Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

11. granthyapacyarbudagalagaṇḍanidānam

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதோ க்ரந்தபச்யர்புதகலகண்டாநாஂ நிதாநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||

View original

अथातो ग्रन्थपच्यर्बुदगलगण्डानां निदानं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

வாதாதயோ மாஂஸமஸக் ச துஷ்டாஃ ஸந்தூஷ்ய மேதஶ்ச கபாநுவித்தம் | வத்தோந்நதஂ விக்ரதிதஂ து ஶோபஂ குர்வந்த்யதோ க்ரந்திரிதி ப்ரதிஷ்டஃ ||௩||

View original

वातादयो मांसमसृक् च दुष्टाः सन्दूष्य मेदश्च कफानुविद्धम् | वृत्तोन्नतं विग्रथितं तु शोफं कुर्वन्त्यतो ग्रन्थिरिति प्रदिष्टः ||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

ஆயம்யதே வ்யத்யத ஏதி தோதஂ ப்ரத்யஸ்யதே கத்யத ஏதி பேதம் | கஷ்ணோऽமதுர்பஸ்திரிவாததஶ்ச பிந்நஃ ஸ்ரவேச்சாநிலஜோऽஸ்ரமச்சம் ||௪||

View original

आयम्यते व्यथ्यत एति तोदं प्रत्यस्यते कृत्यत एति भेदम् | कृष्णोऽमृदुर्बस्तिरिवाततश्च भिन्नः स्रवेच्चानिलजोऽस्रमच्छम् ||४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

தந்தஹ்யதே தூப்யதி சூஷ்யதே ச பாபச்யதே ப்ரஜ்வலதீவ சாபி | ரக்தஃ ஸபீதோऽப்யதவாऽபி பித்தாத்பிந்நஃ ஸ்ரவேதுஷ்ணமதீவ சாஸ்ரம் ||௫||

View original

दन्दह्यते धूप्यति चूष्यते च पापच्यते प्रज्वलतीव चापि | रक्तः सपीतोऽप्यथवाऽपि पित्ताद्भिन्नः स्रवेदुष्णमतीव चास्रम् ||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (6) · Śloka 6

ஶீதோऽவிவர்ணோऽல்பருஜோऽதிகண்டூஃ பாஷாணவத் ஸஂஹநநோபபந்நஃ | சிராபிவத்திஶ்ச கபப்ரகோபாத்பிந்நஃ ஸ்ரவேச்சுக்லகநஂ ச பூயம் ||௬||

View original

शीतोऽविवर्णोऽल्परुजोऽतिकण्डूः पाषाणवत् संहननोपपन्नः | चिराभिवृद्धिश्च कफप्रकोपाद्भिन्नः स्रवेच्छुक्लघनं च पूयम् ||६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (7) · Śloka 7

ஶரீரவத்திக்ஷயவத்திஹாநிஃ ஸ்நிக்தோ மஹாநல்பருஜோऽதிகண்டூஃ | மேதஃகதோ கச்சதி சாத்ர பிந்நே பிண்யாகஸர்பிஃப்ரதிமஂ து மேதஃ ||௭||

View original

शरीरवृद्धिक्षयवृद्धिहानिः स्निग्धो महानल्परुजोऽतिकण्डूः | मेदःकृतो गच्छति चात्र भिन्ने पिण्याकसर्पिःप्रतिमं तु मेदः ||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (8-9) · Śloka 9

வ்யாயாமஜாதைரபலஸ்ய தைஸ்தைராக்ஷிப்ய வாயுர்ஹி ஸிராப்ரதாநம் | ஸம்பீட்ய ஸங்கோச்ய விஶோஷ்ய சாபி க்ரந்திஂ கரோத்யுந்நதமாஶு வத்தம் ||௮|| க்ரந்திஃ ஸிராஜஃ ஸ து கச்ச்ரஸாத்யோ பவேத்யதி ஸ்யாத் ஸருஜஶ்சலஶ்ச | அருக் ஸ ஏவாப்யசலோ மஹாஂஶ்ச மர்மோத்திதஶ்சாபி விவர்ஜநீயஃ ||௯|| இதி க்ரந்தீநாஂ நிதாநஂ ஸமாப்தம் |

View original

व्यायामजातैरबलस्य तैस्तैराक्षिप्य वायुर्हि सिराप्रतानम् | सम्पीड्य सङ्कोच्य विशोष्य चापि ग्रन्थिं करोत्युन्नतमाशु वृत्तम् ||८|| ग्रन्थिः सिराजः स तु कृच्छ्रसाध्यो भवेद्यदि स्यात् सरुजश्चलश्च | अरुक् स एवाप्यचलो महांश्च मर्मोत्थितश्चापि विवर्जनीयः ||९|| इति ग्रन्थीनां निदानं समाप्तम् |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (10-12) · Śloka 12

ஹந்வஸ்திகக்ஷாக்ஷகபாஹுஸந்திமந்யாகலேஷூபசிதஂ து மேதஃ | க்ரந்திஂ ஸ்திரஂ வத்தமதாயதஂ வா ஸ்நிக்தஂ கபஶ்சால்பருஜஂ கரோதி ||௧௦|| தஂ க்ரந்திபிஸ்த்வாமலகாஸ்திமாத்ரைர்மத்ஸ்யாண்டஜாலப்ரதிமைஸ்ததாऽந்யைஃ | அநந்யவர்ணைருபசீயமாநஂ சயப்ரகர்ஷாதபசீஂ வதந்தி ||௧௧|| கண்டூயுதாஸ்தேऽல்பருஜஃ ப்ரபிந்நாஃ ஸ்ரவந்தி நஶ்யந்தி பவந்தி சாந்யே | மேதஃகபாப்யாஂ கலு ரோக ஏஷ ஸுதுஸ்தரோ வர்ஷகணாநுபந்தீ ||௧௨||

View original

हन्वस्थिकक्षाक्षकबाहुसन्धिमन्यागलेषूपचितं तु मेदः | ग्रन्थिं स्थिरं वृत्तमथायतं वा स्निग्धं कफश्चाल्परुजं करोति ||१०|| तं ग्रन्थिभिस्त्वामलकास्थिमात्रैर्मत्स्याण्डजालप्रतिमैस्तथाऽन्यैः | अनन्यवर्णैरुपचीयमानं चयप्रकर्षादपचीं वदन्ति ||११|| कण्डूयुतास्तेऽल्परुजः प्रभिन्नाः स्रवन्ति नश्यन्ति भवन्ति चान्ये | मेदःकफाभ्यां खलु रोग एष सुदुस्तरो वर्षगणानुबन्धी ||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (13) · Śloka 14

காத்ரப்ரதேஶே க்வசிதேவ தோஷாஃ ஸம்மூர்ச்சிதா மாஂஸமபிப்ரதூஷ்ய | வத்தஂ ஸ்திரஂ மந்தருஜஂ மஹாந்தமநல்பமூலஂ சிரவத்த்யபாகம் ||௧௩|| குர்வந்தி மாஂஸோபசயஂ து ஶோபஂ தமர்புதஂ ஶாஸ்த்ரவிதோ வதந்தி |௧௪|

View original

गात्रप्रदेशे क्वचिदेव दोषाः सम्मूर्च्छिता मांसमभिप्रदूष्य | वृत्तं स्थिरं मन्दरुजं महान्तमनल्पमूलं चिरवृद्ध्यपाकम् ||१३|| कुर्वन्ति मांसोपचयं तु शोफं तमर्बुदं शास्त्रविदो वदन्ति |१४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (14) · Śloka 15

வாதேந பித்தேந கபேந சாபி ரக்தேந மாஂஸேந ச மேதஸா ச ||௧௪|| தஜ்ஜாயதே தஸ்ய ச லக்ஷணாநி க்ரந்தேஃ ஸமாநாநி ஸதா பவந்தி |௧௫|

View original

वातेन पित्तेन कफेन चापि रक्तेन मांसेन च मेदसा च ||१४|| तज्जायते तस्य च लक्षणानि ग्रन्थेः समानानि सदा भवन्ति |१५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (15-16) · Śloka 17

தோஷஃ ப்ரதுஷ்டோ ருதிரஂ ஸிராஸ்து ஸம்பீட்ய ஸங்கோச்ய கதஸ்த்வபாகம் ||௧௫|| ஸாஸ்ராவமுந்நஹ்யதி மாஂஸபிண்டஂ மாஂஸாங்குரைராசிதமாஶுவத்திம் | ஸ்ரவத்யஜஸ்ரஂ ருதிரஂ ப்ரதுஷ்டமஸாத்யமேதத்ருதிராத்மகஂ ஸ்யாத் ||௧௬|| ரக்தக்ஷயோபத்ரவபீடிதத்வாத் பாண்டுர்பவேத் ஸோऽர்புதபீடிதஸ்து |௧௭|

View original

दोषः प्रदुष्टो रुधिरं सिरास्तु सम्पीड्य सङ्कोच्य गतस्त्वपाकम् ||१५|| सास्रावमुन्नह्यति मांसपिण्डं मांसाङ्कुरैराचितमाशुवृद्धिम् | स्रवत्यजस्रं रुधिरं प्रदुष्टमसाध्यमेतद्रुधिरात्मकं स्यात् ||१६|| रक्तक्षयोपद्रवपीडितत्वात् पाण्डुर्भवेत् सोऽर्बुदपीडितस्तु |१७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (17-18) · Śloka 19

முஷ்டிப்ரஹாராதிபிரர்திதேऽங்கே மாஂஸஂ ப்ரதுஷ்டஂ ப்ரகரோதி ஶோபம் ||௧௭|| அவேதநஂ ஸ்நிக்தமநந்யவர்ணமபாகமஶ்மோபமமப்ரசால்யம் | ப்ரதுஷ்டமாஂஸஸ்ய நரஸ்ய பாடமேதத்பவேந்மாஂஸபராயணஸ்ய ||௧௮|| மாஂஸார்புதஂ த்வேததஸாத்யமுக்தஂ... |௧௯|

View original

मुष्टिप्रहारादिभिरर्दितेऽङ्गे मांसं प्रदुष्टं प्रकरोति शोफम् ||१७|| अवेदनं स्निग्धमनन्यवर्णमपाकमश्मोपममप्रचाल्यम् | प्रदुष्टमांसस्य नरस्य बाढमेतद्भवेन्मांसपरायणस्य ||१८|| मांसार्बुदं त्वेतदसाध्यमुक्तं... |१९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (19-20) · Śloka 20

...ஸாத்யேஷ்வபீமாநி விவர்ஜயேத்து | ஸம்ப்ரஸ்ருதஂ மர்மணி யச்ச ஜாதஂ ஸ்ரோதஃஸு வா யச்ச பவேதசால்யம் ||௧௯|| யஜ்ஜாயதேऽந்யத் கலு பூர்வஜாதே ஜ்ஞேயஂ ததத்யர்புதமர்புதஜ்ஞைஃ | யத்த்வந்த்வஜாதஂ யுகபத் க்ரமாத்வா த்விரர்புதஂ தச்ச பவேதஸாத்யம் ||௨௦||

View original

...साध्येष्वपीमानि विवर्जयेत्तु | सम्प्रस्रुतं मर्मणि यच्च जातं स्रोतःसु वा यच्च भवेदचाल्यम् ||१९|| यज्जायतेऽन्यत् खलु पूर्वजाते ज्ञेयं तदध्यर्बुदमर्बुदज्ञैः | यद्द्वन्द्वजातं युगपत् क्रमाद्वा द्विरर्बुदं तच्च भवेदसाध्यम् ||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (21) · Śloka 21

ந பாகமாயாந்தி கபாதிகத்வாந்மேதோபஹுத்வாச்ச விஶேஷதஸ்து | தோஷஸ்திரத்வாத்க்ரதநாச்ச தேஷாஂ ஸர்வார்புதாந்யேவ நிஸர்கதஸ்து ||௨௧||

View original

न पाकमायान्ति कफाधिकत्वान्मेदोबहुत्वाच्च विशेषतस्तु | दोषस्थिरत्वाद्ग्रथनाच्च तेषां सर्वार्बुदान्येव निसर्गतस्तु ||२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (22) · Śloka 22

வாதஃ கபஶ்சைவ கலே ப்ரவத்தௌ மந்யே து ஸஂஸத்ய ததைவ மேதஃ | குர்வந்தி கண்டஂ க்ரமஶஃ ஸ்வலிங்கைஃ ஸமந்விதஂ தஂ கலகண்டமாஹுஃ ||௨௨||

View original

वातः कफश्चैव गले प्रवृद्धौ मन्ये तु संसृत्य तथैव मेदः | कुर्वन्ति गण्डं क्रमशः स्वलिङ्गैः समन्वितं तं गलगण्डमाहुः ||२२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (23-27) · Śloka 27

தோதாந்விதஃ கஷ்ணஸிராவநத்தஃ கஷ்ணோऽருணோ வா பவநாத்மகஸ்து | மேதோந்விதஶ்சோபசிதஶ்ச காலாத்பவேததிஸ்நிக்ததரோऽருஜஶ்ச ||௨௩|| பாருஷ்யயுக்தஶ்சிரவத்த்யபாகோ யதச்சயா பாகமியாத் கதாசித் வைரஸ்யமாஸ்யஸ்ய ச தஸ்ய ஜந்தோர்பவேத்ததா தாலுகலப்ரஶோஷஃ ||௨௪|| ஸ்திரஃ ஸவர்ணோऽல்பருகுக்ரகண்டூஃ ஶீதோ மஹாஂஶ்சாபி கபாத்மகஸ்து | சிராபிவத்திஂ குருதே சிராச்ச ப்ரபச்யதே மந்தருஜஃ கதாசித் ||௨௫|| மாதுர்யமாஸ்யஸ்ய ச தஸ்ய ஜந்தோர்பவேத்ததா தாலுகலப்ரலேபஃ | ஸ்நிக்தோ மதுஃ பாண்டுரநிஷ்டகந்தோ மேதஃகதோ நீருகதாதிகண்டூஃ ||௨௬|| ப்ரலம்பதேऽலாபுவதல்பமூலோ தேஹாநுரூபக்ஷயவத்தியுக்தஃ | ஸ்நிக்தாஸ்யதா தஸ்ய பவேச்ச ஜந்தோர்கலேऽநுஶப்தஂ குருதே ச நித்யம் ||௨௭||

View original

तोदान्वितः कृष्णसिरावनद्धः कृष्णोऽरुणो वा पवनात्मकस्तु | मेदोन्वितश्चोपचितश्च कालाद्भवेदतिस्निग्धतरोऽरुजश्च ||२३|| पारुष्ययुक्तश्चिरवृद्ध्यपाको यदृच्छया पाकमियात् कदाचित् वैरस्यमास्यस्य च तस्य जन्तोर्भवेत्तथा तालुगलप्रशोषः ||२४|| स्थिरः सवर्णोऽल्परुगुग्रकण्डूः शीतो महांश्चापि कफात्मकस्तु | चिराभिवृद्धिं कुरुते चिराच्च प्रपच्यते मन्दरुजः कदाचित् ||२५|| माधुर्यमास्यस्य च तस्य जन्तोर्भवेत्तथा तालुगलप्रलेपः | स्निग्धो मृदुः पाण्डुरनिष्टगन्धो मेदःकृतो नीरुगथातिकण्डूः ||२६|| प्रलम्बतेऽलाबुवदल्पमूलो देहानुरूपक्षयवृद्धियुक्तः | स्निग्धास्यता तस्य भवेच्च जन्तोर्गलेऽनुशब्दं कुरुते च नित्यम् ||२७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 (28) · Śloka 28

கச்ச்ராச்ச்வஸந்தஂ மதுஸர்வகாத்ரஂ ஸஂவத்ஸராதீதமரோசகார்தம் | க்ஷீணஂ ச வைத்யோ கலகண்டிநஂ து பிந்நஸ்வரஂ சைவ விவர்ஜயேத்து ||௨௮||

View original

कृच्छ्राच्छ्वसन्तं मृदुसर्वगात्रं संवत्सरातीतमरोचकार्तम् | क्षीणं च वैद्यो गलगण्डिनं तु भिन्नस्वरं चैव विवर्जयेत्तु ||२८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 18 (29) · Śloka 29

நிபத்தஃ ஶ்வயதுர்யஸ்ய முஷ்கவல்லம்பதே கலே | மஹாந் வா யதி வா ஹ்ரஸ்வோ கலகண்டஂ தமாதிஶேத் ||௨௯||

View original

निबद्धः श्वयथुर्यस्य मुष्कवल्लम्बते गले | महान् वा यदि वा ह्रस्वो गलगण्डं तमादिशेत् ||२९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 11

இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ நிதாநஸ்தாநே கலகண்டகண்டமாலாபச்யர்புதநிதாநஂ நாமைகாதஶோऽத்யாயஃ ||௧௧||

View original

इति सुश्रुतसंहितायां निदानस्थाने गलगण्डगण्डमालापच्यर्बुदनिदानं नामैकादशोऽध्यायः ||११||

🔊 Audio coming soon