Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತಃ ಸಿರಾವರ್ಣವಿಭಕ್ತಿಶಾರೀರಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
View original
अथातः सिरावर्णविभक्तिशारीरं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
7. sirāvarṇavibhaktiśārīram
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ಸಪ್ತ ಸಿರಾಶತಾನಿ ಭವನ್ತಿ; ಯಾಭಿರಿದಂ ಶರೀರಮಾರಾಮ ಇವ ಜಲಹಾರಿಣೀಭಿಃ ಕೇದಾರ ಇವ ಚ ಕುಲ್ಯಾಭಿರುಪಸ್ನಿಹ್ಯತೇಽನುಗೃಹ್ಯತೇ ಚಾಕುಞ್ಚನಪ್ರಸಾರಣಾದಿಭಿರ್ವಿಶೇಷೈಃ; ದ್ರುಮಪತ್ರಸೇವನೀನಾಮಿವ ತಾಸಾಂ ಪ್ರತಾನಾಃ; ತಾಸಾಂ ನಾಭಿರ್ಮೂಲಂ, ತತಶ್ಚ ಪ್ರಸರನ್ತ್ಯೂರ್ಧ್ವಮಧಸ್ತಿರ್ಯಕ್ ಚ ||೩||
View original
सप्त सिराशतानि भवन्ति; याभिरिदं शरीरमाराम इव जलहारिणीभिः केदार इव च कुल्याभिरुपस्निह्यतेऽनुगृह्यते चाकुञ्चनप्रसारणादिभिर्विशेषैः; द्रुमपत्रसेवनीनामिव तासां प्रतानाः; तासां नाभिर्मूलं, ततश्च प्रसरन्त्यूर्ध्वमधस्तिर्यक् च ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ಭವತಶ್ಚಾತ್ರ ಶ್ಲೋಕೌ- ಯಾವತ್ಯಸ್ತು ಸಿರಾಃ ಕಾಯೇ ಸಮ್ಭವನ್ತಿ ಶರೀರಿಣಾಮ್ | ನಾಭ್ಯಾಂ ಸರ್ವಾ ನಿಬದ್ಧಾಸ್ತಾಃ ಪ್ರತನ್ವನ್ತಿ ಸಮನ್ತತಃ ||೪||
View original
भवतश्चात्र श्लोकौ- यावत्यस्तु सिराः काये सम्भवन्ति शरीरिणाम् | नाभ्यां सर्वा निबद्धास्ताः प्रतन्वन्ति समन्ततः ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ನಾಭಿಸ್ಥಾಃ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ಪ್ರಾಣಾಃ ಪ್ರಾಣಾನ್ನಾಭಿರ್ವ್ಯುಪಾಶ್ರಿತಾ | ಸಿರಾಭಿರಾವೃತಾ ನಾಭಿಶ್ಚಕ್ರನಾಭಿರಿವಾರಕೈಃ ||೫||
View original
नाभिस्थाः प्राणिनां प्राणाः प्राणान्नाभिर्व्युपाश्रिता | सिराभिरावृता नाभिश्चक्रनाभिरिवारकैः ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ತಾಸಾಂ ಮೂಲಸಿರಾಶ್ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್; ತಾಸಾಂ ವಾತವಾಹಿನ್ಯೋ ದಶ, ಪಿತ್ತವಾಹಿನ್ಯೋ ದಶ, ಕಫವಾಹಿನ್ಯೋ ದಶ, ದಶ ರಕ್ತವಾಹಿನ್ಯಃ | ತಾಸಾಂ ತು ವಾತವಾಹಿನೀನಾಂ ವಾತಸ್ಥಾನಗತಾನಾಂ ಪಞ್ಚಸಪ್ತತಿಶತಂ ಭವತಿ, ತಾವತ್ಯ ಏವ ಪಿತ್ತವಾಹಿನ್ಯಃ ಪಿತ್ತಸ್ಥಾನೇ, ಕಫವಾಹಿನ್ಯಶ್ಚ ಕಫಸ್ಥಾನೇ, ರಕ್ತವಾಹಿನ್ಯಶ್ಚ ಯಕೃತ್ಪ್ಲೀಹ್ನೋಃ; ಏವಮೇತಾನಿ ಸಪ್ತ ಸಿರಾಶತಾನಿ ||೬||
View original
तासां मूलसिराश्चत्वारिंशत्; तासां वातवाहिन्यो दश, पित्तवाहिन्यो दश, कफवाहिन्यो दश, दश रक्तवाहिन्यः | तासां तु वातवाहिनीनां वातस्थानगतानां पञ्चसप्ततिशतं भवति, तावत्य एव पित्तवाहिन्यः पित्तस्थाने, कफवाहिन्यश्च कफस्थाने, रक्तवाहिन्यश्च यकृत्प्लीह्नोः; एवमेतानि सप्त सिराशतानि ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
ತತ್ರ ವಾತವಾಹಿನ್ಯಃ ಸಿರಾ ಏಕಸ್ಮಿನ್ ಸಕ್ಥ್ನಿ ಪಞ್ಚವಿಂಶತಿಃ; ಏತೇನೇತರಸಕ್ಥಿ ಬಾಹೂ ಚ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತೌ | ವಿಶೇಷತಸ್ತು ಕೋಷ್ಠೇ ಚತುಸ್ತ್ರಿಂಶತ್; ತಾಸಾಂ ಗುದಮೇಢ್ರಾಶ್ರಿತಾಃ ಶ್ರೋಣ್ಯಾಮಷ್ಟೌ, ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಪಾರ್ಶ್ವಯೋಃ, ಷಟ್ ಪೃಷ್ಠೇ, ತಾವತ್ಯ ಏವೋದರೇ, ದಶ ವಕ್ಷಸಿ | ಏಕಚತ್ವಾರಿಂಶಜ್ಜತ್ರುಣ ಊರ್ಧ್ವಂ; ತಾಸಾಂ ಚತುರ್ದಶ ಗ್ರೀವಾಯಾಂ, ಕರ್ಣಯೋಶ್ಚತಸ್ರಃ, ನವ ಜಿಹ್ವಾಯಾಂ, ಷಣ್ ನಾಸಿಕಾಯಾಂ, ಅಷ್ಟೌ ನೇತ್ರಯೋಃ, ಏವಮೇತತ್ ಪಞ್ಚಸಪ್ತತಿಶತಂ ವಾತವಾಹಿನೀನಾಂ ಸಿರಾಣಾಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಂ ಭವತಿ | ಏಷ ಏವ ವಿಭಾಗಃ ಶೇಷಾಣಾಮಪಿ | ವಿಶೇಷತಸ್ತು ಪಿತ್ತವಾಹಿನ್ಯೋ ನೇತ್ರಯೋರ್ದಶ, ಕರ್ಣಯೋರ್ದ್ವೇ; ಏವಂ ರಕ್ತವಹಾಃ ಕಫವಹಾಶ್ಚ | ಏವಮೇತಾನಿ ಸಪ್ತ ಸಿರಾಶತಾನಿ ಸವಿಭಾಗಾನಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾನಿ ||೭||
View original
तत्र वातवाहिन्यः सिरा एकस्मिन् सक्थ्नि पञ्चविंशतिः; एतेनेतरसक्थि बाहू च व्याख्यातौ | विशेषतस्तु कोष्ठे चतुस्त्रिंशत्; तासां गुदमेढ्राश्रिताः श्रोण्यामष्टौ, द्वे द्वे पार्श्वयोः, षट् पृष्ठे, तावत्य एवोदरे, दश वक्षसि | एकचत्वारिंशज्जत्रुण ऊर्ध्वं; तासां चतुर्दश ग्रीवायां, कर्णयोश्चतस्रः, नव जिह्वायां, षण् नासिकायां, अष्टौ नेत्रयोः, एवमेतत् पञ्चसप्ततिशतं वातवाहिनीनां सिराणां व्याख्यातं भवति | एष एव विभागः शेषाणामपि | विशेषतस्तु पित्तवाहिन्यो नेत्रयोर्दश, कर्णयोर्द्वे; एवं रक्तवहाः कफवहाश्च | एवमेतानि सप्त सिराशतानि सविभागानि व्याख्यातानि ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8-15) · Śloka 15
ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ಕ್ರಿಯಾಣಾಮಪ್ರತೀಘಾತಮಮೋಹಂ ಬುದ್ಧಿಕರ್ಮಣಾಮ್ | ಕರೋತ್ಯನ್ಯಾನ್ ಗುಣಾಂಶ್ಚಾಪಿ ಸ್ವಾಃ ಸಿರಾಃ ಪವನಶ್ಚರನ್ ||೮|| ಯದಾ ತು ಕುಪಿತೋ ವಾಯುಃ ಸ್ವಾಃ ಸಿರಾಃ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ | ತದಾಽಸ್ಯ ವಿವಿಧಾ ರೋಗಾ ಜಾಯನ್ತೇ ವಾತಸಮ್ಭವಾಃ ||೯|| ಭ್ರಾಜಿಷ್ಣುತಾಮನ್ನರುಚಿಮಗ್ನಿದೀಪ್ತಿಮರೋಗತಾಮ್ | ಸಂಸರ್ಪತ್ ಸ್ವಾಃ ಸಿರಾಃ ಪಿತ್ತಂ ಕುರ್ಯಾಚ್ಚಾನ್ಯಾನ್ ಗುಣಾನಪಿ ||೧೦|| ಯದಾ ಪ್ರಕುಪಿತಂ ಪಿತ್ತಂ ಸೇವತೇ ಸ್ವವಹಾಃ ಸಿರಾಃ | ತದಾಽಸ್ಯ ವಿವಿಧಾ ರೋಗಾ ಜಾಯನ್ತೇ ಪಿತ್ತಸಮ್ಭವಾಃ ||೧೧|| ಸ್ನೇಹಮಙ್ಗೇಷು ಸನ್ಧೀನಾಂ ಸ್ಥೈರ್ಯಂ ಬಲಮುದೀರ್ಣತಾಮ್ | ಕರೋತ್ಯನ್ಯಾನ್ ಗುಣಾಂಶ್ಚಾಪಿ ಬಲಾಸಃ ಸ್ವಾಃ ಸಿರಾಶ್ಚರನ್ ||೧೨|| ಯದಾ ತು ಕುಪಿತಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ಸ್ವಾಃ ಸಿರಾಃ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ | ತದಾಽಸ್ಯ ವಿವಿಧಾ ರೋಗಾ ಜಾಯನ್ತೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಸಮ್ಭವಾಃ ||೧೩|| ಧಾತೂನಾಂ ಪೂರಣಂ ವರ್ಣಂ ಸ್ಪರ್ಶಜ್ಞಾನಮಸಂಶಯಮ್ | ಸ್ವಾಃ ಸಿರಾಃ ಸಞ್ಚರದ್ರಕ್ತಂ ಕುರ್ಯಾಚ್ಚಾನ್ಯಾನ್ ಗುಣಾನಪಿ ||೧೪|| ಯದಾ ತು ಕುಪಿತಂ ರಕ್ತಂ ಸೇವತೇ ಸ್ವವಹಾಃ ಸಿರಾಃ | ತದಾಽಸ್ಯ ವಿವಿಧಾ ರೋಗಾ ಜಾಯನ್ತೇ ರಕ್ತಸಮ್ಭವಾಃ ||೧೫||
View original
भवन्ति चात्र- क्रियाणामप्रतीघातममोहं बुद्धिकर्मणाम् | करोत्यन्यान् गुणांश्चापि स्वाः सिराः पवनश्चरन् ||८|| यदा तु कुपितो वायुः स्वाः सिराः प्रतिपद्यते | तदाऽस्य विविधा रोगा जायन्ते वातसम्भवाः ||९|| भ्राजिष्णुतामन्नरुचिमग्निदीप्तिमरोगताम् | संसर्पत् स्वाः सिराः पित्तं कुर्याच्चान्यान् गुणानपि ||१०|| यदा प्रकुपितं पित्तं सेवते स्ववहाः सिराः | तदाऽस्य विविधा रोगा जायन्ते पित्तसम्भवाः ||११|| स्नेहमङ्गेषु सन्धीनां स्थैर्यं बलमुदीर्णताम् | करोत्यन्यान् गुणांश्चापि बलासः स्वाः सिराश्चरन् ||१२|| यदा तु कुपितः श्लेष्मा स्वाः सिराः प्रतिपद्यते | तदाऽस्य विविधा रोगा जायन्ते श्लेष्मसम्भवाः ||१३|| धातूनां पूरणं वर्णं स्पर्शज्ञानमसंशयम् | स्वाः सिराः सञ्चरद्रक्तं कुर्याच्चान्यान् गुणानपि ||१४|| यदा तु कुपितं रक्तं सेवते स्ववहाः सिराः | तदाऽस्य विविधा रोगा जायन्ते रक्तसम्भवाः ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (16) · Śloka 16
ನ ಹಿ ವಾತಂ ಸಿರಾಃ ಕಾಶ್ಚಿನ್ನ ಪಿತ್ತಂ ಕೇವಲಂ ತಥಾ | ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣಂ ವಾ ವಹನ್ತ್ಯೇತಾ ಅತಃ ಸರ್ವವಹಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ||೧೬||
View original
न हि वातं सिराः काश्चिन्न पित्तं केवलं तथा | श्लेष्माणं वा वहन्त्येता अतः सर्ववहाः स्मृताः ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (17) · Śloka 17
ಪ್ರದುಷ್ಟಾನಾಂ ಹಿ ದೋಷಾಣಾಂ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತಾನಾಂ ಪ್ರಧಾವತಾಮ್ | ಧ್ರುವಮುನ್ಮಾರ್ಗಗಮನಮತಃ ಸರ್ವವಹಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ||೧೭||
View original
प्रदुष्टानां हि दोषाणां मूर्च्छितानां प्रधावताम् | ध्रुवमुन्मार्गगमनमतः सर्ववहाः स्मृताः ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (18) · Śloka 18
ತತ್ರಾರುಣಾ ವಾತವಹಾಃ ಪೂರ್ಯನ್ತೇ ವಾಯುನಾ ಸಿರಾಃ | ಪಿತ್ತಾದುಷ್ಣಾಶ್ಚ ನೀಲಾಶ್ಚ, ಶೀತಾ ಗೌರ್ಯಃ ಸ್ಥಿರಾಃ ಕಫಾತ್ ಅಸೃಗ್ವಹಾಸ್ತು ರೋಹಿಣ್ಯಃ ಸಿರಾ ನಾತ್ಯುಷ್ಣಶೀತಲಾಃ ||೧೮||
View original
तत्रारुणा वातवहाः पूर्यन्ते वायुना सिराः | पित्तादुष्णाश्च नीलाश्च, शीता गौर्यः स्थिराः कफात् असृग्वहास्तु रोहिण्यः सिरा नात्युष्णशीतलाः ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (19-21) · Śloka 21
ಅತ ಊರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ನ ವಿಧ್ಯೇದ್ಯಾಃ ಸಿರಾ ಭಿಷಕ್ | ವೈಕಲ್ಯಂ ಮರಣಂ ಚಾಪಿ ವ್ಯಧಾತ್ತಾಸಾಂ ಧ್ರುವಂ ಭವೇತ್ ||೧೯|| ಸಿರಾಶತಾನಿ ಚತ್ವಾರಿ ವಿದ್ಯಾಚ್ಛಾಖಾಸು ಬುದ್ಧಿಮಾನ್ | ಷಟ್ತ್ರಿಂಶಚ್ಚ ಶತಂ ಕೋಷ್ಠೇ ಚತುಃಷಷ್ಟಂ ಚ ಮೂರ್ಧನಿ ||೨೦|| ಶಾಖಾಸು ಷೋಡಶ ಸಿರಾಃ ಕೋಷ್ಠೇ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶದೇವ ತು | ಪಞ್ಚಾಶಜ್ಜತ್ರುಣಶ್ಚೋರ್ಧ್ವಮವ್ಯಧ್ಯಾಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾಃ ||೨೧||
View original
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि न विध्येद्याः सिरा भिषक् | वैकल्यं मरणं चापि व्यधात्तासां ध्रुवं भवेत् ||१९|| सिराशतानि चत्वारि विद्याच्छाखासु बुद्धिमान् | षट्त्रिंशच्च शतं कोष्ठे चतुःषष्टं च मूर्धनि ||२०|| शाखासु षोडश सिराः कोष्ठे द्वात्रिंशदेव तु | पञ्चाशज्जत्रुणश्चोर्ध्वमव्यध्याः परिकीर्तिताः ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (22) · Śloka 22
ತತ್ರ ಸಿರಾಶತಮೇಕಸ್ಮಿನ್ ಸಕ್ಥ್ನಿ ಭವತಿ; ತಾಸಾಂ ಜಾಲಧರಾ ತ್ವೇಕಾ, ತಿಸ್ರಶ್ಚಾಭ್ಯನ್ತರಾಃ- ತತ್ರೋರ್ವೀಸಞ್ಜ್ಞೇ ದ್ವೇ, ಲೋಹಿತಾಕ್ಷಸಞ್ಜ್ಞಾ ಚೈಕಾ, ತಾಸ್ತ್ವವ್ಯಧ್ಯಾಃ; ಏತೇನೇತರಸಕ್ಥಿ ಬಾಹೂ ಚ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತೌ; ಏವಮಶಸ್ತ್ರಕೃತ್ಯಾಃ ಷೋಡಶ ಶಾಖಾಸು | ದ್ವಾತ್ರಿಂಶಚ್ಛ್ರೋಣ್ಯಾಂ, ತಾಸಾಮಷ್ಟಾವಶಸ್ತ್ರಕೃತ್ಯಾಃ- ದ್ವೇ ದ್ವೇ ವಿಟಪಯೋಃ , ಕಟೀಕತರುಣಯೋಶ್ಚ; ಅಷ್ಟಾವಷ್ಟಾವೇಕೈಕಸ್ಮಿನ್ ಪಾರ್ಶ್ವೇ, ತಾಸಾಮೇಕೈಕಾಮೂರ್ಧ್ವಗಾಂ ಪರಿಹರೇತ್, ಪಾರ್ಶ್ವಸನ್ಧಿಗತೇ ಚ ದ್ವೇ; ಚತಸ್ರೋ ವಿಂಶತಿಶ್ಚ ಪೃಷ್ಠೇ ಪೃಷ್ಠವಂಶಮುಭಯತಃ, ತಾಸಾಮೂರ್ಧ್ವಗಾಮಿನ್ಯೌ ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಪರಿಹರೇದ್ಬೃಹತೀಸಿರೇ; ತಾವತ್ಯ ಏವೋದರೇ, ತಾಸಾಂ ಮೇಢ್ರೋಪರಿ ರೋಮರಾಜೀಮುಭಯತೋ ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಪರಿಹರೇತ್; ಚತ್ವಾರಿಂಶದ್ವಕ್ಷಸಿ, ತಾಸಾಂ ಚತುರ್ದಶಾಶಸ್ತ್ರಕೃತ್ಯಾಃ- ಹೃದಯೇ ದ್ವೇ, ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಸ್ತನಮೂಲೇ, ಸ್ತನರೋಹಿತಾಪಲಾಪಸ್ತಮ್ಭೇಷೂಭಯತೋಽಷ್ಟೌ; ಏವಂ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶದಶಸ್ತ್ರಕೃತ್ಯಾಃ ಪೃಷ್ಠೋದರೋರಃಸು ಭವನ್ತಿ | ಚತುಃಷಷ್ಟಂ ಸಿರಾಶತಂ ಜತ್ರುಣ ಊರ್ಧ್ವಂ ಭವತಿ; ತತ್ರ ಷಟ್ಪಞ್ಚಾಶಚ್ಛಿರೋಧರಾಯಾಂ , ತಾಸಾಮಷ್ಟೌ ಚತಸ್ರಶ್ಚ ಮರ್ಮಸಞ್ಜ್ಞಾಃ ಪರಿಹರೇತ್, ದ್ವೇ ಕೃಕಾಟಿಕಯೋಃ, ದ್ವೇ ವಿಧುರಯೋಃ, ಏವಂ ಗ್ರೀವಾಯಾಂ ಷೋಡಶಾವ್ಯಧ್ಯಾಃ; ಹನ್ವೋರುಭಯತೋಽಷ್ಟಾವಷ್ಟೌ, ತಾಸಾಂ ತು ಸನ್ಧಿಧಮನ್ಯೌ ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಪರಿಹರೇತ್; ಷಟ್ತ್ರಿಂಶಜ್ಜಿಹ್ವಾಯಾಂ, ತಾಸಾಮಧಃ ಷೋಡಶಾಶಸ್ತ್ರಕೃತ್ಯಾಃ, ರಸವಹೇ ದ್ವೇ, ವಾಗ್ವಹೇ ಚ ದ್ವೇ; ದ್ವಿರ್ದ್ವಾದಶ ನಾಸಾಯಾಂ, ತಾಸಾಮೌಪನಾಸಿಕ್ಯಶ್ಚತಸ್ರಃ ಪರಿಹರೇತ್, ತಾಸಾಮೇವ ಚ ತಾಲುನ್ಯೇಕಾಂ ಮೃದಾವುದ್ದೇಶೇ; ಅಷ್ಟತ್ರಿಂಶದುಭಯೋರ್ನೇತ್ರಯೋಃ , ತಾಸಾಮೇಕೈಕಾಮಪಾಙ್ಗಯೋಃ ಪರಿಹರೇತ್; ಕರ್ಣಯೋರ್ದಶ, ತಾಸಾಂ ಶಬ್ದವಾಹಿನೀಮೇಕೈಕಾಂ ಪರಿಹರೇತ್; ನಾಸಾನೇತ್ರಗತಾಸ್ತು ಲಲಾಟೇ ಷಷ್ಟಿಃ, ತಾಸಾಂ ಕೇಶಾನ್ತಾನುಗತಾಶ್ಚತಸ್ರ, ಆವರ್ತಯೋರೇಕೈಕಾ, ಸ್ಥಪನ್ಯಾಂ ಚೈಕಾ ಪರಿಹರ್ತವ್ಯಾ; ಶಙ್ಖಯೋರ್ದಶ, ತಾಸಾಂ ಶಙ್ಖಸನ್ಧಿಗತಾಮೇಕೈಕಾಂ ಪರಿಹರೇತ್; ದ್ವಾದಶ ಮೂರ್ಧ್ನಿ, ತಾಸಾಮುತ್ಕ್ಷೇಪಯೋರ್ದ್ವೇ ಪರಿಹರೇತ್, ಸೀಮನ್ತೇಷ್ವೇಕೈಕಾಮ್, ಏಕಾಮಧಿಪತಾವಿತಿ; ಏವಮಶಸ್ತ್ರಕೃತ್ಯಾಃ ಪಞ್ಚಾಶಜ್ಜತ್ರುಣ ಊರ್ಧ್ವಮಿತಿ ||೨೨||
View original
तत्र सिराशतमेकस्मिन् सक्थ्नि भवति; तासां जालधरा त्वेका, तिस्रश्चाभ्यन्तराः- तत्रोर्वीसञ्ज्ञे द्वे, लोहिताक्षसञ्ज्ञा चैका, तास्त्वव्यध्याः; एतेनेतरसक्थि बाहू च व्याख्यातौ; एवमशस्त्रकृत्याः षोडश शाखासु | द्वात्रिंशच्छ्रोण्यां, तासामष्टावशस्त्रकृत्याः- द्वे द्वे विटपयोः , कटीकतरुणयोश्च; अष्टावष्टावेकैकस्मिन् पार्श्वे, तासामेकैकामूर्ध्वगां परिहरेत्, पार्श्वसन्धिगते च द्वे; चतस्रो विंशतिश्च पृष्ठे पृष्ठवंशमुभयतः, तासामूर्ध्वगामिन्यौ द्वे द्वे परिहरेद्बृहतीसिरे; तावत्य एवोदरे, तासां मेढ्रोपरि रोमराजीमुभयतो द्वे द्वे परिहरेत्; चत्वारिंशद्वक्षसि, तासां चतुर्दशाशस्त्रकृत्याः- हृदये द्वे, द्वे द्वे स्तनमूले, स्तनरोहितापलापस्तम्भेषूभयतोऽष्टौ; एवं द्वात्रिंशदशस्त्रकृत्याः पृष्ठोदरोरःसु भवन्ति | चतुःषष्टं सिराशतं जत्रुण ऊर्ध्वं भवति; तत्र षट्पञ्चाशच्छिरोधरायां , तासामष्टौ चतस्रश्च मर्मसञ्ज्ञाः परिहरेत्, द्वे कृकाटिकयोः, द्वे विधुरयोः, एवं ग्रीवायां षोडशाव्यध्याः; हन्वोरुभयतोऽष्टावष्टौ, तासां तु सन्धिधमन्यौ द्वे द्वे परिहरेत्; षट्त्रिंशज्जिह्वायां, तासामधः षोडशाशस्त्रकृत्याः, रसवहे द्वे, वाग्वहे च द्वे; द्विर्द्वादश नासायां, तासामौपनासिक्यश्चतस्रः परिहरेत्, तासामेव च तालुन्येकां मृदावुद्देशे; अष्टत्रिंशदुभयोर्नेत्रयोः , तासामेकैकामपाङ्गयोः परिहरेत्; कर्णयोर्दश, तासां शब्दवाहिनीमेकैकां परिहरेत्; नासानेत्रगतास्तु ललाटे षष्टिः, तासां केशान्तानुगताश्चतस्र, आवर्तयोरेकैका, स्थपन्यां चैका परिहर्तव्या; शङ्खयोर्दश, तासां शङ्खसन्धिगतामेकैकां परिहरेत्; द्वादश मूर्ध्नि, तासामुत्क्षेपयोर्द्वे परिहरेत्, सीमन्तेष्वेकैकाम्, एकामधिपताविति; एवमशस्त्रकृत्याः पञ्चाशज्जत्रुण ऊर्ध्वमिति ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (23) · Śloka 23
ಭವತಿ ಚಾತ್ರ- ವ್ಯಾಪ್ನುವನ್ತ್ಯಭಿತೋ ದೇಹಂ ನಾಭಿತಃ ಪ್ರಸೃತಾಃ ಸಿರಾಃ | ಪ್ರತಾನಾಃ ಪದ್ಮಿನೀಕನ್ದಾದ್ಬಿಸಾದೀನಾಂ ಯಥಾ ಜಲಮ್ ||೨೩||
View original
भवति चात्र- व्याप्नुवन्त्यभितो देहं नाभितः प्रसृताः सिराः | प्रतानाः पद्मिनीकन्दाद्बिसादीनां यथा जलम् ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 7
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಶಾರೀರಸ್ಥಾನೇ ಸಿರಾವರ್ಣವಿಭಕ್ತಿಶಾರೀರಂ ನಾಮ ಸಪ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೭||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां शारीरस्थाने सिरावर्णविभक्तिशारीरं नाम सप्तमोऽध्यायः ||७||
🔊 Audio coming soon