1. vātavyādhinidānam

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

അഥാതോ വാതവ്യാധിനിദാനം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||

Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4

ധന്വന്തരിം ധര്മഭൃതാം വരിഷ്ഠമമൃതോദ്ഭവമ് | ചരണാവുപസങ്ഗൃഹ്യ സുശ്രുതഃ പരിപൃച്ഛതി ||൩|| വായോഃ പ്രകൃതിഭൂതസ്യ വ്യാപന്നസ്യ ച കോപനൈഃ | സ്ഥാനം കര്മ ച രോഗാംശ്ച വദ മേ വദതാം വര ||൪||

Adhikarana 3 (5-8) · Śloka 9

തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ പ്രാബ്രവീദ്ഭിഷജാം വരഃ | സ്വയമ്ഭൂരേഷ ഭഗവാന് വായുരിത്യഭിശബ്ദിതഃ ||൫|| സ്വാതന്ത്ര്യാന്നിത്യഭാവാച്ച സര്വഗത്വാത്തഥൈവ ച | സര്വേഷാമേവ സര്വാത്മാ സര്വലോകനമസ്കൃതഃ ||൬|| സ്ഥിത്യുത്പത്തിവിനാശേഷു ഭൂതാനാമേഷ കാരണമ് | അവ്യക്തോ വ്യക്തകര്മാ ച രൂക്ഷഃ ശീതോ ലഘുഃ ഖരഃ ||൭|| തിര്യഗ്ഗോ ദ്വിഗുണശ്ചൈവ രജോബഹുല ഏവ ച | അചിന്ത്യവീര്യോ ദോഷാണാം നേതാ രോഗസമൂഹരാട് ||൮|| ആശുകാരീ മുഹുശ്ചാരീ പക്വാധാനഗുദാലയഃ |൯|

Adhikarana 4 (9-10) · Śloka 10

ദേഹേ വിചരതസ്തസ്യ ലക്ഷണാനി നിബോധ മേ ||൯|| ദോഷധാത്വഗ്നിസമതാം സമ്പ്രാപ്തിം വിഷയേഷു ച | ക്രിയാണാമാനുലോമ്യം ച കരോത്യകുപിതോऽനിലഃ ||൧൦|| (ഇന്ദ്രിയാര്ഥോപസമ്പ്രാപ്തിം ദോഷധാത്വഗ്ന്യവൈകൃതമ്| ക്രിയാണാമാനുലോമ്യം ച കുര്യാദ്വായുരദൂഷിതഃ ||൧൦||) |

Adhikarana 5 (11) · Śloka 11

യഥാऽഗ്നിഃ പഞ്ചധാ ഭിന്നോ നാമസ്ഥാനക്രിയാമയൈഃ | ഭിന്നോऽനിലസ്തസ്ഥാ ഹ്യേകോ നാമസ്ഥാനക്രിയാമയൈഃ ||൧൧||

Adhikarana 6 (12) · Śloka 12

പ്രാണോദാനൌ സമാനശ്ച വ്യാനശ്ചാപാന ഏവ ച | സ്ഥാനസ്ഥാ മാരുതാഃ പഞ്ച യാപയന്തി ശരീരിണമ് ||൧൨||

Adhikarana 7 (13) · Śloka 14

യോ വായുര്വക്ത്രസഞ്ചാരീ സ പ്രാണോ നാമ ദേഹധൃക് | സോऽന്നം പ്രവേശയത്യന്തഃ പ്രാണാംശ്ചാപ്യവലമ്ബതേ ||൧൩|| പ്രായശഃ കുരുതേ ദുഷ്ടോ ഹിക്കാശ്വാസാദികാന് ഗദാന് |൧൪|

Adhikarana 8 (14-15) · Śloka 15

ഉദാനോ നാമ യസ്തൂര്ധ്വമുപൈതി പവനോത്തമഃ ||൧൪|| തേന ഭാഷിതഗീതാദിവിശേഷോऽഭിപ്രവര്തതേ | ഊര്ധ്വജത്രുഗതാന് രോഗാന് കരോതി ച വിശേഷതഃ ||൧൫||

Adhikarana 9 (16) · Śloka 17

ആമപക്വാശയചരഃ സമാനോ വഹ്നിസങ്ഗതഃ | സോऽന്നം പചതി തജ്ജാംശ്ച വിശേഷാന്വിവിനക്തി ഹി ||൧൬|| ഗുല്മാഗ്നിസാദാതീസാരപ്രഭൃതീന് കുരുതേ ഗദാന് |൧൭|

Adhikarana 10 (17-18) · Śloka 18

കൃത്സ്നദേഹചരോ വ്യാനോ രസസംവഹനോദ്യതഃ ||൧൭|| സ്വേദാസൃക്സ്രാവണശ്ചാപി പഞ്ചധാ ചേഷ്ടയത്യപി | ക്രുദ്ധശ്ച കുരുതേ രോഗാന് പ്രായശഃ സര്വദേഹഗാന് ||൧൮||

Adhikarana 11 (19) · Śloka 20

പക്വാധാനാലയോऽപാനഃ കാലേ കര്ഷതി ചാപ്യധഃ | സമീരണഃ ശകൃന്മൂത്രം ശുക്രഗര്ഭാര്തവാനി ച ||൧൯|| ക്രുദ്ധശ്ച കുരുതേ രോഗാന് ഘോരാന് ബസ്തിഗുദാശ്രയാന് |൨൦|

Adhikarana 12 (20) · Śloka 20

ശുക്രദോഷപ്രമേഹാസ്തു വ്യാനാപാനപ്രകോപജാഃ ||൨൦||

Adhikarana 13 (21) · Śloka 21

യുഗപത് കുപിതാശ്ചാപി ദേഹം ഭിന്ദ്യുരസംശയമ് |൨൧|

Adhikarana 14 (21-24) · Śloka 24

അത ഊര്ധ്വം പ്രവക്ഷ്യാമി നാനാസ്ഥാനാന്തരാശ്രിതഃ ||൨൧|| ബഹുശഃ കുപിതോ വായുര്വികാരാന് കുരുതേ ഹി യാന് | വായുരാമാശയേ ക്രുദ്ധശ്ഛര്ദ്യാദീന് കുരുതേ ഗദാന് ||൨൨|| മോഹം മൂര്ച്ഛാം പിപാസാം ച ഹൃദ്ഗ്രഹം പാര്ശ്വവേദനാമ് | പക്വാശയസ്ഥോऽന്ത്രകൂജം ശൂലം നാഭൌ കരോതി ച ||൨൩|| കൃച്ഛ്രമൂത്രപുരീഷത്വമാനാഹം ത്രികവേദനാമ് | ശ്രോത്രാദിഷ്വിന്ദ്രിയവധം കുര്യാത് ക്രുദ്ധഃ സമീരണഃ ||൨൪||

Adhikarana 15 (25-29) · Śloka 29

വൈവര്ണ്യം സ്ഫുരണം രൌക്ഷ്യം സുപ്തിം ചുമുചുമായനമ് | ത്വക്സ്ഥോ നിസ്തോദനം കുര്യാത് ത്വഗ്ഭേദം പരിപോടനമ് ||൨൫|| വ്രണാംശ്ച രക്തഗോ, ഗ്രന്ഥീന് സശൂലാന് മാംസസംശ്രിതഃ | തഥാ മേദഃശ്രിതഃ കുര്യാദ്ഗ്രന്ഥീന്മന്ദരുജോऽവ്രണാന് ||൨൬|| കുര്യാത് സിരാഗതഃ ശൂലം സിരാകുഞ്ചനപൂരണമ് | സ്നായുപ്രാപ്തഃ സ്തമ്ഭകമ്പൌ ശൂലമാക്ഷേപണം തഥാ ||൨൭|| ഹന്തി സന്ധിഗതഃ സന്ധീന് ശൂലശോഫൌ കരോതി ച | അസ്ഥിശോഷം പ്രഭേദം ച കുര്യാച്ഛൂലം ച തച്ഛ്രിതഃ ||൨൮|| തഥാ മജ്ജഗതേ രുക് ച ന കദാചിത് പ്രശാമ്യതി | അപ്രവൃത്തിഃ പ്രവൃത്തിര്വാ വികൃതാ ശുക്രഗേऽനിലേ ||൨൯||

Adhikarana 16 (30) · Śloka 30

ഹസ്തപാദശിരോധാതൂംസ്തഥാ സഞ്ചരതി ക്രമാത് | വ്യാപ്നുയാദ്വാऽഖിലം ദേഹം വായുഃ സര്വഗതോ നൃണാമ് ||൩൦||

Adhikarana 17 (31) · Śloka 31

സ്തമ്ഭനാക്ഷേപണസ്വാപശോഫശൂലാനി സര്വഗഃ |൩൧|

Adhikarana 18 (31) · Śloka 31

സ്ഥാനേഷൂക്തേഷു സമ്മിശ്രഃ സമ്മിശ്രാഃ കുരുതേ രുജഃ ||൩൧||

Adhikarana 19 (32) · Śloka 32

കുര്യാദവയവപ്രാപ്തോ മാരുതസ്ത്വമിതാന് ഗദാന് |൩൨|

Adhikarana 20 (32-39) · Śloka 39

ദാഹസന്താപമൂര്ച്ഛാഃ സ്യുര്വായൌ പിത്തസമന്വിതേ ||൩൨|| ശൈത്യശോഫഗുരുത്വാനി തസ്മിന്നേവ കഫാവൃതേ | സൂചീഭിരിവ നിസ്തോദഃ സ്പര്ശദ്വേഷഃ പ്രസുപ്തതാ ||൩൩|| ശേഷാഃ പിത്തവികാരാഃ സ്യുര്മാരുതേ ശോണിതാന്വിതേ | പ്രാണേ പിത്താവൃതേ ഛര്ദിര്ദാഹശ്ചൈവോപജായതേ ||൩൪|| ദൌര്ബല്യം സദനം തന്ദ്രാ വൈവര്ണ്യം ച കഫാവൃതേ | ഉദാനേ പിത്തസംയുക്തേ മൂര്ച്ഛാദാഹഭ്രമക്ലമാഃ ||൩൫|| അസ്വേദഹര്ഷൌ മന്ദോऽഗ്നിഃ ശീതസ്തമ്ഭൌ കഫാവൃതേ | സമാനേ പിത്തസംയുക്തേ സ്വേദദാഹൌഷ്ണ്യമൂര്ച്ഛനമ് ||൩൬|| കഫാധികം ച വിണ്മൂത്രം രോമഹര്ഷഃ കഫാവൃതേ | അപാനേ പിത്തസംയുക്തേ ദാഹൌഷ്ണ്യേ സ്യാദസൃഗ്ദരഃ ||൩൭|| അധഃകായഗുരുത്വം ച തസ്മിന്നേവ കഫാവൃതേ | വ്യാനേ പിത്താവൃതേ ദാഹോ ഗാത്രവിക്ഷേപണം ക്ലമഃ ||൩൮|| ഗുരൂണി സര്വഗാത്രാണി സ്തമ്ഭനം ചാസ്ഥിപര്വണാമ് | ലിങ്ഗം കഫാവൃതേ വ്യാനേ ചേഷ്ടാസ്തമ്ഭസ്തഥൈവ ച ||൩൯||

Adhikarana 21 (40-41) · Śloka 41

(പ്രായശഃ സുകുമാരാണാം മിഥ്യാऽऽഹാരവിഹാരിണാമ് | രോഗാധ്വപ്രമദാമദ്യവ്യായാമൈശ്ചാതിപീഡനാത് ||൪൦|| ഋതുസാത്മ്യവിപര്യാസാത് സ്നേഹാദീനാം ച വിഭ്രമാത് | അവ്യവായേ തഥാ സ്ഥൂലേ വാതരക്തം പ്രകുപ്യതി ) ||൪൧||

Adhikarana 22 (42-44) · Śloka 44

ഹസ്ത്യശ്വോഷ്ട്രൈര്ഗച്ഛതോऽന്യൈശ്ച വായുഃ കോപം യാതഃ കാരണൈ സേവിതൈഃ സ്വൈഃ | തീക്ഷ്ണോഷ്ണാമ്ലക്ഷാരശാകാദിഭോജ്യൈഃ സന്താപാദ്യൈര്ഭൂയസാ സേവിതൈശ്ച ||൪൨|| ക്ഷിപ്രം രക്തം ദുഷ്ടിമായാതി തച്ച വായോര്മാര്ഗം സംരുണദ്ധ്യാശു യാതഃ | ക്രുദ്ധോऽത്യര്ഥം മാര്ഗരോധാത് സ വായുരത്യുദ്രിക്തം ദൂഷയേദ്രക്തമാശു ||൪൩|| തത് സമ്പൃക്തം വായുനാ ദൂഷിതേന തത്പ്രാബല്യാദുച്യതേ വാതരക്തമ് | തദ്വത് പിത്തം ദൂഷിതേനാസൃജാऽऽക്തം ശ്ലേഷ്മാ ദുഷ്ടോ ദൂഷിതേനാസൃജാऽऽക്തഃ ||൪൪||

Adhikarana 23 (45-46) · Śloka 46

സ്പര്ശോദ്വിഗ്നൌ തോദഭേദപ്രശോഷസ്വാപോപേതൌ വാതരക്തേന പാദൌ | പിത്താസൃഗ്ഭ്യാമുഗ്രദാഹൌ ഭവേതാമത്യര്ഥോഷ്ണൌ രക്തശോഫൌ മൃദൂ ച ||൪൫|| കണ്ഡൂമന്തൌ ശ്വേതശീതൌ സശോഫൌ പീനസ്തബ്ധൌ ശ്ലേഷ്മദുഷ്ടേ തു രക്തേ | സര്വൈര്ദുഷ്ടേ ശോണിതേ ചാപി ദോഷാഃ സ്വം സ്വം രൂപം പാദയോര്ദര്ശയന്തി ||൪൬||

Adhikarana 24 (47) · Śloka 47

പ്രാഗ്രൂപേ ശിഥിലൌ സ്വിന്നൌ ശീതലൌ സവിപര്യയൌ | വൈവര്ണ്യതോദസുപ്തത്വഗുരുത്വൌഷസമന്വിതൌ ||൪൭||

Adhikarana 25 (48) · Śloka 48

പാദയോര്മൂലമാസ്ഥായ കദാചിദ്ധസ്തയോരപി | ആഖോര്വിഷമിവ ക്രുദ്ധം തദ്ദേഹമനുസര്പതി ||൪൮||

Adhikarana 26 (49) · Śloka 50

ആജാനുസ്ഫുടിതം യച്ച പ്രഭിന്നം പ്രസ്രുതം ച യത് | ഉപദ്രവൈശ്ച യജ്ജുഷ്ടം പ്രാണമാംസക്ഷയാദിഭിഃ ||൪൯|| ശോണിതം തദസാധ്യം സ്യാദ്യാപ്യം സംവത്സരോത്ഥിതമ് |൫൦|

Adhikarana 27 (50-51) · Śloka 51

യദാ തു ധമനീഃ സര്വാഃ കുപിതോऽഭ്യേതി മാരുതഃ ||൫൦|| തദാക്ഷിപത്യാശു മുഹുര്മുഹുര്ദേഹം മുഹുശ്ചരഃ | മുഹുര്മുഹുസ്തദാക്ഷേപാദാക്ഷേപക ഇതി സ്മൃതഃ ||൫൧||

Adhikarana 28 (52-58) · Śloka 58

സോऽപതാനകസഞ്ജ്ഞോ യഃ പാതയത്യന്തരാऽന്തരാ | കഫാന്വിതോ ഭൃശം വായുസ്താസ്വേവ യദി തിഷ്ഠതി ||൫൨|| സ ദണ്ഡവത് സ്തമ്ഭയതി കൃച്ഛ്രോ ദണ്ഡാപതാനകഃ | ഹനുഗ്രഹസ്തദാऽത്യര്ഥം സോऽന്നം കൃച്ഛ്രാന്നിഷേവതേ ||൫൩|| ധനുസ്തുല്യം നമേദ്യസ്തു സ ധനുഃസ്തമ്ഭസഞ്ജ്ഞകഃ | അങ്ഗുലീഗുല്ഫജഠരഹൃദ്വക്ഷോഗലസംശ്രിതഃ ||൫൪|| സ്നായുപ്രതാനമനിലോ യദാऽऽക്ഷിപതി വേഗവാന് | വിഷ്ടബ്ധാക്ഷഃ സ്തബ്ധഹനുര്ഭഗ്നപാര്ശ്വഃ കഫം വമന് ||൫൫|| അഭ്യന്തരം ധനുരിവ യദാ നമതി മാനവഃ | തദാऽസ്യാഭ്യന്തരായാമം കുരുതേ മാരുതോ ബലീ ||൫൬|| ബാഹ്യസ്നായുപ്രതാനസ്ഥോ ബാഹ്യായാമം കരോതി ച | തമസാധ്യം ബുധാഃ പ്രാഹുര്വക്ഷഃകട്യൂരുഭഞ്ജനമ് ||൫൭|| കഫപിത്താന്വിതോ വായുര്വായുരേവ ച കേവലഃ | കുര്യാദാക്ഷേപകം ത്വന്യം ചതുര്ഥമഭിഘാതജമ് ||൫൮||

Adhikarana 29 (59) · Śloka 59

ഗര്ഭപാതനിമിത്തശ്ച ശോണിതാതിസ്രവാച്ച യഃ | അഭിഘാതനിമിത്തശ്ച ന സിധ്യത്യപതാനകഃ ||൫൯||

Adhikarana 30 (60-62) · Śloka 62

അധോഗമാഃ സതിര്യഗ്ഗാ ധമനീരൂര്ധ്വദേഹഗാഃ | യദാ പ്രകുപിതോऽത്യര്ഥം മാതരിശ്വാ പ്രപദ്യതേ ||൬൦|| തദാऽന്യതരപക്ഷസ്യ സന്ധിബന്ധാന് വിമോക്ഷയന് | ഹന്തി പക്ഷം തമാഹുര്ഹി പക്ഷാഘാതം ഭിഷഗ്വരാഃ ||൬൧|| യസ്യ കൃത്സ്നം ശരീരാര്ധമകര്മണ്യമചേതനമ് | തതഃ പതത്യസൂന് വാऽപി ത്യജത്യനിലപീഡിതഃ ||൬൨||

Adhikarana 31 (63) · Śloka 63

ശുദ്ധവാതഹതം പക്ഷം കൃച്ഛ്രസാധ്യതമം വിദുഃ | സാധ്യമന്യേന സംസൃഷ്ടമസാധ്യം ക്ഷയഹേതുകമ് ||൬൩||

Adhikarana 32 (64-66) · Śloka 66

വായുരൂര്ധ്വം വ്രജേത് സ്ഥാനാത് കുപിതോ ഹൃദയം ശിരഃ | ശങ്ഖൌ ച പീഡയത്യങ്ഗാന്യാക്ഷിപേന്നമയേച്ച സഃ ||൬൪|| നിമീലിതാക്ഷോ നിശ്ചേഷ്ടഃ സ്തബ്ധാക്ഷോ വാऽപി കൂജതി | നിരുച്ഛ്വാസോऽഥവാ കൃച്ഛ്രാദുച്ഛ്വസ്യാന്നഷ്ടചേതനഃ ||൬൫|| സ്വസ്ഥഃ സ്യാദ്ധൃദയേ മുക്തേ ഹ്യാവൃതേ തു പ്രമുഹ്യതി | കഫാന്വിതേന വാതേന ജ്ഞേയ ഏഷോऽപതന്ത്രകഃ ||൬൬||

Adhikarana 33 (67) · Śloka 67

ദിവാസ്വപ്നാസനസ്ഥാനവിവൃതാധ്വനിരീക്ഷണൈഃ | മന്യാസ്തമ്ഭം പ്രകുരുതേ സ ഏവ ശ്ലേഷ്മണാऽऽവൃതഃ ||൬൭||

Adhikarana 34 (68-72) · Śloka 72

(ഗര്ഭിണീസൂതികാബാലവൃദ്ധക്ഷീണേഷ്വസൃക്ക്ഷയേ |) ഉച്ചൈര്വ്യാഹരതോऽത്യര്ഥം ഖാദതഃ കഠിനാനി വാ | ഹസതോ ജൃമ്ഭതോ ഭാരാദ്വിഷമാച്ഛയനാദപി ||൬൮|| ശിരോനാസൌഷ്ഠചിബുകലലാടേക്ഷണസന്ധിഗഃ | അര്ദയിത്വാऽനിലോ വക്ത്രമര്ദിതം ജനയത്യതഃ ||൬൯|| വക്രീഭവതി വക്ത്രാര്ധം ഗ്രീവാ ചാപ്യപവര്തതേ | ശിരശ്ചലതി വാക്സങ്ഗോ നേത്രാദീനാം ച വൈകൃതമ് ||൭൦|| ഗ്രീവാചിബുകദന്താനാം തസ്മിന് പാര്ശ്വേ തു വേദനാ | യസ്യാഗ്രജോ രോമഹര്ഷോ വേപഥുര്നേത്രമാവിലമ് ||൭൧|| വായുരൂര്ധ്വം ത്വചി സ്വാപസ്തോദോ മന്യാഹനുഗ്രഹഃ | തമര്ദിതമിതി പ്രാഹുര്വ്യാധിം വ്യാധിവിശാരദാഃ ||൭൨||

Adhikarana 35 (73) · Śloka 73

ക്ഷീണസ്യാനിമിഷാക്ഷസ്യ പ്രസക്തം സക്തഭാഷിണഃ | ന സിധ്യത്യര്ദിതം ബാഢം ത്രിവര്ഷം വേപനസ്യ ച ||൭൩||

Adhikarana 36 (74) · Śloka 74

പാര്ഷ്ണിപ്രത്യങ്ഗുലീനാം തു കണ്ഡരാ യാऽനിലാര്ദിതാ | സക്ഥ്നഃ ക്ഷേപം നിഗൃഹ്ണീയാദ്ഗൃധ്രസീതി ഹി സാ സ്മൃതാ ||൭൪||

Adhikarana 37 (75) · Śloka 75

തലപ്രത്യങ്ഗുലീനാം തു കണ്ഡരാ ബാഹുപൃഷ്ഠതഃ | ബാഹ്വോഃ കര്മക്ഷയകരീ വിശ്വാചീതി ഹി സാ സ്മൃതാ ||൭൫||

Adhikarana 38 (76) · Śloka 76

വാതശോണിതജഃ ശോഫോ ജാനുമധ്യേ മഹാരുജഃ | ശിരഃ ക്രോഷ്ടുകപൂര്വം തു സ്ഥൂലഃ ക്രോഷ്ടുകമൂര്ധവത് ||൭൬||

Adhikarana 39 (77) · Śloka 77

വായുഃ കട്യാം സ്ഥിതഃ സക്ഥ്നഃ കണ്ഡരാമാക്ഷിപേദ്യദാ | ഖഞ്ജസ്തദാ ഭവേജ്ജന്തുഃ, പങ്ഗുഃ സക്ഥ്നോര്ദ്വയോര്വധാത് ||൭൭||

Adhikarana 40 (78) · Śloka 78

പ്രക്രാമന് വേപതേ യസ്തു ഖഞ്ജന്നിവ ച ഗച്ഛതി | കലായഖഞ്ജം തം വിദ്യാന്മുക്തസന്ധിപ്രബന്ധനമ് ||൭൮||

Adhikarana 41 (79) · Śloka 79

ന്യസ്തേ തു വിഷമം(മേ) പാദേ രുജഃ കുര്യാത് സമീരണഃ | വാതകണ്ടക ഇത്യേഷ വിജ്ഞേയഃ ഖഡു(ല)കാശ്രിതഃ ||൭൯||

Adhikarana 42 (80) · Śloka 80

പാദയോഃ കുരുതേ ദാഹം പിത്താസൃക്സഹിതോऽനിലഃ | വിശേഷതശ്ചങ്ക്രമണാത് പാദദാഹം തമാദിശേത് ||൮൦||

Adhikarana 43 (81) · Śloka 81

ഹൃഷ്യതശ്ചരണൌ യസ്യ ഭവതശ്ച പ്രസുപ്തവത് | പാദഹര്ഷഃ സ വിജ്ഞേയഃ കഫവാതപ്രകോപജഃ ||൮൧||

Adhikarana 44 (82) · Śloka 82

അംസദേശസ്ഥിതോ വായുഃ ശോഷയിത്വാംऽസബന്ധനമ് | സിരാശ്ചാകുഞ്ച്യ തത്രസ്ഥോ ജനയത്യവബാഹുകമ് ||൮൨||

Adhikarana 45 (83) · Śloka 83

യദാ ശബ്ദവഹം സ്രോതോ വായുരാവൃത്യ തിഷ്ഠതി | ശുദ്ധഃ ശ്ലേഷ്മാന്വിതോ വാऽപി ബാധിര്യം തേന ജായതേ ||൮൩||

Adhikarana 46 (84) · Śloka 84

ഹനുശങ്ഖശിരോഗ്രീവം യസ്യ ഭിന്ദന്നിവാനിലഃ | കര്ണയോഃ കുരുതേ ശൂലം കര്ണശൂലം തദുച്യതേ ||൮൪||

Adhikarana 47 (85) · Śloka 85

ആവൃത്യ സകഫോ വായുര്ധമനീഃ ശബ്ദവാഹിനീഃ | നരാന് കരോത്യക്രിയകാന്മൂകമിന്മിണഗദ്ഗദാന് ||൮൫||

Adhikarana 48 (86-87) · Śloka 87

അധോ യാ വേദനാ യാതി വര്ചോമൂത്രാശയോത്ഥിതാ | ഭിന്ദതീവ ഗുദോപസ്ഥം സാ തൂനീത്യഭിധീയതേ ||൮൬|| ഗുദോപസ്ഥോത്ഥിതാ സൈവ പ്രതിലോമവിസര്പിണീ | വേഗൈഃ പക്വാശയം യാതി പ്രതിതൂനീതി സാ സ്മൃതാ ||൮൭||

Adhikarana 49 (88) · Śloka 88

സാടോപമത്യുഗ്രരുജമാധ്മാതമുദരം ഭൃശമ് | ആധ്മാനമിതി ജാനീയാദ്ഘോരം വാതനിരോധജമ് ||൮൮||

Adhikarana 50 (89) · Śloka 89

വിമുക്തപാര്ശ്വഹൃദയം തദേവാമാശയോത്ഥിതമ് | പ്രത്യാധ്മാനം വിജാനീയാത് കഫവ്യാകുലിതാനിലമ് ||൮൯||

Adhikarana 51 (90-91) · Śloka 91

അഷ്ഠീലാവദ്ഘനം ഗ്രന്ഥിമൂര്ധ്വമായതമുന്നതമ് | വാതാഷ്ഠീലാം വിജാനീയാദ്ബഹിര്മാര്ഗാവരോധിനീമ് ||൯൦|| ഏനാമേവ രുജായുക്താം വാതവിണ്മൂത്രരോധിനീമ് | പ്രത്യഷ്ഠീലാമിതി വദേജ്ജഠരേ തിര്യഗുത്ഥിതാമ് ||൯൧||

Adhikarana puShpikA · Śloka 1

ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാം നിദാനസ്ഥാനേ വാതവ്യാധിനിദാനം നാമ പ്രഥമോऽധ്യായഃ ||൧||