Adhikarana 1 (1-4) · Śloka 4
அதாதஃ கீடகல்பஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧||
யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||
ஸர்பாணாஂ ஶுக்ரவிண்மூத்ரஶவபூத்யண்டஸம்பவாஃ |
வாய்வக்ந்யம்புப்ரகதயஃ கீடாஸ்து விவிதாஃ ஸ்மதாஃ ||௩||
ஸர்வதோஷப்ரகதிபிர்யுக்தாஸ்தே பரிணாமதஃ |
கீடத்வேऽபி ஸுகோராஃ ஸ்யுஃ, ஸர்வ ஏவ சதுர்விதாஃ ||௪||
View original
अथातः कीटकल्पं व्याख्यास्यामः ||१||
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
सर्पाणां शुक्रविण्मूत्रशवपूत्यण्डसम्भवाः |
वाय्वग्न्यम्बुप्रकृतयः कीटास्तु विविधाः स्मृताः ||३||
सर्वदोषप्रकृतिभिर्युक्तास्ते परिणामतः |
कीटत्वेऽपि सुघोराः स्युः, सर्व एव चतुर्विधाः ||४||
Adhikarana 2 (5-7) · Śloka 8
கும்பீநஸஸ்துண்டிகேரீ ஶங்கீ ஶதகுலீரகஃ |
உச்சிடிங்கோऽக்நிநாமா ச சிச்சிடிங்கோ மயூரிகா ||௫||
ஆவர்தகஸ்ததோரப்ரஃ ஸாரிகாமுகவைதலௌ |
ஶராவகுர்தோऽபீராஜிஃ பருஷஶ்சித்ரஶீர்ஷகஃ ||௬||
ஶதபாஹுஶ்ச யஶ்சாபி ரக்தராஜிஶ்ச கீர்திதஃ |
அஷ்டாதஶேதி வாயவ்யாஃ கீடாஃ பவநகோபநாஃ ||௭||
தைர்பவந்தீஹ தஷ்டாநாஂ ரோகா வாதநிமித்தஜாஃ |௮|
View original
कुम्भीनसस्तुण्डिकेरी शृङ्गी शतकुलीरकः |
उच्चिटिङ्गोऽग्निनामा च चिच्चिटिङ्गो मयूरिका ||५||
आवर्तकस्तथोरभ्रः सारिकामुखवैदलौ |
शरावकुर्दोऽभीराजिः परुषश्चित्रशीर्षकः ||६||
शतबाहुश्च यश्चापि रक्तराजिश्च कीर्तितः |
अष्टादशेति वायव्याः कीटाः पवनकोपनाः ||७||
तैर्भवन्तीह दष्टानां रोगा वातनिमित्तजाः |८|
Adhikarana 3 (8-11) · Śloka 12
கௌண்டிந்யகஃ கணபகோ வரடீ பத்ரவஶ்சிகஃ ||௮||
விநாஸிகா ப்ராஹ்மணிகா பிந்துலோ ப்ரமரஸ்ததா |
பாஹ்யகீ பிச்சிடஃ கும்பீ வர்சஃகீடோऽரிமேதகஃ ||௯||
பத்மகீடோ துந்துபிகோ மகரஃ ஶதபாதகஃ |
பஞ்சாலகஃ பாகமத்ஸ்யஃ கஷ்ணதுண்டோऽத கர்தபீ ||௧௦||
க்லீதஃ கமிஸராரீ ச யஶ்சாப்யுத்க்லேஶகஸ்ததா |
ஏதே ஹ்யக்நிப்ரகதயஶ்சதுர்விஂஶதிரேவ ச ||௧௧||
தைர்பவந்தீஹ தஷ்டாநாஂ ரோகாஃ பித்தநிமித்தஜாஃ |௧௨|
View original
कौण्डिन्यकः कणभको वरटी पत्रवृश्चिकः ||८||
विनासिका ब्राह्मणिका बिन्दुलो भ्रमरस्तथा |
बाह्यकी पिच्चिटः कुम्भी वर्चःकीटोऽरिमेदकः ||९||
पद्मकीटो दुन्दुभिको मकरः शतपादकः |
पञ्चालकः पाकमत्स्यः कृष्णतुण्डोऽथ गर्दभी ||१०||
क्लीतः कृमिसरारी च यश्चाप्युत्क्लेशकस्तथा |
एते ह्यग्निप्रकृतयश्चतुर्विंशतिरेव च ||११||
तैर्भवन्तीह दष्टानां रोगाः पित्तनिमित्तजाः |१२|
Adhikarana 4 (12-14) · Śloka 15
விஶ்வம்பரஃ பஞ்சஶுக்லஃ பஞ்சகஷ்ணோऽத கோகிலஃ ||௧௨||
ஸைரேயகஃ ப்ரசலகோ வலபஃ கிடிபஸ்ததா |
ஸூசீமுகஃ கஷ்ணகோதா யஶ்ச காஷாயவாஸிகஃ ||௧௩||
கீடோ கர்தபகஶ்சைவ ததா த்ரோடக ஏவ ச |
த்ரயோதஶைதே ஸௌம்யாஃ ஸ்யுஃ கீடாஃ ஶ்லேஷ்மப்ரகோபணாஃ ||௧௪||
தைர்பவந்தீஹ தஷ்டாநாஂ ரோகாஃ கபநிமித்தஜாஃ |௧௫|
View original
विश्वम्भरः पञ्चशुक्लः पञ्चकृष्णोऽथ कोकिलः ||१२||
सैरेयकः प्रचलको वलभः किटिभस्तथा |
सूचीमुखः कृष्णगोधा यश्च काषायवासिकः ||१३||
कीटो गर्दभकश्चैव तथा त्रोटक एव च |
त्रयोदशैते सौम्याः स्युः कीटाः श्लेष्मप्रकोपणाः ||१४||
तैर्भवन्तीह दष्टानां रोगाः कफनिमित्तजाः |१५|
Adhikarana 5 (15-18) · Śloka 18
துங்கீநாஸோ விசிலகஸ்தாலகோ வாஹகஸ்ததா ||௧௫||
கோஷ்டாகாரீ க்ரிமிகரோ யஶ்ச மண்டலபுச்சகஃ |
துண்ட(ங்க)நாபஃ ஸர்ஷபிகோ வல்குலிஃ ஶம்புகஸ்ததா ||௧௬||
அக்நிகீடஶ்ச விஜ்ஞேயா த்வாதஶ ப்ராணநாஶநாஃ |
தைர்பவந்தீஹ தஷ்டாநாஂ வேகஜ்ஞாநாநி ஸர்பவத் ||௧௭||
தாஸ்தாஶ்ச வேதநாஸ்தீவ்ரா ரோகா வை ஸாந்நிபாதிகாஃ |
க்ஷாராக்நிதக்தவத்தஂஶோ ரக்தபீதஸிதாருணஃ ||௧௮||
View original
तुङ्गीनासो विचिलकस्तालको वाहकस्तथा ||१५||
कोष्ठागारी क्रिमिकरो यश्च मण्डलपुच्छकः |
तुण्ड(ङ्ग)नाभः सर्षपिको वल्गुलिः शम्बुकस्तथा ||१६||
अग्निकीटश्च विज्ञेया द्वादश प्राणनाशनाः |
तैर्भवन्तीह दष्टानां वेगज्ञानानि सर्पवत् ||१७||
तास्ताश्च वेदनास्तीव्रा रोगा वै सान्निपातिकाः |
क्षाराग्निदग्धवद्दंशो रक्तपीतसितारुणः ||१८||
Adhikarana 6 (19-22) · Śloka 23
ஜ்வராங்கமர்தரோமாஞ்சவேதநாபிஃ ஸமந்விதஃ |
சர்த்யதீஸாரதஷ்ணாஶ்ச தாஹோ மூர்ச்சா விஜம்பிகா ||௧௯||
வேபதுஶ்வாஸஹிக்காஶ்ச தாஹஃ ஶீதஂ ச தாருணம் |
பிடகோபசயஃ ஶோபோ க்ரந்தயோ மண்டலாநி ச ||௨௦||
தத்ரவஃ கர்ணிகாஶ்சைவ விஸர்பாஃ கிடிபாநி ச |
தைர்பவந்தீஹ தஷ்டாநாஂ யதாஸ்வஂ சாப்யுபத்ரவாஃ ||௨௧||
யேऽந்யே தேஷாஂ விஶேஷாஸ்து தூர்ணஂ தேஷாஂ ஸமாதிஶேத் |
தூஷீவிஷப்ரகோபாச்ச ததைவ விஷலேபநாத் ||௨௨||
லிங்கஂ தீக்ஷ்ணவிஷேஷ்வேத... |௨௩|
View original
ज्वराङ्गमर्दरोमाञ्चवेदनाभिः समन्वितः |
छर्द्यतीसारतृष्णाश्च दाहो मूर्च्छा विजृम्भिका ||१९||
वेपथुश्वासहिक्काश्च दाहः शीतं च दारुणम् |
पिडकोपचयः शोफो ग्रन्थयो मण्डलानि च ||२०||
दद्रवः कर्णिकाश्चैव विसर्पाः किटिभानि च |
तैर्भवन्तीह दष्टानां यथास्वं चाप्युपद्रवाः ||२१||
येऽन्ये तेषां विशेषास्तु तूर्णं तेषां समादिशेत् |
दूषीविषप्रकोपाच्च तथैव विषलेपनात् ||२२||
लिङ्गं तीक्ष्णविषेष्वेत... |२३|
Adhikarana 7 (23) · Śloka 24
...ச்சணு மந்தவிஷேஷ்வதஃ |
ப்ரஸேகாரோசகச்சர்திஶிரோகௌரவஶீதகாஃ ||௨௩||
பிடகாகோடகண்டூநாஂ ஜந்ம தோஷவிபாகதஃ |௨௪|
View original
...च्छृणु मन्दविषेष्वतः |
प्रसेकारोचकच्छर्दिशिरोगौरवशीतकाः ||२३||
पिडकाकोठकण्डूनां जन्म दोषविभागतः |२४|
Adhikarana 8 (24) · Śloka 25
யோகைர்நாநாவிதைரேஷாஂ சூர்ணாநி கரமாதிஶேத் ||௨௪||
தூஷீவிஷப்ரகாராணாஂ ததா சாப்யநுலேபநாத் |௨௫|
View original
योगैर्नानाविधैरेषां चूर्णानि गरमादिशेत् ||२४||
दूषीविषप्रकाराणां तथा चाप्यनुलेपनात् |२५|
Adhikarana 9 (25-27) · Śloka 27
ஏகஜாதீநதஸ்தூர்த்வஂ கீடாந் வக்ஷ்யாமி பேததஃ ||௨௫||
ஸாமாந்யதோ தஷ்டலிங்கைஃ ஸாத்யாஸாத்யக்ரமேண ச |
த்ரிகண்டஃ கரிணீ சாபி ஹஸ்திகக்ஷோऽபராஜிதஃ |
சத்வார ஏதே கணபா வ்யாக்யாதாஸ்தீவ்ரவேதநாஃ ||௨௬||
தைர்தஷ்டஸ்ய ஶ்வயதுரங்கமர்தோ குருதா காத்ராணாஂ தஂஶஃ கஷ்ணஶ்ச பவதி ||௨௭||
View original
एकजातीनतस्तूर्ध्वं कीटान् वक्ष्यामि भेदतः ||२५||
सामान्यतो दष्टलिङ्गैः साध्यासाध्यक्रमेण च |
त्रिकण्टः करिणी चापि हस्तिकक्षोऽपराजितः |
चत्वार एते कणभा व्याख्यातास्तीव्रवेदनाः ||२६||
तैर्दष्टस्य श्वयथुरङ्गमर्दो गुरुता गात्राणां दंशः कृष्णश्च भवति ||२७||
Adhikarana 10 (28) · Śloka 28
ப்ரதிஸூர்யகஃ , பிங்காபாஸோ, பஹுவர்ணோ, நிரூபமோ கோதேரேக இதி பஞ்ச கோதேரகாஃ ; தைர்தஷ்டஸ்ய ஶோபோ தாஹருஜௌ ச பவதஃ, கோதேரகேணைததேவ க்ரந்திப்ராதுர்பாவோ ஜ்வரஶ்ச ||௨௮||
View original
प्रतिसूर्यकः , पिङ्गाभासो, बहुवर्णो, निरूपमो गोधेरेक इति पञ्च गोधेरकाः ; तैर्दष्टस्य शोफो दाहरुजौ च भवतः, गोधेरकेणैतदेव ग्रन्थिप्रादुर्भावो ज्वरश्च ||२८||
Adhikarana 11 (29-31) · Śloka 31
கலகோலிகா - ஶ்வேதா, கஷ்ணா, ரக்தராஜீ, ரக்தமண்டலா, ஸர்வஶ்வேதா, ஸர்ஷபிகேத்யேவஂ ஷட்; தாபிர்தஷ்டே ஸர்ஷபிகாவர்ஜஂ தாஹஶோபக்லேதா பவந்தி, ஸர்ஷபிகயா ஹதயபிடாऽதிஸாரஶ்ச, தாஸு மத்யே ஸர்ஷபிகா ப்ராணஹரீ ||௨௯||
ஶதபத்யஸ்து- பருஷா, கஷ்ணா, சித்ரா, கபிலா, பீதிகா, ரக்தா, ஶ்வேதா, அக்நிப்ரபா, இத்யஷ்டௌ; தாபிர்தஷ்டே ஶோபோ வேதநா தாஹஶ்ச ஹதயே, ஶ்வேதாக்நிப்ரபாப்யாமேததேவ தாஹோ மூர்ச்சா சாதிமாத்ரஂ ஶ்வேதபிடகோத்பத்திஶ்ச ||௩௦||
மண்டூகாஃ- கஷ்ணஃ, ஸாரஃ, குஹகோ, ஹரிதோ, ரக்தோ, யவவர்ணாபோ, பகுடீ, கோடிகஶ்சேத்யஷ்டௌ; தைர்தஷ்டஸ்ய தஂஶே கண்டூர்பவதி பீதபேநாகமஶ்ச வக்த்ராத், பகுடீகோடிகாப்யாமேததேவ தாஹஶ்சர்திர்மூர்ச்சா சாதிமாத்ரம் ||௩௧||
View original
गलगोलिका - श्वेता, कृष्णा, रक्तराजी, रक्तमण्डला, सर्वश्वेता, सर्षपिकेत्येवं षट्; ताभिर्दष्टे सर्षपिकावर्जं दाहशोफक्लेदा भवन्ति, सर्षपिकया हृदयपिडाऽतिसारश्च, तासु मध्ये सर्षपिका प्राणहरी ||२९||
शतपद्यस्तु- परुषा, कृष्णा, चित्रा, कपिला, पीतिका, रक्ता, श्वेता, अग्निप्रभा, इत्यष्टौ; ताभिर्दष्टे शोफो वेदना दाहश्च हृदये, श्वेताग्निप्रभाभ्यामेतदेव दाहो मूर्च्छा चातिमात्रं श्वेतपिडकोत्पत्तिश्च ||३०||
मण्डूकाः- कृष्णः, सारः, कुहको, हरितो, रक्तो, यववर्णाभो, भृकुटी, कोटिकश्चेत्यष्टौ; तैर्दष्टस्य दंशे कण्डूर्भवति पीतफेनागमश्च वक्त्रात्, भृकुटीकोटिकाभ्यामेतदेव दाहश्छर्दिर्मूर्च्छा चातिमात्रम् ||३१||
Adhikarana 12 (32) · Śloka 32
விஶ்வம்பராபிர்தஷ்டே தஂஶஃ ஸர்ஷபாகாராபிஃ பிடகாபிஃ ஸருஜாபிஶ்சீயதே, ஶீதஜ்வரார்தஶ்ச புருஷோ பவதி ||௩௨||
View original
विश्वम्भराभिर्दष्टे दंशः सर्षपाकाराभिः पिडकाभिः सरुजाभिश्चीयते, शीतज्वरार्तश्च पुरुषो भवति ||३२||
Adhikarana 13 (33) · Śloka 33
அஹிண்டுகாபிர்தஷ்டே தோததாஹகண்டுஶ்வயதவோ பவந்தி மோஹஶ்ச; கண்டூமகாபிர்தஷ்டே பீதாங்கஶ்சர்த்யதீஸாரஜ்வராதிபிரபிஹந்யதே; ஶூகவந்தாபிர்தஷ்டே கண்டூகோடாஃ ப்ரவர்தந்தே ஶூகஂ சாத்ர லக்ஷ்யதே ||௩௩||
View original
अहिण्डुकाभिर्दष्टे तोददाहकण्डुश्वयथवो भवन्ति मोहश्च; कण्डूमकाभिर्दष्टे पीताङ्गश्छर्द्यतीसारज्वरादिभिरभिहन्यते; शूकवृन्ताभिर्दष्टे कण्डूकोठाः प्रवर्धन्ते शूकं चात्र लक्ष्यते ||३३||
Adhikarana 14 (34-38) · Śloka 38
பிபீலிகாஃ- ஸ்தூலஶீர்ஷா, ஸஂவாஹிகா, ப்ராஹ்மணிகா, அங்குலிகா; கபிலிகா, சித்ரவர்ணேதி ஷட்; தாபிர்தஷ்டே தஂஶே ஶ்வயதுரக்நிஸ்பர்ஶவத்தாஹஶோபௌ பவதஃ ||௩௪||
மக்ஷிகாஃ- காந்தாரிகா, கஷ்ணா, பிங்கலா, மதூலிகா, காஷாயீ, ஸ்தாலிகேத்யேவஂ ஷட்; தாபிர்தஷ்டஸ்ய கண்டுஶோபதாஹருஜோ பவந்தி, ஸ்தாலிகாகாஷாயீப்யாமேததேவ ஶ்யாவபிடகோத்பத்திருபத்ரவாஶ்ச ஜ்வராதயோ பவந்தி, காஷாயீ ஸ்தாலிகா ச ப்ராணஹரே ||௩௫||
மஶகாஃ- ஸாமுத்ரஃ, பரிமண்டலோ, ஹஸ்திமஶகஃ, கஷ்ணஃ, பார்வதீய இதி பஞ்ச; தைர்தஷ்டஸ்ய தீவ்ரா கண்டூர்தஂஶஶோபஶ்ச, பார்வதீயஸ்து கீடைஃ ப்ராணஹரைஸ்துல்யலக்ஷணஃ ||௩௬||
நகாவகஷ்டேऽத்யர்தஂ பிடகாதாஹபாகா பவந்தி |
ஜலௌகஸாஂ தஷ்டலக்ஷணமுக்தஂ சிகித்ஸிதஂ ச ||௩௭||
பவந்தி சாத்ர- கோதேரகஃ ஸ்தாலிகா ச யே ச ஶ்வேதாக்நிஸப்ரபே |
பகுடீ கோடிகஶ்சைவ ந ஸித்யந்த்யேகஜாதிஷு ||௩௮||
View original
पिपीलिकाः- स्थूलशीर्षा, संवाहिका, ब्राह्मणिका, अङ्गुलिका; कपिलिका, चित्रवर्णेति षट्; ताभिर्दष्टे दंशे श्वयथुरग्निस्पर्शवद्दाहशोफौ भवतः ||३४||
मक्षिकाः- कान्तारिका, कृष्णा, पिङ्गला, मधूलिका, काषायी, स्थालिकेत्येवं षट्; ताभिर्दष्टस्य कण्डुशोफदाहरुजो भवन्ति, स्थालिकाकाषायीभ्यामेतदेव श्यावपिडकोत्पत्तिरुपद्रवाश्च ज्वरादयो भवन्ति, काषायी स्थालिका च प्राणहरे ||३५||
मशकाः- सामुद्रः, परिमण्डलो, हस्तिमशकः, कृष्णः, पार्वतीय इति पञ्च; तैर्दष्टस्य तीव्रा कण्डूर्दंशशोफश्च, पार्वतीयस्तु कीटैः प्राणहरैस्तुल्यलक्षणः ||३६||
नखावकृष्टेऽत्यर्थं पिडकादाहपाका भवन्ति |
जलौकसां दष्टलक्षणमुक्तं चिकित्सितं च ||३७||
भवन्ति चात्र- गोधेरकः स्थालिका च ये च श्वेताग्निसप्रभे |
भृकुटी कोटिकश्चैव न सिध्यन्त्येकजातिषु ||३८||
Adhikarana 15 (39-40) · Śloka 40
ஶவமூத்ரபுரீஷைஸ்து ஸவிஷைரவமர்ஶநாத் |
ஸ்யுஃ கண்டூதாஹகோடாருஃபிடகாதோதவேதநாஃ ||௩௯||
ப்ரக்லேதவாஂஸ்ததா ஸ்ராவோ பஶஂ ஸம்பாசயேத்த்வசம் |
திக்தவித்தக்ரியாஸ்தத்ர யதாவதவசாரயேத் ||௪௦||
View original
शवमूत्रपुरीषैस्तु सविषैरवमर्शनात् |
स्युः कण्डूदाहकोठारुःपिडकातोदवेदनाः ||३९||
प्रक्लेदवांस्तथा स्रावो भृशं सम्पाचयेत्त्वचम् |
दिग्धविद्धक्रियास्तत्र यथावदवचारयेत् ||४०||
Adhikarana 16 (41) · Śloka 41
நாவஸந்நஂ ந சோத்ஸந்நமதிஸஂரம்பவேதநம் |
தஂஶாதௌ விபரீதார்தி கீடதஷ்டஂ ஸுபாதகம் ||௪௧||
View original
नावसन्नं न चोत्सन्नमतिसंरम्भवेदनम् |
दंशादौ विपरीतार्ति कीटदष्टं सुबाधकम् ||४१||
Adhikarana 17 (42) · Śloka 42
தஷ்டாநுக்ரவிஷைஃ கீடைஃ ஸர்பவத் ஸமுபாசரேத் |
த்ரிவிதாநாஂ து பூர்வேஷாஂ த்ரைவித்யேந க்ரியா ஹிதாஃ ||௪௨||
View original
दष्टानुग्रविषैः कीटैः सर्पवत् समुपाचरेत् |
त्रिविधानां तु पूर्वेषां त्रैविध्येन क्रिया हिताः ||४२||
Adhikarana 18 (43) · Śloka 44
ஸ்வேதமாலேபநஂ ஸேகஂ சோஷ்ணமத்ராவசாரயேத் |
அந்யத்ர மூர்ச்சிதாத்தஂஶாத் பாககோதப்ரபீடிதாத் ||௪௩||
விஷக்நஂ ச விதிஂ ஸர்வஂ பஹுஶஃ ஶோதநாநி ச |௪௪|
View original
स्वेदमालेपनं सेकं चोष्णमत्रावचारयेत् |
अन्यत्र मूर्च्छिताद्दंशात् पाककोथप्रपीडितात् ||४३||
विषघ्नं च विधिं सर्वं बहुशः शोधनानि च |४४|
Adhikarana 19 (44-45) · Śloka 45
ஶிரீஷகடுகாகுஷ்டவசாரஜநிஸைந்தவைஃ ||௪௪||
க்ஷீரமஜ்ஜவஸாஸர்பிஃஶுண்டீபிப்பலிதாருஷு |
உத்காரிகா ஸ்திராதௌ வா ஸுகதா ஸ்வேதநே ஹிதா ||௪௫||
View original
शिरीषकटुकाकुष्ठवचारजनिसैन्धवैः ||४४||
क्षीरमज्जवसासर्पिःशुण्ठीपिप्पलिदारुषु |
उत्कारिका स्थिरादौ वा सुकृता स्वेदने हिता ||४५||
Adhikarana 20 (46) · Śloka 46
ந ஸ்வேதயேத சாதஂஶஂ தூமஂ வக்ஷ்யாமி வஶ்சிகே |௪௬|
View original
न स्वेदयेत चादंशं धूमं वक्ष्यामि वृश्चिके |४६|
Adhikarana 21 (46-47) · Śloka 47
அகதாநேகஜாதீஷு ப்ரவக்ஷ்யாமி பதக் பதக் ||௪௬||
குஷ்டஂ வக்ரஂ வசா பாடா பில்வமூலஂ ஸுவர்சிகா |
கஹதூமஂ ஹரித்ரே த்வே த்ரிகண்டகவிஷே ஹிதாஃ ||௪௭||
View original
अगदानेकजातीषु प्रवक्ष्यामि पृथक् पृथक् ||४६||
कुष्ठं वक्रं वचा पाठा बिल्वमूलं सुवर्चिका |
गृहधूमं हरिद्रे द्वे त्रिकण्टकविषे हिताः ||४७||
Adhikarana 22 (48) · Śloka 48
ரஜந்யாகாரதூமஶ்ச வக்ரஂ குஷ்டஂ பலாஶஜம் |
கலகோலிகத்ஷ்டாநாமகதோ விஷநாஶநஃ ||௪௮||
View original
रजन्यागारधूमश्च वक्रं कुष्ठं पलाशजम् |
गलगोलिकद्ष्टानामगदो विषनाशनः ||४८||
Adhikarana 23 (49-50) · Śloka 50
குங்குமஂ தகரஂ ஶிக்ரு பத்மகஂ ரஜநீத்வயம் |
அகதோ ஜலபிஷ்டோऽயஂ ஶதபத்விஷநாஶநஃ ||௪௯||
மேஷஶங்கீ வசா பாடா நிசுலோ ரோஹிணீ ஜலம் |
ஸர்வமண்டூகதஷ்டாநாமகதோऽயஂ விஷாபஹஃ ||௫௦||
View original
कुङ्कुमं तगरं शिग्रु पद्मकं रजनीद्वयम् |
अगदो जलपिष्टोऽयं शतपद्विषनाशनः ||४९||
मेषशृङ्गी वचा पाठा निचुलो रोहिणी जलम् |
सर्वमण्डूकदष्टानामगदोऽयं विषापहः ||५०||
Adhikarana 24 (51) · Śloka 51
தவாஶ்வகந்தாதிபலாபலாஸாதிகுஹாகுஹாஃ |
விஶ்வம்பராபிதஷ்டாநாமகதோऽயஂ விஷாபஹஃ ||௫௧||
View original
धवाश्वगन्धातिबलाबलासातिगुहागुहाः |
विश्वम्भराभिदष्टानामगदोऽयं विषापहः ||५१||
Adhikarana 25 (52) · Śloka 52
ஶிரீஷஂ தகரஂ குஷ்டஂ ஶாலிபர்ணீ ஸஹா நிஶே |
அஹிண்டுகாபிர்தஷ்டாநாமகதோ விஷநாஶநஃ ||௫௨||
View original
शिरीषं तगरं कुष्ठं शालिपर्णी सहा निशे |
अहिण्डुकाभिर्दष्टानामगदो विषनाशनः ||५२||
Adhikarana 26 (53-55) · Śloka 56
கண்டூமகாபிர்தஷ்டாநாஂ ராத்ரௌ ஶீதாஃ க்ரியா ஹிதாஃ |
திவா தே நைவ ஸித்யந்தி ஸூர்யரஶ்மிபலார்திதாஃ ||௫௩||
வக்ரஂ குஷ்டமபாமார்கஃ ஶூகவந்தவிஷேऽகதஃ |
பங்கஸ்வரஸபிஷ்டா வா கஷ்ணவல்மீகமத்திகா ||௫௪||
பிபீலிகாபிர்தஷ்டாநாஂ மக்ஷிகாமஶகைஸ்ததா |
கோமூத்ரேண யுதோ லேபஃ கஷ்ணவல்மீகமத்திகா ||௫௫||
நகாவகஷ்டஸஞ்ஜாதே ஶோபே பங்கரஸோ ஹிதஃ |௫௬|
View original
कण्डूमकाभिर्दष्टानां रात्रौ शीताः क्रिया हिताः |
दिवा ते नैव सिध्यन्ति सूर्यरश्मिबलार्दिताः ||५३||
वक्रं कुष्ठमपामार्गः शूकवृन्तविषेऽगदः |
भृङ्गस्वरसपिष्टा वा कृष्णवल्मीकमृत्तिका ||५४||
पिपीलिकाभिर्दष्टानां मक्षिकामशकैस्तथा |
गोमूत्रेण युतो लेपः कृष्णवल्मीकमृत्तिका ||५५||
नखावघृष्टसञ्जाते शोफे भृङ्गरसो हितः |५६|
Adhikarana 27 (56) · Śloka 56
ப்ரதிஸூர்யகதஷ்டாநாஂ ஸர்பதஷ்டவதாசரேத் |௫௬|
View original
प्रतिसूर्यकदष्टानां सर्पदष्टवदाचरेत् |५६|
Adhikarana 28 (56) · Śloka 56
த்ரிவிதா வஶ்சிகாஃ ப்ரோக்தா மந்தமத்யமஹாவிஷாஃ ||௫௬||
View original
त्रिविधा वृश्चिकाः प्रोक्ता मन्दमध्यमहाविषाः ||५६||
Adhikarana 29 (57) · Śloka 57
கோஶகத்கோதஜா மந்தா மத்யாஃ காஷ்டேஷ்டிகோத்பவாஃ |
ஸர்பகோதோத்பவாஸ்தீக்ஷ்ணா யே சாந்யே விஷஸம்பவாஃ ||௫௭||
View original
गोशकृत्कोथजा मन्दा मध्याः काष्ठेष्टिकोद्भवाः |
सर्पकोथोद्भवास्तीक्ष्णा ये चान्ये विषसम्भवाः ||५७||
Adhikarana 30 (58) · Śloka 58
மந்தா த்வாதஶ மத்யாஸ்து த்ரயஃ பஞ்சதஶோத்தமாஃ |
தஶ விஂஶதிரித்யேதே ஸங்க்யயா பரிகீர்திதாஃ ||௫௮||
View original
मन्दा द्वादश मध्यास्तु त्रयः पञ्चदशोत्तमाः |
दश विंशतिरित्येते सङ्ख्यया परिकीर्तिताः ||५८||
Adhikarana 31 (59-60) · Śloka 61
கஷ்ணஃ ஶ்யாவஃ கர்புரஃ பாண்டுவர்ணோ கோமூத்ராபஃ கர்கஶோ மேசகஶ்ச |
பீதோ தூம்ரோ ரோமஶஃ ஶாட்வலாபோ ரக்தஃ ஶ்வேதேநோதரேணேதி மந்தாஃ ||௫௯||
யுக்தாஶ்சைதே வஶ்சிகாஃ புச்சதேஶே ஸ்யுர்பூயோபிஃ பர்வபிஶ்சேதரேப்யஃ |
ஏபிர்தஷ்டே வேதநா வேபதுஶ்ச காத்ரஸ்தம்பஃ கஷ்ணரக்தாகமஶ்ச ||௬௦||
ஶாகாதஷ்டே வேதநா சோர்த்வமேதி தாஹஸ்வேதௌ தஂஶஶோபோ ஜ்வரஶ்ச |௬௧|
View original
कृष्णः श्यावः कर्बुरः पाण्डुवर्णो गोमूत्राभः कर्कशो मेचकश्च |
पीतो धूम्रो रोमशः शाड्वलाभो रक्तः श्वेतेनोदरेणेति मन्दाः ||५९||
युक्ताश्चैते वृश्चिकाः पुच्छदेशे स्युर्भूयोभिः पर्वभिश्चेतरेभ्यः |
एभिर्दष्टे वेदना वेपथुश्च गात्रस्तम्भः कृष्णरक्तागमश्च ||६०||
शाखादष्टे वेदना चोर्ध्वमेति दाहस्वेदौ दंशशोफो ज्वरश्च |६१|
Adhikarana 32 (61-62) · Śloka 63
ரக்தஃ பீதஃ காபிலேநோதரேண ஸர்வே தூம்ராஃ பர்வபிஶ்ச த்ரிபிஃ ஸ்யுஃ ||௬௧||
ஏதே மூத்ரோச்சாரபூத்யண்டஜாதா மத்யா ஜ்ஞேயாஸ்த்ரிப்ரகாரோரகாணாம் |
யஸ்யைதேஷாமந்வயாத்யஃ ப்ரஸூதோ தோஷோத்பத்திஂ தத்ஸ்வரூபாஂ ஸ குர்யாத் ||௬௨||
ஜிஹ்வாஶோபோ போஜநஸ்யாவரோதோ மூர்ச்சா சோக்ரா மத்யவீர்யாபிதஷ்டே |௬௩|
View original
रक्तः पीतः कापिलेनोदरेण सर्वे धूम्राः पर्वभिश्च त्रिभिः स्युः ||६१||
एते मूत्रोच्चारपूत्यण्डजाता मध्या ज्ञेयास्त्रिप्रकारोरगाणाम् |
यस्यैतेषामन्वयाद्यः प्रसूतो दोषोत्पत्तिं तत्स्वरूपां स कुर्यात् ||६२||
जिह्वाशोफो भोजनस्यावरोधो मूर्च्छा चोग्रा मध्यवीर्याभिदष्टे |६३|
Adhikarana 33 (63-66) · Śloka 66
ஶ்வேதஶ்சித்ரஃ ஶ்யாமலோ லோஹிதாபோ ரக்தஃ ஶ்வேதோ ரக்தநீலோதரௌ ச ||௬௩||
பீதோऽரக்தோ நீலபீதோऽபரஸ்து ரக்தோ நீலோ நீலஶுக்லஸ்ததா ச |
ரக்தோ பப்ருஃ பூர்வவச்சைகபர்வா யஶ்சாபர்வா பர்வணீ த்வே ச யஸ்ய ||௬௪||
நாநாரூபா வர்ணதஶ்சாபி கோரா ஜ்ஞேயாஶ்சைதே வஶ்சிகாஃ ப்ராணசௌராஃ |
ஜந்மைதேஷாஂ ஸர்பகோதாத் ப்ரதிஷ்டஂ தேஹேப்யோ வா காதிதாநாஂ விஷேண ||௬௫||
ஏபிர்தஷ்டே ஸர்பவேகப்ரவத்திஃ ஸ்போடோத்பத்திர்ப்ராந்திதாஹௌ ஜ்வரஶ்ச |
கேப்யஃ கஷ்ணஂ ஶோணிதஂ யாதி தீவ்ரஂ தஸ்மாத் ப்ராணைஸ்த்யஜ்யதே ஶீக்ரமேவ ||௬௬||
View original
श्वेतश्चित्रः श्यामलो लोहिताभो रक्तः श्वेतो रक्तनीलोदरौ च ||६३||
पीतोऽरक्तो नीलपीतोऽपरस्तु रक्तो नीलो नीलशुक्लस्तथा च |
रक्तो बभ्रुः पूर्ववच्चैकपर्वा यश्चापर्वा पर्वणी द्वे च यस्य ||६४||
नानारूपा वर्णतश्चापि घोरा ज्ञेयाश्चैते वृश्चिकाः प्राणचौराः |
जन्मैतेषां सर्पकोथात् प्रदिष्टं देहेभ्यो वा घातितानां विषेण ||६५||
एभिर्दष्टे सर्पवेगप्रवृत्तिः स्फोटोत्पत्तिर्भ्रान्तिदाहौ ज्वरश्च |
खेभ्यः कृष्णं शोणितं याति तीव्रं तस्मात् प्राणैस्त्यज्यते शीघ्रमेव ||६६||
Adhikarana 34 (67) · Śloka 68
உக்ரமத்யவிஷைர்தஷ்டஂ சிகித்ஸேத் ஸர்பதஷ்டவத் |
ஆதஂஶஂ ஸ்வேதிதஂ சூர்ணைஃ ப்ரச்சிதஂ ப்ரதிஸாரயேத் ||௬௭||
ரஜநீஸைந்தவவ்யோஷஶிரீஷபலபுஷ்பஜைஃ |௬௮|
View original
उग्रमध्यविषैर्दष्टं चिकित्सेत् सर्पदष्टवत् |
आदंशं स्वेदितं चूर्णैः प्रच्छितं प्रतिसारयेत् ||६७||
रजनीसैन्धवव्योषशिरीषफलपुष्पजैः |६८|
Adhikarana 35 (68-74) · Śloka 74
மாதுலுங்காம்லகோமூத்ரபிஷ்டஂ ச ஸுரஸாக்ரஜம் ||௬௮||
லேபே, ஸ்வேதே ஸுகோஷ்ணஂ ச கோமயஂ ஹிதமிஷ்யதே |
பாநே க்ஷௌத்ரயுதஂ ஸர்பிஃ க்ஷீரஂ வா பஹுஶர்கரம் ||௬௯||
தஂஶஂ மந்தவிஷாணாஂ து சக்ரதைலேந ஸேசயேத் |
விதாரீகணஸித்தேந ஸுகோஷ்ணேநாதவா புநஃ ||௭௦||
குர்யாச்சோத்காரிகாஸ்வேதஂ விஷக்நைருபநாஹயேத் |
குடோதகஂ வா ஸுஹிமஂ சாதுர்ஜாதகஸஂயுதம் ||௭௧||
பாநமஸ்மை ப்ரதாதவ்யஂ க்ஷீரஂ வா ஸகுடஂ ஹிமம் |
ஶிகிகுக்குடபர்ஹாணி ஸைந்தவஂ தைலஸர்பிஷீ ||௭௨||
தூமோ ஹந்தி ப்ரயுக்தஸ்து ஶீக்ரஂ வஶ்சிகஜஂ விஷம் |
குஸும்பபுஷ்பஂ ரஜநீ நிஶா வா கோத்ரவஂ தணம் ||௭௩||
ஏபிர்கதாக்தைர்தூபஸ்து பாயுதேஶே ப்ரயோஜிதஃ |
நாஶயேதாஶு கீடோத்தஂ வஶ்சிகஸ்ய ச யத்விஷம் ||௭௪||
View original
मातुलुङ्गाम्लगोमूत्रपिष्टं च सुरसाग्रजम् ||६८||
लेपे, स्वेदे सुखोष्णं च गोमयं हितमिष्यते |
पाने क्षौद्रयुतं सर्पिः क्षीरं वा बहुशर्करम् ||६९||
दंशं मन्दविषाणां तु चक्रतैलेन सेचयेत् |
विदारीगणसिद्धेन सुखोष्णेनाथवा पुनः ||७०||
कुर्याच्चोत्कारिकास्वेदं विषघ्नैरुपनाहयेत् |
गुडोदकं वा सुहिमं चातुर्जातकसंयुतम् ||७१||
पानमस्मै प्रदातव्यं क्षीरं वा सगुडं हिमम् |
शिखिकुक्कुटबर्हाणि सैन्धवं तैलसर्पिषी ||७२||
धूमो हन्ति प्रयुक्तस्तु शीघ्रं वृश्चिकजं विषम् |
कुसुम्भपुष्पं रजनी निशा वा कोद्रवं तृणम् ||७३||
एभिर्घृताक्तैर्धूपस्तु पायुदेशे प्रयोजितः |
नाशयेदाशु कीटोत्थं वृश्चिकस्य च यद्विषम् ||७४||
Adhikarana 36 (75-76) · Śloka 76
லூதாவிஷஂ கோரதமஂ துர்விஜ்ஞேயதமஂ ச தத் |
துஶ்சிகித்ஸ்யதமஂ சாபி பிஷக்பிர்மந்தபுத்திபிஃ ||௭௫||
ஸவிஷஂ நிர்விஷஂ சைததித்யேவஂ பரிஶங்கிதே |
விஷக்நமேவ கர்தவ்யமவிரோதி யதௌஷதம் ||௭௬||
View original
लूताविषं घोरतमं दुर्विज्ञेयतमं च तत् |
दुश्चिकित्स्यतमं चापि भिषग्भिर्मन्दबुद्धिभिः ||७५||
सविषं निर्विषं चैतदित्येवं परिशङ्किते |
विषघ्नमेव कर्तव्यमविरोधि यदौषधम् ||७६||
Adhikarana 37 (77-78) · Śloka 78
அகதாநாஂ ஹி ஸஂயோகோ விஷஜுஷ்டஸ்ய யுஜ்யதே |
நிர்விஷே மாநவே யுக்தோऽகதஃ ஸம்பத்யதேऽஸுகம் ||௭௭||
தஸ்மாத் ஸர்வப்ரயத்நேந ஜ்ஞாதவ்யோ விஷநிஶ்சயஃ |
அஜ்ஞாத்வா விஷஸத்பாவஂ பிஷக்வ்யாபாதயேந்நரம் ||௭௮||
View original
अगदानां हि संयोगो विषजुष्टस्य युज्यते |
निर्विषे मानवे युक्तोऽगदः सम्पद्यतेऽसुखम् ||७७||
तस्मात् सर्वप्रयत्नेन ज्ञातव्यो विषनिश्चयः |
अज्ञात्वा विषसद्भावं भिषग्व्यापादयेन्नरम् ||७८||
Adhikarana 38 (79) · Śloka 79
ப்ரோத்பித்யமாநஸ்து யதாऽங்குரேண ந வ்யக்தஜாதிஃ ப்ரவிபாதி வக்ஷஃ |
தத்வத்துராலக்ஷ்யதமஂ ஹி தாஸாஂ விஷஂ ஶரீரே ப்ரவிகீர்ணமாத்ரம் ||௭௯||
View original
प्रोद्भिद्यमानस्तु यथाऽङ्कुरेण न व्यक्तजातिः प्रविभाति वृक्षः |
तद्वद्दुरालक्ष्यतमं हि तासां विषं शरीरे प्रविकीर्णमात्रम् ||७९||
Adhikarana 39 (80-82) · Śloka 82
ஈஷத்ஸகண்டு ப்ரசலஂ ஸகோடமவ்யக்தவர்ணஂ ப்ரதமேऽஹநி ஸ்யாத் |
அந்தேஷு ஶூநஂ பரிநிம்நமத்யஂ ப்ரவ்யக்தரூபஂ ச திநே த்விதீயே ||௮௦||
த்ர்யஹேண தத்தர்ஶயதீஹ ரூபஂ விஷஂ சதுர்தேऽஹநி கோபமேதி |
அதோऽதிகேऽஹ்நி ப்ரகரோதி ஜந்தோர்விஷப்ரகோபப்ரபவாந் விகாராந் ||௮௧||
ஷஷ்டே திநே விப்ரஸதஂ து ஸர்வாந் மர்மப்ரதேஶாந் பஶமாவணோதி |
தத் ஸப்தமேऽத்யர்தபரீதகாத்ரஂ வ்யாபாதயேந்மர்த்யமதிப்ரவத்தம் ||௮௨||
View original
ईषत्सकण्डु प्रचलं सकोठमव्यक्तवर्णं प्रथमेऽहनि स्यात् |
अन्तेषु शूनं परिनिम्नमध्यं प्रव्यक्तरूपं च दिने द्वितीये ||८०||
त्र्यहेण तद्दर्शयतीह रूपं विषं चतुर्थेऽहनि कोपमेति |
अतोऽधिकेऽह्नि प्रकरोति जन्तोर्विषप्रकोपप्रभवान् विकारान् ||८१||
षष्ठे दिने विप्रसृतं तु सर्वान् मर्मप्रदेशान् भृशमावृणोति |
तत् सप्तमेऽत्यर्थपरीतगात्रं व्यापादयेन्मर्त्यमतिप्रवृद्धम् ||८२||
Adhikarana 40 (83-84) · Śloka 84
யாஸ்தீக்ஷ்ணசண்டோக்ரவிஷா ஹி லூதாஸ்தாஃ ஸப்தராத்ரேண நரஂ நிஹந்யுஃ |
அதோऽதிகேநாபி நிஹந்யுரந்யா யாஸாஂ விஷஂ மத்யமவீர்யமுக்தம் ||௮௩||
யாஸாஂ கநீயோ விஷவீர்யமுக்தஂ தாஃ பக்ஷமாத்ரேண விநாஶயந்தி |
தஸ்மாத் ப்ரயத்நஂ பிஷகத்ர குர்யாதாதஂஶபாதாத்விஷகாதியோகைஃ ||௮௪||
View original
यास्तीक्ष्णचण्डोग्रविषा हि लूतास्ताः सप्तरात्रेण नरं निहन्युः |
अतोऽधिकेनापि निहन्युरन्या यासां विषं मध्यमवीर्यमुक्तम् ||८३||
यासां कनीयो विषवीर्यमुक्तं ताः पक्षमात्रेण विनाशयन्ति |
तस्मात् प्रयत्नं भिषगत्र कुर्यादादंशपाताद्विषघातियोगैः ||८४||
Adhikarana 41 (85-87) · Śloka 88
விஷஂ து லாலாநகமூத்ரதஂஷ்ட்ராரஜஃபுரீஷைரத சேந்த்ரியேண |
ஸப்தப்ரகாரஂ விஸஜந்தி லூதாஸ்ததுக்ரமத்யாவரவீர்யயுக்தம் ||௮௫||
ஸகண்டுகோடஂ ஸ்திரமல்பமூலஂ லாலாகதஂ மந்தருஜஂ வதந்தி |
ஶோபஶ்ச கண்டூஶ்ச புலாலிகா ச தூமாயநஂ சைவ நகாக்ரதஂஶே ||௮௬||
தஂஶஂ து மூத்ரேண ஸகஷ்ணமத்யஂ ஸரக்தபர்யந்தமவேஹி தீர்ணம் |
தஂஷ்ட்ராபிருக்ரஂ கடிநஂ விவர்ணஂ ஜாநீஹி தஂஶஂ ஸ்திரமண்டலஂ ச ||௮௭||
ரஜஃபுரீஷேந்த்ரியஜஂ ஹி வித்தி ஸ்போடஂ விபக்வாமலபீலுபாண்டும் |௮௮|
View original
विषं तु लालानखमूत्रदंष्ट्रारजःपुरीषैरथ चेन्द्रियेण |
सप्तप्रकारं विसृजन्ति लूतास्तदुग्रमध्यावरवीर्ययुक्तम् ||८५||
सकण्डुकोठं स्थिरमल्पमूलं लालाकृतं मन्दरुजं वदन्ति |
शोफश्च कण्डूश्च पुलालिका च धूमायनं चैव नखाग्रदंशे ||८६||
दंशं तु मूत्रेण सकृष्णमध्यं सरक्तपर्यन्तमवेहि दीर्णम् |
दंष्ट्राभिरुग्रं कठिनं विवर्णं जानीहि दंशं स्थिरमण्डलं च ||८७||
रजःपुरीषेन्द्रियजं हि विद्धि स्फोटं विपक्वामलपीलुपाण्डुम् |८८|
Adhikarana 42 (88-89) · Śloka 89
ஏதாவதேதத் ஸமுதாஹதஂ து வக்ஷ்யாமி லூதாப்ரபவஂ புராணம் ||௮௮||
ஸாமாந்யதோ தஷ்டமஸாத்யஸாத்யஂ சிகித்ஸிதஂ சாபி யதாவிஶேஷம் ||௮௯||
View original
एतावदेतत् समुदाहृतं तु वक्ष्यामि लूताप्रभवं पुराणम् ||८८||
सामान्यतो दष्टमसाध्यसाध्यं चिकित्सितं चापि यथाविशेषम् ||८९||
Adhikarana 43 (90-93) · Śloka 93
விஶ்வாமித்ரோ நபவரஃ கதாசிதஷிஸத்தமம் |
வஶிஷ்டஂ கோபயாமாஸ கத்வாऽऽஶ்ரமபதஂ கில ||௯௦||
குபிதஸ்ய முநேஸ்தஸ்ய லலாடாத் ஸ்வேதபிந்தவஃ |
அபதந் தர்ஶநாதேவ ரவேஸ்தத்ஸமதேஜஸஃ ||௯௧||
தணே மஹர்ஷிணா லூநே தேந்வர்தஂ ஸம்பதேऽபி ச |
ததோ ஜாதாஸ்த்விமா கோரா நாநாரூபா மஹாவிஷாஃ |
அபகாராய வர்தந்தே நபஸாதநவாஹநே ||௯௨||
யஸ்மால்லூநஂ தணஂ ப்ராப்தா முநேஃ ப்ரஸ்வேதபிந்தவஃ |
தஸ்மால்லூதேதி பாஷ்யந்தே ஸங்க்யயா தாஶ்ச ஷோடஶ ||௯௩||
View original
विश्वामित्रो नृपवरः कदाचिदृषिसत्तमम् |
वशिष्ठं कोपयामास गत्वाऽऽश्रमपदं किल ||९०||
कुपितस्य मुनेस्तस्य ललाटात् स्वेदबिन्दवः |
अपतन् दर्शनादेव रवेस्तत्समतेजसः ||९१||
तृणे महर्षिणा लूने धेन्वर्थं सम्भृतेऽपि च |
ततो जातास्त्विमा घोरा नानारूपा महाविषाः |
अपकाराय वर्तन्ते नृपसाधनवाहने ||९२||
यस्माल्लूनं तृणं प्राप्ता मुनेः प्रस्वेदबिन्दवः |
तस्माल्लूतेति भाष्यन्ते सङ्ख्यया ताश्च षोडश ||९३||
Adhikarana 44 (94-99) · Śloka 100
கச்ச்ரஸாத்யாஸ்ததாऽஸாத்யா லூதாஸ்து த்விவிதாஃஸ்மதாஃ |
தாஸாமஷ்டௌ கச்ச்ரஸாத்யா வர்ஜ்யாஸ்தாவத்ய ஏவ து ||௯௪||
த்ரிமண்டலா ததா ஶ்வேதா கபிலா பீதிகா ததா |
ஆலமூத்ரவிஷா ரக்தா கஸநா சாஷ்டமீ ஸ்மதா ||௯௫||
தாபிர்தஷ்டே ஶிரோதுஃகஂ கண்டூர்தஂஶே ச வேதநா |
பவந்தி ச விஶேஷேண கதாஃ ஶ்லைஷ்மிகவாதிகாஃ ||௯௬||
ஸௌவர்ணிகா லாஜவர்ணா ஜாலிந்யேணீபதீ ததா |
கஷ்ணாऽக்நிவர்ணா காகாண்டா மாலாகுணாऽஷ்டமீ ததா ||௯௭||
தாபிர்தஷ்டே தஂஶகோதஃ ப்ரவத்திஃ க்ஷதஜஸ்ய ச |
ஜ்வரோ தாஹோऽதிஸாரஶ்ச கதாஃ ஸ்யுஶ்ச த்ரிதோஷஜாஃ ||௯௮||
பிடகா விவிதாகாரா மண்டலாநி மஹாந்தி ச |
மஹாந்தோ மதவஃ ஶோபா ரக்தாஃ ஶ்யாவாஶ்சலாஸ்ததா ||௯௯||
ஸாமாந்யஂ ஸர்வலூதாநாமேததாதஂஶலக்ஷணம் |௧௦௦|
View original
कृच्छ्रसाध्यास्तथाऽसाध्या लूतास्तु द्विविधाःस्मृताः |
तासामष्टौ कृच्छ्रसाध्या वर्ज्यास्तावत्य एव तु ||९४||
त्रिमण्डला तथा श्वेता कपिला पीतिका तथा |
आलमूत्रविषा रक्ता कसना चाष्टमी स्मृता ||९५||
ताभिर्दष्टे शिरोदुःखं कण्डूर्दंशे च वेदना |
भवन्ति च विशेषेण गदाः श्लैष्मिकवातिकाः ||९६||
सौवर्णिका लाजवर्णा जालिन्येणीपदी तथा |
कृष्णाऽग्निवर्णा काकाण्डा मालागुणाऽष्टमी तथा ||९७||
ताभिर्दष्टे दंशकोथः प्रवृत्तिः क्षतजस्य च |
ज्वरो दाहोऽतिसारश्च गदाः स्युश्च त्रिदोषजाः ||९८||
पिडका विविधाकारा मण्डलानि महान्ति च |
महान्तो मृदवः शोफा रक्ताः श्यावाश्चलास्तथा ||९९||
सामान्यं सर्वलूतानामेतदादंशलक्षणम् |१००|
Adhikarana 45 (100-115) · Śloka 115
விஶேஷலக்ஷணஂ தாஸாஂ வக்ஷ்யாமி ஸசிகித்ஸிதம் ||௧௦௦||
த்ரிமண்டலாயா தஂஶேऽஸக் கஷ்ணஂ ஸ்ரவதி தீர்யதே |
பாதிர்யஂ கலுஷா தஷ்டிஸ்ததா தாஹஶ்ச நேத்ரயோஃ ||௧௦௧||
தத்ரார்கமூலஂ ரஜநீ நாகுலீ பஶ்நிபர்ணிகா |
பாநகர்மணி ஶஸ்யந்தே நஸ்யாலேபாஞ்ஜநேஷு ச ||௧௦௨||
ஶ்வேதாயாஃ பிடகா தஂஶே ஶ்வேதா கண்டூமதீ பவேத் |
தாஹமூர்ச்சாஜ்வரவதீ விஸர்பக்லேதருக்கரீ ||௧௦௩||
தத்ர சந்தநராஸ்நைலாஹரேணுநலவஞ்ஜுலாஃ |
குஷ்டஂ லாமஜ்ஜகஂ வக்ரஂ நலதஂ சாகதோ ஹிதஃ ||௧௦௪||
ஆதஂஶே பிடகா தாம்ரா கபிலாயாஃ ஸ்திரா பவேத் |
ஶிரஸோ கௌரவஂ தாஹஸ்திமிரஂ ப்ரம ஏவ ச ||௧௦௫||
தத்ர பத்மககுஷ்டைலாகரஞ்ஜககுபத்வசஃ |
ஸ்திரார்கபர்ண்யபாமார்கதூர்வாப்ராஹ்ம்யோ விஷாபஹாஃ ||௧௦௬||
ஆதஂஶே பீதிகாயாஸ்து பிடகா பீதிகா ஸ்திரா |
பவேச்சர்திர்ஜ்வரஃ ஶூலஂ மூர்த்நி ரக்தே ததாऽக்ஷிணீ ||௧௦௭||
தத்ரேஷ்டாஃ குடஜோஶீரதுங்கபத்மகவஞ்ஜுலாஃ |
ஶிரீஷகிணிஹீஶேலுகதம்பககுபத்வசஃ ||௧௦௮||
ரக்தமண்டநிபே தஂஶே பிடகாஃ ஸர்ஷபா இவ |
ஜாயந்தே தாலுஶோஷஶ்ச தாஹஶ்சாலவிஷார்திதே ||௧௦௯||
தத்ர ப்ரியங்குஹ்ரீபேரகுஷ்டலாமஜ்ஜவஞ்ஜுலாஃ |
அகதஃ ஶதபுஷ்பா ச ஸபிப்பலவடாங்குராஃ ||௧௧௦||
பூதிர்மூத்ரவிஷாதஂஶோ விஸர்பீ கஷ்ணஶோணிதஃ |
காஸஶ்வாஸவமீமூர்ச்சாஜ்வரதாஹஸமந்விதஃ ||௧௧௧||
மநஃஶிலாலமதுககுஷ்டசந்தநபத்மகைஃ |
மதுமிஶ்ரைஃ ஸலாமஜ்ஜைரகதஸ்தத்ர கீர்திதஃ ||௧௧௨||
ஆபாண்டுபிடகோ தஂஶோ தாஹக்லேதஸமந்விதஃ |
ரக்தாயா ரக்தபர்யந்தோ விஜ்ஞேயோ ரக்தஸஂயுதஃ ||௧௧௩||
கார்யஸ்தத்ராகதஸ்தோயசந்தநோஶீரபத்மகைஃ |
ததைவார்ஜுநஶேலுப்யாஂ த்வக்பிராம்ராதகஸ்ய ச ||௧௧௪||
பிச்சிலஂ கஸநாதஂஶாத்ருதிரஂ ஶீதலஂ ஸ்ரவேத் |
காஸஶ்வாஸௌ ச தத்ரோக்தஂ ரக்தலூதாசிகித்ஸிதம் ||௧௧௫||
View original
विशेषलक्षणं तासां वक्ष्यामि सचिकित्सितम् ||१००||
त्रिमण्डलाया दंशेऽसृक् कृष्णं स्रवति दीर्यते |
बाधिर्यं कलुषा दृष्टिस्तथा दाहश्च नेत्रयोः ||१०१||
तत्रार्कमूलं रजनी नाकुली पृश्निपर्णिका |
पानकर्मणि शस्यन्ते नस्यालेपाञ्जनेषु च ||१०२||
श्वेतायाः पिडका दंशे श्वेता कण्डूमती भवेत् |
दाहमूर्च्छाज्वरवती विसर्पक्लेदरुक्करी ||१०३||
तत्र चन्दनरास्नैलाहरेणुनलवञ्जुलाः |
कुष्ठं लामज्जकं वक्रं नलदं चागदो हितः ||१०४||
आदंशे पिडका ताम्रा कपिलायाः स्थिरा भवेत् |
शिरसो गौरवं दाहस्तिमिरं भ्रम एव च ||१०५||
तत्र पद्मककुष्ठैलाकरञ्जककुभत्वचः |
स्थिरार्कपर्ण्यपामार्गदूर्वाब्राह्म्यो विषापहाः ||१०६||
आदंशे पीतिकायास्तु पिडका पीतिका स्थिरा |
भवेच्छर्दिर्ज्वरः शूलं मूर्ध्नि रक्ते तथाऽक्षिणी ||१०७||
तत्रेष्टाः कुटजोशीरतुङ्गपद्मकवञ्जुलाः |
शिरीषकिणिहीशेलुकदम्बककुभत्वचः ||१०८||
रक्तमण्डनिभे दंशे पिडकाः सर्षपा इव |
जायन्ते तालुशोषश्च दाहश्चालविषार्दिते ||१०९||
तत्र प्रियङ्गुह्रीबेरकुष्ठलामज्जवञ्जुलाः |
अगदः शतपुष्पा च सपिप्पलवटाङ्कुराः ||११०||
पूतिर्मूत्रविषादंशो विसर्पी कृष्णशोणितः |
कासश्वासवमीमूर्च्छाज्वरदाहसमन्वितः ||१११||
मनःशिलालमधुककुष्ठचन्दनपद्मकैः |
मधुमिश्रैः सलामज्जैरगदस्तत्र कीर्तितः ||११२||
आपाण्डुपिडको दंशो दाहक्लेदसमन्वितः |
रक्ताया रक्तपर्यन्तो विज्ञेयो रक्तसंयुतः ||११३||
कार्यस्तत्रागदस्तोयचन्दनोशीरपद्मकैः |
तथैवार्जुनशेलुभ्यां त्वग्भिराम्रातकस्य च ||११४||
पिच्छिलं कसनादंशाद्रुधिरं शीतलं स्रवेत् |
कासश्वासौ च तत्रोक्तं रक्तलूताचिकित्सितम् ||११५||
Adhikarana 46 (116-119) · Śloka 119
புரீஷகந்திரல்பாஸக் கஷ்ணாயா தஂஶ ஏவ து |
ஜ்வரமூர்ச்சாவமீதாஹகாஸஶ்வாஸஸமந்விதஃ ||௧௧௬||
தத்ரைலாவக்ரஸர்பாக்ஷீகந்தநாகுலிசந்தநைஃ |
மஹாஸுகந்திஸஹிதைஃ ப்ரத்யாக்யாயாகதஃ ஸ்மதஃ ||௧௧௭||
தஂஶோ தாஹோऽக்நிவக்ராயாஃ ஸ்ராவோऽத்யர்தஂ ஜ்வரஸ்ததா |
சோஷகண்டூரோமஹர்ஷா தாஹவிஸ்போடஸஂயுதஃ ||௧௧௮||
கஷ்ணாப்ரஶமநஂ சாத்ர ப்ரத்யாக்யாய ப்ரயோஜயேத் |
ஸாரிவோஶீரயஷ்ட்யாஹ்வசந்தநோத்பலபத்மகம் ||௧௧௯||
View original
पुरीषगन्धिरल्पासृक् कृष्णाया दंश एव तु |
ज्वरमूर्च्छावमीदाहकासश्वाससमन्वितः ||११६||
तत्रैलावक्रसर्पाक्षीगन्धनाकुलिचन्दनैः |
महासुगन्धिसहितैः प्रत्याख्यायागदः स्मृतः ||११७||
दंशो दाहोऽग्निवक्रायाः स्रावोऽत्यर्थं ज्वरस्तथा |
चोषकण्डूरोमहर्षा दाहविस्फोटसंयुतः ||११८||
कृष्णाप्रशमनं चात्र प्रत्याख्याय प्रयोजयेत् |
सारिवोशीरयष्ट्याह्वचन्दनोत्पलपद्मकम् ||११९||
Adhikarana 47 (120) · Śloka 120
ஸர்வாஸாமேவ யுஞ்ஜீத விஷே ஶ்லேஷ்மாதகத்வசம் |
பிஷக் ஸர்வப்ரகாரேண ததா சாக்ஷீவபிப்பலம் ||௧௨௦||
View original
सर्वासामेव युञ्जीत विषे श्लेष्मातकत्वचम् |
भिषक् सर्वप्रकारेण तथा चाक्षीवपिप्पलम् ||१२०||
Adhikarana 48 (121-127) · Śloka 127
கச்ச்ரஸாத்யவிஷா ஹ்யஷ்டௌ ப்ரோக்தா த்வே ச யதச்சயா |
அவார்யவிஷவீர்யாணாஂ லக்ஷணாநி நிபோத மே ||௧௨௧||
த்யாமஃ ஸௌவர்ணிகாதஂஶஃ ஸபேநோ மத்ஸ்யகந்தகஃ |
ஶ்வாஸஃ காஸோ ஜ்வரஸ்தஷ்ணா மூர்ச்சா சாத்ர ஸுதாருணா ||௧௨௨||
ஆதஂஶே லாஜவர்ணாயா த்யாமஂ பூதி ஸ்ரவேதஸக் |
தாஹோ மூர்ச்சாऽதிஸாரஶ்ச ஶிரோதுஃகஂ ச ஜாயதே ||௧௨௩||
கோரோ தஂஶஸ்து ஜாலிந்யா ராஜிமாநவதீர்யதே |
ஸ்தம்பஃ ஶ்வாஸஸ்தமோவத்திஸ்தாலுஶோஷஶ்ச ஜாயதே ||௧௨௪||
ஏணீபத்யாஸ்ததா தஂஶோ பவேத் கஷ்ணதிலாகதிஃ |
தஷ்ணாமூர்ச்சாஜ்வரச்சர்திகாஸஶ்வாஸஸமந்விதஃ ||௧௨௫||
தஂஶஃ காகாண்டிகாதஷ்டே பாண்டுரக்தோऽதிவேதநஃ |
தண்மூர்ச்சாஶ்வாஸஹத்ரோகஹிக்காகாஸாஃ ஸ்யுருச்ச்ரிதாஃ ||௧௨௬||
ரக்தோ மாலாகுணாதஂஶோ தூமகந்தோऽதிவேதநஃ |
பஹுதா ச விஶீர்யேத தாஹமூர்ச்சாஜ்வராந்விதஃ ||௧௨௭||
View original
कृच्छ्रसाध्यविषा ह्यष्टौ प्रोक्ता द्वे च यदृच्छया |
अवार्यविषवीर्याणां लक्षणानि निबोध मे ||१२१||
ध्यामः सौवर्णिकादंशः सफेनो मत्स्यगन्धकः |
श्वासः कासो ज्वरस्तृष्णा मूर्च्छा चात्र सुदारुणा ||१२२||
आदंशे लाजवर्णाया ध्यामं पूति स्रवेदसृक् |
दाहो मूर्च्छाऽतिसारश्च शिरोदुःखं च जायते ||१२३||
घोरो दंशस्तु जालिन्या राजिमानवदीर्यते |
स्तम्भः श्वासस्तमोवृद्धिस्तालुशोषश्च जायते ||१२४||
एणीपद्यास्तथा दंशो भवेत् कृष्णतिलाकृतिः |
तृष्णामूर्च्छाज्वरच्छर्दिकासश्वाससमन्वितः ||१२५||
दंशः काकाण्डिकादष्टे पाण्डुरक्तोऽतिवेदनः |
तृण्मूर्च्छाश्वासहृद्रोगहिक्काकासाः स्युरुच्छ्रिताः ||१२६||
रक्तो मालागुणादंशो धूमगन्धोऽतिवेदनः |
बहुधा च विशीर्येत दाहमूर्च्छाज्वरान्वितः ||१२७||
Adhikarana 49 (128) · Śloka 128
அஸாத்யாஸ்வப்யபிஹிதஂ ப்ரத்யாக்யாயாஶு யோஜயேத் |
தோஷோச்ச்ராயவிஶேஷேண தாஹச்சேதவிவர்ஜிதம் ||௧௨௮||
View original
असाध्यास्वप्यभिहितं प्रत्याख्यायाशु योजयेत् |
दोषोच्छ्रायविशेषेण दाहच्छेदविवर्जितम् ||१२८||
Adhikarana 50 (129) · Śloka 129
ஸாத்யாபிராபிர்லூதாபிர்தஷ்டமாத்ரஸ்ய தேஹிநஃ |
வத்திபத்ரேண மதிமாந் ஸம்யகாதஂஶமுத்தரேத் ||௧௨௯||
View original
साध्याभिराभिर्लूताभिर्दष्टमात्रस्य देहिनः |
वृद्धिपत्रेण मतिमान् सम्यगादंशमुद्धरेत् ||१२९||
Adhikarana 51 (130-133) · Śloka 133
அமர்மணி விதாநஜ்ஞோ வர்ஜிதஸ்ய ஜ்வராதிபிஃ |
தஂஶஸ்யோத்கர்தநஂ குர்யாதல்பஶ்வயதுகஸ்ய ச ||௧௩௦||
மதுஸைந்தவஸஂயுக்தைரகதைர்லேபயேத்ததஃ |
ப்ரியங்குரஜநீகுஷ்டஸமங்காமதுகைஸ்ததா ||௧௩௧||
ஸாரிவாஂ மதுகஂ த்ராக்ஷாஂ பயஸ்யாஂ க்ஷீரமோரடம் |
விதாரீகோக்ஷுரக்ஷௌத்ரமதுகஂ பாயயேத வா ||௧௩௨||
க்ஷீரிணாஂ த்வக்கஷாயேண ஸுஶீதேந ச ஸேசயேத் |
உபத்ரவாந் யதாதோஷஂ விஷக்நைரேவ ஸாதயேத் ||௧௩௩||
View original
अमर्मणि विधानज्ञो वर्जितस्य ज्वरादिभिः |
दंशस्योत्कर्तनं कुर्यादल्पश्वयथुकस्य च ||१३०||
मधुसैन्धवसंयुक्तैरगदैर्लेपयेत्ततः |
प्रियङ्गुरजनीकुष्ठसमङ्गामधुकैस्तथा ||१३१||
सारिवां मधुकं द्राक्षां पयस्यां क्षीरमोरटम् |
विदारीगोक्षुरक्षौद्रमधुकं पाययेत वा ||१३२||
क्षीरिणां त्वक्कषायेण सुशीतेन च सेचयेत् |
उपद्रवान् यथादोषं विषघ्नैरेव साधयेत् ||१३३||
Adhikarana 52 (134) · Śloka 134
நஸ்யாஞ்ஜநாப்யஞ்ஜநபாநதூமஂ ததாऽவபீடஂ கவலக்ரஹஂ ச |
ஸஂஶோதநஂ சோபயதஃ ப்ரகாடஂ குர்யாத்ஸிராமோக்ஷணமேவ சாத்ர ||௧௩௪||
View original
नस्याञ्जनाभ्यञ्जनपानधूमं तथाऽवपीडं कवलग्रहं च |
संशोधनं चोभयतः प्रगाढं कुर्यात्सिरामोक्षणमेव चात्र ||१३४||
Adhikarana 53 (135) · Śloka 135
கீடதஷ்டவ்ரணாந் ஸர்வாநஹிதஷ்டவ்ரணாநபி |
ஆதாஹபாகாத்தாந் ஸர்வாஞ்சிகித்ஸேத்துஷ்டவத்பிஷக் ||௧௩௫||
View original
कीटदष्टव्रणान् सर्वानहिदष्टव्रणानपि |
आदाहपाकात्तान् सर्वाञ्चिकित्सेद्दुष्टवद्भिषग् ||१३५||
Adhikarana 54 (136-137) · Śloka 137
விநிவத்தே ததஃ ஶோபே கர்ணிகாபாதநஂ ஹிதம் |
நிம்பபத்ரஂ த்ரிவத்தந்தீ குஸும்பஂ குஸுமஂ மது ||௧௩௬||
குக்குலுஃ ஸைந்தவஂ கிண்வஂ வர்சஃ பாராவதஸ்ய ச |
விஷவத்திகரஂ சாந்நஂ ஹித்வா ஸம்போஜநஂ ஹிதம் ||௧௩௭||
View original
विनिवृत्ते ततः शोफे कर्णिकापातनं हितम् |
निम्बपत्रं त्रिवृद्दन्ती कुसुम्भं कुसुमं मधु ||१३६||
गुग्गुलुः सैन्धवं किण्वं वर्चः पारावतस्य च |
विषवृद्धिकरं चान्नं हित्वा सम्भोजनं हितम् ||१३७||
Adhikarana 55 (138) · Śloka 138
விஷேப்யஃ கலு ஸர்வேப்யஃ கர்ணிகாமருஜாஂ ஸ்திராம் |
ப்ரச்சயித்வா மதூந்மிஶ்ரைஃ ஶோதநீயைருபாசரேத் ||௧௩௮||
View original
विषेभ्यः खलु सर्वेभ्यः कर्णिकामरुजां स्थिराम् |
प्रच्छयित्वा मधून्मिश्रैः शोधनीयैरुपाचरेत् ||१३८||
Adhikarana 56 (139) · Śloka 139
ஸப்தஷஷ்டஸ்ய கீடாநாஂ ஶதஸ்யைதத்விபாகஶஃ |
தஷ்டலக்ஷணமாக்யாதஂ சிகித்ஸா சாப்யநந்தரம் ||௧௩௯||
View original
सप्तषष्ठस्य कीटानां शतस्यैतद्विभागशः |
दष्टलक्षणमाख्यातं चिकित्सा चाप्यनन्तरम् ||१३९||
Adhikarana 57 (140) · Śloka 140
ஸவிஂஶமத்யாயஶதமேததுக்தஂ விபாகஶஃ |௧௪௦|
View original
सविंशमध्यायशतमेतदुक्तं विभागशः |१४०|
Adhikarana 58 (140) · Śloka 140
இஹோத்திஷ்டாநநிர்திஷ்டாநர்தாந் வக்ஷ்யாம்யதோத்தரே ||௧௪௦||
View original
इहोद्दिष्टाननिर्दिष्टानर्थान् वक्ष्याम्यथोत्तरे ||१४०||
Adhikarana 59 (141-143) · Śloka 143
ஸநாதநத்வாத்வேதாநாமக்ஷரத்வாத்ததைவ ச |
ததா தஷ்டபலத்வாச்ச ஹிதத்வாதபி தேஹிநாம் ||௧௪௧||
வாக்ஸமூஹார்தவிஸ்தாராத் பூஜிதத்வாச்ச தேஹிபிஃ |
சிகித்ஸிதாத் புண்யதமஂ ந கிஞ்சிதபி ஶுஶ்ருமஃ ||௧௪௨||
ஷேரிந்த்ரப்ரபாவஸ்யாமதயோநேர்பிஷக்குரோஃ |
தாரயித்வா து விமலஂ மதஂ பரமஸம்மதம் |
உக்தாஹாரஸமாசார இஹ ப்ரேத்ய ச மோததே ||௧௪௩||
View original
सनातनत्वाद्वेदानामक्षरत्वात्तथैव च |
तथा दृष्टफलत्वाच्च हितत्वादपि देहिनाम् ||१४१||
वाक्समूहार्थविस्तारात् पूजितत्वाच्च देहिभिः |
चिकित्सितात् पुण्यतमं न किञ्चिदपि शुश्रुमः ||१४२||
ऋषेरिन्द्रप्रभावस्यामृतयोनेर्भिषग्गुरोः |
धारयित्वा तु विमलं मतं परमसम्मतम् |
उक्ताहारसमाचार इह प्रेत्य च मोदते ||१४३||
Adhikarana puShpikA · Śloka 8
இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ கல்பஸ்தாநே கீடகல்போ நாமாஷ்டமோऽத்யாயஃ ||௮||
இதி பகவதா ஶ்ரீதந்வந்தரிணோபதிஷ்டாயாஂ தச்சிஷ்யேண மஹர்ஷிணா ஸுஶ்ருதேந விரசிதாயாஂ ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ பஞ்சமஂ கல்பஸ்தாநஂ ஸமாப்தம் |
View original
इति सुश्रुतसंहितायां कल्पस्थाने कीटकल्पो नामाष्टमोऽध्यायः ||८||
इति भगवता श्रीधन्वन्तरिणोपदिष्टायां तच्छिष्येण महर्षिणा सुश्रुतेन विरचितायां सुश्रुतसंहितायां पञ्चमं कल्पस्थानं समाप्तम् |