Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਗ੍ਰਨ੍ਥਪਚ੍ਯਰ੍ਬੁਦਗਲਗਣ੍ਡਾਨਾਂ ਨਿਦਾਨਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
View original
अथातो ग्रन्थपच्यर्बुदगलगण्डानां निदानं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਗ੍ਰਨ੍ਥਪਚ੍ਯਰ੍ਬੁਦਗਲਗਣ੍ਡਾਨਾਂ ਨਿਦਾਨਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
अथातो ग्रन्थपच्यर्बुदगलगण्डानां निदानं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਵਾਤਾਦਯੋ ਮਾਂਸਮਸਕ੍ ਚ ਦੁਸ੍ਟਾਃ ਸਨ੍ਦੂਸ੍ਯ ਮੇਦਸ਼੍ਚ ਕਫਾਨੁਵਿਦ੍ਧਮ੍ | ਵਤ੍ਤੋਨ੍ਨਤਂ ਵਿਗ੍ਰਥਿਤਂ ਤੁ ਸ਼ੋਫਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯਤੋ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਰਿਤਿ ਪ੍ਰਦਿਸ੍ਟਃ ||੩||
वातादयो मांसमसृक् च दुष्टाः सन्दूष्य मेदश्च कफानुविद्धम् | वृत्तोन्नतं विग्रथितं तु शोफं कुर्वन्त्यतो ग्रन्थिरिति प्रदिष्टः ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ਆਯਮ੍ਯਤੇ ਵ੍ਯਥ੍ਯਤ ਏਤਿ ਤੋਦਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਸ੍ਯਤੇ ਕਤ੍ਯਤ ਏਤਿ ਭੇਦਮ੍ | ਕਸ੍ਣੋਮਦੁਰ੍ਬਸ੍ਤਿਰਿਵਾਤਤਸ਼੍ਚ ਭਿਨ੍ਨਃ ਸ੍ਰਵੇਚ੍ਚਾਨਿਲਜੋਸ੍ਰਮਚ੍ਛਮ੍ ||੪||
आयम्यते व्यथ्यत एति तोदं प्रत्यस्यते कृत्यत एति भेदम् | कृष्णोऽमृदुर्बस्तिरिवाततश्च भिन्नः स्रवेच्चानिलजोऽस्रमच्छम् ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ਦਨ੍ਦਹ੍ਯਤੇ ਧੂਪ੍ਯਤਿ ਚੂਸ੍ਯਤੇ ਚ ਪਾਪਚ੍ਯਤੇ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਤੀਵ ਚਾਪਿ | ਰਕ੍ਤਃ ਸਪੀਤੋਪ੍ਯਥਵਾਪਿ ਪਿਤ੍ਤਾਦ੍ਭਿਨ੍ਨਃ ਸ੍ਰਵੇਦੁਸ੍ਣਮਤੀਵ ਚਾਸ੍ਰਮ੍ ||੫||
दन्दह्यते धूप्यति चूष्यते च पापच्यते प्रज्वलतीव चापि | रक्तः सपीतोऽप्यथवाऽपि पित्ताद्भिन्नः स्रवेदुष्णमतीव चास्रम् ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ਸ਼ੀਤੋਵਿਵਰ੍ਣੋਲ੍ਪਰੁਜੋਤਿਕਣ੍ਡੂਃ ਪਾਸਾਣਵਤ੍ ਸਂਹਨਨੋਪਪਨ੍ਨਃ | ਚਿਰਾਭਿਵਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਕਫਪ੍ਰਕੋਪਾਦ੍ਭਿਨ੍ਨਃ ਸ੍ਰਵੇਚ੍ਛੁਕ੍ਲਘਨਂ ਚ ਪੂਯਮ੍ ||੬||
शीतोऽविवर्णोऽल्परुजोऽतिकण्डूः पाषाणवत् संहननोपपन्नः | चिराभिवृद्धिश्च कफप्रकोपाद्भिन्नः स्रवेच्छुक्लघनं च पूयम् ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
ਸ਼ਰੀਰਵਦ੍ਧਿਕ੍ਸਯਵਦ੍ਧਿਹਾਨਿਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋ ਮਹਾਨਲ੍ਪਰੁਜੋਤਿਕਣ੍ਡੂਃ | ਮੇਦਃਕਤੋ ਗਚ੍ਛਤਿ ਚਾਤ੍ਰ ਭਿਨ੍ਨੇ ਪਿਣ੍ਯਾਕਸਰ੍ਪਿਃਪ੍ਰਤਿਮਂ ਤੁ ਮੇਦਃ ||੭||
शरीरवृद्धिक्षयवृद्धिहानिः स्निग्धो महानल्परुजोऽतिकण्डूः | मेदःकृतो गच्छति चात्र भिन्ने पिण्याकसर्पिःप्रतिमं तु मेदः ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8-9) · Śloka 9
ਵ੍ਯਾਯਾਮਜਾਤੈਰਬਲਸ੍ਯ ਤੈਸ੍ਤੈਰਾਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਵਾਯੁਰ੍ਹਿ ਸਿਰਾਪ੍ਰਤਾਨਮ੍ | ਸਮ੍ਪੀਡ੍ਯ ਸਙ੍ਕੋਚ੍ਯ ਵਿਸ਼ੋਸ੍ਯ ਚਾਪਿ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਂ ਕਰੋਤ੍ਯੁਨ੍ਨਤਮਾਸ਼ੁ ਵਤ੍ਤਮ੍ ||੮|| ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਃ ਸਿਰਾਜਃ ਸ ਤੁ ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧ੍ਯੋ ਭਵੇਦ੍ਯਦਿ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਰੁਜਸ਼੍ਚਲਸ਼੍ਚ | ਅਰੁਕ੍ ਸ ਏਵਾਪ੍ਯਚਲੋ ਮਹਾਂਸ਼੍ਚ ਮਰ੍ਮੋਤ੍ਥਿਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਿਵਰ੍ਜਨੀਯਃ ||੯|| ਇਤਿ ਗ੍ਰਨ੍ਥੀਨਾਂ ਨਿਦਾਨਂ ਸਮਾਪ੍ਤਮ੍ |
व्यायामजातैरबलस्य तैस्तैराक्षिप्य वायुर्हि सिराप्रतानम् | सम्पीड्य सङ्कोच्य विशोष्य चापि ग्रन्थिं करोत्युन्नतमाशु वृत्तम् ||८|| ग्रन्थिः सिराजः स तु कृच्छ्रसाध्यो भवेद्यदि स्यात् सरुजश्चलश्च | अरुक् स एवाप्यचलो महांश्च मर्मोत्थितश्चापि विवर्जनीयः ||९|| इति ग्रन्थीनां निदानं समाप्तम् |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (10-12) · Śloka 12
ਹਨ੍ਵਸ੍ਥਿਕਕ੍ਸਾਕ੍ਸਕਬਾਹੁਸਨ੍ਧਿਮਨ੍ਯਾਗਲੇਸੂਪਚਿਤਂ ਤੁ ਮੇਦਃ | ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਂ ਸ੍ਥਿਰਂ ਵਤ੍ਤਮਥਾਯਤਂ ਵਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਕਫਸ਼੍ਚਾਲ੍ਪਰੁਜਂ ਕਰੋਤਿ ||੧੦|| ਤਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਭਿਸ੍ਤ੍ਵਾਮਲਕਾਸ੍ਥਿਮਾਤ੍ਰੈਰ੍ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਣ੍ਡਜਾਲਪ੍ਰਤਿਮੈਸ੍ਤਥਾਨ੍ਯੈਃ | ਅਨਨ੍ਯਵਰ੍ਣੈਰੁਪਚੀਯਮਾਨਂ ਚਯਪ੍ਰਕਰ੍ਸਾਦਪਚੀਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ||੧੧|| ਕਣ੍ਡੂਯੁਤਾਸ੍ਤੇਲ੍ਪਰੁਜਃ ਪ੍ਰਭਿਨ੍ਨਾਃ ਸ੍ਰਵਨ੍ਤਿ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਨ੍ਯੇ | ਮੇਦਃਕਫਾਭ੍ਯਾਂ ਖਲੁ ਰੋਗ ਏਸ ਸੁਦੁਸ੍ਤਰੋ ਵਰ੍ਸਗਣਾਨੁਬਨ੍ਧੀ ||੧੨||
हन्वस्थिकक्षाक्षकबाहुसन्धिमन्यागलेषूपचितं तु मेदः | ग्रन्थिं स्थिरं वृत्तमथायतं वा स्निग्धं कफश्चाल्परुजं करोति ||१०|| तं ग्रन्थिभिस्त्वामलकास्थिमात्रैर्मत्स्याण्डजालप्रतिमैस्तथाऽन्यैः | अनन्यवर्णैरुपचीयमानं चयप्रकर्षादपचीं वदन्ति ||११|| कण्डूयुतास्तेऽल्परुजः प्रभिन्नाः स्रवन्ति नश्यन्ति भवन्ति चान्ये | मेदःकफाभ्यां खलु रोग एष सुदुस्तरो वर्षगणानुबन्धी ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (13) · Śloka 14
ਗਾਤ੍ਰਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਕ੍ਵਚਿਦੇਵ ਦੋਸਾਃ ਸਮ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਾ ਮਾਂਸਮਭਿਪ੍ਰਦੂਸ੍ਯ | ਵਤ੍ਤਂ ਸ੍ਥਿਰਂ ਮਨ੍ਦਰੁਜਂ ਮਹਾਨ੍ਤਮਨਲ੍ਪਮੂਲਂ ਚਿਰਵਦ੍ਧ੍ਯਪਾਕਮ੍ ||੧੩|| ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਮਾਂਸੋਪਚਯਂ ਤੁ ਸ਼ੋਫਂ ਤਮਰ੍ਬੁਦਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਦੋ ਵਦਨ੍ਤਿ |੧੪|
गात्रप्रदेशे क्वचिदेव दोषाः सम्मूर्च्छिता मांसमभिप्रदूष्य | वृत्तं स्थिरं मन्दरुजं महान्तमनल्पमूलं चिरवृद्ध्यपाकम् ||१३|| कुर्वन्ति मांसोपचयं तु शोफं तमर्बुदं शास्त्रविदो वदन्ति |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (14) · Śloka 15
ਵਾਤੇਨ ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਕਫੇਨ ਚਾਪਿ ਰਕ੍ਤੇਨ ਮਾਂਸੇਨ ਚ ਮੇਦਸਾ ਚ ||੧੪|| ਤਜ੍ਜਾਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਚ ਲਕ੍ਸਣਾਨਿ ਗ੍ਰਨ੍ਥੇਃ ਸਮਾਨਾਨਿ ਸਦਾ ਭਵਨ੍ਤਿ |੧੫|
वातेन पित्तेन कफेन चापि रक्तेन मांसेन च मेदसा च ||१४|| तज्जायते तस्य च लक्षणानि ग्रन्थेः समानानि सदा भवन्ति |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (15-16) · Śloka 17
ਦੋਸਃ ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟੋ ਰੁਧਿਰਂ ਸਿਰਾਸ੍ਤੁ ਸਮ੍ਪੀਡ੍ਯ ਸਙ੍ਕੋਚ੍ਯ ਗਤਸ੍ਤ੍ਵਪਾਕਮ੍ ||੧੫|| ਸਾਸ੍ਰਾਵਮੁਨ੍ਨਹ੍ਯਤਿ ਮਾਂਸਪਿਣ੍ਡਂ ਮਾਂਸਾਙ੍ਕੁਰੈਰਾਚਿਤਮਾਸ਼ੁਵਦ੍ਧਿਮ੍ | ਸ੍ਰਵਤ੍ਯਜਸ੍ਰਂ ਰੁਧਿਰਂ ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟਮਸਾਧ੍ਯਮੇਤਦ੍ਰੁਧਿਰਾਤ੍ਮਕਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ||੧੬|| ਰਕ੍ਤਕ੍ਸਯੋਪਦ੍ਰਵਪੀਡਿਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਪਾਣ੍ਡੁਰ੍ਭਵੇਤ੍ ਸੋਰ੍ਬੁਦਪੀਡਿਤਸ੍ਤੁ |੧੭|
दोषः प्रदुष्टो रुधिरं सिरास्तु सम्पीड्य सङ्कोच्य गतस्त्वपाकम् ||१५|| सास्रावमुन्नह्यति मांसपिण्डं मांसाङ्कुरैराचितमाशुवृद्धिम् | स्रवत्यजस्रं रुधिरं प्रदुष्टमसाध्यमेतद्रुधिरात्मकं स्यात् ||१६|| रक्तक्षयोपद्रवपीडितत्वात् पाण्डुर्भवेत् सोऽर्बुदपीडितस्तु |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (17-18) · Śloka 19
ਮੁਸ੍ਟਿਪ੍ਰਹਾਰਾਦਿਭਿਰਰ੍ਦਿਤੇਙ੍ਗੇ ਮਾਂਸਂ ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟਂ ਪ੍ਰਕਰੋਤਿ ਸ਼ੋਫਮ੍ ||੧੭|| ਅਵੇਦਨਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਨਨ੍ਯਵਰ੍ਣਮਪਾਕਮਸ਼੍ਮੋਪਮਮਪ੍ਰਚਾਲ੍ਯਮ੍ | ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟਮਾਂਸਸ੍ਯ ਨਰਸ੍ਯ ਬਾਢਮੇਤਦ੍ਭਵੇਨ੍ਮਾਂਸਪਰਾਯਣਸ੍ਯ ||੧੮|| ਮਾਂਸਾਰ੍ਬੁਦਂ ਤ੍ਵੇਤਦਸਾਧ੍ਯਮੁਕ੍ਤਂ... |੧੯|
मुष्टिप्रहारादिभिरर्दितेऽङ्गे मांसं प्रदुष्टं प्रकरोति शोफम् ||१७|| अवेदनं स्निग्धमनन्यवर्णमपाकमश्मोपममप्रचाल्यम् | प्रदुष्टमांसस्य नरस्य बाढमेतद्भवेन्मांसपरायणस्य ||१८|| मांसार्बुदं त्वेतदसाध्यमुक्तं... |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (19-20) · Śloka 20
...ਸਾਧ੍ਯੇਸ੍ਵਪੀਮਾਨਿ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ਤੁ | ਸਮ੍ਪ੍ਰਸ੍ਰੁਤਂ ਮਰ੍ਮਣਿ ਯਚ੍ਚ ਜਾਤਂ ਸ੍ਰੋਤਃਸੁ ਵਾ ਯਚ੍ਚ ਭਵੇਦਚਾਲ੍ਯਮ੍ ||੧੯|| ਯਜ੍ਜਾਯਤੇਨ੍ਯਤ੍ ਖਲੁ ਪੂਰ੍ਵਜਾਤੇ ਜ੍ਞੇਯਂ ਤਦਧ੍ਯਰ੍ਬੁਦਮਰ੍ਬੁਦਜ੍ਞੈਃ | ਯਦ੍ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਜਾਤਂ ਯੁਗਪਤ੍ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਰਰ੍ਬੁਦਂ ਤਚ੍ਚ ਭਵੇਦਸਾਧ੍ਯਮ੍ ||੨੦||
...साध्येष्वपीमानि विवर्जयेत्तु | सम्प्रस्रुतं मर्मणि यच्च जातं स्रोतःसु वा यच्च भवेदचाल्यम् ||१९|| यज्जायतेऽन्यत् खलु पूर्वजाते ज्ञेयं तदध्यर्बुदमर्बुदज्ञैः | यद्द्वन्द्वजातं युगपत् क्रमाद्वा द्विरर्बुदं तच्च भवेदसाध्यम् ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (21) · Śloka 21
ਨ ਪਾਕਮਾਯਾਨ੍ਤਿ ਕਫਾਧਿਕਤ੍ਵਾਨ੍ਮੇਦੋਬਹੁਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਵਿਸ਼ੇਸਤਸ੍ਤੁ | ਦੋਸਸ੍ਥਿਰਤ੍ਵਾਦ੍ਗ੍ਰਥਨਾਚ੍ਚ ਤੇਸਾਂ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਬੁਦਾਨ੍ਯੇਵ ਨਿਸਰ੍ਗਤਸ੍ਤੁ ||੨੧||
न पाकमायान्ति कफाधिकत्वान्मेदोबहुत्वाच्च विशेषतस्तु | दोषस्थिरत्वाद्ग्रथनाच्च तेषां सर्वार्बुदान्येव निसर्गतस्तु ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (22) · Śloka 22
ਵਾਤਃ ਕਫਸ਼੍ਚੈਵ ਗਲੇ ਪ੍ਰਵਦ੍ਧੌ ਮਨ੍ਯੇ ਤੁ ਸਂਸਤ੍ਯ ਤਥੈਵ ਮੇਦਃ | ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਗਣ੍ਡਂ ਕ੍ਰਮਸ਼ਃ ਸ੍ਵਲਿਙ੍ਗੈਃ ਸਮਨ੍ਵਿਤਂ ਤਂ ਗਲਗਣ੍ਡਮਾਹੁਃ ||੨੨||
वातः कफश्चैव गले प्रवृद्धौ मन्ये तु संसृत्य तथैव मेदः | कुर्वन्ति गण्डं क्रमशः स्वलिङ्गैः समन्वितं तं गलगण्डमाहुः ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (23-27) · Śloka 27
ਤੋਦਾਨ੍ਵਿਤਃ ਕਸ੍ਣਸਿਰਾਵਨਦ੍ਧਃ ਕਸ੍ਣੋਰੁਣੋ ਵਾ ਪਵਨਾਤ੍ਮਕਸ੍ਤੁ | ਮੇਦੋਨ੍ਵਿਤਸ਼੍ਚੋਪਚਿਤਸ਼੍ਚ ਕਾਲਾਦ੍ਭਵੇਦਤਿਸ੍ਨਿਗ੍ਧਤਰੋਰੁਜਸ਼੍ਚ ||੨੩|| ਪਾਰੁਸ੍ਯਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚਿਰਵਦ੍ਧ੍ਯਪਾਕੋ ਯਦਚ੍ਛਯਾ ਪਾਕਮਿਯਾਤ੍ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਵੈਰਸ੍ਯਮਾਸ੍ਯਸ੍ਯ ਚ ਤਸ੍ਯ ਜਨ੍ਤੋਰ੍ਭਵੇਤ੍ਤਥਾ ਤਾਲੁਗਲਪ੍ਰਸ਼ੋਸਃ ||੨੪|| ਸ੍ਥਿਰਃ ਸਵਰ੍ਣੋਲ੍ਪਰੁਗੁਗ੍ਰਕਣ੍ਡੂਃ ਸ਼ੀਤੋ ਮਹਾਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਕਫਾਤ੍ਮਕਸ੍ਤੁ | ਚਿਰਾਭਿਵਦ੍ਧਿਂ ਕੁਰੁਤੇ ਚਿਰਾਚ੍ਚ ਪ੍ਰਪਚ੍ਯਤੇ ਮਨ੍ਦਰੁਜਃ ਕਦਾਚਿਤ੍ ||੨੫|| ਮਾਧੁਰ੍ਯਮਾਸ੍ਯਸ੍ਯ ਚ ਤਸ੍ਯ ਜਨ੍ਤੋਰ੍ਭਵੇਤ੍ਤਥਾ ਤਾਲੁਗਲਪ੍ਰਲੇਪਃ | ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋ ਮਦੁਃ ਪਾਣ੍ਡੁਰਨਿਸ੍ਟਗਨ੍ਧੋ ਮੇਦਃਕਤੋ ਨੀਰੁਗਥਾਤਿਕਣ੍ਡੂਃ ||੨੬|| ਪ੍ਰਲਮ੍ਬਤੇਲਾਬੁਵਦਲ੍ਪਮੂਲੋ ਦੇਹਾਨੁਰੂਪਕ੍ਸਯਵਦ੍ਧਿਯੁਕ੍ਤਃ | ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਸ੍ਯਤਾ ਤਸ੍ਯ ਭਵੇਚ੍ਚ ਜਨ੍ਤੋਰ੍ਗਲੇਨੁਸ਼ਬ੍ਦਂ ਕੁਰੁਤੇ ਚ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ||੨੭||
तोदान्वितः कृष्णसिरावनद्धः कृष्णोऽरुणो वा पवनात्मकस्तु | मेदोन्वितश्चोपचितश्च कालाद्भवेदतिस्निग्धतरोऽरुजश्च ||२३|| पारुष्ययुक्तश्चिरवृद्ध्यपाको यदृच्छया पाकमियात् कदाचित् वैरस्यमास्यस्य च तस्य जन्तोर्भवेत्तथा तालुगलप्रशोषः ||२४|| स्थिरः सवर्णोऽल्परुगुग्रकण्डूः शीतो महांश्चापि कफात्मकस्तु | चिराभिवृद्धिं कुरुते चिराच्च प्रपच्यते मन्दरुजः कदाचित् ||२५|| माधुर्यमास्यस्य च तस्य जन्तोर्भवेत्तथा तालुगलप्रलेपः | स्निग्धो मृदुः पाण्डुरनिष्टगन्धो मेदःकृतो नीरुगथातिकण्डूः ||२६|| प्रलम्बतेऽलाबुवदल्पमूलो देहानुरूपक्षयवृद्धियुक्तः | स्निग्धास्यता तस्य भवेच्च जन्तोर्गलेऽनुशब्दं कुरुते च नित्यम् ||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (28) · Śloka 28
ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਚ੍ਛ੍ਵਸਨ੍ਤਂ ਮਦੁਸਰ੍ਵਗਾਤ੍ਰਂ ਸਂਵਤ੍ਸਰਾਤੀਤਮਰੋਚਕਾਰ੍ਤਮ੍ | ਕ੍ਸੀਣਂ ਚ ਵੈਦ੍ਯੋ ਗਲਗਣ੍ਡਿਨਂ ਤੁ ਭਿਨ੍ਨਸ੍ਵਰਂ ਚੈਵ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ਤੁ ||੨੮||
कृच्छ्राच्छ्वसन्तं मृदुसर्वगात्रं संवत्सरातीतमरोचकार्तम् | क्षीणं च वैद्यो गलगण्डिनं तु भिन्नस्वरं चैव विवर्जयेत्तु ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (29) · Śloka 29
ਨਿਬਦ੍ਧਃ ਸ਼੍ਵਯਥੁਰ੍ਯਸ੍ਯ ਮੁਸ੍ਕਵਲ੍ਲਮ੍ਬਤੇ ਗਲੇ | ਮਹਾਨ੍ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਹ੍ਰਸ੍ਵੋ ਗਲਗਣ੍ਡਂ ਤਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ ||੨੯||
निबद्धः श्वयथुर्यस्य मुष्कवल्लम्बते गले | महान् वा यदि वा ह्रस्वो गलगण्डं तमादिशेत् ||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 11
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਨਿਦਾਨਸ੍ਥਾਨੇ ਗਲਗਣ੍ਡਗਣ੍ਡਮਾਲਾਪਚ੍ਯਰ੍ਬੁਦਨਿਦਾਨਂ ਨਾਮੈਕਾਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੧੧||
इति सुश्रुतसंहितायां निदानस्थाने गलगण्डगण्डमालापच्यर्बुदनिदानं नामैकादशोऽध्यायः ||११||
🔊 Audio coming soon