्धवैः ||४४|| वत्साह्वयप्रियङ्गूग्रायष्ट्याह्वयरसाञ्जनैः | दद्यादास्थापनं कोष्णं क्षौद्राद्यैरभिसंस्कृतम् ||४५|| पृष्ठोरुत्रिकशूलाश्मविण्मूत्रानिलसङ्गिनाम् | ग्रहणीमारुतार्शोघ्नं रक्तमांसबलप्रदम् ||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (47-50) · Śloka 50
గుడూచీత్రిఫలారాస్నాదశమూలబలాపలైః | క్వథితైః శ్లక్ష్ణపిష్టైస్తు ప్రియంగుఘనసైంధవైః ||47|| శతపుష్పావచాకృష్ణాయవానీకుష్ఠబిల్వజైః | సగుడైరక్షమాత్రైస్తు మదనార్ధపలాన్వితైః ||48|| క్షౌద్రతైలఘృతక్షీరశుక్తకాంజికమస్తుభిః | సమాలోడ్య చ మూత్రేణ దద్యాదాస్థాపనం పరం ||49|| తేజోవర్ణబలోత్సాహవీర్యాగ్నిప్రాణవర్ధనం | సర్వమారుతరోగఘ్నం వయఃస్థాపనముత్తమం ||50||
View original
गुडूचीत्रिफलारास्नादशमूलबलापलैः | क्वथितैः श्लक्ष्णपिष्टैस्तु प्रियङ्गुघनसैन्धवैः ||४७|| शतपुष्पावचाकृष्णायवानीकुष्ठबिल्वजैः | सगुडैरक्षमात्रैस्तु मदनार्धपलान्वितैः ||४८|| क्षौद्रतैलघृतक्षीरशुक्तकाञ्जिकमस्तुभिः | समालोड्य च मूत्रेण दद्यादास्थापनं परम् ||४९|| तेजोवर्णबलोत्साहवीर्याग्निप्राणवर्धनम् | सर्वमारुतरोगघ्नं वयःस्थापनमुत्तमम् ||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (51-54) · Śloka 54
కుశాదిపంచమూలాబ్దత్రిఫలోత్పలవాసకైః | సారివోశీరమంజిష్ఠారాస్నారేణుపరూషకైః ||51|| పాలికైః క్వథితైః సమ్యగ్ ద్రవ్యైరేభిశ్చ పేషితైః | శృంగాటకాత్మగుప్తేభకేసరాగురుచందనైః ||52|| విదారీమిసిమంజిష్ఠాశ్యామేంద్రయవసింధుజైః | ఫలపద్మకయష్ఠ్యాహ్వైః క్షౌద్రక్షీరఘృతాప్లుతైః ||53|| దత్తమాస్థాపనం శీతమమ్లహీనైస్తథా ద్రవైః | దాహాసృగ్దరపిత్తాసృక్పిత్తగుల్మజ్వరాంజయేత్ ||54||
View original
कुशादिपञ्चमूलाब्दत्रिफलोत्पलवासकैः | सारिवोशीरमञ्जिष्ठारास्नारेणुपरूषकैः ||५१|| पालिकैः क्वथितैः सम्यग् द्रव्यैरेभिश्च पेषितैः | शृङ्गाटकात्मगुप्तेभकेसरागुरुचन्दनैः ||५२|| विदारीमिसिमञ्जिष्ठाश्यामेन्द्रयवसिन्धुजैः | फलपद्मकयष्ठ्याह्वैः क्षौद्रक्षीरघृताप्लुतैः ||५३|| दत्तमास्थापनं शीतमम्लहीनैस्तथा द्रवैः | दाहासृग्दरपित्तासृक्पित्तगुल्मज्वराञ्जयेत् ||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (55-59) · Śloka 59
రోధ్రచందనమంజిష్ఠారాస్నానంతాబలర్ధిభిః | సారివావృషకాశ్మర్యమేదామధుకపద్మకైః ||55|| స్థిరాదితృణమూలైశ్చ క్వాథః కర్షత్రయోన్మితైః | పిష్టైర్జీవకకాకోలీయుగర్ధిమధుకోత్పలైః ||56|| ప్రపౌండరీకజీవంతీమేదారేణుపరూషకైః | అభీరుమిసిసింధూత్థవత్సకోశీరపద్మకైః ||57|| కసేరుశర్కరాయుక్తైః సర్పిర్మధుపయఃప్లుతైః | ద్రవైస్తీక్ష్ణామ్లవర్జ్యైశ్చ దత్తో బస్తిః సుశీతలః ||58|| గుల్మాసృగ్దరహృత్పాండురోగాన్ సవిషమజ్వరాన్ | అసృక్పిత్తాతిసారౌ చ హన్యాత్పిత్తకృతాన్ గదాన్ ||59||
View original
रोध्रचन्दनमञ्जिष्ठारास्नानन्ताबलर्धिभिः | सारिवावृषकाश्मर्यमेदामधुकपद्मकैः ||५५|| स्थिरादितृणमूलैश्च क्वाथः कर्षत्रयोन्मितैः | पिष्टैर्जीवककाकोलीयुगर्धिमधुकोत्पलैः ||५६|| प्रपौण्डरीकजीवन्तीमेदारेणुपरूषकैः | अभीरुमिसिसिन्धूत्थवत्सकोशीरपद्मकैः ||५७|| कसेरुशर्करायुक्तैः सर्पिर्मधुपयःप्लुतैः | द्रवैस्तीक्ष्णाम्लवर्ज्यैश्च दत्तो बस्तिः सुशीतलः ||५८|| गुल्मासृग्दरहृत्पाण्डुरोगान् सविषमज्वरान् | असृक्पित्तातिसारौ च हन्यात्पित्तकृतान् गदान् ||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (60-63) · Śloka 63
భద్రానింబకులత్థార్కకోశాతక్యమృతామరైః | సారివాబృహతీపాఠామూర్వారగ్వధవత్సకైః ||60|| క్వాథః, కల్కస్తు కర్తవ్యో వచామదనసర్షపైః | సైంధవామరకుష్ఠైలాపిప్పలీబిల్వనాగరైః ||61|| కటుతైలమధుక్షారమూత్రతైలామ్లసంయుతైః | కార్యమాస్థాపనం తూర్ణం కామలాపాండుమేహినాం ||62|| మేదస్వినామనగ్నీనాం కఫరోగాశనద్విషాం | గలగండగరగ్లానిశ్లీపదోదరరోగిణాం ||63||
View original
भद्रानिम्बकुलत्थार्ककोशातक्यमृतामरैः | सारिवाबृहतीपाठामूर्वारग्वधवत्सकैः ||६०|| क्वाथः, कल्कस्तु कर्तव्यो वचामदनसर्षपैः | सैन्धवामरकुष्ठैलापिप्पलीबिल्वनागरैः ||६१|| कटुतैलमधुक्षारमूत्रतैलाम्लसंयुतैः | कार्यमास्थापनं तूर्णं कामलापाण्डुमेहिनाम् ||६२|| मेदस्विनामनग्नीनां कफरोगाशनद्विषाम् | गलगण्डगरग्लानिश्लीपदोदररोगिणाम् ||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (64-66) · Śloka 66
దశమూలీనిశాబిల్వపటోలత్రిఫలామరైః | క్వథితైః కల్కపిష్టైస్తు ముస్తసైంధవదారుభిః ||64|| పాఠామాగధికేంద్రాహ్వైస్తైలక్షారమధుప్లుతైః | కుర్యాదాస్థాపనం సమ్యఙ్మూత్రామ్లఫలయోజితైః ||65|| కఫపాండుగదాలస్యమూత్రమారుతసంగినాం | ఆమాటోపాపచీశ్లేష్మగుల్మక్రిమివికారిణాం ||66||
View original
दशमूलीनिशाबिल्वपटोलत्रिफलामरैः | क्वथितैः कल्कपिष्टैस्तु मुस्तसैन्धवदारुभिः ||६४|| पाठामागधिकेन्द्राह्वैस्तैलक्षारमधुप्लुतैः | कुर्यादास्थापनं सम्यङ्मूत्राम्लफलयोजितैः ||६५|| कफपाण्डुगदालस्यमूत्रमारुतसङ्गिनाम् | आमाटोपापचीश्लेष्मगुल्मक्रिमिविकारिणाम् ||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (67-70) · Śloka 70
వృషాశ్మభేదవర్షాభూధాన్యగంధర్వహస్తకైః | దశమూలబలామూర్వాయవకోలనిశాచ్ఛదైః ||67|| కులత్థబిల్వభూనింబైః క్వథితైః పలసమ్మితైః | కల్కైర్మదనయష్ట్యాహ్వషడ్గ్రంథామరసర్షపైః ||68|| పిప్పలీమూలసింధూత్థయవానీమిసివత్సకైః | క్షౌద్రేక్షుక్షీరగోమూత్రసర్పిస్తైలరసాప్లుతైః ||69|| తూర్ణమాస్థాపనం కార్యం సంసృష్టబహురోగిణాం | గృధ్రసీశర్కరాష్ఠీలాతూనీగుల్మగదాపహం ||70||
View original
वृषाश्मभेदवर्षाभूधान्यगन्धर्वहस्तकैः | दशमूलबलामूर्वायवकोलनिशाच्छदैः ||६७|| कुलत्थबिल्वभूनिम्बैः क्वथितैः पलसम्मितैः | कल्कैर्मदनयष्ट्याह्वषड्ग्रन्थामरसर्षपैः ||६८|| पिप्पलीमूलसिन्धूत्थयवानीमिसिवत्सकैः | क्षौद्रेक्षुक्षीरगोमूत्रसर्पिस्तैलरसाप्लुतैः ||६९|| तूर्णमास्थापनं कार्यं संसृष्टबहुरोगिणाम् | गृध्रसीशर्कराष्ठीलातूनीगुल्मगदापहम् ||७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (71- 76) · Śloka 76
రాస్నారగ్వధవర్షాభూకటుకోశీరవారిదైః | త్రాయమాణామృతారక్తాపంచమూలీబిభీతకైః ||71|| సబలైః పాలికైః క్వాథః కల్కస్తు మదనాన్వితైః | యష్ట్యాహ్వమిసిసింధూత్థఫలినీంద్రయవాహ్వయైః ||72|| రసాంజనరసక్షౌద్రద్రాక్షాసౌవీరసంయుతైః | యుక్తో బస్తిః సుఖోష్ణోఽయం మాంసశుక్రబలౌజసాం ||73|| ఆయుషోఽగ్నేశ్చ సంస్కర్తా హంతి చాశు గదానిమాన్ | గుల్మాసృగ్దరవీసర్పమూత్రకృచ్ఛ్రక్షతక్షయాన్ ||74|| విషమజ్వరమర్శాంసి గ్రహణీం వాతకుండలీం | జానుజంఘాశిరోబస్తిగ్రహోదావర్తమారుతాన్ ||75|| వాతాసృక్శర్కరాష్ఠీలాకుక్షిశూలోదరారుచీః | రక్తపిత్తకఫోన్మాదప్రమేహాధ్మానహృద్గ్రహాన్ ||76||
View original
रास्नारग्वधवर्षाभूकटुकोशीरवारिदैः | त्रायमाणामृतारक्तापञ्चमूलीबिभीतकैः ||७१|| सबलैः पालिकैः क्वाथः कल्कस्तु मदनान्वितैः | यष्ट्याह्वमिसिसिन्धूत्थफलिनीन्द्रयवाह्वयैः ||७२|| रसाञ्जनरसक्षौद्रद्राक्षासौवीरसंयुतैः | युक्तो बस्तिः सुखोष्णोऽयं मांसशुक्रबलौजसाम् ||७३|| आयुषोऽग्नेश्च संस्कर्ता हन्ति चाशु गदानिमान् | गुल्मासृग्दरवीसर्पमूत्रकृच्छ्रक्षतक्षयान् ||७४|| विषमज्वरमर्शांसि ग्रहणीं वातकुण्डलीम् | जानुजङ्घाशिरोबस्तिग्रहोदावर्तमारुतान् ||७५|| वातासृक्शर्कराष्ठीलाकुक्षिशूलोदरारुचीः | रक्तपित्तकफोन्मादप्रमेहाध्मानहृद्ग्रहान् ||७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (77) · Śloka 77
వాతఘ్నౌషధనిష్క్వాథాః సైంధవత్రివృతాయుతాః | సామ్లాః సుఖోష్ణా యోజ్యాః స్యుర్బస్తయః కుపితేఽనిలే ||77||
View original
वातघ्नौषधनिष्क्वाथाः सैन्धवत्रिवृतायुताः | साम्लाः सुखोष्णा योज्याः स्युर्बस्तयः कुपितेऽनिले ||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (78) · Śloka 78
న్యగ్రోధాదిగణక్వాథాః కాకోల్యాదిసమాయుతాః | విధేయా బస్తయః పిత్తే ససర్పిష్కాః సశర్కరాః ||78||
View original
न्यग्रोधादिगणक्वाथाः काकोल्यादिसमायुताः | विधेया बस्तयः पित्ते ससर्पिष्काः सशर्कराः ||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (79) · Śloka 79
ఆరగ్వధాదినిష్క్వాథాః పిప్పల్యాదిసమాయుతాః | సక్షౌద్రమూత్రా దేయాః స్యుర్బస్తయః కుపితే కఫే ||79||
View original
आरग्वधादिनिष्क्वाथाः पिप्पल्यादिसमायुताः | सक्षौद्रमूत्रा देयाः स्युर्बस्तयः कुपिते कफे ||७९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (80) · Śloka 80
శర్కరేక్షురసక్షీరఘృతయుక్తాః సుశీతలాః | క్షీరవృక్షకషాయాఢ్యా బస్తయః శోణితే హితాః ||80||
View original
शर्करेक्षुरसक्षीरघृतयुक्ताः सुशीतलाः | क्षीरवृक्षकषायाढ्या बस्तयः शोणिते हिताः ||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (81) · Śloka 81
శోధనద్రవ్యనిష్క్వాథాస్తత్కల్కస్నేహసైంధవైః | యుక్తాః ఖజేన మథితబస్తయః శోధనాః స్మృతాః ||81||
View original
शोधनद्रव्यनिष्क्वाथास्तत्कल्कस्नेहसैन्धवैः | युक्ताः खजेन मथितबस्तयः शोधनाः स्मृताः ||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (82) · Śloka 82
త్రిఫలాక్వాథగోమూత్రక్షౌద్రక్షారసమాయుతాః | ఊషకాదిప్రతీవాపా బస్తయో లేఖనాః స్మృతాః ||82||
View original
त्रिफलाक्वाथगोमूत्रक्षौद्रक्षारसमायुताः | ऊषकादिप्रतीवापा बस्तयो लेखनाः स्मृताः ||८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (83) · Śloka 83
బృంహణద్రవ్యనిష్క్వాథాః కల్కైర్మధురకైర్యుతాః | సర్పిర్మాంసరసోపేతా బస్తయో బృంహణాః స్మృతాః ||83||
View original
बृंहणद्रव्यनिष्क्वाथाः कल्कैर्मधुरकैर्युताः | सर्पिर्मांसरसोपेता बस्तयो बृंहणाः स्मृताः ||८३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (84) · Śloka 84
చటకాండోచ్చటాక్వాథాః సక్షీరఘృతశర్కరాః | ఆత్మగుప్తాఫలావాపాః స్మృతా వాజీకరా నృణాం ||84||
View original
चटकाण्डोच्चटाक्वाथाः सक्षीरघृतशर्कराः | आत्मगुप्ताफलावापाः स्मृता वाजीकरा नृणाम् ||८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (85-86) · Śloka 86
బదర్యైరావతీశేలుశాల్మలీధన్వనాంకురాః | క్షీరసిద్ధాః క్షౌద్రయుతాః సాస్రాః పిచ్ఛిలసంజ్ఞితాః ||85|| వారాహమాహిషౌరభ్రబైడాలైణేయకౌక్కుటం | సద్యస్కమసృగాజం వా దేయం పిచ్ఛిలబస్తిషు ||86||
View original
बदर्यैरावतीशेलुशाल्मलीधन्वनाङ्कुराः | क्षीरसिद्धाः क्षौद्रयुताः सास्राः पिच्छिलसञ्ज्ञिताः ||८५|| वाराहमाहिषौरभ्रबैडालैणेयकौक्कुटम् | सद्यस्कमसृगाजं वा देयं पिच्छिलबस्तिषु ||८६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 40 (87) · Śloka 87
ప్రియంగ్వాదిగణక్వాథా అంబష్ఠాద్యేన సంయుతాః | సక్షౌద్రాః సఘృతాశ్చైవ గ్రాహిణో బస్తయః స్మృతాః ||87||
View original
प्रियङ्ग्वादिगणक्वाथा अम्बष्ठाद्येन संयुताः | सक्षौद्राः सघृताश्चैव ग्राहिणो बस्तयः स्मृताः ||८७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 41 (88) · Śloka 88
ఏతేష్వేవ చ యోగేషు స్నేహాః సిద్ధాః పృథక్ పృథక్ | సమస్తేష్వథవా సమ్యగ్విధేయాః స్నేహబస్తయః ||88||
View original
एतेष्वेव च योगेषु स्नेहाः सिद्धाः पृथक् पृथक् | समस्तेष्वथवा सम्यग्विधेयाः स्नेहबस्तयः ||८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 42 (89) · Śloka 89
వంధ్యానాం శతపాకేన శోధితానాం యథాక్రమం | బలాతైలేన దేయాః స్యుర్బస్తయస్త్రైవృతేన చ ||89||
View original
वन्ध्यानां शतपाकेन शोधितानां यथाक्रमम् | बलातैलेन देयाः स्युर्बस्तयस्त्रैवृतेन च ||८९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 43 (90) · Śloka 90
నరస్యోత్తమసత్త్వస్య తీక్ష్ణం బస్తిం నిధాపయేత్ | మధ్యమం మధ్యసత్త్వస్య విపరీతస్య వై మృదుం ||90||
View original
नरस्योत्तमसत्त्वस्य तीक्ष्णं बस्तिं निधापयेत् | मध्यमं मध्यसत्त्वस्य विपरीतस्य वै मृदुम् ||९०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 44 (91) · Śloka 91
ఏవం కాలం బలం దోషం వికారం చ వికారవిత్ | బస్తిద్రవ్యబలం చైవ వీక్ష్య బస్తీన్ ప్రయోజయేత్ ||91||
View original
एवं कालं बलं दोषं विकारं च विकारवित् | बस्तिद्रव्यबलं चैव वीक्ष्य बस्तीन् प्रयोजयेत् ||९१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 45 (92) · Śloka 92
దద్యాదుత్క్లేశనం పూర్వం మధ్యే దోషహరం పునః | పశ్చాత్ సంశమనీయం చ దద్యాద్బస్తిం విచక్షణః ||92||
View original
दद्यादुत्क्लेशनं पूर्वं मध्ये दोषहरं पुनः | पश्चात् संशमनीयं च दद्याद्बस्तिं विचक्षणः ||९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 46 (93-95) · Śloka 95
ఏరండబీజం మధుకం పిప్పలీ సైంధవం వచా | హపుషాఫలకల్కశ్చ బస్తిరుత్క్లేశనః స్మృతః ||93|| శతాహ్వా మధుకం బీజం కౌటజం ఫలమేవ చ | సకాంజికః సగోమూత్రో బస్తిర్దోషహరః స్మృతః ||94|| ప్రియంగుర్మధుకం ముస్తా తథైవ చ రసాంజనం | సక్షీరః శస్యతే బస్తిర్దోషాణాం శమనః పరః ||95||
View original
एरण्डबीजं मधुकं पिप्पली सैन्धवं वचा | हपुषाफलकल्कश्च बस्तिरुत्क्लेशनः स्मृतः ||९३|| शताह्वा मधुकं बीजं कौटजं फलमेव च | सकाञ्जिकः सगोमूत्रो बस्तिर्दोषहरः स्मृतः ||९४|| प्रियङ्गुर्मधुकं मुस्ता तथैव च रसाञ्जनम् | सक्षीरः शस्यते बस्तिर्दोषाणां शमनः परः ||९५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 47 (96-99) · Śloka 99
నృపాణాం తత్సమానానాం తథా సుమహతామపి | నారీణాం సుకుమారాణాం శిశుస్థవిరయోరపి ||96|| దోషనిర్హరణార్థాయ బలవర్ణోదయాయ చ | సమాసేనోపదేక్ష్యామి విధానం మాధుతైలికం ||97|| యానస్త్రీభోజ్యపానేషు నియమశ్చాత్ర నోచ్యతే | ఫలం చ విపులం దృష్టం వ్యాపదాం చాప్యసంభవః ||98|| యోజ్యస్త్వతః సుఖేనైవ నిరూహక్రమమిచ్ఛతా | యదేచ్ఛతి తదైవైష ప్రయోక్తవ్యో విపశ్చితా ||99||
View original
नृपाणां तत्समानानां तथा सुमहतामपि | नारीणां सुकुमाराणां शिशुस्थविरयोरपि ||९६|| दोषनिर्हरणार्थाय बलवर्णोदयाय च | समासेनोपदेक्ष्यामि विधानं माधुतैलिकम् ||९७|| यानस्त्रीभोज्यपानेषु नियमश्चात्र नोच्यते | फलं च विपुलं दृष्टं व्यापदां चाप्यसम्भवः ||९८|| योज्यस्त्वतः सुखेनैव निरूहक्रममिच्छता | यदेच्छति तदैवैष प्रयोक्तव्यो विपश्चिता ||९९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 48 (100-101) · Śloka 101
మధుతైలే సమే స్యాతాం క్వాథశ్చైరండమూలజః | పలార్ధం శతపుష్పాయాస్తతోఽర్ధం సైంధవస్య చ ||100|| ఫలేనైకేన సంయుక్తః ఖజేన చ విలోడితః | దేయః సుఖోష్ణో భిషజా మాధుతైలికసంజ్ఞితః ||101||
View original
मधुतैले समे स्यातां क्वाथश्चैरण्डमूलजः | पलार्धं शतपुष्पायास्ततोऽर्धं सैन्धवस्य च ||१००|| फलेनैकेन संयुक्तः खजेन च विलोडितः | देयः सुखोष्णो भिषजा माधुतैलिकसञ्ज्ञितः ||१०१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 49 (102) · Śloka 102
వచామధుకతైలం చ క్వాథః సరససైంధవః | పిప్పలీఫలసంయుక్తో బస్తిర్యుక్తరథః స్మృతః ||102||
View original
वचामधुकतैलं च क्वाथः सरससैन्धवः | पिप्पलीफलसंयुक्तो बस्तिर्युक्तरथः स्मृतः ||१०२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 50 (103) · Śloka 103
సురదారు వరా రాస్నా శతపుష్పా వచా మధు | హింగుసైంధవసంయుక్తో బస్తిర్దోషహరః స్మృతః ||103||
View original
सुरदारु वरा रास्ना शतपुष्पा वचा मधु | हिङ्गुसैन्धवसंयुक्तो बस्तिर्दोषहरः स्मृतः ||१०३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 51 (104) · Śloka 104
పంచమూలీకషాయం చ తైలం మాగధికా మధు | బస్తిరేష విధాతవ్యః సశతాహ్వః ససైంధవః ||104||
View original
पञ्चमूलीकषायं च तैलं मागधिका मधु | बस्तिरेष विधातव्यः सशताह्वः ससैन्धवः ||१०४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 52 (105) · Śloka 105
యవకోలకులత్థానాం క్వాథో మాగధికా మధు | ససైంధవః సయష్ట్యాహ్వః సిద్ధబస్తిరితి స్మృతః ||105||
View original
यवकोलकुलत्थानां क्वाथो मागधिका मधु | ससैन्धवः सयष्ट्याह्वः सिद्धबस्तिरिति स्मृतः ||१०५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 53 (103-111) · Śloka 111
ముస్తాపాఠామృతాతిక్తాబలారాస్నాపునర్నవాః | మంజిష్ఠారగ్వధోశీరత్రాయమాణాఖ్యగోక్షురాన్ ||106|| పాలికాన్ పంచమూలాల్పసహితాన్మదనాష్టకం | జలాఢకే పచేత్ క్వాథం పాదశేషం పునః పచేత్ ||107|| క్షీరార్ధాఢకసంయుక్తమాక్షీరాత్ సుపరిస్రుతం | పాదేన జాంగలరసస్తథా మధుఘృతం సమం ||108|| శతాహ్వాఫలినీయష్టీవత్సకైః సరసాంజనైః | కార్షికైః సైంధవోన్మిశ్రైః కల్కైర్బస్తిః ప్రయోజితః ||109|| వాతాసృఙ్మేహశోఫార్శోగుల్మమూత్రవిబంధనుత్ | విసర్పజ్వరవిడ్భంగరక్తపిత్తవినాశనః ||110|| బల్యః సంజీవనో వృష్యశ్చక్షుష్యః శూలనాశనః | యాపనానామయం రాజా బస్తిర్ముస్తాదికో మతః ||111||
View original
मुस्तापाठामृतातिक्ताबलारास्नापुनर्नवाः | मञ्जिष्ठारग्वधोशीरत्रायमाणाख्यगोक्षुरान् ||१०६|| पालिकान् पञ्चमूलाल्पसहितान्मदनाष्टकम् | जलाढके पचेत् क्वाथं पादशेषं पुनः पचेत् ||१०७|| क्षीरार्धाढकसंयुक्तमाक्षीरात् सुपरिस्रुतम् | पादेन जाङ्गलरसस्तथा मधुघृतं समम् ||१०८|| शताह्वाफलिनीयष्टीवत्सकैः सरसाञ्जनैः | कार्षिकैः सैन्धवोन्मिश्रैः कल्कैर्बस्तिः प्रयोजितः ||१०९|| वातासृङ्मेहशोफार्शोगुल्ममूत्रविबन्धनुत् | विसर्पज्वरविड्भङ्गरक्तपित्तविनाशनः ||११०|| बल्यः सञ्जीवनो वृष्यश्चक्षुष्यः शूलनाशनः | यापनानामयं राजा बस्तिर्मुस्तादिको मतः ||१११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 54 (112) · Śloka 112
అవేక్ష్య భేషజం బుద్ధ్యా వికారం చ వికారవిత్ | బీజేనానేన శాస్త్రజ్ఞః కుర్యాద్బస్తిశతాన్యపి ||112||
View original
अवेक्ष्य भेषजं बुद्ध्या विकारं च विकारवित् | बीजेनानेन शास्त्रज्ञः कुर्याद्बस्तिशतान्यपि ||११२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 55 (113) · Śloka 113
అజీర్ణే న ప్రయుంజీత దివాస్వప్నం చ వర్జయత్ | ఆహారాచారికం శేషమన్యత్ కామం సమాచరేత్ ||113||
View original
अजीर्णे न प्रयुञ्जीत दिवास्वप्नं च वर्जयत् | आहाराचारिकं शेषमन्यत् कामं समाचरेत् ||११३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 56 (114-117) · Śloka 117
యస్మాన్మధు చ తైలం చ ప్రాధాన్యేన ప్రదీయతే | మాధుతైలిక ఇత్యేవం భిషగ్భిర్బస్తిరుచ్యతే ||114|| రథేష్వపి చ యుక్తేషు హస్త్యశ్వే చాపి కల్పితే | యస్మాన్న ప్రతిషిద్ధోఽయమతో యుక్తరథః స్మృతః ||115|| బలోపచయవర్ణానాం యస్మాద్ వ్యాధిశతస్య చ | భవత్యేతేన సిద్ధిస్తు సిద్ధబస్తిరతో మతః ||116|| సుఖినామల్పదోషాణాం నిత్యం స్నిగ్ధాశ్చ యే నరాః | మృదుకోష్ఠాశ్చ యే తేషాం విధేయా మాధుతైలికాః ||117||
View original
यस्मान्मधु च तैलं च प्राधान्येन प्रदीयते | माधुतैलिक इत्येवं भिषग्भिर्बस्तिरुच्यते ||११४|| रथेष्वपि च युक्तेषु हस्त्यश्वे चापि कल्पिते | यस्मान्न प्रतिषिद्धोऽयमतो युक्तरथः स्मृतः ||११५|| बलोपचयवर्णानां यस्माद् व्याधिशतस्य च | भवत्येतेन सिद्धिस्तु सिद्धबस्तिरतो मतः ||११६|| सुखिनामल्पदोषाणां नित्यं स्निग्धाश्च ये नराः | मृदुकोष्ठाश्च ये तेषां विधेया माधुतैलिकाः ||११७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 57 (118) · Śloka 118
మృదుత్వాత్ పాదహీనత్వాదకృత్స్నవిధిసేవనాత్ | ఏకబస్తిప్రదానాచ్చ సిద్ధబస్తిష్వయంత్రణా ||118||
View original
मृदुत्वात् पादहीनत्वादकृत्स्नविधिसेवनात् | एकबस्तिप्रदानाच्च सिद्धबस्तिष्वयन्त्रणा ||११८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 38
ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాం చికిత్సాస్థానే నిరూహక్రమచికిత్సితం నామాష్టత్రింశోఽధ్యాయః ||38||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां चिकित्सास्थाने निरूहक्रमचिकित्सितं नामाष्टत्रिंशोऽध्यायः ||३८||
🔊 Audio coming soon