Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

1. vātavyādhinidānam

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதோ வாதவ்யாதிநிதாநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||

View original

अथातो वातव्याधिनिदानं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4

தந்வந்தரிஂ தர்மபதாஂ வரிஷ்டமமதோத்பவம் | சரணாவுபஸங்கஹ்ய ஸுஶ்ருதஃ பரிபச்சதி ||௩|| வாயோஃ ப்ரகதிபூதஸ்ய வ்யாபந்நஸ்ய ச கோபநைஃ | ஸ்தாநஂ கர்ம ச ரோகாஂஶ்ச வத மே வததாஂ வர ||௪||

View original

धन्वन्तरिं धर्मभृतां वरिष्ठममृतोद्भवम् | चरणावुपसङ्गृह्य सुश्रुतः परिपृच्छति ||३|| वायोः प्रकृतिभूतस्य व्यापन्नस्य च कोपनैः | स्थानं कर्म च रोगांश्च वद मे वदतां वर ||४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (5-8) · Śloka 9

தஸ்ய தத்வசநஂ ஶ்ருத்வா ப்ராப்ரவீத்பிஷஜாஂ வரஃ | ஸ்வயம்பூரேஷ பகவாந் வாயுரித்யபிஶப்திதஃ ||௫|| ஸ்வாதந்த்ர்யாந்நித்யபாவாச்ச ஸர்வகத்வாத்ததைவ ச | ஸர்வேஷாமேவ ஸர்வாத்மா ஸர்வலோகநமஸ்கதஃ ||௬|| ஸ்தித்யுத்பத்திவிநாஶேஷு பூதாநாமேஷ காரணம் | அவ்யக்தோ வ்யக்தகர்மா ச ரூக்ஷஃ ஶீதோ லகுஃ கரஃ ||௭|| திர்யக்கோ த்விகுணஶ்சைவ ரஜோபஹுல ஏவ ச | அசிந்த்யவீர்யோ தோஷாணாஂ நேதா ரோகஸமூஹராட் ||௮|| ஆஶுகாரீ முஹுஶ்சாரீ பக்வாதாநகுதாலயஃ |௯|

View original

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्राब्रवीद्भिषजां वरः | स्वयम्भूरेष भगवान् वायुरित्यभिशब्दितः ||५|| स्वातन्त्र्यान्नित्यभावाच्च सर्वगत्वात्तथैव च | सर्वेषामेव सर्वात्मा सर्वलोकनमस्कृतः ||६|| स्थित्युत्पत्तिविनाशेषु भूतानामेष कारणम् | अव्यक्तो व्यक्तकर्मा च रूक्षः शीतो लघुः खरः ||७|| तिर्यग्गो द्विगुणश्चैव रजोबहुल एव च | अचिन्त्यवीर्यो दोषाणां नेता रोगसमूहराट् ||८|| आशुकारी मुहुश्चारी पक्वाधानगुदालयः |९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (9-10) · Śloka 10

தேஹே விசரதஸ்தஸ்ய லக்ஷணாநி நிபோத மே ||௯|| தோஷதாத்வக்நிஸமதாஂ ஸம்ப்ராப்திஂ விஷயேஷு ச | க்ரியாணாமாநுலோம்யஂ ச கரோத்யகுபிதோऽநிலஃ ||௧௦|| (இந்த்ரியார்தோபஸம்ப்ராப்திஂ தோஷதாத்வக்ந்யவைகதம்| க்ரியாணாமாநுலோம்யஂ ச குர்யாத்வாயுரதூஷிதஃ ||௧௦||) |

View original

देहे विचरतस्तस्य लक्षणानि निबोध मे ||९|| दोषधात्वग्निसमतां सम्प्राप्तिं विषयेषु च | क्रियाणामानुलोम्यं च करोत्यकुपितोऽनिलः ||१०|| (इन्द्रियार्थोपसम्प्राप्तिं दोषधात्वग्न्यवैकृतम्| क्रियाणामानुलोम्यं च कुर्याद्वायुरदूषितः ||१०||) |

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (11) · Śloka 11

யதாऽக்நிஃ பஞ்சதா பிந்நோ நாமஸ்தாநக்ரியாமயைஃ | பிந்நோऽநிலஸ்தஸ்தா ஹ்யேகோ நாமஸ்தாநக்ரியாமயைஃ ||௧௧||

View original

यथाऽग्निः पञ्चधा भिन्नो नामस्थानक्रियामयैः | भिन्नोऽनिलस्तस्था ह्येको नामस्थानक्रियामयैः ||११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (12) · Śloka 12

ப்ராணோதாநௌ ஸமாநஶ்ச வ்யாநஶ்சாபாந ஏவ ச | ஸ்தாநஸ்தா மாருதாஃ பஞ்ச யாபயந்தி ஶரீரிணம் ||௧௨||

View original

प्राणोदानौ समानश्च व्यानश्चापान एव च | स्थानस्था मारुताः पञ्च यापयन्ति शरीरिणम् ||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (13) · Śloka 14

யோ வாயுர்வக்த்ரஸஞ்சாரீ ஸ ப்ராணோ நாம தேஹதக் | ஸோऽந்நஂ ப்ரவேஶயத்யந்தஃ ப்ராணாஂஶ்சாப்யவலம்பதே ||௧௩|| ப்ராயஶஃ குருதே துஷ்டோ ஹிக்காஶ்வாஸாதிகாந் கதாந் |௧௪|

View original

यो वायुर्वक्त्रसञ्चारी स प्राणो नाम देहधृक् | सोऽन्नं प्रवेशयत्यन्तः प्राणांश्चाप्यवलम्बते ||१३|| प्रायशः कुरुते दुष्टो हिक्काश्वासादिकान् गदान् |१४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (14-15) · Śloka 15

உதாநோ நாம யஸ்தூர்த்வமுபைதி பவநோத்தமஃ ||௧௪|| தேந பாஷிதகீதாதிவிஶேஷோऽபிப்ரவர்ததே | ஊர்த்வஜத்ருகதாந் ரோகாந் கரோதி ச விஶேஷதஃ ||௧௫||

View original

उदानो नाम यस्तूर्ध्वमुपैति पवनोत्तमः ||१४|| तेन भाषितगीतादिविशेषोऽभिप्रवर्तते | ऊर्ध्वजत्रुगतान् रोगान् करोति च विशेषतः ||१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (16) · Śloka 17

ஆமபக்வாஶயசரஃ ஸமாநோ வஹ்நிஸங்கதஃ | ஸோऽந்நஂ பசதி தஜ்ஜாஂஶ்ச விஶேஷாந்விவிநக்தி ஹி ||௧௬|| குல்மாக்நிஸாதாதீஸாரப்ரபதீந் குருதே கதாந் |௧௭|

View original

आमपक्वाशयचरः समानो वह्निसङ्गतः | सोऽन्नं पचति तज्जांश्च विशेषान्विविनक्ति हि ||१६|| गुल्माग्निसादातीसारप्रभृतीन् कुरुते गदान् |१७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (17-18) · Śloka 18

கத்ஸ்நதேஹசரோ வ்யாநோ ரஸஸஂவஹநோத்யதஃ ||௧௭|| ஸ்வேதாஸக்ஸ்ராவணஶ்சாபி பஞ்சதா சேஷ்டயத்யபி | க்ருத்தஶ்ச குருதே ரோகாந் ப்ராயஶஃ ஸர்வதேஹகாந் ||௧௮||

View original

कृत्स्नदेहचरो व्यानो रससंवहनोद्यतः ||१७|| स्वेदासृक्स्रावणश्चापि पञ्चधा चेष्टयत्यपि | क्रुद्धश्च कुरुते रोगान् प्रायशः सर्वदेहगान् ||१८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (19) · Śloka 20

பக்வாதாநாலயோऽபாநஃ காலே கர்ஷதி சாப்யதஃ | ஸமீரணஃ ஶகந்மூத்ரஂ ஶுக்ரகர்பார்தவாநி ச ||௧௯|| க்ருத்தஶ்ச குருதே ரோகாந் கோராந் பஸ்திகுதாஶ்ரயாந் |௨௦|

View original

पक्वाधानालयोऽपानः काले कर्षति चाप्यधः | समीरणः शकृन्मूत्रं शुक्रगर्भार्तवानि च ||१९|| क्रुद्धश्च कुरुते रोगान् घोरान् बस्तिगुदाश्रयान् |२०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (20) · Śloka 20

ஶுக்ரதோஷப்ரமேஹாஸ்து வ்யாநாபாநப்ரகோபஜாஃ ||௨௦||

View original

शुक्रदोषप्रमेहास्तु व्यानापानप्रकोपजाः ||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (21) · Śloka 21

யுகபத் குபிதாஶ்சாபி தேஹஂ பிந்த்யுரஸஂஶயம் |௨௧|

View original

युगपत् कुपिताश्चापि देहं भिन्द्युरसंशयम् |२१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (21-24) · Śloka 24

அத ஊர்த்வஂ ப்ரவக்ஷ்யாமி நாநாஸ்தாநாந்தராஶ்ரிதஃ ||௨௧|| பஹுஶஃ குபிதோ வாயுர்விகாராந் குருதே ஹி யாந் | வாயுராமாஶயே க்ருத்தஶ்சர்த்யாதீந் குருதே கதாந் ||௨௨|| மோஹஂ மூர்ச்சாஂ பிபாஸாஂ ச ஹத்க்ரஹஂ பார்ஶ்வவேதநாம் | பக்வாஶயஸ்தோऽந்த்ரகூஜஂ ஶூலஂ நாபௌ கரோதி ச ||௨௩|| கச்ச்ரமூத்ரபுரீஷத்வமாநாஹஂ த்ரிகவேதநாம் | ஶ்ரோத்ராதிஷ்விந்த்ரியவதஂ குர்யாத் க்ருத்தஃ ஸமீரணஃ ||௨௪||

View original

अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि नानास्थानान्तराश्रितः ||२१|| बहुशः कुपितो वायुर्विकारान् कुरुते हि यान् | वायुरामाशये क्रुद्धश्छर्द्यादीन् कुरुते गदान् ||२२|| मोहं मूर्च्छां पिपासां च हृद्ग्रहं पार्श्ववेदनाम् | पक्वाशयस्थोऽन्त्रकूजं शूलं नाभौ करोति च ||२३|| कृच्छ्रमूत्रपुरीषत्वमानाहं त्रिकवेदनाम् | श्रोत्रादिष्विन्द्रियवधं कुर्यात् क्रुद्धः समीरणः ||२४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (25-29) · Śloka 29

வைவர்ண்யஂ ஸ்புரணஂ ரௌக்ஷ்யஂ ஸுப்திஂ சுமுசுமாயநம் | த்வக்ஸ்தோ நிஸ்தோதநஂ குர்யாத் த்வக்பேதஂ பரிபோடநம் ||௨௫|| வ்ரணாஂஶ்ச ரக்தகோ, க்ரந்தீந் ஸஶூலாந் மாஂஸஸஂஶ்ரிதஃ | ததா மேதஃஶ்ரிதஃ குர்யாத்க்ரந்தீந்மந்தருஜோऽவ்ரணாந் ||௨௬|| குர்யாத் ஸிராகதஃ ஶூலஂ ஸிராகுஞ்சநபூரணம் | ஸ்நாயுப்ராப்தஃ ஸ்தம்பகம்பௌ ஶூலமாக்ஷேபணஂ ததா ||௨௭|| ஹந்தி ஸந்திகதஃ ஸந்தீந் ஶூலஶோபௌ கரோதி ச | அஸ்திஶோஷஂ ப்ரபேதஂ ச குர்யாச்சூலஂ ச தச்ச்ரிதஃ ||௨௮|| ததா மஜ்ஜகதே ருக் ச ந கதாசித் ப்ரஶாம்யதி | அப்ரவத்திஃ ப்ரவத்திர்வா விகதா ஶுக்ரகேऽநிலே ||௨௯||

View original

वैवर्ण्यं स्फुरणं रौक्ष्यं सुप्तिं चुमुचुमायनम् | त्वक्स्थो निस्तोदनं कुर्यात् त्वग्भेदं परिपोटनम् ||२५|| व्रणांश्च रक्तगो, ग्रन्थीन् सशूलान् मांससंश्रितः | तथा मेदःश्रितः कुर्याद्ग्रन्थीन्मन्दरुजोऽव्रणान् ||२६|| कुर्यात् सिरागतः शूलं सिराकुञ्चनपूरणम् | स्नायुप्राप्तः स्तम्भकम्पौ शूलमाक्षेपणं तथा ||२७|| हन्ति सन्धिगतः सन्धीन् शूलशोफौ करोति च | अस्थिशोषं प्रभेदं च कुर्याच्छूलं च तच्छ्रितः ||२८|| तथा मज्जगते रुक् च न कदाचित् प्रशाम्यति | अप्रवृत्तिः प्रवृत्तिर्वा विकृता शुक्रगेऽनिले ||२९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (30) · Śloka 30

ஹஸ்தபாதஶிரோதாதூஂஸ்ததா ஸஞ்சரதி க்ரமாத் | வ்யாப்நுயாத்வாऽகிலஂ தேஹஂ வாயுஃ ஸர்வகதோ நணாம் ||௩௦||

View original

हस्तपादशिरोधातूंस्तथा सञ्चरति क्रमात् | व्याप्नुयाद्वाऽखिलं देहं वायुः सर्वगतो नृणाम् ||३०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 (31) · Śloka 31

ஸ்தம்பநாக்ஷேபணஸ்வாபஶோபஶூலாநி ஸர்வகஃ |௩௧|

View original

स्तम्भनाक्षेपणस्वापशोफशूलानि सर्वगः |३१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 18 (31) · Śloka 31

ஸ்தாநேஷூக்தேஷு ஸம்மிஶ்ரஃ ஸம்மிஶ்ராஃ குருதே ருஜஃ ||௩௧||

View original

स्थानेषूक्तेषु सम्मिश्रः सम्मिश्राः कुरुते रुजः ||३१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 19 (32) · Śloka 32

குர்யாதவயவப்ராப்தோ மாருதஸ்த்வமிதாந் கதாந் |௩௨|

View original

कुर्यादवयवप्राप्तो मारुतस्त्वमितान् गदान् |३२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 20 (32-39) · Śloka 39

தாஹஸந்தாபமூர்ச்சாஃ ஸ்யுர்வாயௌ பித்தஸமந்விதே ||௩௨|| ஶைத்யஶோபகுருத்வாநி தஸ்மிந்நேவ கபாவதே | ஸூசீபிரிவ நிஸ்தோதஃ ஸ்பர்ஶத்வேஷஃ ப்ரஸுப்ததா ||௩௩|| ஶேஷாஃ பித்தவிகாராஃ ஸ்யுர்மாருதே ஶோணிதாந்விதே | ப்ராணே பித்தாவதே சர்திர்தாஹஶ்சைவோபஜாயதே ||௩௪|| தௌர்பல்யஂ ஸதநஂ தந்த்ரா வைவர்ண்யஂ ச கபாவதே | உதாநே பித்தஸஂயுக்தே மூர்ச்சாதாஹப்ரமக்லமாஃ ||௩௫|| அஸ்வேதஹர்ஷௌ மந்தோऽக்நிஃ ஶீதஸ்தம்பௌ கபாவதே | ஸமாநே பித்தஸஂயுக்தே ஸ்வேததாஹௌஷ்ண்யமூர்ச்சநம் ||௩௬|| கபாதிகஂ ச விண்மூத்ரஂ ரோமஹர்ஷஃ கபாவதே | அபாநே பித்தஸஂயுக்தே தாஹௌஷ்ண்யே ஸ்யாதஸக்தரஃ ||௩௭|| அதஃகாயகுருத்வஂ ச தஸ்மிந்நேவ கபாவதே | வ்யாநே பித்தாவதே தாஹோ காத்ரவிக்ஷேபணஂ க்லமஃ ||௩௮|| குரூணி ஸர்வகாத்ராணி ஸ்தம்பநஂ சாஸ்திபர்வணாம் | லிங்கஂ கபாவதே வ்யாநே சேஷ்டாஸ்தம்பஸ்ததைவ ச ||௩௯||

View original

दाहसन्तापमूर्च्छाः स्युर्वायौ पित्तसमन्विते ||३२|| शैत्यशोफगुरुत्वानि तस्मिन्नेव कफावृते | सूचीभिरिव निस्तोदः स्पर्शद्वेषः प्रसुप्तता ||३३|| शेषाः पित्तविकाराः स्युर्मारुते शोणितान्विते | प्राणे पित्तावृते छर्दिर्दाहश्चैवोपजायते ||३४|| दौर्बल्यं सदनं तन्द्रा वैवर्ण्यं च कफावृते | उदाने पित्तसंयुक्ते मूर्च्छादाहभ्रमक्लमाः ||३५|| अस्वेदहर्षौ मन्दोऽग्निः शीतस्तम्भौ कफावृते | समाने पित्तसंयुक्ते स्वेददाहौष्ण्यमूर्च्छनम् ||३६|| कफाधिकं च विण्मूत्रं रोमहर्षः कफावृते | अपाने पित्तसंयुक्ते दाहौष्ण्ये स्यादसृग्दरः ||३७|| अधःकायगुरुत्वं च तस्मिन्नेव कफावृते | व्याने पित्तावृते दाहो गात्रविक्षेपणं क्लमः ||३८|| गुरूणि सर्वगात्राणि स्तम्भनं चास्थिपर्वणाम् | लिङ्गं कफावृते व्याने चेष्टास्तम्भस्तथैव च ||३९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 21 (40-41) · Śloka 41

(ப்ராயஶஃ ஸுகுமாராணாஂ மித்யாऽऽஹாரவிஹாரிணாம் | ரோகாத்வப்ரமதாமத்யவ்யாயாமைஶ்சாதிபீடநாத் ||௪௦|| துஸாத்ம்யவிபர்யாஸாத் ஸ்நேஹாதீநாஂ ச விப்ரமாத் | அவ்யவாயே ததா ஸ்தூலே வாதரக்தஂ ப்ரகுப்யதி ) ||௪௧||

View original

(प्रायशः सुकुमाराणां मिथ्याऽऽहारविहारिणाम् | रोगाध्वप्रमदामद्यव्यायामैश्चातिपीडनात् ||४०|| ऋतुसात्म्यविपर्यासात् स्नेहादीनां च विभ्रमात् | अव्यवाये तथा स्थूले वातरक्तं प्रकुप्यति ) ||४१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 22 (42-44) · Śloka 44

ஹஸ்த்யஶ்வோஷ்ட்ரைர்கச்சதோऽந்யைஶ்ச வாயுஃ கோபஂ யாதஃ காரணை ஸேவிதைஃ ஸ்வைஃ | தீக்ஷ்ணோஷ்ணாம்லக்ஷாரஶாகாதிபோஜ்யைஃ ஸந்தாபாத்யைர்பூயஸா ஸேவிதைஶ்ச ||௪௨|| க்ஷிப்ரஂ ரக்தஂ துஷ்டிமாயாதி தச்ச வாயோர்மார்கஂ ஸஂருணத்த்யாஶு யாதஃ | க்ருத்தோऽத்யர்தஂ மார்கரோதாத் ஸ வாயுரத்யுத்ரிக்தஂ தூஷயேத்ரக்தமாஶு ||௪௩|| தத் ஸம்பக்தஂ வாயுநா தூஷிதேந தத்ப்ராபல்யாதுச்யதே வாதரக்தம் | தத்வத் பித்தஂ தூஷிதேநாஸஜாऽऽக்தஂ ஶ்லேஷ்மா துஷ்டோ தூஷிதேநாஸஜாऽऽக்தஃ ||௪௪||

View original

हस्त्यश्वोष्ट्रैर्गच्छतोऽन्यैश्च वायुः कोपं यातः कारणै सेवितैः स्वैः | तीक्ष्णोष्णाम्लक्षारशाकादिभोज्यैः सन्तापाद्यैर्भूयसा सेवितैश्च ||४२|| क्षिप्रं रक्तं दुष्टिमायाति तच्च वायोर्मार्गं संरुणद्ध्याशु यातः | क्रुद्धोऽत्यर्थं मार्गरोधात् स वायुरत्युद्रिक्तं दूषयेद्रक्तमाशु ||४३|| तत् सम्पृक्तं वायुना दूषितेन तत्प्राबल्यादुच्यते वातरक्तम् | तद्वत् पित्तं दूषितेनासृजाऽऽक्तं श्लेष्मा दुष्टो दूषितेनासृजाऽऽक्तः ||४४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 23 (45-46) · Śloka 46

ஸ்பர்ஶோத்விக்நௌ தோதபேதப்ரஶோஷஸ்வாபோபேதௌ வாதரக்தேந பாதௌ | பித்தாஸக்ப்யாமுக்ரதாஹௌ பவேதாமத்யர்தோஷ்ணௌ ரக்தஶோபௌ மதூ ச ||௪௫|| கண்டூமந்தௌ ஶ்வேதஶீதௌ ஸஶோபௌ பீநஸ்தப்தௌ ஶ்லேஷ்மதுஷ்டே து ரக்தே | ஸர்வைர்துஷ்டே ஶோணிதே சாபி தோஷாஃ ஸ்வஂ ஸ்வஂ ரூபஂ பாதயோர்தர்ஶயந்தி ||௪௬||

View original

स्पर्शोद्विग्नौ तोदभेदप्रशोषस्वापोपेतौ वातरक्तेन पादौ | पित्तासृग्भ्यामुग्रदाहौ भवेतामत्यर्थोष्णौ रक्तशोफौ मृदू च ||४५|| कण्डूमन्तौ श्वेतशीतौ सशोफौ पीनस्तब्धौ श्लेष्मदुष्टे तु रक्ते | सर्वैर्दुष्टे शोणिते चापि दोषाः स्वं स्वं रूपं पादयोर्दर्शयन्ति ||४६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 24 (47) · Śloka 47

ப்ராக்ரூபே ஶிதிலௌ ஸ்விந்நௌ ஶீதலௌ ஸவிபர்யயௌ | வைவர்ண்யதோதஸுப்தத்வகுருத்வௌஷஸமந்விதௌ ||௪௭||

View original

प्राग्रूपे शिथिलौ स्विन्नौ शीतलौ सविपर्ययौ | वैवर्ण्यतोदसुप्तत्वगुरुत्वौषसमन्वितौ ||४७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 25 (48) · Śloka 48

பாதயோர்மூலமாஸ்தாய கதாசித்தஸ்தயோரபி | ஆகோர்விஷமிவ க்ருத்தஂ தத்தேஹமநுஸர்பதி ||௪௮||

View original

पादयोर्मूलमास्थाय कदाचिद्धस्तयोरपि | आखोर्विषमिव क्रुद्धं तद्देहमनुसर्पति ||४८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 26 (49) · Śloka 50

ஆஜாநுஸ்புடிதஂ யச்ச ப்ரபிந்நஂ ப்ரஸ்ருதஂ ச யத் | உபத்ரவைஶ்ச யஜ்ஜுஷ்டஂ ப்ராணமாஂஸக்ஷயாதிபிஃ ||௪௯|| ஶோணிதஂ ததஸாத்யஂ ஸ்யாத்யாப்யஂ ஸஂவத்ஸரோத்திதம் |௫௦|

View original

आजानुस्फुटितं यच्च प्रभिन्नं प्रस्रुतं च यत् | उपद्रवैश्च यज्जुष्टं प्राणमांसक्षयादिभिः ||४९|| शोणितं तदसाध्यं स्याद्याप्यं संवत्सरोत्थितम् |५०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 27 (50-51) · Śloka 51

யதா து தமநீஃ ஸர்வாஃ குபிதோऽப்யேதி மாருதஃ ||௫௦|| ததாக்ஷிபத்யாஶு முஹுர்முஹுர்தேஹஂ முஹுஶ்சரஃ | முஹுர்முஹுஸ்ததாக்ஷேபாதாக்ஷேபக இதி ஸ்மதஃ ||௫௧||

View original

यदा तु धमनीः सर्वाः कुपितोऽभ्येति मारुतः ||५०|| तदाक्षिपत्याशु मुहुर्मुहुर्देहं मुहुश्चरः | मुहुर्मुहुस्तदाक्षेपादाक्षेपक इति स्मृतः ||५१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 28 (52-58) · Śloka 58

ஸோऽபதாநகஸஞ்ஜ்ஞோ யஃ பாதயத்யந்தராऽந்தரா | கபாந்விதோ பஶஂ வாயுஸ்தாஸ்வேவ யதி திஷ்டதி ||௫௨|| ஸ தண்டவத் ஸ்தம்பயதி கச்ச்ரோ தண்டாபதாநகஃ | ஹநுக்ரஹஸ்ததாऽத்யர்தஂ ஸோऽந்நஂ கச்ச்ராந்நிஷேவதே ||௫௩|| தநுஸ்துல்யஂ நமேத்யஸ்து ஸ தநுஃஸ்தம்பஸஞ்ஜ்ஞகஃ | அங்குலீகுல்பஜடரஹத்வக்ஷோகலஸஂஶ்ரிதஃ ||௫௪|| ஸ்நாயுப்ரதாநமநிலோ யதாऽऽக்ஷிபதி வேகவாந் | விஷ்டப்தாக்ஷஃ ஸ்தப்தஹநுர்பக்நபார்ஶ்வஃ கபஂ வமந் ||௫௫|| அப்யந்தரஂ தநுரிவ யதா நமதி மாநவஃ | ததாऽஸ்யாப்யந்தராயாமஂ குருதே மாருதோ பலீ ||௫௬|| பாஹ்யஸ்நாயுப்ரதாநஸ்தோ பாஹ்யாயாமஂ கரோதி ச | தமஸாத்யஂ புதாஃ ப்ராஹுர்வக்ஷஃகட்யூருபஞ்ஜநம் ||௫௭|| கபபித்தாந்விதோ வாயுர்வாயுரேவ ச கேவலஃ | குர்யாதாக்ஷேபகஂ த்வந்யஂ சதுர்தமபிகாதஜம் ||௫௮||

View original

सोऽपतानकसञ्ज्ञो यः पातयत्यन्तराऽन्तरा | कफान्वितो भृशं वायुस्तास्वेव यदि तिष्ठति ||५२|| स दण्डवत् स्तम्भयति कृच्छ्रो दण्डापतानकः | हनुग्रहस्तदाऽत्यर्थं सोऽन्नं कृच्छ्रान्निषेवते ||५३|| धनुस्तुल्यं नमेद्यस्तु स धनुःस्तम्भसञ्ज्ञकः | अङ्गुलीगुल्फजठरहृद्वक्षोगलसंश्रितः ||५४|| स्नायुप्रतानमनिलो यदाऽऽक्षिपति वेगवान् | विष्टब्धाक्षः स्तब्धहनुर्भग्नपार्श्वः कफं वमन् ||५५|| अभ्यन्तरं धनुरिव यदा नमति मानवः | तदाऽस्याभ्यन्तरायामं कुरुते मारुतो बली ||५६|| बाह्यस्नायुप्रतानस्थो बाह्यायामं करोति च | तमसाध्यं बुधाः प्राहुर्वक्षःकट्यूरुभञ्जनम् ||५७|| कफपित्तान्वितो वायुर्वायुरेव च केवलः | कुर्यादाक्षेपकं त्वन्यं चतुर्थमभिघातजम् ||५८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 29 (59) · Śloka 59

கர்பபாதநிமித்தஶ்ச ஶோணிதாதிஸ்ரவாச்ச யஃ | அபிகாதநிமித்தஶ்ச ந ஸித்யத்யபதாநகஃ ||௫௯||

View original

गर्भपातनिमित्तश्च शोणितातिस्रवाच्च यः | अभिघातनिमित्तश्च न सिध्यत्यपतानकः ||५९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 30 (60-62) · Śloka 62

அதோகமாஃ ஸதிர்யக்கா தமநீரூர்த்வதேஹகாஃ | யதா ப்ரகுபிதோऽத்யர்தஂ மாதரிஶ்வா ப்ரபத்யதே ||௬௦|| ததாऽந்யதரபக்ஷஸ்ய ஸந்திபந்தாந் விமோக்ஷயந் | ஹந்தி பக்ஷஂ தமாஹுர்ஹி பக்ஷாகாதஂ பிஷக்வராஃ ||௬௧|| யஸ்ய கத்ஸ்நஂ ஶரீரார்தமகர்மண்யமசேதநம் | ததஃ பதத்யஸூந் வாऽபி த்யஜத்யநிலபீடிதஃ ||௬௨||

View original

अधोगमाः सतिर्यग्गा धमनीरूर्ध्वदेहगाः | यदा प्रकुपितोऽत्यर्थं मातरिश्वा प्रपद्यते ||६०|| तदाऽन्यतरपक्षस्य सन्धिबन्धान् विमोक्षयन् | हन्ति पक्षं तमाहुर्हि पक्षाघातं भिषग्वराः ||६१|| यस्य कृत्स्नं शरीरार्धमकर्मण्यमचेतनम् | ततः पतत्यसून् वाऽपि त्यजत्यनिलपीडितः ||६२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 31 (63) · Śloka 63

ஶுத்தவாதஹதஂ பக்ஷஂ கச்ச்ரஸாத்யதமஂ விதுஃ | ஸாத்யமந்யேந ஸஂஸஷ்டமஸாத்யஂ க்ஷயஹேதுகம் ||௬௩||

View original

शुद्धवातहतं पक्षं कृच्छ्रसाध्यतमं विदुः | साध्यमन्येन संसृष्टमसाध्यं क्षयहेतुकम् ||६३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 32 (64-66) · Śloka 66

வாயுரூர்த்வஂ வ்ரஜேத் ஸ்தாநாத் குபிதோ ஹதயஂ ஶிரஃ | ஶங்கௌ ச பீடயத்யங்காந்யாக்ஷிபேந்நமயேச்ச ஸஃ ||௬௪|| நிமீலிதாக்ஷோ நிஶ்சேஷ்டஃ ஸ்தப்தாக்ஷோ வாऽபி கூஜதி | நிருச்ச்வாஸோऽதவா கச்ச்ராதுச்ச்வஸ்யாந்நஷ்டசேதநஃ ||௬௫|| ஸ்வஸ்தஃ ஸ்யாத்ததயே முக்தே ஹ்யாவதே து ப்ரமுஹ்யதி | கபாந்விதேந வாதேந ஜ்ஞேய ஏஷோऽபதந்த்ரகஃ ||௬௬||

View original

वायुरूर्ध्वं व्रजेत् स्थानात् कुपितो हृदयं शिरः | शङ्खौ च पीडयत्यङ्गान्याक्षिपेन्नमयेच्च सः ||६४|| निमीलिताक्षो निश्चेष्टः स्तब्धाक्षो वाऽपि कूजति | निरुच्छ्वासोऽथवा कृच्छ्रादुच्छ्वस्यान्नष्टचेतनः ||६५|| स्वस्थः स्याद्धृदये मुक्ते ह्यावृते तु प्रमुह्यति | कफान्वितेन वातेन ज्ञेय एषोऽपतन्त्रकः ||६६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 33 (67) · Śloka 67

திவாஸ்வப்நாஸநஸ்தாநவிவதாத்வநிரீக்ஷணைஃ | மந்யாஸ்தம்பஂ ப்ரகுருதே ஸ ஏவ ஶ்லேஷ்மணாऽऽவதஃ ||௬௭||

View original

दिवास्वप्नासनस्थानविवृताध्वनिरीक्षणैः | मन्यास्तम्भं प्रकुरुते स एव श्लेष्मणाऽऽवृतः ||६७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 34 (68-72) · Śloka 72

(கர்பிணீஸூதிகாபாலவத்தக்ஷீணேஷ்வஸக்க்ஷயே |) உச்சைர்வ்யாஹரதோऽத்யர்தஂ காததஃ கடிநாநி வா | ஹஸதோ ஜம்பதோ பாராத்விஷமாச்சயநாதபி ||௬௮|| ஶிரோநாஸௌஷ்டசிபுகலலாடேக்ஷணஸந்திகஃ | அர்தயித்வாऽநிலோ வக்த்ரமர்திதஂ ஜநயத்யதஃ ||௬௯|| வக்ரீபவதி வக்த்ரார்தஂ க்ரீவா சாப்யபவர்ததே | ஶிரஶ்சலதி வாக்ஸங்கோ நேத்ராதீநாஂ ச வைகதம் ||௭௦|| க்ரீவாசிபுகதந்தாநாஂ தஸ்மிந் பார்ஶ்வே து வேதநா | யஸ்யாக்ரஜோ ரோமஹர்ஷோ வேபதுர்நேத்ரமாவிலம் ||௭௧|| வாயுரூர்த்வஂ த்வசி ஸ்வாபஸ்தோதோ மந்யாஹநுக்ரஹஃ | தமர்திதமிதி ப்ராஹுர்வ்யாதிஂ வ்யாதிவிஶாரதாஃ ||௭௨||

View original

(गर्भिणीसूतिकाबालवृद्धक्षीणेष्वसृक्क्षये |) उच्चैर्व्याहरतोऽत्यर्थं खादतः कठिनानि वा | हसतो जृम्भतो भाराद्विषमाच्छयनादपि ||६८|| शिरोनासौष्ठचिबुकललाटेक्षणसन्धिगः | अर्दयित्वाऽनिलो वक्त्रमर्दितं जनयत्यतः ||६९|| वक्रीभवति वक्त्रार्धं ग्रीवा चाप्यपवर्तते | शिरश्चलति वाक्सङ्गो नेत्रादीनां च वैकृतम् ||७०|| ग्रीवाचिबुकदन्तानां तस्मिन् पार्श्वे तु वेदना | यस्याग्रजो रोमहर्षो वेपथुर्नेत्रमाविलम् ||७१|| वायुरूर्ध्वं त्वचि स्वापस्तोदो मन्याहनुग्रहः | तमर्दितमिति प्राहुर्व्याधिं व्याधिविशारदाः ||७२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 35 (73) · Śloka 73

க்ஷீணஸ்யாநிமிஷாக்ஷஸ்ய ப்ரஸக்தஂ ஸக்தபாஷிணஃ | ந ஸித்யத்யர்திதஂ பாடஂ த்ரிவர்ஷஂ வேபநஸ்ய ச ||௭௩||

View original

क्षीणस्यानिमिषाक्षस्य प्रसक्तं सक्तभाषिणः | न सिध्यत्यर्दितं बाढं त्रिवर्षं वेपनस्य च ||७३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 36 (74) · Śloka 74

பார்ஷ்ணிப்ரத்யங்குலீநாஂ து கண்டரா யாऽநிலார்திதா | ஸக்த்நஃ க்ஷேபஂ நிகஹ்ணீயாத்கத்ரஸீதி ஹி ஸா ஸ்மதா ||௭௪||

View original

पार्ष्णिप्रत्यङ्गुलीनां तु कण्डरा याऽनिलार्दिता | सक्थ्नः क्षेपं निगृह्णीयाद्गृध्रसीति हि सा स्मृता ||७४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 37 (75) · Śloka 75

தலப்ரத்யங்குலீநாஂ து கண்டரா பாஹுபஷ்டதஃ | பாஹ்வோஃ கர்மக்ஷயகரீ விஶ்வாசீதி ஹி ஸா ஸ்மதா ||௭௫||

View original

तलप्रत्यङ्गुलीनां तु कण्डरा बाहुपृष्ठतः | बाह्वोः कर्मक्षयकरी विश्वाचीति हि सा स्मृता ||७५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 38 (76) · Śloka 76

வாதஶோணிதஜஃ ஶோபோ ஜாநுமத்யே மஹாருஜஃ | ஶிரஃ க்ரோஷ்டுகபூர்வஂ து ஸ்தூலஃ க்ரோஷ்டுகமூர்தவத் ||௭௬||

View original

वातशोणितजः शोफो जानुमध्ये महारुजः | शिरः क्रोष्टुकपूर्वं तु स्थूलः क्रोष्टुकमूर्धवत् ||७६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 39 (77) · Śloka 77

வாயுஃ கட்யாஂ ஸ்திதஃ ஸக்த்நஃ கண்டராமாக்ஷிபேத்யதா | கஞ்ஜஸ்ததா பவேஜ்ஜந்துஃ, பங்குஃ ஸக்த்நோர்த்வயோர்வதாத் ||௭௭||

View original

वायुः कट्यां स्थितः सक्थ्नः कण्डरामाक्षिपेद्यदा | खञ्जस्तदा भवेज्जन्तुः, पङ्गुः सक्थ्नोर्द्वयोर्वधात् ||७७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 40 (78) · Śloka 78

ப்ரக்ராமந் வேபதே யஸ்து கஞ்ஜந்நிவ ச கச்சதி | கலாயகஞ்ஜஂ தஂ வித்யாந்முக்தஸந்திப்ரபந்தநம் ||௭௮||

View original

प्रक्रामन् वेपते यस्तु खञ्जन्निव च गच्छति | कलायखञ्जं तं विद्यान्मुक्तसन्धिप्रबन्धनम् ||७८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 41 (79) · Śloka 79

ந்யஸ்தே து விஷமஂ(மே) பாதே ருஜஃ குர்யாத் ஸமீரணஃ | வாதகண்டக இத்யேஷ விஜ்ஞேயஃ கடு(ல)காஶ்ரிதஃ ||௭௯||

View original

न्यस्ते तु विषमं(मे) पादे रुजः कुर्यात् समीरणः | वातकण्टक इत्येष विज्ञेयः खडु(ल)काश्रितः ||७९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 42 (80) · Śloka 80

பாதயோஃ குருதே தாஹஂ பித்தாஸக்ஸஹிதோऽநிலஃ | விஶேஷதஶ்சங்க்ரமணாத் பாததாஹஂ தமாதிஶேத் ||௮௦||

View original

पादयोः कुरुते दाहं पित्तासृक्सहितोऽनिलः | विशेषतश्चङ्क्रमणात् पाददाहं तमादिशेत् ||८०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 43 (81) · Śloka 81

ஹஷ்யதஶ்சரணௌ யஸ்ய பவதஶ்ச ப்ரஸுப்தவத் | பாதஹர்ஷஃ ஸ விஜ்ஞேயஃ கபவாதப்ரகோபஜஃ ||௮௧||

View original

हृष्यतश्चरणौ यस्य भवतश्च प्रसुप्तवत् | पादहर्षः स विज्ञेयः कफवातप्रकोपजः ||८१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 44 (82) · Śloka 82

அஂஸதேஶஸ்திதோ வாயுஃ ஶோஷயித்வாஂऽஸபந்தநம் | ஸிராஶ்சாகுஞ்ச்ய தத்ரஸ்தோ ஜநயத்யவபாஹுகம் ||௮௨||

View original

अंसदेशस्थितो वायुः शोषयित्वांऽसबन्धनम् | सिराश्चाकुञ्च्य तत्रस्थो जनयत्यवबाहुकम् ||८२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 45 (83) · Śloka 83

யதா ஶப்தவஹஂ ஸ்ரோதோ வாயுராவத்ய திஷ்டதி | ஶுத்தஃ ஶ்லேஷ்மாந்விதோ வாऽபி பாதிர்யஂ தேந ஜாயதே ||௮௩||

View original

यदा शब्दवहं स्रोतो वायुरावृत्य तिष्ठति | शुद्धः श्लेष्मान्वितो वाऽपि बाधिर्यं तेन जायते ||८३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 46 (84) · Śloka 84

ஹநுஶங்கஶிரோக்ரீவஂ யஸ்ய பிந்தந்நிவாநிலஃ | கர்ணயோஃ குருதே ஶூலஂ கர்ணஶூலஂ ததுச்யதே ||௮௪||

View original

हनुशङ्खशिरोग्रीवं यस्य भिन्दन्निवानिलः | कर्णयोः कुरुते शूलं कर्णशूलं तदुच्यते ||८४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 47 (85) · Śloka 85

ஆவத்ய ஸகபோ வாயுர்தமநீஃ ஶப்தவாஹிநீஃ | நராந் கரோத்யக்ரியகாந்மூகமிந்மிணகத்கதாந் ||௮௫||

View original

आवृत्य सकफो वायुर्धमनीः शब्दवाहिनीः | नरान् करोत्यक्रियकान्मूकमिन्मिणगद्गदान् ||८५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 48 (86-87) · Śloka 87

அதோ யா வேதநா யாதி வர்சோமூத்ராஶயோத்திதா | பிந்ததீவ குதோபஸ்தஂ ஸா தூநீத்யபிதீயதே ||௮௬|| குதோபஸ்தோத்திதா ஸைவ ப்ரதிலோமவிஸர்பிணீ | வேகைஃ பக்வாஶயஂ யாதி ப்ரதிதூநீதி ஸா ஸ்மதா ||௮௭||

View original

अधो या वेदना याति वर्चोमूत्राशयोत्थिता | भिन्दतीव गुदोपस्थं सा तूनीत्यभिधीयते ||८६|| गुदोपस्थोत्थिता सैव प्रतिलोमविसर्पिणी | वेगैः पक्वाशयं याति प्रतितूनीति सा स्मृता ||८७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 49 (88) · Śloka 88

ஸாடோபமத்யுக்ரருஜமாத்மாதமுதரஂ பஶம் | ஆத்மாநமிதி ஜாநீயாத்கோரஂ வாதநிரோதஜம் ||௮௮||

View original

साटोपमत्युग्ररुजमाध्मातमुदरं भृशम् | आध्मानमिति जानीयाद्घोरं वातनिरोधजम् ||८८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 50 (89) · Śloka 89

விமுக்தபார்ஶ்வஹதயஂ ததேவாமாஶயோத்திதம் | ப்ரத்யாத்மாநஂ விஜாநீயாத் கபவ்யாகுலிதாநிலம் ||௮௯||

View original

विमुक्तपार्श्वहृदयं तदेवामाशयोत्थितम् | प्रत्याध्मानं विजानीयात् कफव्याकुलितानिलम् ||८९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 51 (90-91) · Śloka 91

அஷ்டீலாவத்கநஂ க்ரந்திமூர்த்வமாயதமுந்நதம் | வாதாஷ்டீலாஂ விஜாநீயாத்பஹிர்மார்காவரோதிநீம் ||௯௦|| ஏநாமேவ ருஜாயுக்தாஂ வாதவிண்மூத்ரரோதிநீம் | ப்ரத்யஷ்டீலாமிதி வதேஜ்ஜடரே திர்யகுத்திதாம் ||௯௧||

View original

अष्ठीलावद्घनं ग्रन्थिमूर्ध्वमायतमुन्नतम् | वाताष्ठीलां विजानीयाद्बहिर्मार्गावरोधिनीम् ||९०|| एनामेव रुजायुक्तां वातविण्मूत्ररोधिनीम् | प्रत्यष्ठीलामिति वदेज्जठरे तिर्यगुत्थिताम् ||९१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 1

இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ நிதாநஸ்தாநே வாதவ்யாதிநிதாநஂ நாம ப்ரதமோऽத்யாயஃ ||௧||

View original

इति सुश्रुतसंहितायां निदानस्थाने वातव्याधिनिदानं नाम प्रथमोऽध्यायः ||१||

🔊 Audio coming soon

1. vātavyādhinidānam — Sushruta Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi