1. vātavyādhinidānam

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತೋ ವಾತವ್ಯಾಧಿನಿದಾನಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||

Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4

ಧನ್ವನ್ತರಿಂ ಧರ್ಮಭೃತಾಂ ವರಿಷ್ಠಮಮೃತೋದ್ಭವಮ್ | ಚರಣಾವುಪಸಙ್ಗೃಹ್ಯ ಸುಶ್ರುತಃ ಪರಿಪೃಚ್ಛತಿ ||೩|| ವಾಯೋಃ ಪ್ರಕೃತಿಭೂತಸ್ಯ ವ್ಯಾಪನ್ನಸ್ಯ ಚ ಕೋಪನೈಃ | ಸ್ಥಾನಂ ಕರ್ಮ ಚ ರೋಗಾಂಶ್ಚ ವದ ಮೇ ವದತಾಂ ವರ ||೪||

Adhikarana 3 (5-8) · Śloka 9

ತಸ್ಯ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಪ್ರಾಬ್ರವೀದ್ಭಿಷಜಾಂ ವರಃ | ಸ್ವಯಮ್ಭೂರೇಷ ಭಗವಾನ್ ವಾಯುರಿತ್ಯಭಿಶಬ್ದಿತಃ ||೫|| ಸ್ವಾತನ್ತ್ರ್ಯಾನ್ನಿತ್ಯಭಾವಾಚ್ಚ ಸರ್ವಗತ್ವಾತ್ತಥೈವ ಚ | ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ಸರ್ವಾತ್ಮಾ ಸರ್ವಲೋಕನಮಸ್ಕೃತಃ ||೬|| ಸ್ಥಿತ್ಯುತ್ಪತ್ತಿವಿನಾಶೇಷು ಭೂತಾನಾಮೇಷ ಕಾರಣಮ್ | ಅವ್ಯಕ್ತೋ ವ್ಯಕ್ತಕರ್ಮಾ ಚ ರೂಕ್ಷಃ ಶೀತೋ ಲಘುಃ ಖರಃ ||೭|| ತಿರ್ಯಗ್ಗೋ ದ್ವಿಗುಣಶ್ಚೈವ ರಜೋಬಹುಲ ಏವ ಚ | ಅಚಿನ್ತ್ಯವೀರ್ಯೋ ದೋಷಾಣಾಂ ನೇತಾ ರೋಗಸಮೂಹರಾಟ್ ||೮|| ಆಶುಕಾರೀ ಮುಹುಶ್ಚಾರೀ ಪಕ್ವಾಧಾನಗುದಾಲಯಃ |೯|

Adhikarana 4 (9-10) · Śloka 10

ದೇಹೇ ವಿಚರತಸ್ತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಾನಿ ನಿಬೋಧ ಮೇ ||೯|| ದೋಷಧಾತ್ವಗ್ನಿಸಮತಾಂ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಂ ವಿಷಯೇಷು ಚ | ಕ್ರಿಯಾಣಾಮಾನುಲೋಮ್ಯಂ ಚ ಕರೋತ್ಯಕುಪಿತೋಽನಿಲಃ ||೧೦|| (ಇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೋಪಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಂ ದೋಷಧಾತ್ವಗ್ನ್ಯವೈಕೃತಮ್| ಕ್ರಿಯಾಣಾಮಾನುಲೋಮ್ಯಂ ಚ ಕುರ್ಯಾದ್ವಾಯುರದೂಷಿತಃ ||೧೦||) |

Adhikarana 5 (11) · Śloka 11

ಯಥಾಽಗ್ನಿಃ ಪಞ್ಚಧಾ ಭಿನ್ನೋ ನಾಮಸ್ಥಾನಕ್ರಿಯಾಮಯೈಃ | ಭಿನ್ನೋಽನಿಲಸ್ತಸ್ಥಾ ಹ್ಯೇಕೋ ನಾಮಸ್ಥಾನಕ್ರಿಯಾಮಯೈಃ ||೧೧||

Adhikarana 6 (12) · Śloka 12

ಪ್ರಾಣೋದಾನೌ ಸಮಾನಶ್ಚ ವ್ಯಾನಶ್ಚಾಪಾನ ಏವ ಚ | ಸ್ಥಾನಸ್ಥಾ ಮಾರುತಾಃ ಪಞ್ಚ ಯಾಪಯನ್ತಿ ಶರೀರಿಣಮ್ ||೧೨||

Adhikarana 7 (13) · Śloka 14

ಯೋ ವಾಯುರ್ವಕ್ತ್ರಸಞ್ಚಾರೀ ಸ ಪ್ರಾಣೋ ನಾಮ ದೇಹಧೃಕ್ | ಸೋಽನ್ನಂ ಪ್ರವೇಶಯತ್ಯನ್ತಃ ಪ್ರಾಣಾಂಶ್ಚಾಪ್ಯವಲಮ್ಬತೇ ||೧೩|| ಪ್ರಾಯಶಃ ಕುರುತೇ ದುಷ್ಟೋ ಹಿಕ್ಕಾಶ್ವಾಸಾದಿಕಾನ್ ಗದಾನ್ |೧೪|

Adhikarana 8 (14-15) · Śloka 15

ಉದಾನೋ ನಾಮ ಯಸ್ತೂರ್ಧ್ವಮುಪೈತಿ ಪವನೋತ್ತಮಃ ||೧೪|| ತೇನ ಭಾಷಿತಗೀತಾದಿವಿಶೇಷೋಽಭಿಪ್ರವರ್ತತೇ | ಊರ್ಧ್ವಜತ್ರುಗತಾನ್ ರೋಗಾನ್ ಕರೋತಿ ಚ ವಿಶೇಷತಃ ||೧೫||

Adhikarana 9 (16) · Śloka 17

ಆಮಪಕ್ವಾಶಯಚರಃ ಸಮಾನೋ ವಹ್ನಿಸಙ್ಗತಃ | ಸೋಽನ್ನಂ ಪಚತಿ ತಜ್ಜಾಂಶ್ಚ ವಿಶೇಷಾನ್ವಿವಿನಕ್ತಿ ಹಿ ||೧೬|| ಗುಲ್ಮಾಗ್ನಿಸಾದಾತೀಸಾರಪ್ರಭೃತೀನ್ ಕುರುತೇ ಗದಾನ್ |೧೭|

Adhikarana 10 (17-18) · Śloka 18

ಕೃತ್ಸ್ನದೇಹಚರೋ ವ್ಯಾನೋ ರಸಸಂವಹನೋದ್ಯತಃ ||೧೭|| ಸ್ವೇದಾಸೃಕ್ಸ್ರಾವಣಶ್ಚಾಪಿ ಪಞ್ಚಧಾ ಚೇಷ್ಟಯತ್ಯಪಿ | ಕ್ರುದ್ಧಶ್ಚ ಕುರುತೇ ರೋಗಾನ್ ಪ್ರಾಯಶಃ ಸರ್ವದೇಹಗಾನ್ ||೧೮||

Adhikarana 11 (19) · Śloka 20

ಪಕ್ವಾಧಾನಾಲಯೋಽಪಾನಃ ಕಾಲೇ ಕರ್ಷತಿ ಚಾಪ್ಯಧಃ | ಸಮೀರಣಃ ಶಕೃನ್ಮೂತ್ರಂ ಶುಕ್ರಗರ್ಭಾರ್ತವಾನಿ ಚ ||೧೯|| ಕ್ರುದ್ಧಶ್ಚ ಕುರುತೇ ರೋಗಾನ್ ಘೋರಾನ್ ಬಸ್ತಿಗುದಾಶ್ರಯಾನ್ |೨೦|

Adhikarana 12 (20) · Śloka 20

ಶುಕ್ರದೋಷಪ್ರಮೇಹಾಸ್ತು ವ್ಯಾನಾಪಾನಪ್ರಕೋಪಜಾಃ ||೨೦||

Adhikarana 13 (21) · Śloka 21

ಯುಗಪತ್ ಕುಪಿತಾಶ್ಚಾಪಿ ದೇಹಂ ಭಿನ್ದ್ಯುರಸಂಶಯಮ್ |೨೧|

Adhikarana 14 (21-24) · Śloka 24

ಅತ ಊರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ನಾನಾಸ್ಥಾನಾನ್ತರಾಶ್ರಿತಃ ||೨೧|| ಬಹುಶಃ ಕುಪಿತೋ ವಾಯುರ್ವಿಕಾರಾನ್ ಕುರುತೇ ಹಿ ಯಾನ್ | ವಾಯುರಾಮಾಶಯೇ ಕ್ರುದ್ಧಶ್ಛರ್ದ್ಯಾದೀನ್ ಕುರುತೇ ಗದಾನ್ ||೨೨|| ಮೋಹಂ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಂ ಪಿಪಾಸಾಂ ಚ ಹೃದ್ಗ್ರಹಂ ಪಾರ್ಶ್ವವೇದನಾಮ್ | ಪಕ್ವಾಶಯಸ್ಥೋಽನ್ತ್ರಕೂಜಂ ಶೂಲಂ ನಾಭೌ ಕರೋತಿ ಚ ||೨೩|| ಕೃಚ್ಛ್ರಮೂತ್ರಪುರೀಷತ್ವಮಾನಾಹಂ ತ್ರಿಕವೇದನಾಮ್ | ಶ್ರೋತ್ರಾದಿಷ್ವಿನ್ದ್ರಿಯವಧಂ ಕುರ್ಯಾತ್ ಕ್ರುದ್ಧಃ ಸಮೀರಣಃ ||೨೪||

Adhikarana 15 (25-29) · Śloka 29

ವೈವರ್ಣ್ಯಂ ಸ್ಫುರಣಂ ರೌಕ್ಷ್ಯಂ ಸುಪ್ತಿಂ ಚುಮುಚುಮಾಯನಮ್ | ತ್ವಕ್ಸ್ಥೋ ನಿಸ್ತೋದನಂ ಕುರ್ಯಾತ್ ತ್ವಗ್ಭೇದಂ ಪರಿಪೋಟನಮ್ ||೨೫|| ವ್ರಣಾಂಶ್ಚ ರಕ್ತಗೋ, ಗ್ರನ್ಥೀನ್ ಸಶೂಲಾನ್ ಮಾಂಸಸಂಶ್ರಿತಃ | ತಥಾ ಮೇದಃಶ್ರಿತಃ ಕುರ್ಯಾದ್ಗ್ರನ್ಥೀನ್ಮನ್ದರುಜೋಽವ್ರಣಾನ್ ||೨೬|| ಕುರ್ಯಾತ್ ಸಿರಾಗತಃ ಶೂಲಂ ಸಿರಾಕುಞ್ಚನಪೂರಣಮ್ | ಸ್ನಾಯುಪ್ರಾಪ್ತಃ ಸ್ತಮ್ಭಕಮ್ಪೌ ಶೂಲಮಾಕ್ಷೇಪಣಂ ತಥಾ ||೨೭|| ಹನ್ತಿ ಸನ್ಧಿಗತಃ ಸನ್ಧೀನ್ ಶೂಲಶೋಫೌ ಕರೋತಿ ಚ | ಅಸ್ಥಿಶೋಷಂ ಪ್ರಭೇದಂ ಚ ಕುರ್ಯಾಚ್ಛೂಲಂ ಚ ತಚ್ಛ್ರಿತಃ ||೨೮|| ತಥಾ ಮಜ್ಜಗತೇ ರುಕ್ ಚ ನ ಕದಾಚಿತ್ ಪ್ರಶಾಮ್ಯತಿ | ಅಪ್ರವೃತ್ತಿಃ ಪ್ರವೃತ್ತಿರ್ವಾ ವಿಕೃತಾ ಶುಕ್ರಗೇಽನಿಲೇ ||೨೯||

Adhikarana 16 (30) · Śloka 30

ಹಸ್ತಪಾದಶಿರೋಧಾತೂಂಸ್ತಥಾ ಸಞ್ಚರತಿ ಕ್ರಮಾತ್ | ವ್ಯಾಪ್ನುಯಾದ್ವಾಽಖಿಲಂ ದೇಹಂ ವಾಯುಃ ಸರ್ವಗತೋ ನೃಣಾಮ್ ||೩೦||

Adhikarana 17 (31) · Śloka 31

ಸ್ತಮ್ಭನಾಕ್ಷೇಪಣಸ್ವಾಪಶೋಫಶೂಲಾನಿ ಸರ್ವಗಃ |೩೧|

Adhikarana 18 (31) · Śloka 31

ಸ್ಥಾನೇಷೂಕ್ತೇಷು ಸಮ್ಮಿಶ್ರಃ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಾಃ ಕುರುತೇ ರುಜಃ ||೩೧||

Adhikarana 19 (32) · Śloka 32

ಕುರ್ಯಾದವಯವಪ್ರಾಪ್ತೋ ಮಾರುತಸ್ತ್ವಮಿತಾನ್ ಗದಾನ್ |೩೨|

Adhikarana 20 (32-39) · Śloka 39

ದಾಹಸನ್ತಾಪಮೂರ್ಚ್ಛಾಃ ಸ್ಯುರ್ವಾಯೌ ಪಿತ್ತಸಮನ್ವಿತೇ ||೩೨|| ಶೈತ್ಯಶೋಫಗುರುತ್ವಾನಿ ತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಕಫಾವೃತೇ | ಸೂಚೀಭಿರಿವ ನಿಸ್ತೋದಃ ಸ್ಪರ್ಶದ್ವೇಷಃ ಪ್ರಸುಪ್ತತಾ ||೩೩|| ಶೇಷಾಃ ಪಿತ್ತವಿಕಾರಾಃ ಸ್ಯುರ್ಮಾರುತೇ ಶೋಣಿತಾನ್ವಿತೇ | ಪ್ರಾಣೇ ಪಿತ್ತಾವೃತೇ ಛರ್ದಿರ್ದಾಹಶ್ಚೈವೋಪಜಾಯತೇ ||೩೪|| ದೌರ್ಬಲ್ಯಂ ಸದನಂ ತನ್ದ್ರಾ ವೈವರ್ಣ್ಯಂ ಚ ಕಫಾವೃತೇ | ಉದಾನೇ ಪಿತ್ತಸಂಯುಕ್ತೇ ಮೂರ್ಚ್ಛಾದಾಹಭ್ರಮಕ್ಲಮಾಃ ||೩೫|| ಅಸ್ವೇದಹರ್ಷೌ ಮನ್ದೋಽಗ್ನಿಃ ಶೀತಸ್ತಮ್ಭೌ ಕಫಾವೃತೇ | ಸಮಾನೇ ಪಿತ್ತಸಂಯುಕ್ತೇ ಸ್ವೇದದಾಹೌಷ್ಣ್ಯಮೂರ್ಚ್ಛನಮ್ ||೩೬|| ಕಫಾಧಿಕಂ ಚ ವಿಣ್ಮೂತ್ರಂ ರೋಮಹರ್ಷಃ ಕಫಾವೃತೇ | ಅಪಾನೇ ಪಿತ್ತಸಂಯುಕ್ತೇ ದಾಹೌಷ್ಣ್ಯೇ ಸ್ಯಾದಸೃಗ್ದರಃ ||೩೭|| ಅಧಃಕಾಯಗುರುತ್ವಂ ಚ ತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಕಫಾವೃತೇ | ವ್ಯಾನೇ ಪಿತ್ತಾವೃತೇ ದಾಹೋ ಗಾತ್ರವಿಕ್ಷೇಪಣಂ ಕ್ಲಮಃ ||೩೮|| ಗುರೂಣಿ ಸರ್ವಗಾತ್ರಾಣಿ ಸ್ತಮ್ಭನಂ ಚಾಸ್ಥಿಪರ್ವಣಾಮ್ | ಲಿಙ್ಗಂ ಕಫಾವೃತೇ ವ್ಯಾನೇ ಚೇಷ್ಟಾಸ್ತಮ್ಭಸ್ತಥೈವ ಚ ||೩೯||

Adhikarana 21 (40-41) · Śloka 41

(ಪ್ರಾಯಶಃ ಸುಕುಮಾರಾಣಾಂ ಮಿಥ್ಯಾಽಽಹಾರವಿಹಾರಿಣಾಮ್ | ರೋಗಾಧ್ವಪ್ರಮದಾಮದ್ಯವ್ಯಾಯಾಮೈಶ್ಚಾತಿಪೀಡನಾತ್ ||೪೦|| ಋತುಸಾತ್ಮ್ಯವಿಪರ್ಯಾಸಾತ್ ಸ್ನೇಹಾದೀನಾಂ ಚ ವಿಭ್ರಮಾತ್ | ಅವ್ಯವಾಯೇ ತಥಾ ಸ್ಥೂಲೇ ವಾತರಕ್ತಂ ಪ್ರಕುಪ್ಯತಿ ) ||೪೧||

Adhikarana 22 (42-44) · Śloka 44

ಹಸ್ತ್ಯಶ್ವೋಷ್ಟ್ರೈರ್ಗಚ್ಛತೋಽನ್ಯೈಶ್ಚ ವಾಯುಃ ಕೋಪಂ ಯಾತಃ ಕಾರಣೈ ಸೇವಿತೈಃ ಸ್ವೈಃ | ತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಾಮ್ಲಕ್ಷಾರಶಾಕಾದಿಭೋಜ್ಯೈಃ ಸನ್ತಾಪಾದ್ಯೈರ್ಭೂಯಸಾ ಸೇವಿತೈಶ್ಚ ||೪೨|| ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ರಕ್ತಂ ದುಷ್ಟಿಮಾಯಾತಿ ತಚ್ಚ ವಾಯೋರ್ಮಾರ್ಗಂ ಸಂರುಣದ್ಧ್ಯಾಶು ಯಾತಃ | ಕ್ರುದ್ಧೋಽತ್ಯರ್ಥಂ ಮಾರ್ಗರೋಧಾತ್ ಸ ವಾಯುರತ್ಯುದ್ರಿಕ್ತಂ ದೂಷಯೇದ್ರಕ್ತಮಾಶು ||೪೩|| ತತ್ ಸಮ್ಪೃಕ್ತಂ ವಾಯುನಾ ದೂಷಿತೇನ ತತ್ಪ್ರಾಬಲ್ಯಾದುಚ್ಯತೇ ವಾತರಕ್ತಮ್ | ತದ್ವತ್ ಪಿತ್ತಂ ದೂಷಿತೇನಾಸೃಜಾಽಽಕ್ತಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ದುಷ್ಟೋ ದೂಷಿತೇನಾಸೃಜಾಽಽಕ್ತಃ ||೪೪||

Adhikarana 23 (45-46) · Śloka 46

ಸ್ಪರ್ಶೋದ್ವಿಗ್ನೌ ತೋದಭೇದಪ್ರಶೋಷಸ್ವಾಪೋಪೇತೌ ವಾತರಕ್ತೇನ ಪಾದೌ | ಪಿತ್ತಾಸೃಗ್ಭ್ಯಾಮುಗ್ರದಾಹೌ ಭವೇತಾಮತ್ಯರ್ಥೋಷ್ಣೌ ರಕ್ತಶೋಫೌ ಮೃದೂ ಚ ||೪೫|| ಕಣ್ಡೂಮನ್ತೌ ಶ್ವೇತಶೀತೌ ಸಶೋಫೌ ಪೀನಸ್ತಬ್ಧೌ ಶ್ಲೇಷ್ಮದುಷ್ಟೇ ತು ರಕ್ತೇ | ಸರ್ವೈರ್ದುಷ್ಟೇ ಶೋಣಿತೇ ಚಾಪಿ ದೋಷಾಃ ಸ್ವಂ ಸ್ವಂ ರೂಪಂ ಪಾದಯೋರ್ದರ್ಶಯನ್ತಿ ||೪೬||

Adhikarana 24 (47) · Śloka 47

ಪ್ರಾಗ್ರೂಪೇ ಶಿಥಿಲೌ ಸ್ವಿನ್ನೌ ಶೀತಲೌ ಸವಿಪರ್ಯಯೌ | ವೈವರ್ಣ್ಯತೋದಸುಪ್ತತ್ವಗುರುತ್ವೌಷಸಮನ್ವಿತೌ ||೪೭||

Adhikarana 25 (48) · Śloka 48

ಪಾದಯೋರ್ಮೂಲಮಾಸ್ಥಾಯ ಕದಾಚಿದ್ಧಸ್ತಯೋರಪಿ | ಆಖೋರ್ವಿಷಮಿವ ಕ್ರುದ್ಧಂ ತದ್ದೇಹಮನುಸರ್ಪತಿ ||೪೮||

Adhikarana 26 (49) · Śloka 50

ಆಜಾನುಸ್ಫುಟಿತಂ ಯಚ್ಚ ಪ್ರಭಿನ್ನಂ ಪ್ರಸ್ರುತಂ ಚ ಯತ್ | ಉಪದ್ರವೈಶ್ಚ ಯಜ್ಜುಷ್ಟಂ ಪ್ರಾಣಮಾಂಸಕ್ಷಯಾದಿಭಿಃ ||೪೯|| ಶೋಣಿತಂ ತದಸಾಧ್ಯಂ ಸ್ಯಾದ್ಯಾಪ್ಯಂ ಸಂವತ್ಸರೋತ್ಥಿತಮ್ |೫೦|

Adhikarana 27 (50-51) · Śloka 51

ಯದಾ ತು ಧಮನೀಃ ಸರ್ವಾಃ ಕುಪಿತೋಽಭ್ಯೇತಿ ಮಾರುತಃ ||೫೦|| ತದಾಕ್ಷಿಪತ್ಯಾಶು ಮುಹುರ್ಮುಹುರ್ದೇಹಂ ಮುಹುಶ್ಚರಃ | ಮುಹುರ್ಮುಹುಸ್ತದಾಕ್ಷೇಪಾದಾಕ್ಷೇಪಕ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಃ ||೫೧||

Adhikarana 28 (52-58) · Śloka 58

ಸೋಽಪತಾನಕಸಞ್ಜ್ಞೋ ಯಃ ಪಾತಯತ್ಯನ್ತರಾಽನ್ತರಾ | ಕಫಾನ್ವಿತೋ ಭೃಶಂ ವಾಯುಸ್ತಾಸ್ವೇವ ಯದಿ ತಿಷ್ಠತಿ ||೫೨|| ಸ ದಣ್ಡವತ್ ಸ್ತಮ್ಭಯತಿ ಕೃಚ್ಛ್ರೋ ದಣ್ಡಾಪತಾನಕಃ | ಹನುಗ್ರಹಸ್ತದಾಽತ್ಯರ್ಥಂ ಸೋಽನ್ನಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಾನ್ನಿಷೇವತೇ ||೫೩|| ಧನುಸ್ತುಲ್ಯಂ ನಮೇದ್ಯಸ್ತು ಸ ಧನುಃಸ್ತಮ್ಭಸಞ್ಜ್ಞಕಃ | ಅಙ್ಗುಲೀಗುಲ್ಫಜಠರಹೃದ್ವಕ್ಷೋಗಲಸಂಶ್ರಿತಃ ||೫೪|| ಸ್ನಾಯುಪ್ರತಾನಮನಿಲೋ ಯದಾಽಽಕ್ಷಿಪತಿ ವೇಗವಾನ್ | ವಿಷ್ಟಬ್ಧಾಕ್ಷಃ ಸ್ತಬ್ಧಹನುರ್ಭಗ್ನಪಾರ್ಶ್ವಃ ಕಫಂ ವಮನ್ ||೫೫|| ಅಭ್ಯನ್ತರಂ ಧನುರಿವ ಯದಾ ನಮತಿ ಮಾನವಃ | ತದಾಽಸ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರಾಯಾಮಂ ಕುರುತೇ ಮಾರುತೋ ಬಲೀ ||೫೬|| ಬಾಹ್ಯಸ್ನಾಯುಪ್ರತಾನಸ್ಥೋ ಬಾಹ್ಯಾಯಾಮಂ ಕರೋತಿ ಚ | ತಮಸಾಧ್ಯಂ ಬುಧಾಃ ಪ್ರಾಹುರ್ವಕ್ಷಃಕಟ್ಯೂರುಭಞ್ಜನಮ್ ||೫೭|| ಕಫಪಿತ್ತಾನ್ವಿತೋ ವಾಯುರ್ವಾಯುರೇವ ಚ ಕೇವಲಃ | ಕುರ್ಯಾದಾಕ್ಷೇಪಕಂ ತ್ವನ್ಯಂ ಚತುರ್ಥಮಭಿಘಾತಜಮ್ ||೫೮||

Adhikarana 29 (59) · Śloka 59

ಗರ್ಭಪಾತನಿಮಿತ್ತಶ್ಚ ಶೋಣಿತಾತಿಸ್ರವಾಚ್ಚ ಯಃ | ಅಭಿಘಾತನಿಮಿತ್ತಶ್ಚ ನ ಸಿಧ್ಯತ್ಯಪತಾನಕಃ ||೫೯||

Adhikarana 30 (60-62) · Śloka 62

ಅಧೋಗಮಾಃ ಸತಿರ್ಯಗ್ಗಾ ಧಮನೀರೂರ್ಧ್ವದೇಹಗಾಃ | ಯದಾ ಪ್ರಕುಪಿತೋಽತ್ಯರ್ಥಂ ಮಾತರಿಶ್ವಾ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ ||೬೦|| ತದಾಽನ್ಯತರಪಕ್ಷಸ್ಯ ಸನ್ಧಿಬನ್ಧಾನ್ ವಿಮೋಕ್ಷಯನ್ | ಹನ್ತಿ ಪಕ್ಷಂ ತಮಾಹುರ್ಹಿ ಪಕ್ಷಾಘಾತಂ ಭಿಷಗ್ವರಾಃ ||೬೧|| ಯಸ್ಯ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಶರೀರಾರ್ಧಮಕರ್ಮಣ್ಯಮಚೇತನಮ್ | ತತಃ ಪತತ್ಯಸೂನ್ ವಾಽಪಿ ತ್ಯಜತ್ಯನಿಲಪೀಡಿತಃ ||೬೨||

Adhikarana 31 (63) · Śloka 63

ಶುದ್ಧವಾತಹತಂ ಪಕ್ಷಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯತಮಂ ವಿದುಃ | ಸಾಧ್ಯಮನ್ಯೇನ ಸಂಸೃಷ್ಟಮಸಾಧ್ಯಂ ಕ್ಷಯಹೇತುಕಮ್ ||೬೩||

Adhikarana 32 (64-66) · Śloka 66

ವಾಯುರೂರ್ಧ್ವಂ ವ್ರಜೇತ್ ಸ್ಥಾನಾತ್ ಕುಪಿತೋ ಹೃದಯಂ ಶಿರಃ | ಶಙ್ಖೌ ಚ ಪೀಡಯತ್ಯಙ್ಗಾನ್ಯಾಕ್ಷಿಪೇನ್ನಮಯೇಚ್ಚ ಸಃ ||೬೪|| ನಿಮೀಲಿತಾಕ್ಷೋ ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟಃ ಸ್ತಬ್ಧಾಕ್ಷೋ ವಾಽಪಿ ಕೂಜತಿ | ನಿರುಚ್ಛ್ವಾಸೋಽಥವಾ ಕೃಚ್ಛ್ರಾದುಚ್ಛ್ವಸ್ಯಾನ್ನಷ್ಟಚೇತನಃ ||೬೫|| ಸ್ವಸ್ಥಃ ಸ್ಯಾದ್ಧೃದಯೇ ಮುಕ್ತೇ ಹ್ಯಾವೃತೇ ತು ಪ್ರಮುಹ್ಯತಿ | ಕಫಾನ್ವಿತೇನ ವಾತೇನ ಜ್ಞೇಯ ಏಷೋಽಪತನ್ತ್ರಕಃ ||೬೬||

Adhikarana 33 (67) · Śloka 67

ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಾಸನಸ್ಥಾನವಿವೃತಾಧ್ವನಿರೀಕ್ಷಣೈಃ | ಮನ್ಯಾಸ್ತಮ್ಭಂ ಪ್ರಕುರುತೇ ಸ ಏವ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾಽಽವೃತಃ ||೬೭||

Adhikarana 34 (68-72) · Śloka 72

(ಗರ್ಭಿಣೀಸೂತಿಕಾಬಾಲವೃದ್ಧಕ್ಷೀಣೇಷ್ವಸೃಕ್ಕ್ಷಯೇ |) ಉಚ್ಚೈರ್ವ್ಯಾಹರತೋಽತ್ಯರ್ಥಂ ಖಾದತಃ ಕಠಿನಾನಿ ವಾ | ಹಸತೋ ಜೃಮ್ಭತೋ ಭಾರಾದ್ವಿಷಮಾಚ್ಛಯನಾದಪಿ ||೬೮|| ಶಿರೋನಾಸೌಷ್ಠಚಿಬುಕಲಲಾಟೇಕ್ಷಣಸನ್ಧಿಗಃ | ಅರ್ದಯಿತ್ವಾಽನಿಲೋ ವಕ್ತ್ರಮರ್ದಿತಂ ಜನಯತ್ಯತಃ ||೬೯|| ವಕ್ರೀಭವತಿ ವಕ್ತ್ರಾರ್ಧಂ ಗ್ರೀವಾ ಚಾಪ್ಯಪವರ್ತತೇ | ಶಿರಶ್ಚಲತಿ ವಾಕ್ಸಙ್ಗೋ ನೇತ್ರಾದೀನಾಂ ಚ ವೈಕೃತಮ್ ||೭೦|| ಗ್ರೀವಾಚಿಬುಕದನ್ತಾನಾಂ ತಸ್ಮಿನ್ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ತು ವೇದನಾ | ಯಸ್ಯಾಗ್ರಜೋ ರೋಮಹರ್ಷೋ ವೇಪಥುರ್ನೇತ್ರಮಾವಿಲಮ್ ||೭೧|| ವಾಯುರೂರ್ಧ್ವಂ ತ್ವಚಿ ಸ್ವಾಪಸ್ತೋದೋ ಮನ್ಯಾಹನುಗ್ರಹಃ | ತಮರ್ದಿತಮಿತಿ ಪ್ರಾಹುರ್ವ್ಯಾಧಿಂ ವ್ಯಾಧಿವಿಶಾರದಾಃ ||೭೨||

Adhikarana 35 (73) · Śloka 73

ಕ್ಷೀಣಸ್ಯಾನಿಮಿಷಾಕ್ಷಸ್ಯ ಪ್ರಸಕ್ತಂ ಸಕ್ತಭಾಷಿಣಃ | ನ ಸಿಧ್ಯತ್ಯರ್ದಿತಂ ಬಾಢಂ ತ್ರಿವರ್ಷಂ ವೇಪನಸ್ಯ ಚ ||೭೩||

Adhikarana 36 (74) · Śloka 74

ಪಾರ್ಷ್ಣಿಪ್ರತ್ಯಙ್ಗುಲೀನಾಂ ತು ಕಣ್ಡರಾ ಯಾಽನಿಲಾರ್ದಿತಾ | ಸಕ್ಥ್ನಃ ಕ್ಷೇಪಂ ನಿಗೃಹ್ಣೀಯಾದ್ಗೃಧ್ರಸೀತಿ ಹಿ ಸಾ ಸ್ಮೃತಾ ||೭೪||

Adhikarana 37 (75) · Śloka 75

ತಲಪ್ರತ್ಯಙ್ಗುಲೀನಾಂ ತು ಕಣ್ಡರಾ ಬಾಹುಪೃಷ್ಠತಃ | ಬಾಹ್ವೋಃ ಕರ್ಮಕ್ಷಯಕರೀ ವಿಶ್ವಾಚೀತಿ ಹಿ ಸಾ ಸ್ಮೃತಾ ||೭೫||

Adhikarana 38 (76) · Śloka 76

ವಾತಶೋಣಿತಜಃ ಶೋಫೋ ಜಾನುಮಧ್ಯೇ ಮಹಾರುಜಃ | ಶಿರಃ ಕ್ರೋಷ್ಟುಕಪೂರ್ವಂ ತು ಸ್ಥೂಲಃ ಕ್ರೋಷ್ಟುಕಮೂರ್ಧವತ್ ||೭೬||

Adhikarana 39 (77) · Śloka 77

ವಾಯುಃ ಕಟ್ಯಾಂ ಸ್ಥಿತಃ ಸಕ್ಥ್ನಃ ಕಣ್ಡರಾಮಾಕ್ಷಿಪೇದ್ಯದಾ | ಖಞ್ಜಸ್ತದಾ ಭವೇಜ್ಜನ್ತುಃ, ಪಙ್ಗುಃ ಸಕ್ಥ್ನೋರ್ದ್ವಯೋರ್ವಧಾತ್ ||೭೭||

Adhikarana 40 (78) · Śloka 78

ಪ್ರಕ್ರಾಮನ್ ವೇಪತೇ ಯಸ್ತು ಖಞ್ಜನ್ನಿವ ಚ ಗಚ್ಛತಿ | ಕಲಾಯಖಞ್ಜಂ ತಂ ವಿದ್ಯಾನ್ಮುಕ್ತಸನ್ಧಿಪ್ರಬನ್ಧನಮ್ ||೭೮||

Adhikarana 41 (79) · Śloka 79

ನ್ಯಸ್ತೇ ತು ವಿಷಮಂ(ಮೇ) ಪಾದೇ ರುಜಃ ಕುರ್ಯಾತ್ ಸಮೀರಣಃ | ವಾತಕಣ್ಟಕ ಇತ್ಯೇಷ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಖಡು(ಲ)ಕಾಶ್ರಿತಃ ||೭೯||

Adhikarana 42 (80) · Śloka 80

ಪಾದಯೋಃ ಕುರುತೇ ದಾಹಂ ಪಿತ್ತಾಸೃಕ್ಸಹಿತೋಽನಿಲಃ | ವಿಶೇಷತಶ್ಚಙ್ಕ್ರಮಣಾತ್ ಪಾದದಾಹಂ ತಮಾದಿಶೇತ್ ||೮೦||

Adhikarana 43 (81) · Śloka 81

ಹೃಷ್ಯತಶ್ಚರಣೌ ಯಸ್ಯ ಭವತಶ್ಚ ಪ್ರಸುಪ್ತವತ್ | ಪಾದಹರ್ಷಃ ಸ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಕಫವಾತಪ್ರಕೋಪಜಃ ||೮೧||

Adhikarana 44 (82) · Śloka 82

ಅಂಸದೇಶಸ್ಥಿತೋ ವಾಯುಃ ಶೋಷಯಿತ್ವಾಂಽಸಬನ್ಧನಮ್ | ಸಿರಾಶ್ಚಾಕುಞ್ಚ್ಯ ತತ್ರಸ್ಥೋ ಜನಯತ್ಯವಬಾಹುಕಮ್ ||೮೨||

Adhikarana 45 (83) · Śloka 83

ಯದಾ ಶಬ್ದವಹಂ ಸ್ರೋತೋ ವಾಯುರಾವೃತ್ಯ ತಿಷ್ಠತಿ | ಶುದ್ಧಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾನ್ವಿತೋ ವಾಽಪಿ ಬಾಧಿರ್ಯಂ ತೇನ ಜಾಯತೇ ||೮೩||

Adhikarana 46 (84) · Śloka 84

ಹನುಶಙ್ಖಶಿರೋಗ್ರೀವಂ ಯಸ್ಯ ಭಿನ್ದನ್ನಿವಾನಿಲಃ | ಕರ್ಣಯೋಃ ಕುರುತೇ ಶೂಲಂ ಕರ್ಣಶೂಲಂ ತದುಚ್ಯತೇ ||೮೪||

Adhikarana 47 (85) · Śloka 85

ಆವೃತ್ಯ ಸಕಫೋ ವಾಯುರ್ಧಮನೀಃ ಶಬ್ದವಾಹಿನೀಃ | ನರಾನ್ ಕರೋತ್ಯಕ್ರಿಯಕಾನ್ಮೂಕಮಿನ್ಮಿಣಗದ್ಗದಾನ್ ||೮೫||

Adhikarana 48 (86-87) · Śloka 87

ಅಧೋ ಯಾ ವೇದನಾ ಯಾತಿ ವರ್ಚೋಮೂತ್ರಾಶಯೋತ್ಥಿತಾ | ಭಿನ್ದತೀವ ಗುದೋಪಸ್ಥಂ ಸಾ ತೂನೀತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ ||೮೬|| ಗುದೋಪಸ್ಥೋತ್ಥಿತಾ ಸೈವ ಪ್ರತಿಲೋಮವಿಸರ್ಪಿಣೀ | ವೇಗೈಃ ಪಕ್ವಾಶಯಂ ಯಾತಿ ಪ್ರತಿತೂನೀತಿ ಸಾ ಸ್ಮೃತಾ ||೮೭||

Adhikarana 49 (88) · Śloka 88

ಸಾಟೋಪಮತ್ಯುಗ್ರರುಜಮಾಧ್ಮಾತಮುದರಂ ಭೃಶಮ್ | ಆಧ್ಮಾನಮಿತಿ ಜಾನೀಯಾದ್ಘೋರಂ ವಾತನಿರೋಧಜಮ್ ||೮೮||

Adhikarana 50 (89) · Śloka 89

ವಿಮುಕ್ತಪಾರ್ಶ್ವಹೃದಯಂ ತದೇವಾಮಾಶಯೋತ್ಥಿತಮ್ | ಪ್ರತ್ಯಾಧ್ಮಾನಂ ವಿಜಾನೀಯಾತ್ ಕಫವ್ಯಾಕುಲಿತಾನಿಲಮ್ ||೮೯||

Adhikarana 51 (90-91) · Śloka 91

ಅಷ್ಠೀಲಾವದ್ಘನಂ ಗ್ರನ್ಥಿಮೂರ್ಧ್ವಮಾಯತಮುನ್ನತಮ್ | ವಾತಾಷ್ಠೀಲಾಂ ವಿಜಾನೀಯಾದ್ಬಹಿರ್ಮಾರ್ಗಾವರೋಧಿನೀಮ್ ||೯೦|| ಏನಾಮೇವ ರುಜಾಯುಕ್ತಾಂ ವಾತವಿಣ್ಮೂತ್ರರೋಧಿನೀಮ್ | ಪ್ರತ್ಯಷ್ಠೀಲಾಮಿತಿ ವದೇಜ್ಜಠರೇ ತಿರ್ಯಗುತ್ಥಿತಾಮ್ ||೯೧||

Adhikarana puShpikA · Śloka 1

ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ನಿದಾನಸ್ಥಾನೇ ವಾತವ್ಯಾಧಿನಿದಾನಂ ನಾಮ ಪ್ರಥಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೧||