Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3
ਅਥਾਤਃ ਪ੍ਰਮੇਹਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧||
ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
ਦ੍ਵੌ ਪ੍ਰਮੇਹੌ ਭਵਤਃ- ਸਹਜੋਪਥ੍ਯਨਿਮਿਤ੍ਤਸ਼੍ਚ |
ਤਤ੍ਰ ਸਹਜੋ ਮਾਤਪਿਤਬੀਜਦੋਸਕਤਃ, ਅਹਿਤਾਹਾਰਜੋਪਥ੍ਯਨਿਮਿਤ੍ਤਃ |
ਤਯੋਃ ਪੂਰ੍ਵੇਣੋਪਦ੍ਰੁਤਃ ਕਸ਼ੋ ਰੂਕ੍ਸੋਲ੍ਪਾਸ਼ੀ ਪਿਪਾਸੁਰ੍ਭਸ਼ਂ ਪਰਿਸਰਣਸ਼ੀਲਸ਼੍ਚ ਭਵਤਿ; ਉਤ੍ਤਰੇਣ ਸ੍ਥੂਲੋ ਬਹ੍ਵਾਸ਼ੀ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਃ ਸ਼ਯ੍ਯਾਸਨਸ੍ਵਪ੍ਨਸ਼ੀਲਃ ਪ੍ਰਾਯੇਣੇਤਿ ||੩||
View original
अथातः प्रमेहचिकित्सितं व्याख्यास्यामः ||१||
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
द्वौ प्रमेहौ भवतः- सहजोऽपथ्यनिमित्तश्च |
तत्र सहजो मातृपितृबीजदोषकृतः, अहिताहारजोऽपथ्यनिमित्तः |
तयोः पूर्वेणोपद्रुतः कृशो रूक्षोऽल्पाशी पिपासुर्भृशं परिसरणशीलश्च भवति; उत्तरेण स्थूलो बह्वाशी स्निग्धः शय्यासनस्वप्नशीलः प्रायेणेति ||३||
Adhikarana 2 (4) · Śloka 4
ਤਤ੍ਰ ਕਸ਼ਮਨ੍ਨਪਾਨਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤਾਭਿਃ ਕ੍ਰਿਯਾਭਿਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ, ਸ੍ਥੂਲਮਪਤਰ੍ਪਣਯੁਕ੍ਤਾਭਿਃ ||੪||
View original
तत्र कृशमन्नपानप्रतिसंस्कृताभिः क्रियाभिश्चिकित्सेत, स्थूलमपतर्पणयुक्ताभिः ||४||
Adhikarana 3 (5) · Śloka 5
ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਚ ਪਰਿਹਰੇਯੁਃ ਸੌਵੀਰਕਤੁਸੋਦਕਸ਼ੁਕ੍ਤਮੈਰੇਯਸੁਰਾਸਵਤੋਯਪਯਸ੍ਤੈਲਘਤੇਕ੍ਸੁਵਿਕਾਰਦਧਿਪਿਸ੍ਟਾਨ੍ਨਾਮ੍ਲਯਵਾਗੂਪਾਨਕਾਨਿ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਨੂਪੌਦਕਮਾਂਸਾਨਿ ਚੇਤਿ ||੫||
View original
सर्व एव च परिहरेयुः सौवीरकतुषोदकशुक्तमैरेयसुरासवतोयपयस्तैलघृतेक्षुविकारदधिपिष्टान्नाम्लयवागूपानकानि ग्राम्यानूपौदकमांसानि चेति ||५||
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
ਤਤਃ ਸ਼ਾਲਿਸਸ੍ਟਿਕਯਵਗੋਧੂਮਕੋਦ੍ਰਵੋਦ੍ਦਾਲਕਾਨਨਵਾਨ੍ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਚਣਕਾਢਕੀਕੁਲਤ੍ਥਮੁਦ੍ਗਵਿਕਲ੍ਪੇਨ, ਤਿਕ੍ਤਕਸਾਯਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਸ਼ਾਕਗਣਾਭ੍ਯਾਂ ਨਿਕੁਮ੍ਭੇਙ੍ਗੁਦੀਸਰ੍ਸਪਾਤਸੀਤੈਲਸਿਦ੍ਧਾਭ੍ਯਾਂ, ਬਦ੍ਧਮੂਤ੍ਰੈਰ੍ਵਾ ਜਾਙ੍ਗਲੈਰ੍ਮਾਂਸੈਰਪਹਤਮੇਦੋਭਿਰਨਮ੍ਲੈਰਘਤੈਸ਼੍ਚੇਤਿ ||੬||
View original
ततः शालिषष्टिकयवगोधूमकोद्रवोद्दालकाननवान् भुञ्जीत चणकाढकीकुलत्थमुद्गविकल्पेन, तिक्तकषायाभ्यां च शाकगणाभ्यां निकुम्भेङ्गुदीसर्षपातसीतैलसिद्धाभ्यां, बद्धमूत्रैर्वा जाङ्गलैर्मांसैरपहृतमेदोभिरनम्लैरघृतैश्चेति ||६||
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
ਤਤ੍ਰਾਦਿਤ ਏਵ ਪ੍ਰਮੇਹਿਣਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਨ੍ਯਤਮੇਨ ਤੈਲੇਨ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗ੍ਵਾਦਿਸਿਦ੍ਧੇਨ ਵਾ ਘਤੇਨ ਵਾਮਯੇਤ੍ ਪ੍ਰਗਾਢਂ ਵਿਰੇਚਯੇਚ੍ਚ, ਵਿਰੇਚਨਾਦਨਨ੍ਤਰਂ ਸੁਰਸਾਦਿਕਸਾਯੇਣਾਸ੍ਥਾਪਯੇਨ੍ਮਹੌਸਧਭਦ੍ਰਦਾਰੁਮੁਸ੍ਤਾਵਾਪੇਨ ਮਧੁਸੈਨ੍ਧਵਯੁਕ੍ਤੇਨ, ਦਹ੍ਯਮਾਨਂ ਚ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਕਸਾਯੇਣ ਨਿਸ੍ਤੈਲੇਨ ||੭||
View original
तत्रादित एव प्रमेहिणं स्निग्धमन्यतमेन तैलेन प्रियङ्ग्वादिसिद्धेन वा घृतेन वामयेत् प्रगाढं विरेचयेच्च, विरेचनादनन्तरं सुरसादिकषायेणास्थापयेन्महौषधभद्रदारुमुस्तावापेन मधुसैन्धवयुक्तेन, दह्यमानं च न्यग्रोधादिकषायेण निस्तैलेन ||७||
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
ਤਤਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਦੇਹਮਾਮਲਕਰਸੇਨ ਹਰਿਦ੍ਰਾਂ ਮਧੁਸਂਯੁਕ੍ਤਾਂ ਪਾਯਯੇਤ੍, ਤ੍ਰਿਫਲਾਵਿਸ਼ਾਲਾਦੇਵਦਾਰੁਮੁਸ੍ਤਕਸਾਯਂ ਵਾ, ਸ਼ਾਲਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲਕਮੁਸ੍ਕਕਕਲ੍ਕਮਕ੍ਸਮਾਤ੍ਰਂ ਵਾ ਮਧੁਮਧੁਰਮਾਮਲਕਰਸੇਨ ਹਰਿਦ੍ਰਾਯੁਤਂ, ਕੁਟਜਕਪਿਤ੍ਥਰੋਹੀਤਕਬਿਭੀਤਕਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣਪੁਸ੍ਪਕਲ੍ਕਂ ਵਾ ਨਿਮ੍ਬਾਰਗ੍ਵਧਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣਮੂਰ੍ਵਾਕੁਟਜਸੋਮਵਕ੍ਸਪਲਾਸ਼ਾਨਾਂ ਵਾ ਤ੍ਵਕ੍ਪਤ੍ਰਮੂਲਫਲਪੁਸ੍ਪਕਸਾਯਾਣਿ, ਏਤੇ ਪਞ੍ਚ ਯੋਗਾਃ ਸਰ੍ਵਮੇਹਾਨਾਮਪਹਨ੍ਤਾਰੋ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾਃ ||੮||
View original
ततः शुद्धदेहमामलकरसेन हरिद्रां मधुसंयुक्तां पाययेत्, त्रिफलाविशालादेवदारुमुस्तकषायं वा, शालकम्पिल्लकमुष्कककल्कमक्षमात्रं वा मधुमधुरमामलकरसेन हरिद्रायुतं, कुटजकपित्थरोहीतकबिभीतकसप्तपर्णपुष्पकल्कं वा निम्बारग्वधसप्तपर्णमूर्वाकुटजसोमवृक्षपलाशानां वा त्वक्पत्रमूलफलपुष्पकषायाणि, एते पञ्च योगाः सर्वमेहानामपहन्तारो व्याख्याताः ||८||
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
ਵਿਸ਼ੇਸਸ਼੍ਚਾਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ- ਤਤ੍ਰੋਦਕਮੇਹਿਨਂ ਪਾਰਿਜਾਤਕਸਾਯਂ ਪਾਯਯੇਤ੍, ਇਕ੍ਸੁਮੇਹਿਨਂ ਵੈਜਯਨ੍ਤੀਕਸਾਯਂ, ਸੁਰਾਮੇਹਿਨਂ ਨਿਮ੍ਬਕਸਾਯਂ, ਸਿਕਤਾਮੇਹਿਨਂ ਚਿਤ੍ਰਕਕਸਾਯਂ, ਸ਼ਨੈਰ੍ਮੇਹਿਨਂ ਖਦਿਰਕਸਾਯਂ, ਲਵਣਮੇਹਿਨਂ ਪਾਠਾਗੁਰੁਹਰਿਦ੍ਰਾਕਸਾਯਂ , ਪਿਸ੍ਟਮੇਹਿਨਂ ਹਰਿਦ੍ਰਾਦਾਰੁਹਰਿਦ੍ਰਾਕਸਾਯਂ, ਸਾਨ੍ਦ੍ਰਮੇਹਿਨਂ ਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣਕਸਾਯਂ, ਸ਼ੁਕ੍ਰਮੇਹਿਨਂ ਦੂਰ੍ਵਾਸ਼ੈਵਲਪ੍ਲਵਹਠਕਰਞ੍ਜਕਸੇਰੁਕਕਸਾਯਂ ਕਕੁਭਚਨ੍ਦਨਕਸਾਯਂ ਵਾ, ਫੇਨਮੇਹਿਨਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਰਗ੍ਵਧਮਦ੍ਵੀਕਾਕਸਾਯਂ, ਮਧੁਮਧੁਰਮਿਤਿ; ਪੈਤ੍ਤਿਕੇਸੁ ਨੀਲਮੇਹਿਨਂ ਸ਼ਾਲਸਾਰਾਦਿਕਸਾਯਮਸ਼੍ਵਤ੍ਥਕਸਾਯਂ ਵਾ ਪਾਯਯੇਤ੍, ਹਰਿਦ੍ਰਾਮੇਹਿਨਂ ਰਾਜਵਕ੍ਸਕਸਾਯਂ, ਅਮ੍ਲਮੇਹਿਨਂ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਕਸਾਯਂ, ਕ੍ਸਾਰਮੇਹਿਨਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਕਸਾਯਂ, ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਮੇਹਿਨਂ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਚਨ੍ਦਨਕਸਾਯਂ, ਸ਼ੋਣਿਤਮੇਹਿਨਂ ਗੁਡੂਚੀਤਿਨ੍ਦੁਕਾਸ੍ਥਿਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਖਰ੍ਜੂਰਕਸਾਯਂ ਮਧੁਮਿਸ਼੍ਰਂ; ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਮਸਾਧ੍ਯੇਸ੍ਵਪਿ ਯੋਗਾਨ੍ ਯਾਪਨਾਰ੍ਥਂ ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਃ, ਤਦ੍ਯਥਾ- ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮੇਹਿਨਂ ਕੁਸ੍ਠਕੁਟਜਪਾਠਾਹਿਙ੍ਗੁਕਟੁਰੋਹਿਣੀਕਲ੍ਕਂ ਗੁਡੂਚੀਚਿਤ੍ਰਕਕਸਾਯੇਣ ਪਾਯਯੇਤ੍, ਵਸਾਮੇਹਿਨਮਗ੍ਨਿਮਨ੍ਥਕਸਾਯਂ ਸ਼ਿਂਸ਼ਪਾਕਸਾਯਂ ਵਾ, ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮੇਹਿਨਂ ਕਦਰਕ੍ਰਮੁਕਕਸਾਯਂ , ਹਸ੍ਤਿਮੇਹਿਨਂ ਤਿਨ੍ਦੁਕਕਪਿਤ੍ਥਸ਼ਿਰੀਸਪਲਾਸ਼ਪਾਠਾਮੂਰ੍ਵਾਦੁਃਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਕਸਾਯਂ ਮਧੁਮਧੁਰਂ ਹਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਸ਼ੂਕਰਖਰੋਸ੍ਟ੍ਰਾਸ੍ਥਿਕ੍ਸਾਰਂ ਚੇਤਿ; ਦਹ੍ਯਮਾਨਮੌਦਕਕਨ੍ਦਕ੍ਵਾਥਸਿਦ੍ਧਾਂ ਯਵਾਗੂਂ ਕ੍ਸੀਰੇਕ੍ਸੁਰਸਮਧੁਰਾਂ ਪਾਯਯੇਤ੍ ||੯||
View original
विशेषश्चात ऊर्ध्वं- तत्रोदकमेहिनं पारिजातकषायं पाययेत्, इक्षुमेहिनं वैजयन्तीकषायं, सुरामेहिनं निम्बकषायं, सिकतामेहिनं चित्रककषायं, शनैर्मेहिनं खदिरकषायं, लवणमेहिनं पाठाऽगुरुहरिद्राकषायं , पिष्टमेहिनं हरिद्रादारुहरिद्राकषायं, सान्द्रमेहिनं सप्तपर्णकषायं, शुक्रमेहिनं दूर्वाशैवलप्लवहठकरञ्जकसेरुककषायं ककुभचन्दनकषायं वा, फेनमेहिनं त्रिफलारग्वधमृद्वीकाकषायं, मधुमधुरमिति; पैत्तिकेषु नीलमेहिनं शालसारादिकषायमश्वत्थकषायं वा पाययेत्, हरिद्रामेहिनं राजवृक्षकषायं, अम्लमेहिनं न्यग्रोधादिकषायं, क्षारमेहिनं त्रिफलाकषायं, मञ्जिष्ठामेहिनं मञ्जिष्ठाचन्दनकषायं, शोणितमेहिनं गुडूचीतिन्दुकास्थिकाश्मर्यखर्जूरकषायं मधुमिश्रं; अत ऊर्ध्वमसाध्येष्वपि योगान् यापनार्थं वक्ष्यामः, तद्यथा- सर्पिर्मेहिनं कुष्ठकुटजपाठाहिङ्गुकटुरोहिणीकल्कं गुडूचीचित्रककषायेण पाययेत्, वसामेहिनमग्निमन्थकषायं शिंशपाकषायं वा, क्षौद्रमेहिनं कदरक्रमुककषायं , हस्तिमेहिनं तिन्दुककपित्थशिरीषपलाशपाठामूर्वादुःस्पर्शाकषायं मधुमधुरं हस्त्यश्वशूकरखरोष्ट्रास्थिक्षारं चेति; दह्यमानमौदककन्दक्वाथसिद्धां यवागूं क्षीरेक्षुरसमधुरां पाययेत् ||९||
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
ਤਤਃ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗ੍ਵਨਨ੍ਤਾਯੂਥਿਕਾਪਦ੍ਮਾਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤਿਕਾਲੋਹਿਤਿਕਾਮ੍ਬਸ੍ਠਾਦਾਡਿਮਤ੍ਵਕ੍ਸ਼ਾਲਪਰ੍ਣੀਪਦ੍ਮਤੁਙ੍ਗਕੇਸ਼ਰ- ਧਾਤਕੀਬਕੁਲਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਸ਼੍ਰੀਵੇਸ੍ਟਕਮੋਚਰਸੇਸ੍ਵਰਿਸ੍ਟਾਨਯਸ੍ਕਤੀਰ੍ਲੇਹਾਨਾਸਵਾਂਸ਼੍ਚ ਕੁਰ੍ਵੀਤ; ਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਗਿਲੋਡ੍ਯਬਿਸਮਣਾਲਕਾਸ਼ਕਸੇਰੁਕਮਧੁਕਾਮ੍ਰਜਮ੍ਬ੍ਵਸਨਤਿਨਿਸ਼ਕਕੁਭਕਟ੍ਵਙ੍ਗਰੋਧ੍ਰਭਲ੍ਲਾਤਕ- ਪਲਾਸ਼ਚਰ੍ਮਵਕ੍ਸਗਿਰਿਕਰ੍ਣਿਕਾਸ਼ੀਤਸ਼ਿਵਨਿਚੁਲਦਾਡਿਮਾਜਕਰ੍ਣਹਰਿਵਕ੍ਸਰਾਜਾਦਨਗੋਪਘੋਣ੍ਟਾਵਿਕਙ੍ਕਤੇਸੁ ਵਾ; ਯਵਾਨ੍ਨਵਿਕਾਰਾਂਸ਼੍ਚ ਸੇਵੇਤ; ਯਥੋਕ੍ਤਕਸਾਯਸਿਦ੍ਧਾਂ ਯਵਾਗੂਂ ਚਾਸ੍ਮੈ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛੇਤ੍, ਕਸਾਯਾਣਿ ਵਾ ਪਾਤੁਮ੍ ||੧੦||
View original
ततः प्रियङ्ग्वनन्तायूथिकापद्मात्रायन्तिकालोहितिकाम्बष्ठादाडिमत्वक्शालपर्णीपद्मतुङ्गकेशर- धातकीबकुलशाल्मलीश्रीवेष्टकमोचरसेष्वरिष्टानयस्कृतीर्लेहानासवांश्च कुर्वीत; शृङ्गाटकगिलोड्यबिसमृणालकाशकसेरुकमधुकाम्रजम्ब्वसनतिनिशककुभकट्वङ्गरोध्रभल्लातक- पलाशचर्मवृक्षगिरिकर्णिकाशीतशिवनिचुलदाडिमाजकर्णहरिवृक्षराजादनगोपघोण्टाविकङ्कतेषु वा; यवान्नविकारांश्च सेवेत; यथोक्तकषायसिद्धां यवागूं चास्मै प्रयच्छेत्, कषायाणि वा पातुम् ||१०||
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
ਮਹਾਧਨਮਹਿਤਾਹਾਰਮੌਸਧਦ੍ਵੇਸਿਣਮੀਸ਼੍ਵਰਂ ਵਾ ਪਾਠਾਭਯਾਚਿਤ੍ਰਕਪ੍ਰਗਾਢਮਨਲ੍ਪਮਾਕ੍ਸਿਕਮਨ੍ਯਤਮਮਾਸਵਂ ਪਾਯਯੇਤ੍, ਅਙ੍ਗਾਰਸ਼ੂਲ੍ਯੋਪਦਂਸ਼ਂ ਵਾ ਮਾਧ੍ਵੀਕਮਭੀਕ੍ਸ੍ਣਂ, ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਕਪਿਤ੍ਥਮਰਿਚਾਨੁਵਿਦ੍ਧਾਨਿ ਚਾਸ੍ਮੈ ਪਾਨਭੋਜਨਾਨ੍ਯੁਪਹਰੇਤ੍, ਉਸ੍ਟ੍ਰਾਸ਼੍ਵਤਰਖਰਪੁਰੀਸਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਚਾਸ੍ਮੈ ਦਦ੍ਯਾਦਸ਼ਨੇਸੁ; ਹਿਙ੍ਗੁਸੈਨ੍ਧਵਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਯੂਸੈਃ ਸਾਰ੍ਸਪੈਸ਼੍ਚ ਰਾਗੈਰ੍ਭੋਜਯੇਤ੍; ਅਵਿਰੁਦ੍ਧਾਨਿ ਚਾਸ੍ਮੈ ਪਾਨਭੋਜਨਾਨ੍ਯੁਪਹਰੇਦ੍ਰਸਗਨ੍ਧਵਨ੍ਤਿ ਚ; ਪ੍ਰਵਦ੍ਧਮੇਹਾਸ੍ਤੁ ਵ੍ਯਾਯਾਮਨਿਯੁਦ੍ਧਕ੍ਰੀਡਾਗਜਤੁਰਗਰਥਪਦਾਤਿਚਰ੍ਯਾਪਰਿਕ੍ਰਮਣਾਨ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰੋਪਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਵਾ ਸੇਵੇਰਨ੍ ||੧੧||
View original
महाधनमहिताहारमौषधद्वेषिणमीश्वरं वा पाठाभयाचित्रकप्रगाढमनल्पमाक्षिकमन्यतममासवं पाययेत्, अङ्गारशूल्योपदंशं वा माध्वीकमभीक्ष्णं, क्षौद्रकपित्थमरिचानुविद्धानि चास्मै पानभोजनान्युपहरेत्, उष्ट्राश्वतरखरपुरीषचूर्णानि चास्मै दद्यादशनेषु; हिङ्गुसैन्धवयुक्तैर्यूषैः सार्षपैश्च रागैर्भोजयेत्; अविरुद्धानि चास्मै पानभोजनान्युपहरेद्रसगन्धवन्ति च; प्रवृद्धमेहास्तु व्यायामनियुद्धक्रीडागजतुरगरथपदातिचर्यापरिक्रमणान्यस्त्रोपास्त्रे वा सेवेरन् ||११||
Adhikarana 10 (12-13) · Śloka 13
ਅਧਨਸ੍ਤ੍ਵਬਾਨ੍ਧਵੋ ਵਾ ਪਾਦਤ੍ਰਾਣਾਤਪਤ੍ਰਵਿਰਹਿਤੋ ਭੈਕ੍ਸ੍ਯਾਸ਼ੀ ਗ੍ਰਾਮੈਕਰਾਤ੍ਰਵਾਸੀ ਮੁਨਿਰਿਵ ਸਂਯਤਾਤ੍ਮਾ ਯੋਜਨਸ਼ਤਮਧਿਕਂ ਵਾ ਗਚ੍ਛੇਤ੍, ਮਹਾਧਨੋ ਵਾ ਸ਼੍ਯਾਮਾਕਨੀਵਾਰਵਤ੍ਤਿਰਾਮਲਕਕਪਿਤ੍ਥਤਿਨ੍ਦੁਕਾਸ਼੍ਮਨ੍ਤਕਫਲਾਹਾਰੋ ਮਗੈਃ ਸਹ ਵਸੇਤ੍, ਤਨ੍ਮੂਤ੍ਰਸ਼ਕਦ੍ਭਕ੍ਸਃ ਸਤਤਮਨੁਵ੍ਰਜੇਦ੍ਗਾਃ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਸ਼ਿਲੋਞ੍ਛਵਤ੍ਤਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਥਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍, ਕਸੇਤ੍ ਸਤਤਮਿਤਰਃ ਖਨੇਦ੍ਵਾ ਕੂਪਂ, ਕਸ਼ਂ ਤੁ ਸਤਤਂ ਰਕ੍ਸੇਤ੍ ||੧੨||
ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਅਧਨੋ ਵੈਦ੍ਯਸਨ੍ਦੇਸ਼ਾਦੇਵਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ |
ਸਂਵਤ੍ਸਰਾਦਨ੍ਤਰਾਦ੍ਵਾ ਪ੍ਰਮੇਹਾਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ||੧੩||
View original
अधनस्त्वबान्धवो वा पादत्राणातपत्रविरहितो भैक्ष्याशी ग्रामैकरात्रवासी मुनिरिव संयतात्मा योजनशतमधिकं वा गच्छेत्, महाधनो वा श्यामाकनीवारवृत्तिरामलककपित्थतिन्दुकाश्मन्तकफलाहारो मृगैः सह वसेत्, तन्मूत्रशकृद्भक्षः सततमनुव्रजेद्गाः, ब्राह्मणो वा शिलोञ्छवृत्तिर्भूत्वा ब्रह्मरथमुद्धरेत्, कृषेत् सततमितरः खनेद्वा कूपं, कृशं तु सततं रक्षेत् ||१२||
भवति चात्र- अधनो वैद्यसन्देशादेवं कुर्वन्नतन्द्रितः |
संवत्सरादन्तराद्वा प्रमेहात् प्रतिमुच्यते ||१३||
Adhikarana puShpikA · Śloka 11
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸ੍ਥਾਨੇ ਪ੍ਰਮੇਹਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮੈਕਾਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੧੧||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां चिकित्सास्थाने प्रमेहचिकित्सितं नामैकादशोऽध्यायः ||११||